Қазақстан қоғамындағы қазіргі бұқаралық ақпарат құралдарыны өзекті мәселелері [ 54 бет ]

Мазмұны:


Кіріспе..............................................................................................................3-6
І-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдарын оқыту әдістемесінің аспектісі

1.1. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы классикалық теориялар..........7-17
1.2. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы ресейлік теориялар................18-27

ІІ-тарау. Қазақстан қоғамындағы қазіргі
Бұқаралық ақпарат құралдарыны өзекті мәселелері
2.1. Қазақстан қоғамының дамуына бұқаралық ақпарат
құралдарының ықпалы...........................................................................28-37
2.2. ОҚО Бұқаралық ақпарат құралдары дамуының
өзекті мәселелері.....................................................................................38-51
2.3. Экспресс-зерттеу. «ОҚО Бұқаралық ақпарат құралдары дамуының
өзекті мәселелеріне» арналған 2008 жылғы
зерттеудің нәтижесі................................................................................52-55
Қорытынды........................................................................................................56
Пайдаланылған әдебиеттер........................................................................57-59
Сілтемелер......................................................................................................60-62

Дисциплина: Журналистика
Тип работы: Дипломдық жұмыс
Цена этой работы: 900 теңге



Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можно вывести на банковскую карточку

Урезанное содержание работы для ознакомления
Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
.........................................3-6
І-тарау. Бұқаралық ақпарат құралдарын оқыту әдістемесінің аспектісі
1.1. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы классикалық теориялар..........7-17
1.2. ... ... ... ... ... ... қоғамындағы қазіргі
Бұқаралық ақпарат құралдарыны өзекті мәселелері
2.1. Қазақстан қоғамының дамуына бұқаралық ақпарат
құралдарының
ықпалы......................................................................
.....28-37
2.2. ОҚО Бұқаралық ... ... ... ... «ОҚО ... ... ... дамуының
өзекті мәселелеріне» арналған 2008 жылғы
зерттеудің
нәтижесі....................................................................
............52-55
Қорытынды...................................................................
.....................................56
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
......57-59
Сілтемелер..................................................................
....................................60-62
Кіріспе
Жұмыстың тақырыбының мақсаты. Қазіргі уақытта қоғамды ... ... ... өте ... Бұрынғы кезде де, яғни ерте
заманда да тайпааралық хат алысып тұрған.
Бұқаралық ақпарат құралдарының мемлекеттік мәні зор ... ... ... ... негіздеуге, саяси өзгерістерді жүзеге
асыруға, қоғамдық-саяси пікірді қалыптастыруға зор ... ... ... ... ... ... ... кең мағынада -
әлеуметтік қызметтің ерекше түрі, негізгі ... ... ... ... ... ... әсер ету ... білім,
көркем құндылықтарды және өзге де ... ... ... ... ... насихаттау ол пайда болған аудитория ерекшелігін, ... ... ... Насихаттау процесінде ғылым, өнер түсіндіріліп
таратылады және дамиды, ... Осы ... ... ... ... ашып ... алу.
Мемлекеттік құрылымдағы газет, журналдар, теледидар, радио тәрізді
ақпарат құралдарымен қатар, компьютерлік, ... ... ... ... ... ... ... беруде,
тәлім-тәрбиеге қатысты өзекті жайттарды қозғауда негізгі ... ... ... ... ақпарат құралдарының шығу-тегі, қоғамда
алатын орны, сонымен қатар, даму ерекшеліктерін де жұршылыққа көрсете ... енді ... ... ... ... ... пайда болды? Бұл сұраққа
жауапты келесі жолдардан көре аласыздар.
Жұмыстың зерттелу пәні. Бұқаралық ақпарат ... ХІХ ... ... қуатын, радио мен телеграфтың пайда ... ... еді. Осы ... тарихта тұңғыш рет ақпарат алмасудың
жеделдетілген түрі ... ... ... 20-шы ... газеттер мен журналдардың көптеп шығуын
былай қойғанда, радио мен теледидар мүмкіншілігі бар ... ... ... ... ... ... ... хабар
бере бастау шежіресі, Қазақтеледидарының алғашқы бағдарламаларының көрініс
табуы, ХХ ғасырдың 80-90 жылдарындағы бүкіл ел ... ... ... ... көріне бастауы.
Қазіргі ақпараттар ағымы заманында бұқаралық ақпарат құралдары мемлекет
өмірінде шешуші рөл атқарады. Соның ішінде ... ... ... әрі ... түрі - ... ... ... туралы мәліметтер тақырыпқа
арқау болды.
Интернет - бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... ... интеграциялық сапасы жағынан
ерекшеленеді. Енді интернет ақпарат ... желі ... қана ... сонымен
қатар ол жаһандық мәдениет орталығына, қоғамдық пікір алмасу символына,
саясаттағы тұлғалардың өз ойларын ... ... ... ... дамуына көп септігін тигізудегі орнын. Жаһандық шығармашылық
қарым-қатынастың дамуын, халықаралық көзқарастар мен идеялардың еркін ... осы ... ... ... жүзеге асырылып отырғаны жөнінде.
Бұқаралық ақпарат құралдарының және қоғамның өзара ... ... ... ... және ұлттық-мемлекеттік жүйедегі
негізгі қағидалық қызметтері қарастырылады. Мекеменің, ... ... ... құралдарының қызметтеріне талдау жасасақ, түрлі ... ... ... ... ... ... жағынан алғанда кез келген
қоғамдық ұйым бұқаралық ақпарат құралдарын бақылайды, ал үшінші жағынан бұл
бұқаралық ақпарат ... ... және ... ... ... ... ... өндірісінде ақпарат алмасудың озық үлгілер қатарына
компьютердің, ... ... ... ... ... болса, бұл
жаңадан ХХ ғасырдың 90-жылдарында қазақ қоғамынының басылым редакцияларында
қолданыла бастады.
Нақтырақ айтсақ, республикалық ... ... ... ... ... ... өндіріске жіберу, факспен хабар ... ... рет ... ... ... ... ... алды. Біздің еліміздегі жаңа әлемдегі әлеуметтік қайта ... ... келе ... индустриялық қоғам эволюциясы «ақпараттық қоғамға»
бағытталуда. «Ақпараттық қоғамға» саясаттанушы Е.Л.Вартанова былай ... ... «Бұл ... ... ... ... қосылу, заң
шығару либерализация кезеңін, жаңа электрондық демократияның жаңа нысанының
көрініс алуы, экономикалық дамудағы ... ... ... ... ... деп айта аламыз»[1]. Осы өзгеріс тарихи қысқа
мерзімде, бір ұрпақтың көзалдында өтуде және ... ... өту ... ... ... ... ... Бүгінгі күнде бұқаралық ақпарат құралдарының
техникалық, шығармашылық, коммуникативті және өзге де даму ... ... орын ... ... ішінде, Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... даму жолы ... ... кері әсерлері бар ма?
Міне, осы сұрақтарға жауап табу ретінде біз ... ... ... жүргіздік. Зерттеу қорытындысы бойынша қоғамдық пікірді
анықтап, оны сол қалпында беруге ... ... ... мәселелердің
шешімін табуға тырысып, соның барысында қандай ... ... ... жолдары қарастырылып немесе орындалып жатқаны жөнінде хабардар болу.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... сапалы
жақтарын көрсете білу және ондағы кері әсерлерін ... ... ... сол ... түйінінің шешілу жолдарын қарастыру.
Жұмыстың теориялық және методологиялық негіздері ретінде.
Әлеуметтану, ... ... ... ... журналистика, заң
негіздері , саясаттану, экономика ғылымдарын бір-бірімен ұштастыру.
Зерттеу әдістері. ... ... ... ... ... екі негізгі тараудан, бес тараушадан,
кіріспе, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттерден құралған.
Бірінші ... ... ... ... ... құралдары
туралы классикалық теориялар, яғни әлемдік деңгейдегі ғалымдардың түрлі
көзқарастары жайлы, ... ... ... ғалымдардың бұқаралық
ақпарат құралдарына түрлі көзқарастарын бір-бірімен ұштасуын қарастырып
өттік.
Ал, екінші ... ... ... ... ғалымдардың
бұқаралық ақпарат құралдарына деген ой-пікірлері, ... ... ... ... ... ... орны мен ... айқын көрсете
білу, екінші тараушасында ОҚО бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... ... ... ... тарауының үшінші тараушасында жұмыс тақырыбына
байланысты социологиялық зерттеу мен оның ... мен ... ... ... ақпарат құралдары әдістемесінің аспектілері
1.1. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы классикалық теориялар
Бұқаралық ақпарат құралдарын ... ... ... ... ... ... ... әрқайсысында әртүрлі
пікірлер, көзқарастар қалыптасқан. Бұлардың ішінде ... ... ... ... ... ... теледидардың
қоғамдағы орны мен қоғамға ықпалын егжей-тегжейлі қарастырған. Теледидардың
кең ауқымды артықшылығы бар: ол өте жылдам ... ... ... ... ... ... ... өзіне назар аударта алады. Басқа бұқаралық
ақпарат құралдарында аталғандай, газеттен немесе ... ... ... мен ... ... ... ... Теледидардың
мемлекет немесе қоғам арасындағы ықпалының аса маңызды екенін ұғынамыз,
өйткені миллиондаған адамдарға ... ... ... ... ... ... теледидар арқылы қабылданған ақпараттар көрермендердің көңілінен
шығады.
Бұқаралық ақпарат құралдары мынадай бөлімдерге бөлінеді:
- визуальды (кезеңді баспа);
- ... ... ... ... ... кино).
Бұқаралық ақпарат құралдарының ерекшеліктеріне ... ... ... ... коммуникативтік қызметтерді
атқарады, бұқаралық ақпарат құралдары қауымдастықтардың арқасында қоғам
ішіндегі бірден-бір құрылымға-коммуникациялық жүйеге бірігеді. ... ... ... ... қызметі (белгілі бір істің мән жайы, әртүрлі фактілер
мен оқиғалар жайында хабардар ... ... ... ... ... ... ... таңдалған фактілерге
талдау жасау және оны бағалау);
- танымдық ... ... ... ... ... тарихи, ғылыми
ақпараттарды түсіндіру, яғни ... ... ... ... ... мен тыңдармандардың ... ... ... ... ... ... ... құралдарын биліктің төртінші
тармағы деп кездейсоқ айтпайды, себебі адамдардың ... ... ... ... ... ... ... акцияларды жаппай өткізу, мысалы мемлекет басшысын бүкілхалықтық
дауыспен сайлау);
- гедонистикалық қызметі (мұнда ақпараттандыру тек ... ... кез ... ... ... ... қабылданады,
осындай ақпаратты бергенде адресаттың көңілін жақсартып, оның этикалық
сұранысына жауап береді)[2].
Бұқаралық ақпарат құралдарының қайсысы болса да ... ... ... ... (газет, радио, теледидар, ... ... ... ... ... ... ... алуан түрлілігімен, баспалар және бағдарламалар болып,
нәтижесінде әртүрлі типтегі ... ... ... ... ... ... ... өзара жіктелу барысында әртүрлі
мәселелі-тақырыпта шешу бағытында қарастырады, яғни ... ... және ... ... өз ... ... (дифференциялаушы) факторлардың ықпалына қарай ... ... ... ... ақпарат құралдарын бағыт-бағдарына, қоғамдық
пікірге қарай қалыптасады. Бұқаралық ... ... ... ... ... ... мен теле және радио арналары болып
келеді (техникалық мамандарды қоса алғанда), іс жүзінде қоғам ... ... өз ... ... ... мен ... ... Дайындалған жұмыс аясында ғана ақпарат алушылардың сұранысына
жауап беретін жалпы саяси ... ... ... ... ... да ... ... бұқаралық ақпарат құралдарына қоғамдық
пікірді, өмірге қажетті ақпараттарды, анағұрлым дәл және терең жеткізу
қажеттігі ... ... ... мәдениет, экономика).
Дегенмен, қоғамдық өмірдің әртүрлі салаларына толық мәліметтер
беруге арналған арнаулы мамандандырылған бұл-бұқаралық ақпарат құралдары
болып ... ... мен ... ... ... әртүрлілігін бұқаралық ақпарат құралдарындағы жиынтығы
болып табылатыны жөнінде классикалық ойшылдардың ... анық ... ... ... ... ... ... қоғамдағы
алатын орны, бағыт-бағдары ол жерлерде жұмыс істейтін әріптестері мен
қызметкерлеріне байланысты болады. Осы аталған қызметкерлер ... ... ... тән ... ... ... мен саяси
қауымдастықтар және басқа да ... ... ... бақталастық жүріп
отырады. Осындай бақталастықта баспалар мен бағдарламалардың қоғамдағы
орны маңызды орын алады.
Саяси ... ... ... ... ... ұйым ... ... әлеуметтік мақсаттарын, стратегиялық және ... ... ... ... ... сәйкес баспа және
бағдарлама ұйымның не мекеменің атақ-абыройын, қоғамдағы ұстанатын
принципін ... ... ... құралдарының өзара әрекеттері көлемді бақталастық
аясында, жаппай аудиторияның ... ... ... Дегенмен, осындай
бақталастық әртүрлі нысанда сипатталады.
Баспалар мен бағдарламалар арасында өлшеуге келмейтін (антогонистік)
күштер шоғырланады, бүкіл ... ... ... бір ... ... ... ... діни т.б.), яғни саяси топтардың арасында кім
жеңеді, кімнің мүддесі айқындалатыны болжанады.
Журналистік қызметтің қарапайым ... ... ... ... теле бағдарламаларға мәліметтер үлесін топтау болып табылады.
Белгіленген ... ... ... ... ... ... саяси
мәселелерін іріктеп шығарады. Сондықтан, ақпараттың саясат кең ... ... ... мен ... ... тақырыптық
бағытта мағлұматтарды жариялау және басқа бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... ... т.б.
Бұқаралық ақпарат құралдарының әртүрлі қызметтерінің координациясы
горизонтальді ынтымақтастықта болады – «бір ... ... ... ... ... қарай былайша ... ... ... ... Ал, ... ... деңгейіне қарай – баспа мен партия, бүкіл елді аудиториясына
қарай және аймақтық көлемдегі баспадан, ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарының үлестік координациясы бірдей
болса да, қиындықтар туындайды, журналистер бір ... ... ... аз
шығындалып, көп нәтижеге жеткенде ғана ұтымды болады, ... ... ... ... ... күшейтсе, күрделі
аудиторияның сұранысына сапалы түрде жауап береді. Мысалы, журналистика
органдарының ресми ... ... ... ... құралдарындағы
мемлекеттік-ақпараттық саясатты жүзеге асырып, ... ... ... ... ... ... ... қарай ақпаратпен
қамтамасыз етеді.
Қазіргі кездегі урбандалған (үлкен қалаға шоғырланған) мәдени ортада
теледидарсыз өмірді ... ... ... ... ... экран)
қазіргі заманғы адам өмірінің ажырамас атрибуты болса, ал теледидар аса
күшті қоғамдық ... ... ... ... ... ... ғылымның өкілдерінің аясында айналды. Экономистер
және әлеуметтанушылар үшін теледидар қоғамдық институт ... ... және ... ... бағытталады, заңгерлер
құқықтық жауапкершілікке байланысты мәселелерді қарастырады. Ал,
әлеуметтанушылар ... ... ... ретінде қарастыруға
тырысады, яғни қоғамдық өмірге деген ... ... ... ... ... коммуникацияның негізін салушылар - У.Шрами,
Г.Лассуель, П.Лазерфельд, Р.Мертон, Б.Берелсон, У.Риверс, ... және ... ... ... ... ... пікіріне орай, бұқаралық ақпарат құралдарының арнаулы
үрдісін былайша көрсеткен: «Бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік теңдікке
кепілденуді, еркіндік пен бақылауды үйрену, соңғы нәтижесінде бұқаралық
ақпарат құралдарын қолдануда жауапкершілікті ұғыну, әлеуметтік ... ... ... ... американдық коммуникацияның теориялық тұжырымдары,
мәселелері және болжамдары бар. Бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... ... өзара әрекеті, саяси-мәдени және
ұлттық-мемлекеттік жүйедегі негізгі қағидалық қызметтері қарастырылады.
Мекеменің, ... және ... ... ... ... ... түрлі елдерде олардың қызметтері әртүрлі болып келеді,
екінші жағынан алғанда кез келген қоғамдық ұйым ... ... ... ал ... ... бұл бұқаралық ... ... және ... ... ... ... табылады.
«Теледидар және басқа да бұқаралық ақпарат құралдары қоғамда кім
билік жүргізсе, соның саяси, әлеуметтік, экономикалық ... ... ... ... ету болған жерде Үкіметтің ашық ... ... ... және ... да бақылау құралдары арқылы) заңды деп
саналады, ... ... ... ... ... ... Бірақ, теледидар әйтеуір бір әлеуметтік топтың бақылауында
болғанымен, теледидар әлеуметтік бақылауды өзі ... Яғни ... әсер ... ... ... енгізеді, жалпыға бірдей идеяларды
қалыптастырып, мінез-құлық үлгісі ретінде болады»-дейді, У.Шрами[4].
Бүгінде отандық теледидардың негізгі болмысы және ... ... ... ... ... қарағанда американдық
теледидарға ұқсап барады, немесе еуропалық ... ... ... ... ... және ... ... бұқаралық ақпарат құралдарына өте зор, нақтырақ
айтсақ теледидар қоғамдық сананы қалыптастырады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамға ... ... ... ... 50-60 ... ... ... Коммуникативистиканың
негізін салушылардың бірі У.Шрами өзінің трактатында коммуникацияның
тиімді әсерін екі түрге ажыратып қарастырған: «арандатуды ... ... ... ... ... олардың қайнар көзі ретінде
әлеуметтік өзгеріс жасау ... ... ... ... ... ... әсер ету»-дейді[5].
Бұған мысал ретінде Дж.Оруэллдің 1984 жылғы антиутопиялық ... ... Бұл ... қарама-қайшы пікірмен П.Лазерефельд ... ... ... олар ... ... құралдарының
қоғам өміріндегі ықпал ету процесіне қарсы емес, олардың арандатуға
болған мүмкіндіктеріне қарсы келеді, бірақ аса көп ... ... ... ... ... ... белсенділігі
төмендеп, жалығып кетеді»-дейді[6].
«Жаппай жалпы коммуникация, атақты ойлар және әлеуметтік ... ... ... ... ... ақпарат
құралдарындағы үлкен бизнес демеп тұрады айналымдағы әлеуметтік-
экономикалық жүйемен ... олар ... ... ... үшін ... ... алдына шығарады. Жағдайын сақтап қалуға бұл қаражат
кейде қабілетсіздеу болады, ... ... ... ... ... ... Шиллер мынадай еңбектердің авторы: «Массовые средства
информации и ... ... (1973 жылы ... ... ... и культурное господство» (1976 жылы ... ... ... ... ... ... ... әсер етіп,
статусын сақтап қалуға бағытталған. ... ... ... ... мазмұнын және нысанын анықтаған, сол бойынша аңыздарды және
оларды көрсету құралын бұрмалауға бағыттап, асырып көрсетуге бейімдегенін
айтады.
Аннэнбер ... ... ... атты ... ... ... ... теледидардың жүйелік болмысын ашу, қоғамдық жүйедегі
қалыптасқан қатынастарды сақтай отырып зерттеу. Аннэнбер коммуникациялық
мектебі ... ... ... 1959 жылы ... ... - ... ғылымының профессоры Джарддока ... ... ... ... ... болып табылады.
Теориялық база ретінде ... ... беру ... ... ... және ... ... атты бағдарламаларға тамаша зерттеулер
жүргізді[8].
«Теледидар-американ қоғамының басты мәдени қаруы»-деп 1976 ... мен ... ... «бұл ... ережелердің қаруы, жалпыға
бірдей қабылданған қоғамдық сенімдер мен мінез-құлықтарды ... және ... ... ... ... ... әлеуметтік
қызметі – бұл әлеуметтік модельдерді тұрақтандыру және тарату»[9].
«Жағдаят» ... ... ... ... ... ... ақиқатқа ешқашанда дәлме-дәл келмейтінін
айқындады.
Қоғамдағы бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... ... ... және ... ... талдау
жасады. Американдық әлеуметтанушылар мен ағылшын жазушыларының
мақалаларында ... ... ... ... ... қатынастарын және олардың шығу жолдары туралы көптеп жазылған.
Синди Хэд әлемдегі трансляция ... ... ... ... трансляция мәселелеріне типтік зерттеулер ... ... ... ... ... ... атты кітабында
қарастырды (1986 жылы). Синди Хэд бұқаралық ақпарат ... ... ... үшке ... ... ... ... жекеменшікке, меншік нысандарын жекелеу
арқылы зерттеу жүргізді;
2. Мемлекеттік меншіктегі бұқаралық ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары жайлы зерттеу жүргізді.
Сонымен қатар, Синди Хэд бұқаралық ақпарат құралдарын былайша жіктеді:
«Мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарын – ... ... деп ... ... ... ... ... (универсалдығымен), тұтынушылардың талғамдарына
қаншалықты тартымдылығына ... ... ... ... ... көрсете білсе, бәсеке де жеңіске жетіп отырады. ... ... ... ... телеарналардың сапалығы артады,
өйткені мемлекеттік қаржыландырудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... қоғамда
теледидар, яғни коммуникациялқ жүйе тәуелсіз, еркін, нарықтық экономикада
болуы қажет және тұтынушылар талаптарын қанағаттандыруы қажет»[10].
Аннэнбер мектебінің ғалымдары ... ... ... ... ... құралдары жайлы жүргізген зерттеулерін былайша
қорытындылайды:
«Теледидар - ... ... ... шындықтың символдық
бейнесін жасайды, өмір кеңістігіндегі әрбір индивидтің өзі ... ... ... ... етеді»[11].
Бұрынғы кездері теледидар және басқа да бұқаралық ақпарат құралдары
болмаған кезде ... ... ... ... ... ... ... келген болатын, яғни әртүрлі ырымдарды (ритуал) орындау арқылы
әлеуметтік бақылау жасаған.
Дж.Гербнер мен Л.Гросстың телеарналарды ... ... да ... ... ... ... ... жасайды. Телеарналарда
көрсетілетін индивидтерді іріктегенде көбінесе абыройы асқақтаған ... ал ... ... ... ... ... ... кезде телеарналарда мүлдем көрсетпейтін болған.
Теледидарды көретін Америка халқының орта таптағы тобы ғана ... ... ... ... ... ... мен биліктің көбіне
тұрақтылықты қалыптастыруға тырысқан. Дегенмен, олигархтардың телеарналары
өз мүдделері үшін көрсетілімдерін қоятын болған. Америка құрама ... ... ... бөлігін батыр, атақты бай, етіп көбірек
көрсететін болған, ал әйелдерді үй ... ... ғана ... ... қылмыстық статистиканың біраз сандарын
көрермендерге ұсынып, зерттеулер ... ат шулы ... ... ... жасы 30-40 жас ... ... ... Телеарналар
тергеу және қайта тергеу процесін, тұтқындауды көрсетіп отырған. Дегенмен,
теледидар ... ... ... ... ... ... алады»,
ал шын шындығында болса дәл олай болмайды, өйткені шын өмірде ... әділ сот ... ... оңай ... ... шаруа емес[12].
Атақты әлеуметтанушы Эмиль Дюркгейм бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... пайда
болғалы бері қоғамға бейімделіп, ... ... ... ... ... ... жазалау процесі әдет-ғұрып бойынша, ырымдарға сүйене
отырып атқарылған, оның жеке басының тануын және ... ... ... ... халықтың қылмыскерді жазалауы моральдық ережелер
шеңберінде атқарылатын, ал теледидар моральдық нормаларды сақтаса, ... үшін ... ... ... кездері қоғам әдет-ғұрып арқылы, дін
арқылы реттеліп ... ... ал ... ... ... ... Бұл өте
күрделі сұраққа мен алдымен қоғамның өзгеруін айқын көрсете ... ... яғни ... ... ... ... билік пен
бұқаралық ақпрат құралдары тағы да басқа да әлеуметтік институттар арқылы
қоғам реттелінеді»-деп, өз ойын білдірген ... бір ... ... ... ... көрсетілген жазалау процесі
әділ болады деп есептелгенімен, шын өмірде әділ сот ... ... жай ... ... қадірін жоғалтады»- деп
қорытындылайды өз ойын Эмиль Дюркгейм[14].
К.Гульд және ... ... ... ... ... атты ... «Кедейлікті теледидар туындатады, өйткені
теледидар тағдырға ... ... ... ... ... ... іс-әрекет етуіне және айналасындағылардың ықпалына қарай болады»-
деп, өздерінің көзқарастарын айтады[15].
«Ойын-сауық көрсетілімдері арқылы теледидар ... ... ... ... ... және орта таптың болмысын (портретін) көрсетеді,
яғни ... ... ... ... ... қасы. Ал, әйелдер ерлердің
эмоционалды сезімдерінің қайнаркөзі ретінде ... ... ... ... таныстыру арқылы тартымды болу ... ... пен ... ... ... құралдарын
осылайша топшылайды[16].
К.Гульд пен С.Догмардың ойынша, бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... ... жариялап отыру қажеттігін дұрыс
деп бағалайды.
Теледидар арқылы беріліп жатқан хабарлардың көбі ... ... ... ... өйткені Америка және басқа да капиталистік
қоғамда тап үстемдік етеді, теледидар көрсетілімдерінің көптеген ... ... ... ... ... ... ... пайда
болған теледидар қоғамға тиімді жағынан пайда келтірсе, басқа бір жүйе
қоғамға зиянын тигізеді. ... әр ... ... өз мүдделері бар.
Теледидар қоғамда ... ... ... ... ... ... ... болады. Десекте, теледидардың басты
мақсаты: жұтшылыққа хабарлар туралы ... ... аса ... ... ... ... ... талдауы (анализ) мен
көзқарастары бойынша қоғамға бақылау жүргізудің тұрақтылық формуласы
ретінде ... ... ... нарықтық экономикада одан әрі қарай
дамыту және әлеуметтік бақылау ... ... ... ... ... ... әрбір мүшесіне барынша ... ... ... ... ... ... ... арқылы жариялауға
дайын болуы тиіс.
1.2. Бұқаралық ақпарат құралдары туралы ресейлік ... ... ... ... ... ... болмысы және
қызметтері, қоғамдық институт ретінде, ресейлік теледидарға қарағанда
американдық теледидарға ұқсап ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдары және ... ... ... ақпарат құралдарына өте зор, нақтырақ
айтсақ бұқаралық ақпарат құралдары қоғамдық сананы қалыптастырады.
Жаңа аудиториялық таптың келіп шығуына ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырады (мысалы, кәсіпкерлер),
яғни осы салаға байланысты толыққанды ... ... ... қалыптасты. Ресейде ХХ ғасырдың басында аумақтық жергілікті
ақпарат алмасатын Сібірліктерге арналған ... ... ... ... құрылымдардың саяси көзқарастарын жариялайтын саяси газет
«Демократическая газета» басылды.
Баспалар мен ... ... ... ... оларды
негіздемесіне қарай бөлуге болады және олар бір-біріне өзара ұқсас ... ... ... ... ... ... алатын орнына
қарай). Осылайша бұқаралық ақпарат құралдарының ... ... ... ... ... ... ... барлық тақырыптарға
әмбебап болатын баспалар мен теле және ... ... ... ... мамандарды қоса алғанда), іс жүзінде қоғам өмірінің ... өз ... ... ... мен ... ... ... ақпарат құралдарында кейде келеңсіз жағдайлар да ... ... ... ... ... ... өмірге қажетті
ақпараттарды, анағұрлым дәл және терең жеткізу ... ... ... мәдениет, экономика)[17].
Дегенмен, қоғамдық өмірдің әртүрлі салаларына толық мәліметтер
беруге арналған ... ... ... ақпарат құралдары
болып келеді. Проблемалық тақырыптарды, кең ауқымды ... ... ... және ... ... ... жұмысы шетелдік баспалардағы материалдарға негізделсе, ал
отандық саяси ... ... ... ... ... қауымды өзіне тығыз байланыстыратын мәдени, әдеби
мақалаларды жариялайтын «Культура» газеті Ресей қоғамының ... ... ... ... ... ... ... мүлдем ұқсамайтын спорттық оқиғалар мен ойындарға арналған
«Футбол» және «Хоккей» сияқты баспалары да бар, спорттық өмірдің ... ... ... ... өз ... ... мен ... дифференциясын (жіктелуін),
құрылымдарының әртүрлілігін бұқаралық ақпарат құралдарындағы жиынтығы
болып табылады. Бұқаралық ақпарат ... ... ... алатын орны, бағыт-бағдары ол ... ... ... мен ... ... ... Осы аталған
қызметкерлер баспаның және бағдарламаның мүдесіне тән сипатта, саяси
партиялар мен ... ... және ... да ... ... ... ... отырады. Осындай бақталастықта баспалар мен
бағдарламалардың ... орны ... орын ... жүйесі дамыған қоғамда әрбір мекеме, ұйым ресми, саяси,
экономикалық, әлеуметтік ... ... және ... ... ... ... ... сәйкес баспа және
бағдарлама ұйымның не мекеменің ... ... ... ... ... ақпарат құралдарының өзара іс-әрекеттері ... ... ... аудиторияның ықпалына қарай өтеді. Дегенмен,
осындай бақталастық әртүрлі нысанда сипатталады.
Баспалар мен бағдарламалар арасында ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір бөлікте күрес
жүреді (таптық, ұлттық, діни т.б.), яғни саяси топтардың ... ... ... ... айқындалатыны болжанады.
Журналистік қызметтің қарапайым координациясы ... ... ... теле ... ... үлесін топтау болып табылады.
Белгіленген мерзім ішінде редакция ... ... ... ... ... ... Сондықтан, ақпараттың саясат кең шеңберлі
журналистиканың мәселелері: баспа мен бағдарлама ... ... ... жариялау және басқа бұқаралық ақпарат құралдарының
авторға деген қатынасы, қандай жанрда болуы т.б.
Қазіргі кез келген мемлекетте саяси ... ... ... ... әсер ... қоймайды. Дамыған мемлекеттеде ... ... ... ... ... дамып жетілуі,
бұқаралық ақпарат құралдарының басты бөлшегі - Интернеттің пайда ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарының басты
элементі болып табылады. Әлемнің кез келген нүктесінде ... ... ... ... бойы ... ... қоғамда болып жатқан
мәдени болсын, саяси болсын, кез келген ақпарат жайлы мәлімет алып хабардар
болуға өз ... ... - ... ... ... ішіндегі ақпараттық,
коммуникативтік, ... ... ... ... ... Енді ... ... алмасу желі болып қана қоймай, сонымен
қатар ол жаһандық мәдениет ... ... ... ... ... ... өз ... бөлісулеріне, мемлекеттердің мәдени және
экономикалық дамуына көп септігін тигізуде. Жаһандық шығармашылық қарым-
қатынастың ... ... ... мен ... ... ... да осы
интернет желісі арқылы жүзеге асырылып отыр. Жаңа ... ... ... болуы философтарды, саясаткерлерді, заңгерлер мен
журналистерді және ... ... ... ол ... ... мен ... айта бастады. Ақпарат жайлы Аристотельдің,
Г.Аронның, В.Виндельбандтың, Г.Гегельдің, ... ... ... ... ... Б.Спинозаның, В.Шелингтің,
Ф.Энгельтің еңбектерінде кездеседі.
Ал, бұқаралық ақпарат ... ... ... және ... ... сөз ... ... көптеген ғалым-ойшылдар өз ой-
пікірлерін білдірген. ... ... ... ... ... ... Л.Якишов және т.б. ... ... сөз ... ... ... ... ... зерттеуді жүргізгендер-С.С.Алексеев, М.И.Байтин, А.А.Белкин,
Л.Л.Беломесных, А.Г.Братко, Л.Д.Воевадин, ... ... ... В.А.Конов, А.В.Малько, А.А.Подмарев, И.М.Приходько,
И.Н.Рыбушкин, Н.Н.Семенюта. Ал, бұл ... ... ... ... Барношев, С.А.Горшков, Г.В.Игнатенко, С.Ю.Маречкин және
т.б.
Бұқаралық ақпарат құралдарындағы сөз ... мен оны ... ... ... ... жүргізген ғалымдар-В.А.Авраменко, Г.А.Алхутова,
М.Г.Винокурова, Е.В.Ермичева, ... ... ... ... Ху Фенг-Йунга,
С.А.Юровский және т.б. Бұқаралық ... ... орны мен ... ... ... ... қарағанда, журналистерді ерекше қызықтырады.
Өйткені, журналистер осы саланың адамдары болғандықтан, өз үлестерін қосуға
дайын-ақ тұрады. ... ... ... заңнамалық дамуын,
азаматтық қоғамдағы ақпараттық институтың орын алуын, бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... А.Рихтер және т.б.
Интернет желісінің заңды реглементациясын ... ... ... А.К.Жаров, Б.В.Кристальный, ... ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық зерттеулер ... ... ... ... құқық, мүліктік құқық,
жекеменшік құқығы ... ... ... ... С.Батузоның, Л.В.Горшковтың, Б.Д.Завидованың, Калятиноның,
А.А.Косовецтің, С.В.Малахованың, В.А.Михееваның, С.В.Петровскийдің,
Г.Сведлыка, ... ... ... Интернеттің арқасында
саяси процесстердің рөлі артып, бұқаралық ақпарат құралдарының функциясының
қызметінің ... әсер ... бұл ... саладағы зерттеушілер-
А.Т.Багирова, С.А.Бастрикова, И.А.Быкова, М.С.Вершина, В.М.Герасимова,
В.И.Дрожжинова, О.Н.Дудко, ... ... ... ... функцисын зерттеген әлеуметтанушылар-
Т.Ж.Балжирова, А.С.Биккулова, А.А.Родионова, ... және ... ... ... барысында әртүрлі мәселелі-тақырыпта шешу бағытында
қарастырады, яғни ... ... ... және қызметерге
байланысты өз үйлесімін тауып, ... ... ... ... өзінің ақпараттарын өзгертіп отырады.
Баспалар мен бағдарламалардың ақпараттық рынокта белсенділігі оларды
негіздемесіне қарай бөлуге болады және олар ... ... ... ... ... ... ... масштабына қарай, алатын орнына
қарай). Осылайша бұқаралық ақпарат құралдарыны бағыт-бағдарына, қоғамдық
пікірге қарай ... ... ... құралдары барлық тақырыптарға
әмбебап болатын ... мен теле және ... ... болып келеді
(техникалық мамандарды қоса ... іс ... ... ... барлық
саласын өз ішіне алатын баспалар мен ... ... ... ... ... ғана ... алушылардың сұранысына жауап беретін
жалпы саяси бұқаралық ақпарат құралдарында кейде ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарына қоғамдық пікірді, өмірге
қажетті ақпараттарды, анағұрлым дәл және ... ... ... ... медицина, мәдениет, экономика).
Сонымен, баспалар мен бағдарламалардың дифференциясын (жіктелуін),
құрылымдарының әртүрлілігін бұқаралық ... ... ... ... ... ақпарат құралдарының арақатынасы олардың қоғамдағы
алатын орны, бағыт-бағдары ол жерлерде жұмыс ... ... ... ... болады. Осы аталған қызметкерлер баспаның және
бағдарламаның мүдесіне тән сипатта, ... ... мен ... және ... да ... ... күрес, бақталастық жүріп
отырады. Осындай бақталастықта баспалар мен бағдарламалардың қоғамдағы ... орын ... ... дамыған қоғамда әрбір мекеме, ұйым ресми, саяси,
экономикалық, ... ... ... және ... болмысына қарай көрсетеді. Тұжырымға сәйкес баспа және
бағдарлама ... не ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бұқаралық ақпарат құралдарының өзара әрекеттері көлемді бақталастық
аясында, жаппай аудиторияның ықпалына ... ... ... ... әртүрлі нысанда сипатталады.
Баспалар мен бағдарламалар арасында өлшеуге келмейтін (антогонистік)
күштер шоғырланады, бүкіл қоғамдық немесе белгілі бір ... ... ... ... діни т.б.), яғни ... ... ... кім жеңеді,
кімнің мүддесі айқындалатыны болжанады.
Журналистік қызметің қарапайым координациясы газетерге, журналға және
радио, теле бағдарламаларға мәліметтер ... ... ... ... мерзім ішінде редакция арнайы мекеменің ... ... ... шығарады. Сондықтан, ақпараттың саясат кең шеңберлі
журналистиканың мәселелері: баспа мен ... ... ... ... ... және басқа бұқаралық ақпарат құралдарының
авторға деген қатынасы, қандай жанрда болуы т.б.
Бұқаралық ... ... ... ... ... ... болады – «бір масштабты» баспа немесе
бағдарламалардың арасында таралуына қарай былайша ... ... ... аудандық. Ал, вертикальді жағынан: баспаның деңгеіне
қарай – баспа мен партия, бүкіл елді ... ... және ... ... ... ... желісіне дейін.
Бірақ, бұқаралық ақпарат құралдарының үлестік координациясы ... да, ... ... ... бір ... бағдар ұстаса, аз
шығындалып, көп нәтижеге жеткенде ғана ұтымды болады, ... ... ... «эмерджентті» қасиеттерін күшейтсе, күрделі
аудиторияның сұранысына сапалы түрде жауап ... ... ... ресми сипатта болып, бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізсе, биліктегі органның кеңесіне қарай ақпаратпен
қамтамасыз етеді.
Қазіргі кездегі урбандалған (үлкен ... ... ... ... өмірді елестету мүмкін емес. Телевизор (көгілдір экран)
қазіргі заманғы адам ... ... ... ... ал теледидар аса
күшті қоғамдық институтқа айналды, зиялы ... ... ... ... ... ... айналды. Экономистер
және әлеуметтанушылар үшін теледидар қоғамдық институт ... ... және ... ... ... заңгерлер
құқықтық жауапкершілікке байланысты мәселелерді ... ... ... ... институт ретінде қарастыруға
тырысады, яғни ... ... ... ... ... ... ... құралдарының және қоғамның өзара қарым-қатынасы,
екеуінің өзара ... ... және ... ... ... ... ... Мекеменің, ұйымның және
бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... қызметтері әртүрлі болып келеді, екінші жағынан алғанда кез келген
қоғамдық ұйым бұқаралық ақпарат құралдарын бақылайды, ал ... ... ... ... құралдарындағы бақылаудың және қоғамдағы қоғамдық
пікірдің қайнаркөзі ... ... және ... да бұқаралық ақпарат құралдары қоғамда кім билік
жүргізсе, сол саяси, әлеуметтік, экономикалық мүдделеріне ... ... ... ету болған жерде Үкіметің ашық түрде ... ... және ... да ... ... ... ... деп саналады,
экономикалық (коммерциялық) механизмдері болған кезде орын алады. Бірақ,
теледидар ... бір ... ... ... ... ... бақылауды өзі атқарады. Яғни қоғамдық санаға әсер етіп, ... ... ... ... идеяларды қалыптастырып, мінез-ұлық
үлгісі ретінде болады.
Бүгінде отандық теледидардың негізгі ... және ... ... ретінде, ресейлік теледидарға қарағанда ... ... ... ... ... ... ұқсайды. Ресейлік
ғалымдардың теориялық тұжырымдары және зерттеу тәжірибиелерінің ықпалы
бұқаралық ақпарат құралдарына өте зор, ... ... ... ... ... күні ... ... дамуындағы саяси, экономикалық және әлеуметтік
мәселелердің оңтайлы ... ... ... ... ... ... тікелей тәуелді. Қоғамдағы адамдардың ... ... ... ... ... ... ие. Мемлекеттің
қоғамдық өмірінде баспа, радио және теледидар рөлінің артуы ... ... ... ... кең ... әрі қол ... ... не дыбысша таралған сөз, көгілдір экрандағы кескін ... ... ... ... ... кез келген әлеуметтік ортаға
сіңісіп кетуге қабілетті. Бұқаралық ... ... ... үшін оның ... мен ... ... ... әсер ету
тиімділігін үйрету қажеттілігі туады. Бұқаралық ақпарат құралдарының
тиімділігін дәстүрлі зерттеуден ... ... ... радио, теледидар
және газетпен «қамту» ауқымымен өлшенетін ... ... ... ... ... ... ... жүйелі қарастырулар олардың
тұлғаның әлеуметтік белсенділігіне ... ... ... біз ... ... ... ... өресі, оның ... ... ... мен ... ... ... өрісі мен қол жетімділігі кез ... ... ... ... ...... шарттылық болып табылады. Осыдан
ақпараттарды қоғамдық-саяси, танымдық, іскерлік деген сияқты ... Бұл ... ... ақпараттық қызығушылығы мен қажеттіліктеріне
орай өзгереді.
Бүгінде, Ресейде статистикалық мәліметтерге сүйенсек:
1500 радиостанция, 1000 баспахана, 30 мың ... ... ... 1500 ... ... ... екен. Сондықтанда
Ресей бұқаралық ақпарат құралдарының көшбасшысы ретінде алға шыға ... ... ... ... немесе қоғамдық ұйымдар да кіреді[18].
Баспа үйлердің таралымына бәсеке мынау ақпараттың ... ... , ... мен ... ... ... ... түрлі профильдік таныстырушы біріктірулері, қоғамдық құрылымда
бұқаралық ақпарат құралдарының орны ерекше элементтерден көрінуде. ... ...... ... провинциясының жаңалықтары»
”, деректік «Газпром – медиа» жатады. Ал, Ресей ... ... ... times», және орыс ... «Лиза» журналын, «Cool» жастарға
арналған журналын , «Cool girl» журналын, «Burda» ... ... ... ТМД ... ... ... екен[19].
Дегенменде, Ресей қоғамы бұқаралық ақпарат ... ... ... қарайды, өйткені, мұнда да экономикалық дағдарыстар орын
алуда, жарнама мүмкіншіліктеріне шек қоюда, ... ... ... ... ... жарияланып отыр.
Бұқаралық ақпараттың нәтижесінде мойындау керек, бүкіл адамдар өз
қызметтерін ... ... ... ... да жұмыстарын жүргізе алады.
Мысалы, саудагерлер өз тұтынушыларын бұқаралық ақпарат құралдарына жарнама
беру арқылы шақыра алады. Ал, ... ... ... халқының көпшілігі-
газеттерді оқымайды, жаңалықтарды ... ... ... бұқаралық
ақпарат құралдарын дамыту көзделуде, нарықтық экономикалық болашақтары
қаланып, халықтың сауаттылық ... ... ... ... ... ... ... халқының тұтынатын бұқаралық ақпарат құралдары мен оны
иеленуші ұйымдар туралы қосымша мәлімет:
1. «национальная новости» ЖАҢАЛЫҚТАР ... ... ... «Эхо ... ... ... газеті;
3. «Вечерняя Москва», «Вечерный клуб» телебағдарламалары;
4. «Европа +» ... ... ... «Комсомолькая правда»
газеті», «Экспресс» журналы;
5. РФ мемлекттік бұқаралық ақпарат ...... ... ... ... России» кабельдік телеарналары, ... ... ... ... ... ... «Российская
федерация», «Россия» журналдары, «ИТАР-ТАСС», «РИА-Вести» ақпараттық
агенттіктері;
6.“Газпром” ААҚ тиісті телеарналар иен журналдар - НТВ ... ... ... ... ... ... ... «ЛукОйл» телекомпаниясына қарасты телеарналар – ... «31-й ... ... ... ... ... баспасынан шығатын журналдар тізімі ... ... ... «Капитал», «Плейбой», «Космополитен», «Гуд
хаускипинг», «Русское радио»;
9. «Бурда» баспаханасынан шығатын журналдар тізімі- ... ... ... «Вот ... «Отдохни», «Автомир».
10. «Виктор Шварц и К» ААҚ тиісті газеттер- «Тайная власть», «Частная
жизнь», ... ... ... ... ... ... «Поле
чудес»[20].
ІІ-тарау. Қазақстан қоғамындағы қазіргі бұқаралық ақпарат ... мен ... ... ... ... ... ... құралдарының ықпал ету
процесі
Бүгінгі таңда бұқаралық ақпарат ... ... ... технология», «өркениеттің үшінші толқыны» деп ... ... ... еніп, қоғамдық ... ... ... ... Мұның мазмұны немен өлшенеді, оның пайда-
зиянының ара-салмағы қалай сарапталып келеді?
Бұл мәселелер туралы бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамдық ортадағы,
жалпы өркениеттегі адам ... ... ... ... ғалымдары ой толғап,
пікір білдіріп келе ... ... Осы ... ... ... ... ... М.С.Вершининнің,
В.Л.Иноземцевтің, Г.Вартанованың, И.С.Мелюхиннің ... ... ... ... XX ... 2-ші жартысы мен ХХІ ғасырда
төрткүл дүниені өзінің бар ... ... ... ... ақпараттық
қоғамның мәні мен мазмұнын ашып талдауға арналған, оның ғылыми негіздемесін
саралауға бағытталған[21].
Жаһандану мен әлемдік ақпарат және оның ... ... ... да өзінше ой толғап, мәселеге атсалысып жүр.
Саясаттанушы, ... ... - ... ... ... ... теориялық таңдамалы мақалалары мен
осы мәселені бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... журналистика теоретиктері - ... ... ой ... да ... ... қанығуға арналған.
Бүгінгі таңда осынау өзекжарды мәселені тереңірек қарау мақсатында
нақты шаралар қолға ... ... Осы ... келгенде, ең алдымен
ақпараттық төңкерістер дәуірінің сипатын жүйлеген жөн. Бұл ... ... ... ... ... ... М.С.Вершининнің пікірі назар
аударарлық. Ол ақпараттық төңкерістердің ... ... ... ... ... екендігіне назар аударады. Соның негізінде
ұрпақтан-ұрпаққа табыстаудың, білімді, көргенді-білгенді мұраға қалдырудың
мүмкіндігі жасалған. ... өзі ... ... ... сандық та,
сапалық та белгісін айқындайтын еді.
Ғаламдық ақпараттық төңкерістер екінші кезеңі ХYІ ... ... ... ... Бұл ... ... басу ісінің қолға алынуы мәдениет
пен руханият саласында, өндірісте экономикада түбегейлі ... алып ... ... ... ... ХІХ ... ... электр
қуатын, радио мен телеграфтың пайда болуымен тікелей байланысты еді.Осы
кезеңде тарихта тұңғыш рет ақпарат ... ... түрі ... ... төңкерістің төртінші кезеңі ХХ ғасырдың ... ... ... да ... ... ... ... сипатталады.
ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басындағы ақпараттық технологияның
жан-жақты, қарқынды ... оның ... ... ... ... ... ... бүгінде өзіміз ат қойып отырған «Ақпараттық қоғам» деген
түсінікке маңдай ... ... ... үрдісі ғаламдық өркениеттің ажырамас бір
бөлігі болып табылатын Қазақ елі қоғамындағы көрінісі ... ... ... ... осы ... ... Енисей, Талас ескерткіштері туралы, оның
ежелгі жазу-сызу мәдениетінде алатын орны жөнінде ... ... ... ... ... ... жүргізгені белгілі.
Ал, ақпараттық төңкерістің екінші кезеңі алғашқы қазақ кітаптарының
дүниеге келуімен ... Бұл ХІХ ... ... ... жылдығында
кітап өндірісінің қолға алына бастауы жатады.
Үшінші кезең қазақ ақпарат кеңістігінде газеттердің шыға бастауымен
тікелей байланысты. ХІХ ... ... ... «Түркістан уәләятының газеті»
(1870-1882), «Дала уәләятының газеті» (1888-1902), ... ... ... ... ... оқырмандар қолына тиді. Бұл жағдаяттар ақпараттық
төңкерістер эволюциясын жылдамдатты. Ал «Айқап» журналы мен ... ... ... ... ... ... ... төңкерістің төртінші кезеңі ХХ ғасырдың 20-шы
жылдарында газеттер мен журналдардың көптеп ... ... ... ... ... ... бар қырымен ашылған сәттерімен тұспа-тұс.
Еліміздегі алғашқы радиостанциялардың ... бере ... ... 1923 жылы
басталса, 1959 жылдың 8 ... ... ... ... ... ұсынылды[23].
ХХ ғасырдың 80-90 жылдарындағы бүкіл ел ... ... ... ұмтылыс ақпараттық төңкерістің бесінші кезеңінің
сипатын ... ... ... ... ... ... болып табылатын Windows-95 оперияциялық жүйесі жер
жүзінде жаппай ... ... ... да бұл ... тыс ... ... ... электронды хабарлар алу секілді ... ... ... ... ... тың ... ... Сөйтіп ол қоғамдық өмірдің барлық саласына енді. Енді үйде ... ... ... ... алатын жағдайға жеттік.
Газет-журнал өндірісінде ақпарат алмасудың озық үлгілер қатарына
компьютердің, интернеттің өмірімізге енуіне ... ... ... ... ХХ ... ... қазақ қоғамынының басылым редакцияларында
қолданыла бастады. Нақтырақ айтсақ, ... ... ... ... ... ... ... өндіріске жіберу, факспен хабар
алмасу тәжірибесі алғаш рет қолданды, ... ... ... ... ... 90 жылдардың екінші жартысынан бері қарай компьютерді қолданудың
артықшылығы басқа да республикалық, облыстық ... осы ... ... ... ... компьютермен, ақпарат алмасудың басқа ... ... ... сай ... түрін пайдаланбайтын бірде-бір
редакция, газет-журнал жоқ деп сенімді айта аламыз.
Осы тұста қазақ басылымдарының ғаламдық ақпараттық ... ... ... ... ... ... әлемдік ақпарат алмасудың ендігі бір әдіс-тәсілдері халықаралық
жиындар, өндірістік лездемелер, ... ... ... ... ... ... Осы ... келгенде, оңтүстік
астанамыз Алматыда жүргізіліп жүрген Еуразиялық ... ... ... ... ашып айту ... ... ... Форум саяси
тұрақтылықты, ... ... ... ... көптеген
мәселелермен бетпе-бет келіп отырған бұқаралық ақпарат ... ... ... оған ... беруге, оның проблемаларын талдауға
арналған ұйым. Бұл ... ... ... ... ... ... басылымдардың, электронды құралдардың саяси, мәдени
және әлеуметтік рөлі туралы жиі айтылады. ... ол ... ... ... қыспақтан ада, олардың ықпал етуінен тәуелсіз
ұйым болып табылады. Ал енді ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық кеңістігін кеңейту;
- кәсіби және шығармашылық байланыстарды нығайту;
- осы заманғы журналстиканың дамуындағы негізгі үрдістерге талдау;
- медиа жобалар мен ... ... ... және ... ... білім мен тәжірибие алмасу, Еуразия елдеріндегі жетекші БАҚ-тарда
оқыту және тәжірибиеден өткізу ... ... БАҚ ... реформаларды жүзеге асыру;
- билік пен БАҚ арасындағы өзара қатынасты талдау;
- БАҚ саласындағы ең жаңа технологияларды дамытуға жәрдемдесу. ... 2002 ... бері бұл ... ... үш мәрте мәслихатын өткізіп
үлгерді[24].
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 1948 жылы 10 ... ... ... ... декларациясының» 19-бабына сәйкес, «Әрбір
адам ой-пікір еркіндігіне және оны еркін білдіру құқығын иемденеді, ... өз ... тұру ... және ... ... тәуелсіз кез
келген құрал арқылы ақпаратты немесе идеяларды іздеу, алу және ... ... ... ... ... ... құқығын әрі дамыту 1950
жылы 4 қарашада қол қойылған адам құқығы мен негізгі бостандықтары ... ... ... ... ... сай, «осы ... ... мемлекеттік қауіпсіздік мүддесіне, аумақтық
тұтастығына немесе қоғамдық тыныштыққа қажеті, тәртіпсіздіктің ... ... ... ... қорғау құпия алынған ақпараттарды жария
етпеу немесе сот әділдігінің беделін қамтамасыз ету ... ... ... мен ... яғни алғы ... және айыппұлдық шаралармен үлестіріледі» делінген[26].
Бұл жерде бұқаралық ақпарат құралдарының қызметінің заңдылығы туралы,
ішкі ... ... ... және ... ... ... халықаралық қалыптар мен талаптарға сай келу мәселесі ... ... ... ... ... ақпара құралдары туралы
заңында «бұқаралық ақпарат құралы-тұлғалардың шектеусіз топтарына арналған
баспа, ... өзге де ... мен ... делінген
болатын[27].
Бүгінгі қоғам жағдайында бұқаралық ... ... ... ... маңызды мәселелермен қоғамды ақпараттандыру ғана емес, сондай-ақ
бұқаралық сана үшін әлеуметтік нұсқауды қалыптастырумен қатар бір ... ... ... ... ... функциясының қызметін орындайды.
Дегенмен, бастапқыда бұқаралық ақпарат ... тек ... ... ... ... насихатау үшін ғана орын алған
болатын.
Бүгінгі қоғам жағдайында насихаттау кең мағынада-әлеуметтік ... ... ... ... бір ... ... ... әсер ету мақсатында білім, көркем құндылықтарды және
өзге де ақпараттарды тарату. Рухани ... ... ол ... ... ... ... оқиғаны ескеруді білдіреді. Насихаттау
процесінде ғылым, өнер түсіндіріліп таратылады және дамиды, молаяды.
Ал, тар ... ... бір ... ... және ... мен саясатын бұқараға тарату қызметі. Бүгінде насихаттау рухани
қызметтің ерекше саласына айналып отыр және бұқараға ... ету ... ... ... ... Оның ... белгілері:
мақсаттылық, әсер етудің үздіксіздігі, бұқаралығы болып табылады.
Қоғам - жаңа технологияның арақатынасы әрдайым әлеуметтік зерттеудің
әдеттегі ... ... ... ... ... ақпараттық
индустрияны өзгерту үшін бір мезетте ... және ... ... ... оның ... ... мен ... жасалынады.
Сондықтан ақпараттық қоғамның қалыптасуын талдау, оның мақсаты мен міндетін
анықтау, халықаралық деңгейде барлық ... үшін ... ... және оны ... ... ... ... оны жердегі қоғам жердегі
«ақпараттық қоғам»-бұл қандайда ... ... ... ... ... ... объективті белгілер. Сондықтан, ақпараттық ... ... ... үшін ... деңгейде заңгерлердің ұсыныстары
ауадай қажет. Бірақ азаматтық қоғамның қалыптасуының жағымды жағымен ... де бар. ... ... ... ... ... туралы өзекті мәселе туындайды.
Ақпарат индустрияның өсуі, ... ... ... ... жаңа рөлі ... құықтық рәсімдеуді қажет
етеді. Прогресті ақпарат ... ... ... үшін ... жетілдіруді талап етеді. Бүгінгі таңда ... ... ... ... жүріп жатыр. Қазіргі ақпараттық және
телекоммуникацияық технология қоғамдағы әлеуметтік құрылысты демократиялық
институттың дамуындағы өзгерістерге әсер ... ... ... теориясының туындауына әкелді. Бұл теория ХХ-ғасырдың 60-70 ... ... ... да ие болған.
«Ақпараттық қоғам» термині кеңінен тарағанымен, оның ... ... ... Әдебиетке көз жүгіртсек, жаңа ақпараттық
және телекоммуникациялық технологияны бұқаралық пайдалану кезеңі бұқаралық
ақпарат құралдарын ... ... ... ... ... ... және ... адамды бақылауға мүмкіндік береді»-дейді, өз еңбегінде
А.Г.Рухтер[28].
Сондықтан ақпараттық қоғамға өтуде негативтік салдарды ... ... ... ... сасат, яғни мемлекеттік бағдарлама қажет.
Дегенмен ақпараттық қоғамға ... ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдарының
меншігін шоғырландырудың позициясын ... ... ... ... қызметін реттеумен, компьютерлік жүйе арқылы зиянды және заңсыз
ақпаратты ... ... ... мәселелерді шешу үшін әлсіздік танытып
ортыр деуге болады.
Себебі, бұл заңдардың ... жаңа ... ... ... ... ... ... қарамастан, олар өзінің ... ... осы ... жаңа ... ... қолдануы туралы
өзекті мәселе тұр және заңдық түзетулердің қажеттілігін бейнелейді.
Осы мақсатта ... ... ... ... қарастыратын жұмыс
тобын құрайды. Мұндай топ біздің ... де ... ... ... ... ... құралдары туралы» ... ... ... ... ... ... ... туралы Қазақстан
Республикасы Ақпарат Министрлігінің 2004 жылғы 10 ақпандағы №225 бұйрығы
дәлел ... ... жаңа ... ... ... ... ... жүріп
келе жатқан индустриялық қоғам эволюциясы «ақпараттық ... ... ... ... ... ... қосылу, заң шығару
либерализация ... жаңа ... ... жаңа ... ... ... дамудағы ақпараттың рөлі, ақпараттық қоғамның
қалыптасуы туралы сөз болып отыр»-дейді, ғалым Е.Л.Вартанова[30].
Осы өзгеріс тарихи қысқа мерзімде, бір ... ... ... ... ... өту үшін алғы шарттар толығымен қалыптастыруда.
Бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланудың қоғамдық рөлі ... ... ... ... және теледидар басшысы А.Дзанакк: «Баспа, кино,
радио және теледидарды қоғамдық коммуникация құралдары деп ... ... пен ... ... білу ... ... мәліметті, идеяны тарату ғана емес, мекен тарапынан жауапты
редакцияның көрініс алу процесі. Ал насихаттау саласындағы ... ... ... дейді: «қоғамның ой-пікірінше және әрекетіне әсер етуге
талпыну мақсатында алынған пікірлер мен ... ... ... мен қоғамның коммуникация ұғымдары арасында мәні бойынша
ешқандай айырмашылық ... ... ... ... ... беру ... тікелей
реттейтін төмендегідей құжаттар қабылданылған: 1923 жылы ... ... ... ... ... 1936 жылы әлем ... үшін
радиохабарды пайдалану туралы халықаралық конвенция, 1948 жылы білім,
ғылыми және ... ... ... және ... ... ... ... туралы келісім, 1950 жылы ғылыми және мәдени
сипаттағы ... ... ... ... 1958 жылы ... ... ... 1958 жылы мемелекеттер арасындағы арнайы
басылымдар мен үкіметтік құжаттардың алмасуы туралы ... 1979 ... және ... ... ... Халықтық Одақтық Регламенті
(2002 жылғы өзгертулер мен толықтыруларды қоса). Ақпарат құқықтары ... адам ... ... ... ... және 1966 жылы азаматтық
және саяси құқықтары туралы халықаралық пактысымен (19-20 баптары), ал
регионалдық ... ... 1950 жылы адам ... туралы Еуропалық және
1969 жылы Американдық конвенцияларымен реттелінеді[32].
Отарлау саясатымен күресу процесінде ақапарат ... ... ... да ... ... ішінде: 1969 жылы отар елдер ... ... беру ... ... 1969 жылы ... пргресс
және даму туралы БҰҰ-ның декларациясы, халықаралық құқықтың ... ... ... ... ақпарат құралдарын пайдалану аясындағы
белгілі бір тәртіп негізін құрайды, және де ақпарат пен халықаралық ... ... ... ... құқықта белгілі бір ақпаратты алуға тыйым салатын немесе
шектеу қоятын қалыптар да орын алған. Оның ішінде ... пен ... салу ... ... орын алады. Мысалы, 1936 жылы әлем мүддесі үшін
радиохабарларды пайдалану туралы халықаралық конвенцияда ... ... үшін ... тиіс ... ... ... ... ішкі тәртібіне» сай
келмейтін әрекеттерге арандататын ақпараттарды беруге (1-бап), соғысты
насихаттауға ... ... ... ... өз ... ... орындау жауапкершілігі жүктеледі. Азаматтық және саяси құқықтар
туралы ... ... ... ... кез ... ... заңмен тыйым салынуы тиіс»,-делінген[34].
Сондай-ақ, халықаралық құқық қағидасы туралы БҰҰ-ның Декларациясында
да соғысты насихаттауға тыйым салынатын ... ... ... ... достық қатынастар мен ынтымақтастығына қатысты 1970 жылғы БҰҰ-
ның жарғысында былай делінген: «БҰҰ-ның мақсаты мен ... ... ... ... ... бас тартуға міндетті». БҰҰ-
ның Бас Ассамблеясы 10-шы арнайы сессиясының қорытынды ... да ... ... ... осы тыйым салу БҰҰ-ның қаруландыруға қарсы
қоғамдық пікірді ... ... ... ... ... ... толықтырылған. Ал, 1982 жылғы БҰҰ-ның 12-ші сессиясында
қарусыздандырудың жалпы әлемдік компаниясы туралы құжатқа келісім ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар, 1975 жылы
Еуропа қауіпсіздігі және ынтымақтастығы ... ... ... де соғысты насихаттау мәселелері талқыланылды. Кеңеске қатысушы
елдер- ... ... ... және ... мақсатына сай
келмейтін кез келген күштен бас тартуға» келісімге келді[35].
Халықаралық құқықта даусыз ... ... ... ... ... ... өзге де ... насихаттауға тыйым салынды. Олардың
қатарына 1948 жылғы геноциттік қылмыстың алдын алу және ол үшін ... ... 1973 ... ... ... ... және ол ... туралы Конвенцияны, 1966 жылғы нәсілшілдік дискриминацияның барлық
түрін жою туралы халықаралық конвенцияны жатқызуға болады[36].
Сонымен, ақпарат саласындағы ғылыми-техникалық прогресс, ... және ... ... ... ... ... ету ... ақпарат рөлінің күшеюі ақпарат алмасу саласындағы
мемлекеттер ынтымақтастығын құқықтық ... ... ... ОҚО ... ақпарат құралдары дамуының өзекті мәселелері
Бұқаралық ақпарат құралдары халықтың, әсіресе, жас ұрпақтың ... ... ... ... зор ықпал етеді. Осылардың ішінде
ұрпақ тәрбиесіне тікелей ... ету ... ... ... ... ... газеттер қоғамдық пікірді қалыптастыруда халыққа бір
табан жақын.
Еліміздің ... ... ... ... даму
стратегиясы мен «Ішкі және сыртқы ... 2004 ... ... ... атты ... халқына Жолдауында «Біздің бұқаралық ... ... ... ... рөлі мен ... ... ... керек...ең демократияшыл бұқаралық ақпарат құралдары ұлттық
мүддені қрғауға келгенде айқын тұғырда тұрады» деп атап көрсетті.
Мерзімді ... ... ... ... ... ... жайтарды қозғауда негізгі құрал болып табылады.
«Газеті жоқ жұрт, басқа газеті бар жұрттардың ... ... ... тілі жоқ ... көзі жоқ соқыр секілді. Дүниеде не болып жатқанын
көру жоқ, не сөйлеп жатқанын есту жоқ, өз ... айту жоқ» дей ... ... газетінің тұңғыш санында «Әуелі, газет-халықтың көзі,
құлағы һәм тілі, екінші, газет-жұртқа ... ... ... олай ... ... ... ... көп көсемдері, оқығаны көп адамдары газет
арқылы халықтың ... ... жол ... жөн сілтеп, басшылық айтып
тұрады, үшінші, газет-халыққа білім ... ... ... ... ... жарияланған мақалаларды күнделікті тәрбие ісінде
пайдаланып отыру студенттің жан-жақты тәлім алуына, ... ... ... Ұлы ... ... «Қай ... ... оның ішінен
баламен әңгімелесуге жарайтын мақала табуға болады, тек оны оқығанда сол
мақала бала тәрбиесі үшін ... ... ... сезініп оқу керек»
дейді[38].
Бұқаралық ақпарат құралдарын ... ... ... ... ... ... ... Институтында) 2007
жылы біраз зерттеулер жүргізілді. «Жергілікті баспасөз құралдары арқылы
студенттерге тәрбие ... атты ... ... ... ... ... ... тәрбиесіне қосар салмағы мен үлесі жайлы
келелі сөз ... ... ... ... ... пікірді
насихаттаушы, жинақтаушы және сараптаушы орган екені анықталды. ... ... үшін ... ... ... ... Қандай жергілікті басылымарды үзбей оқисыз?
2. Газетті не үшін оқисыз?
3. Газет мақалаларының біліміңізді толықтыруға көмегі болды ма?
4. Өзіңіз ... ... ... ... ... ... қызықтырады?
6. Жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарына ұсынысыңыз?
7. Оқыған мақала ... ... ... өз ... ... немесе жоюға ықпалы болды ма?
8. Жастар тәрбиесіне қатысты жазылған ... ... ... ... ... ... ... саны-105.
Жауаптардың жалпы көрінісі төмендегідей болды. Бірінші ... ... 19-ы ... ... ... «Ақ жол» ... 41-і
облыстық «Ар-Ай» қоғамдық саяси және ... ... ... 27-і
«Жамбыл-Тараз» қоғамдық-саяси газетін, 18% студент ... ... ... ... ... сызбада ұсынылып отыр.
Сұрақ |Тіл байлығымды кеңейту үшін |Ой-өрісімді дамыту үшін |Болып жатқан
жаңалықтар-дан ... болу үшін ... ... үшін ... алу үшін ... ... үшін | |Газетті не үшін оқисыз? |16% |23% ... |7% |1% | ... ... 105 ... 87-сі газет бетінде жарияланған
мақалалардың білімдерін толықтыруға септігін тигізетіндіктерін ... ... ... 5 ... мектеп қабырғасында жүргенде жазған
мақалалары мен ... 2 ... ... ... ... ... ... сұраққа 46-сы тарихи тақырыптар, 51-і достық-
жолдастық, махаббат жайындағы ... 8-і ... ... ... ... ... ... 39-ы ұлттық тәрбиеге баса назар
аударылмайтыны туралы, 43-і әлем студенттері туралы, 22-і белгілі тұлғалар
жайлы аз ... ... 1-і ... ... ... ... пікірлерін білдірген. Жетінші сұраққа орай, ... ... өз ... ... оны ... ... ... атап көрсетсе, ал сегізінші сұраққа соңғы оқыған мақалаларын
атаған[39].
Қазақстан Республикасында жүзеге асырылып ... ... ... ... дер ... қолға алынған үрдістер екендігі
даусыз ... Бұл ... ел ... өзін ... ... ақпарат
құралдарында өзгерістердің өрістеуіне жол ашқаны белгілі. Осы кезеңде бұрын
КСРО-дағы бірлестірілген бұқаралық ақпарат құралдарының құрамында ... ... ... ... ақпарат құралдар саласындағы
мемлекеттік саясатты орнықтыру, ескірген техникалық құралдарды жаңалау, осы
салада ТМД және алыс ... ... ... ... қою,
аймақтық агенттердің бөлімшелерін құру, сондай-ақ ... ... жаңа ... ... ... және құқықтық негізін жасау
міндеттері ... ... орай ең ... ... ... ... ... құрылымдық-ұйымдастырушылық өзгерістер енгізілді. Басында
Министрлер Кабинетінің құрамында болған Баспасөз және ... ... ... 1995 жылы ... ... ... және ... ақпарат ісінің Ұлттық агенттігі болып құрылды. Ал,
1997 жылы ... ... ... негізінде Ақпарат және қоғамдық
келісім министрлігі ұйымдастырылды. Бұдан кейін 1999 жылы ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық келісім министрлігі негізделді, бүгінде бұл
құрылым Қазақстан Республикасының ... және ... ... өз ... ... ... ... 1991 жылы 28 маусымда
«Баспасөз және басқа бұқаралық ақпарат ... ... ... ... қабылдануы мемлекеттік құрылымның мүлдем жаңа
жүйесі орнығуы жағдайында бұқаралық ақпарат құралдарын демократияландырудың
алғышарты болып ... ... ... ... ... ... мемлекет құру жолындағы Қазақстан Республикасы ақпараттық
саясатты жүргізуде Қазақстан ... ... мен ... ... ... заңның негізгі ұстанымдары мен ... 1995 жылы 30 ... ... еліміздің Ата Заңы сөз ... ... ... ... кепілдік берді. Яғни, Қазақстан
Республикасының 20-бабы бойынша: «1. Сөз бен ... ... ... ... ... ... 2. Әркімнің заң жүзінде тыйым
салынбаған кез келген тәсілмен еркін ақпарат алуға және ... ... ... ... ... ... болып табылатын
мәліметтер тізбесі заңмен ... 3. ... ... ... ... оның ... ... мемлекеттік
қауіпсіздігіне нұқсан келтіруді, соғысты, ... ... ... ... және ... астамшылдықты, сондай-ақ қатыгездік пен
зорлық-зомбылыққа бас ұруды ... ... ... жол
берілмейді»[40].
Сондай-ақ еліміздің ... ... ... ... ... ... бірлестіктер, лауазымды адамдар және
бұқаралық ... ... ... ... өзінің құқықтары мен мүдделеріне
қатысты құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен танысу мүмкіндігін
қамтамасыз етуге ... ... ... ... қол ... пайда
болған әртүрлі бағыт-бағдарды ұсынатын бұқаралық ақпарат құралдары ... ... аса ... ... ... ... ... құралдарының еліміздің тәуелсіздігін нығайту мақсатында мемлекеттік
құрылымның ... ... ... мен ... ... пен өзара
келісуге шақырудағы рөлі зор.Соған орай, бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... ... ... ... ұлт ... теңдігі мен ынтымағы үшін», «Қазақстан
территориясының біртұтастығы мен ... ... ... ... ... даму ... ... іс-шараларды насихаттап,
жүзеге асыру маңызды.
Сайып келгенде, бұқаралық ... ... ... мәні ... ... көтеріп, демократиялық құндылықтарды ... ... ... ... ... пікірді қалыптастыруға
зор үлесін қосатын факторлардың ... Өз ... ... ... қоғам
мен құқықтық мемлекеттің негіздері мен ... ... ... ... ... білім деңгейлері мен көзқарастарының
жетілуі мен саяси белсенділігінің жоғарылауында ... ... және ... пен ... институттарының өзара қарым-
қатынастарын ұйымдастыруды жолға қою ісі ... ... ... ... ... саналады. Сол сияқты бұқаралық ақпарат құралдарының
дамуына жәрдемдесу де билік пен басқару мекемелерін ... ... ... ... бірі ... анық. Сөйтіп, бүгінгі күні
мемелекеттік құрылымда саяси демократия үрдістерін нысанға алған бұқаралық
ақпарат құралдарының орны маңызы ... ... ... ... ... ... ... ұсынып, олардың бағдарламаларын насихаттауда, ... мен ... ... ... ... ... ақпарат құралдары арқылы саяси ... ... рөлі ... ... ... ... ... «Hарықтық үлгі
бойынша үміткер немесе сайлау бірлестігі тауар ретінде қарастырылады,
науқанды ұйымдастырушылар мен ... ... ... тауарды
тиімді сату үшін жарнама мен насихаттың түрлі әдістерін қолданады»[42].
Қазіргі ақпараттар ағымы заманында ... ... ... ... ... рөл ... ... саяси-құрылымда «ақпарат
қоғамның маңызды әлеуметтік құралы, биліктің ... ... ... ... ... мен нәтижесі. Ақпарат-бұқараның интеллектуалдық
азығы».Олар азаматтардың өз құқықтары мен бостандықтарын білуіне, өз ... ... ... ... ... ... турасындағы ой-
пікірлерін қалыптастыруына мүмкіндік беретін маңызды институттардың бірі
болып табылады.
Біздің ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне өтуі ... ... ... ... да осы маңызды іс-шараға қосылу қажеттігі
жайындағы 2000 жылы 27 ... ... ... ... ... Осыған орай бүгінгі таңда Қазақстан мемлекетінде демократиялық
ақпараттық кеңістікті қалыптасыру ісі ... ... ... ... ... ... Еуразиялық Медиа Форумды алуымызға болады.
Өзі 2002 жылы құрылған, Алматы қаласында бірнеше мәрте ... ... ... ... және ... ... ... қатар, ірі саяси және қщғам қайраткерлері, әлемдік бизнестің
көрнекті өкілдері бас қосатын бұл ... ... ... ... ... көзқарастардың негізделуіне, бұқаралық ... ... жеке ... ... мен ... ... жүзеге асыруына та салысуына жол ашатыны сөзсіз.
Мемлекеттік құрылымдағы газет, журналдар, ... ... ... ... ... компьютерлік, интернеттік технологияларды
пайдаланудың маңызы зор. Өйткені, еліміз ... ... ... ... ... ... толыққанды мүше болуда. Қазақстанда соңғы
жылдары интернет жүйесінің провайдері ... төрт ірі ... ... ... Нит) ... отыр және олардың өз жүйелері
бар. Мысалы, Қазақтелеком құрған Kazakstan online беру жүйесі 19 ірі ... ... ... ... ... ... сәйкес саяси
санасы мен мәдениетін қалыптастыруға, олардың ... ... ... бірден-бір күш бұқаралық ақпарат құралдарының
басты тетіктерінің бірі-теледидар болып табылады. Ол арқылы ... ... ... ... әдебиет білім және тағы басқа салалар бойынша ... және ... ... хабардар болып танысады. Сол себептен
телевизия халықтың күнделікті ... ... ... ... ... Р.Б.Әбсаттаров тап көрсеткендей: «Телевидениеге көпшілікке бірдейлік
тән. Телевизиялық хабар таратылымына қалалар мен ауылдардың ... ... ... ... телевидениесінің хабар таратудың тәуліктік
орташа мөлшері-15 ... ... ... ... ақпарат
құралдарының кітап, баспасөз, театр, кино және тағы ... ... ... ... ... ... болған кезеңінде теледидар
ерекше зор ықпалға ие болды. Айталық, телесоциологтардың жүргізген зерттеуі
бойынша дамыған ... жеке ... ... ... 45 ... ... ... екен.
Осымен байланысты қоғам мүшелерінің саяси сауаттылығын көтеріп, саяси
көзқарастары мен ... ... ... ... шолулармен қатар, арнайы саяси сараптамалық бағдарламалардың мәні
ерекше. Мысалы, «Хабар» арнасының ... күн» ... ... ... «Айна» апта қорытындысындағы, «Астана» арнасының
«Апта», ... ... ... ... ... ... ... «Власть» бағдарламаларындағы қоғамдық-саяси
шолулар мен саяси ... ... ... ... ... ой-тұжырымдарын негіздеудегі маңызы зор.
«Бұқаралық ақпарат құралдарының жеке ... ... ... ... Ол ... адамдар топтарын баспасөз бен телевизиядан «маңызды
қоғамдық мәнге» ие белгілі тақырыптар мен мәселелермен хабардар ету арқылы
жүргізіледі». Осы ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдарының рөлінің жоғарылап,
конституциялық тұрғыда азаматтарға сөз бен ... ... ... ... ... ... Бұл ... еліміздегі бұқаралық ақпарт
құралдарында, соның ішінде теледидарда да қоғам өміріндегі ... ... ашық ... мен пікір-таластарды ісі жолға
қойылған. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... сан алуан мәселелерді ашық түрде
талқылаудың негізінде көпшілік қауымға ой-түрткі болумен айналысып ... ... ... саяси ой-санасын көтеруге, ... ... ... ... ықпалын тигізері анық. Осылайша,
қоғамдық-саясиқұрылымдағы маңызды мәселелерді жан-жақты ... ... ... мен ... ... ... жетілдіруде телевизия зор маңызға ие.
ХХІ ғасырдағы идеялар мен ақпараттық технологиялардың бәсекелесу
ғасырына ... Бұл ... ... Республикасы Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың Жарлығымен Қазақстан Республикамы ақпараттық кеңістігінің
бәсекеге қабілеттігін ... ... ... ... бекітілуінің маңызы зор. Сол бағыт бойынша «Бәсекелестік
ортаны ынталандыру ақпараттық ... ... ... ... Бұл істе ... қозғаушы рөлін атқаруы керек. Ресейдің, Қытайдың
және мұсылман әлемдерінің ортасында орналасқан Қазақстанөзінің ақпараттық
қауіпсіздігіне ерекше ... ... ... ... ... ақпарат
құралдарын бақылауды ... ... Өз ... ... ... ... ақпараттық құралдар арқылы жеке тұлғаның, қоғам
мен мемплекеттің өмірлік ... ... ... ... ... қауіпсіздік-бұл Қазақстан ... ... ... ... ... заң ... беретін көзқарастар мен
сенімдерді білдіру, ақпаратты алу ментарату мүмкіндігі ... ... ... ... екі маңызды факторлардың арасында
тексеріледі. Біріншіден, бұл ашық қоғам ережелерінің ... ... ... ... ... ақпараттарға бақылау жасау». Сонымен
мемлекеттік ... ... ... ... ету аса маңызды
мәселелердің бірінен саналады.
Қазір біздің ... ұзын саны 83 ... ... ... ... ... байланысты соңғы кездері Қазақстан аумағында шетелдік бұқаралық
ақпарат құралдарының қызметі кеңейіп ... ... ... ... ... мемлекеттерінің 2400-ге жуық бұқаралық ақпарат құралдары
қолданысқа енгізілген. Олардың ішінде дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... Пресс»,
«Синьхуа», «Азат-Свобода», «Дойче велле», «Интерфакс», «ИТАР-ТАСС», ... және т.б. бар. ... ... ... зор ... ... ... қамтуда. Ғалым Ғ.Ж.Ибраева былай дейді: «Ақпараттық кеңістік-бұл
субьектілерден субьектілерге келіп ... ... ... ... мен
алудың саласы, сөйтіп, бүгінде бұқаралық ақпарат құралдары барлық қоғам
мүшелерінің сана-сезімі мен дүниетанымын ... ... ... ... ... ... мен саяси билігі үшін күресуге ... оның ... ... бөлігі болып табылатынында емес, олардың
замандастарының ақыл-ойы мен жанына өздерінің ... ... ... ... еш ... тұтастай өз ... ... ... ол ... ... ... ... әлеуметтік, білм беру, құқықтық және ... ... ... фактор болып табылады. Алайда, бұқаралық ақпарат
құралдарының қоғамдағы жүргізіп отырған қызметінде ... орын ... ... ... оппозициялық бағыттағы, әсіресе, аймақтық
деңгейдегі жекеменшік ақпарат құралдарында кәсіби ... ... Сол ... ... ... ... ... қаржының тапшылығынан
өздерін ақпараттар желісімен, қаражатпен қамтамасыз ... ... өз ... ... орай ... мен ... нағыз
көкейкесті мәселелеріне назар аудармай, көбінесе жарнамаларды жариялауға
мәжбүр.
Осы орайда, «Мемлекеттік емес ... ... ... атап
көрсетті Н.Ә.Назарбаев журналистермен кездесуінде,-қожайындарының қатты
қыспағына түсіп отыр. Әлгілер өздерінің талас-тартысына енді ... ... 2007 ... 26 ... ... ... ... тіркелген 2 мың 392 шетелдік бұқаралық ... бар. Оның 2 мың 309-ы ... 83-і ... болып
табылса, олардың 90 пайызы орыс тілді, 5 пайызы ағылшын, қалған 5 ... ... ... Ал, ... ... ақпарат құралдары 2 мың 571,
олардың 472-і ғана ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы 3-бабының 1, 2 тармағында бұқаралық ақпарат
құралдарының тілі, таралым туралы ... ... «1. ... ... ... ... ... да тілде таратылады; 2.Теледидар
хабарларын тарату арналарының меншік нысандарына қарамастан, олар ... ... ... көлемі, уақыты жағынан басқа ... ... ... кем ... ... Демек, бұл заңды барлық
Қазақстан азаматтары орындауы тиіс деген сөз. ... атап ... ... ақпарат құралдарын қоспағанның өзінде, отандық ақпарт
құралддарының 472-і ғана қазақ тілінде дедік. 2007 ... ... ... ... ... Мәжілісінде болып өткен «Мемлекеттік
тіл – ұлттық саясаттың өзегі» атты жиында ... ... ... ... «Еліміздегі шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарын мемлекет
тарапынан қаржыландырылады. Бір ғажабы, ... ... ... ... ... сөз ... ... аулақ ұстайды. Мемлекеттік тіл
мүддесі төңірегіндегі мәселелерге аттап баспайды. Ең ... ... ... ... ... ашуы керек қой. Мұндай тілге қарсы
бұқаралық ақпарат құралдарын бақылауға алу ... ... ... күні ... ... рұх ... ауылы әлі алыс екендігін» сөз
етті[45].
Бұл мәселені біз қазақ жастары да қолдауымыз керек.
Ал, енді ... ... ... ... ... бұқралық ақпарат
құралдары жөнінде не білеміз? Сол жайында ... айта ... ... деп ... Алғашқы газеттер – «Түркістан уәлаятының газеті»
(Ташкент, 187082), «Дала уәлаятының газеті» (Омбы, 1888-92), ... ... ... ... ... ... бастауымен
«Қазақ» газеті (1913-18), ақын-демократ М.Сералиннің ұйымдастыруымен тұңғыш
қазақ тіліндегі журнал «Айқап» (1911-15) алғашқы ... ... ... ... ... 1921 жылдан Қазақ телеграф агенттігі жұмыс
істеді, ал 1931 ... ... ... ... ... бастады. 1974 жылы
радио мен телевизия хабарлары қазақ, орыс, ... ... ... әзербайжан,
түрік, татар тілдерінде беріле бастады. 1920 жылы Мемлекеттік кітап ... 1963 жылы ... ... ... ... ... ... істері
жөнінде комитет құрылды. Ол 1989 жылы «ҚР ... және ... ... деп ... 1995 жылы оның ... ... ... 1997 жылы таратылып, оның орнына «ҚР Ақпарат және ... ... ... Бұл министрлік 1999 жылы 22 қаңтардағы ҚР
Президенті Жарлығымен «ҚР ... және ... ... ... ... 2003 жылы 13 қыркүйекте «ҚР Ақпарат министрлігі» болып
қайта құрылды. Қазір мемлекеттік тапсырыспен жұмыс істейтін 38 ... ... ... ... ... серпінді дамып келеді. Қазіргі
заманғы ақпараттық технологиялар ақпарат нарығында кеңінен қоданыс табуда,
ұлттық ... мен ... ... ғарыштық жүйе арқылы
таратылуда. 2002 жылы ... ... ... ... Республиканың
барлық аумағында кабельдік және ғарыштық арналар арқылы ВВС, CNN, Deutsche
Welle арналарының бағдарламалары, ... ... ... ... ... және ... да ... арналар көрсетіледі. ҚР Сыртқы
істер министрлігінде әлемнің 20 елінен 80-нен астам ... ... ... ... ... Олардың қатарында ВВС, Associated
Press, Интерфакс, France Press, Reuters, ... ... ... аса ірі ақпараттық агенттіктері бар[46].
«Каzakhstan Today» ақпарат аясының хабарлауынша, 2008 ... 28 ... 7 ... министрлікте «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне меценаттық және
демеушілік мәселелері бойынша өзгғерістер мен ... ... ... Заңының жобасын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының ... ... ... ... отырыстарына ҚР Парламенті Сенатының депутаты, мемлекеттік
органдардың, заңнама институтының, қоғамдық ... ... ... ... ... Бұл ...... кодексіне, Денсаулық
сақтау жүйесі туралы, Мәдениет туралы, Дене шынықтыру және ... ... ... және ... ... бойынша өзгерістер мен
толықтырулар мәселелері талқыланды. Республика ... 40 ... ... ... 161 ... 3763 ... 58 ... 458
киноқондырғы, 8 тарихи-мәдени қорық, 2330 мәдени тынығу мекемелері, 28 парк
жұмыс істейді екен.
2007 жылы Мәдениет және ... ... 2007-09 ... ... ... Қазақстан халқына арнаған «Жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстан » ... ... ... ... ... ... мен Желілік
кестеге, жаңғыртудың орта мерзімді үкіметтік бағдарламасы мен өткізілген
әкімшілік реформаға сәкес жүргізу үшін бес ... ... ... ... ... құру ... министрліктің менеджмент жүйесін
жетілдіру. Бюджет шығындарының орынды пайдалануын және оған ... ... ... ... ... сәйкес мәдениет саласындағы менеджмент жүйесін
реформалау және оның басым ... ... ... ... ... пайдалана отырып, тиімді нарықтық қызмет ету
деңгейіне шығару.
Үшінші. Ақпараттық кеңістіктің бәсекеге қабілеттілігін арттыру, ... ... ... отырып бұқаралық ақпарат құралдарын, ... ... ... ... үшін құқықтық және ұйымдастырушылық жағдай
жасау.
Төртінші. ... ... ... ... ... және ... ... құрметтеу, ұлтаралық бейбітшілік пен
келісімді қамтамасыз ету ... ... ішкі ... ... одан ... үшін ... ... Тіл саясатын жетілдіру. Мемлекеттік тілдің қолданылуы аясын
кеңейту және оның беделін ... ... ... мәдени жобасын
кезең-кезеңімен іске асыру үшін жағдай жасау.
Бірінші жоба – сандық телерадио ... ... ... ... елімізде 2008-2015 жылдарға арналған және хабар таратудың қазіргі
түрінен сандық форматқа ... ... ... жасауға
бағытталған тиісті бағдарлама бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Екінші серпінді жоба – ... ... ... ... мультисегменті ақпараттық-тарату желісін құру. Жобаның
мақсаты қосымша тақырыптық халықаралық ... ... бар ... ... ... және тағы ... ірі Орталық Азия ақпараттық
агенттігін (Рейтерс, ВВС, Вести-Россия түріндегі) құру болып табылады.
Үшінші серпінді жоба – жаңа ... ... және ... ... ... көрсетудің жаңа халықаралық
стандарттарын ... ... ... ... ақпараттық
кітапханалық жүйесін құру.
Төртінші серпінді жоба – ... ... ... ... ... және «Тілдердің үштұғырлығы мәдени
жобасы» деп аталады. Оның ... ... ... ... үш ... орыс және ағылшын тілдерін еркін пайдалануына ұйымдастырушылық-
техникалық жағдай жасау болып табылады.
Бесінші – ... емес ... ... ... ... орталығын құру. «Қазақстан Республикасы ... және ... 2007 жылы ... бюджетен 40 млрд. 385 млн. Теңге
қаржы бөлу қарастырылған. Жылдың қорытындысы ... ... ... бойынша 99,9 пайызын құраған, игерілмей қалған қаржы 33 млн. 109
мың теңгені құраған. Жыл басынан бері 968 ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарының үштен екі
бөлігі мемлекеттік емес. Бірақ, ... ... ... үміттенемін»-
деді, Мәдениет және ақпарат министрлігінің бұрынғы ... ... 2008 жылы 12 ... ... ... ... ... бойынша Мәдениет және ақпарат министрі қызметіне
бұрынғы Қызылорда облысының әкімі – ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы
жаңалықтар легі осылай өрбуде[47].
2.3. ... «ОҚО ... ... ... ... ... атты ... түрі – экспресс деп аталады, яғни бұл сауалнама (анкета)
түрінде. Сонымен, зерттеу түрлерін ... ...... ... ... ... әдісі. Сұраудың негізгі
түрлеріне сауалнама мен сухбат жатады.
Сауалнама - социологиялық деректерді ... ... ... ... ақпарат көзіне адамдардың ауызекі хабарлары жатады.
Сауалнамалар, егер олардың ... ... ... ... ... ... ... есептейтін болсақ, ол бес жылдық даму жолынан өтті 17
ғасырдың ... ... ... ... және ... ... ... күш салуымен көпшілік сауалнамаларда іріктеу
теориясы сүйенетін үлкен сандар және ықтимал ... заңы ... жылы ... ... Дис.Граунт пен У.Петтидің ынтымақтасуымен
жаңа зерттеу саласын құру аяқталды, олар оны «саяси арифметика» деп ... ол ... және ... деп аталды.
Қазіргі кезде бұл әдіс бастапқы ақпаратты жинаудың барынша кең тараған
әдісі, яғни ... ... ... ақпарат әдісі болып отыр. Осы әдісті
қолдану өнері нені ... ... ... ... қалайша қоюды және
алынған жауапқа сенуге болатынына қалайша көз жеткізуге болатынын білуден
тұрады. ... ... ... ... ... ... ... тек олардың санасында «ұйғарылған» түрде ... ... ... ... зерттеу мәні болып табылатын
объективті ақиқат пен адамдардың мінез-құлықтары, оқиғалар мен ... ... ... пікірлерін көрсететін деректер арасында ... ... ... ... ... тәжірибенің адамдар санасында әр
түрлі жағы бейнелену процесінің ерекшелігіне байланысты сауалнама әдісі
арқылы ... ... ... мүмкін екендігін әрқашанда ... ... ... ... ... ... Жеке ... жанама түрде (таратылатын, почталық, телефон, баспасөз
арқылы).
2. Жеке немесе топтық.
3. Еркін немесе қалыпқа келтірілген, шоғырландырылған (бағытталған).
4. ... ... ... ... немесе іріктеме.
6. Тұрғылықты жері немесе жұмысы бойынша, ... ... ... ... ... ... таратылуы бастапқы
социологиялық ақпаратты, анкетаны алуға мүмкіндік беретін арнайы құжатқа
салынады.
Анкетаның композициясы. Анкета (enquete – фр. - ...... ... респондентпен әңгімелесу сценарийі, бұл осы әңгіменің
тікелей (интервью) немесе сырттай (анкета ... ... ... үш ... ... ... бөлім, негізгі (мазмұнды) бөлім
және әлеуметтік – демографиялық бөлім.
Кіріспе, әдепте, респондентке қысқаша хабарласудан тұрады:
Кіріспе бөлімде ... ... оған ... ... ... сұрақтар да орналасады. Олардың міндеті -
респондентті қызықтыру, талқыланатын проблемаға ... ... ... ... ... жаңғыртуды талап ететін
сұрақтар анкетаның ортасына орналастырылады (негізгі бөлім). Мұнда әрбір
сұрақтың сапасын ... ... ... не ... сұрауды;
б) неліктен тап осыны;
в) қандай формада.
Әрбір сұрақ бойынша мынаны ескеру керек: сұрақ зерттеу ... ... ... ... қойылып отырған адамға зерттеуші көздегендей
мағынада ұғыныла ма? Сұрақ «төтеннен» болып табылмай ма? Оң және ... ... ... ба? Сұралатын адамға теріс эмоция
тудырмай ма (өзіндік сезіміне әсер ... әр ... ... ... және ... сұрақтарды орналастыру принциптерінің сақталуына да ... ... ... ... ... ... Бір
сарындылық сезімін шақыратын біркелкі сұрақтар жинақталып қалған жоқ ... ... ... пікірін айта алатындай және жалықпайтындай
болуы керек, тәжірибе көрсеткендей, ең ... ... ... 20-30 ... ... бөлімі – әлеуметтік-демографиялық. Бұл сұралатын
адамның объективті жағдайы мен мәртебесі тұралы.
Қорытындыда анкетаға қатынасқан үшін тағы да ... айту ... ... ОҚО, соның ішінде ... ... ... ... ... деңгейі қалай, бұқаралық ақпарат құралдары
көпшіліктің көңілінен ... ма, оған ... ... ... ... ... ... кезігуде және проблемаларды қалай шешуге
болады? Осы сияқты сұрақтарға нақты ... ... ... ... ... ... болатынына іздену арқылы өз үлесімізді қосу.
Зерттеу сәуір мен мамыр айлары аралығында жүргізілді, оған ... ... ... – 28 ... 22-сі ер. Сонымен қатар, 28 қазақ ұлтынан
(оның 12-сі ер, 16-сы әйел); 7 орыс ұлты (оның-2 ер, 5 ... 7 ... ... ... 3 ер ... 8 ... ұлт өкілдері: татар, шешен, ... ... (4 ер, 4 әйел ... ... жас аралықтары: 18-25 (13
адам), 26-35 (10 адам), 36-45 (12 адам), 46-55 (10 адам), 55-тен ... ... ... ... ... ... сауда
саласындағы жұмысшы-5, көлік жүргізу ... ... ... қорғау
органының қызметкері-4, білім беру саласындағы қызметкер-4, ... жеке ... үй ... әйел-5, зейнеткер-4.
Зерттеуде осы статустар қамтылды.
Сонымен анкета құрылымы: сауалнама негізі 10 сұрақтан құрылды, жауап
берушінің аты-жөні көрсетілмеді.
Зерттеліп жатқан ... ... ... ... Мемлекеттік газеттер – «Оңтүстік Қазақстан», «Понарама ... ... ... ... ... үні», «Ана тілі».
- Жекеменшік газеттер – «Қызық газет», ... ... ... ... ... ... ... «Шара-Бара», «Демал»,
«Апельсин». Ал, мемлекттік журнал – «Ақ босаға», «Өзін-өзі тану».Жекеменшік
журналдар – ... ... ... ... ... – «Қазақстан-Шымкент», «31 канал-Шымкент», «Рахат
тв-Алматы». Ал, жекеменшік арналар – ... ... ... ... қай түріне сенесіз?» және «ОҚО бұқаралық
ақпарат құралдарын оқисыз ба, қай телеарналары ... ... ... ... алдық - 28-і ОҚО мемлекеттік ... ... ... телеарналарын көреді екен, ал – 10 жекеменшік газет-журналдарды оқып,
телеарналарын көреді. Соның ... – 7 тек қана ТМД ... ... ... ... ... көреді екен, ал – 5 мүлдем басқа
ақпараттарға сеніп, сол ... ... ... ... екен.
Сонымен қатар, «ОҚО БАҚ-на қандай тақырыптар ұсынар едіңіз?»-деген
сауалымызға: ... ... жоқ, бәрі де ... деп – 35 ... ал 10 адам (20 ... ... әлеуметтік тақырыптар ұсынатындығын»
айтты. Соның ішінде – 3 (6 пайыз) ... ... ... ... ... ... ... берді, ал 2 (4 пайыз) адам ... ел ... соң, ... ... ... көп берілсе екен»
деген ұсыныс тастады. Сонымен, зерттеу нәтижесі бойынша – ОҚО ... ... ... мәселелер, бұл – шешімі табылатын мәселе деген
қорытынды шығардық.
Қорытынды
Жұмысты қорытындылай келе, бұл тақырыпты алған себебімізді, ... үлес ... ... жұмыстың тақырыбы ашылғаны жөнінде есеп
бере кетсек.
Жұмыс екі негізгі тараудан, бес ... ... ... және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен құралды. Кіріспеде
жұмыс тақырыбының мақсаты, зерттеу пәні, жұмыста ... ... ... ... және методологиялық ретіндегі ғылыми
пәндерді бір-бірімен көзқарастарын ... ... ... жайлы,
сонымен қатар, жұмыстың жалпы құрылымы қамтылды.
Жұмыстың бірінші тарауының бірінші тараушасында ... ... ... ... ... ...... Г.Альмондтың, Дж.Дзанакктың тағы да басқа ... ... ... тарауының екінші тараушасында бұқаралық ... ... ... ғалымдар – Л.Л.Элизарованың, Л.Я.Якишевтің,
Н.Н.Семенютаның, С.Ю.Маречкиннің және тағы басқа ғалымдардың ой-пікірлері
тұжырымдалды, сонымен қатар қазіргі Ресей ... ... ... ... ... қамтылды.
Ал, жұмыстың екінші тарауының бірінші тараушасында Қазақстан
Республикасындағы бұқаралық ақпарат құралдарының рөлі мен ... ... ету ... сонымен қатар өзіндік ерекшеліктері жайлы
түсініктемелер берілген.
Екінші тараудың екінші ... ... ... ... ... ... дамуының өзекті мәселелері жайлы және оның
шешілу жолдары туралы ұсыныстар қамтылған.
Екінші тараудың үшінші тараушасында жұмыстың тақырыбына байланысты
әлеуметтік ... мен ... ... ... ... ...... ақпарат құралдарының дамуына кедергі болып жатқан
мәселелерді анықтап, қоғамдық пікірмен санасып, шешімін табу.
Пайдаланылған ... ... Е.П. ... ... ... ... ... массовый информации и пропоганды», Москва-1997;
«Введение теорию журналистики» Москва-1995.
3. Полуэхтова И.А. «Телевидение как механизм ... ... ... ... ... и ... ... Гуревич С.М. “Экономика средств массовой информации”.
Москва, издательство имени Сабашниковых, 1999
5. Засурский И.И. “Масс-медиа второй республики”.
Издательство Московского университета,1999
6. Котлер Ф. “Основы ... ... ... ... К. ... ... ... экономии”.
Т.1,2. Москва, Госполитиздат, 1955
8. Реснянская Л.Л., Фомичёва И.Д., “Газета для всей России”,
Москва, издательство ИКАР, ... ... және ... ... ... жыл.
10. «Саясат-Policy» журналы, №6-2007 жыл.
11. «Құқықтық Қазақстан» газеті, 2008 жыл.
12. «Казахстанская ... ... 14 ... ... ... ... ... 5 шілде-2007 жыл.
14. «Алматы ақшамы» газеті, 8 қаңтар-2008 жыл. «Заң» газеті, 24 шілде-
2007.
15. «Астана ... ... 3 ... ... «Ақиқат» журналы, №8-2007 жыл.
17. «Саясат» журналы, ю7-2005 жыл.
18. «Егемен Қазақстан» газеті, 25 мамыр-2007 жыл.
19. «Егемен Қазақстан» газеті, 4 қыркүйек-2007 жыл.
20. ... ... ... ... жыл.
21. «ТураБи» журналы, №5-2007 жыл.
22. «Қазақ тарихы» газеті, 5 қаңтар-2008 жыл.
23. «Ақиқат» журналы, №9-2005 жыл.
24. ... ... ... ... ... ... оқулық, Рахманқұлов, Алматы-2006 жыл.
26. «Қазақстан-Заман» газеті, 12 мамыр-2006 жыл.
27. «Саясат» журналы, ... ... ... ... основы информатике:
социальная информатика», Москва-2000, 58 бет.
29. М.Тәжин, Б.Аяғанов «Социология ... ... 63 ... Мелюхин И.С. «Информационное общество и государство»
w.w.w. relcom.ru/win/Internet/Computer law/state/.htm.
31. Копылов В.А. ... ... ... 6 ... ... М.И. «СМИ в ... М-2000, 21 бет.
33. Корнеев И.К. «Информационные технологии в управлении», Минск-2000
34. Федотов М.А «Право СМИ в РФ», ... 18-19 ... ... О.Е., ... В.А. ... СМИ в РФ», Москва-99
36. Копылов В.А «Единое информационное пространство
в современном ... ... ... Ж ... ... в
виртуальном пространстве в эпоху цифрового тысячелетия», М-2001
38. Россолов М.М ... ... ... ... Е.П ... СМИ и ... М-98.
40. Засурский П.Е «Общая характеристика ... ... ... А «Бұқаралық ақпарат құралдарының негізгі
түрлері менқоғамдағы орны», «Саясат» журналы, №11-2004 жыл.
42. Құрбанов Ж.А «Қазақстанда БАҚ-ң қалыптасуының негізгі ерекшеліктері»,
№8-2007.
43. ... және ... ... ... ... «СМИ в экономике», Москва-2000.
45. «Қазақстан-Заман» газеті, 12 мамыр-2006.
46. «Саясат» журналы, №1-2008 жыл.
47. «Астана хабары» газеті, 3 ... 2007 ... «Заң ... 9 қыркүйек, 2007 жыл.
49. «Сақшы» газеті, 23 қараша, 2006 жыл.
50. ... ... ... ... ... ... ... «Қоғам және дәуір» журналы, №1-2008 жыл.
52. «Ақиқат» журналы, ... ... ... келбеті» газеті, 2 қаңтар, 2008 жыл.
54. «Алматы ақшамы» газеті, 8 сәуір, 2008 жыл.
55. Omur Demirci «Televizyonun kultur ... ... ... Е.П. ... ... ... ... 31 бет.
2. Прохоров Е.П. «Средств массовый информации и пропоганды», Москва-2005,
17 бет.
3. Полуэхтова И.А. «Телевидение как механизм ... ... ... Университета. Социология и политология-1998, №7.
4. Гуревич С.М. ... ... ... ... ... имени Сабашниковых, 2000-12 бет.
5. Засурский И.И. “Масс-медиа второй республики”. Издательство Московского
университета,1999
6. Котлер Ф. ... ... ... 1990
7. Маркс К. “Капитал. Критика политической экономии”. Т.1,2. ... 1955-25 ... ... Л.Л., ... И.Д. «Газета для всей России», Москва,
издательство ... 1999-67 ... ... С.М. ... ... ... информации».Москва,
издательства имени Сабашниковых, 2000-13 бет.
10. Реснянская С.М., Фомичева И.Д. «Газета для всей ... ... ... 1999-69 ... ... С.М., ... И.Д. «Газета для всей России»,
Москва, издательсто ИКАР, 1999-67 бет.
12. Семенов М.И. «СМИ в экономике», М-2000, 22 бет.
13. ... М.И. «СМИ в ... М-2000, 19 ... Семенов М.И. «СМИ в экономике», М-2000, 21 ... ... П.Е ... характеристика СМИ», М-2002, 26-27 бет.
16. Засурский П.Е «Общая характеристика СМИ», М-2002, 26-27 бет.
17. ... П.Е ... ... ... М-2002, 26-27 бет.
18. Корнеев И.К. «Информационное технологии в управлении», М-2007
19. Прохоров Е.П. «Средств ... ... и ... ... ... И.С. ... ... и государство»,
w.w.w. relkom.ru/win/Internet/Computer law/state/htm7
21. К.К.Колин «Фундаментальные основы информатике:
Социальная информатика», Москва-2000, 57 бет.
22. «Саясат» журналы, ю7-2005 ... ... ... ... 25 ... ... «Егемен Қазақстан» газеті, 4 қыркүйек-2007 жыл.
25. «Экономика негіздері» журналы, №1-2008 жыл.
26. «ТураБи» ... ... ... ... А «Бұқаралық ақпарат құралдарының негізгі түрлері мен
қоғамдағы ... ... ... ... жыл, 15 ... ... Б.Аяғанов «Социология негіздері», Алматы-1993, 63 бет.
29. «Заң» газеті, 24 шілде-2007 жыл, 5 бет.
30. ... В.А. ... ... ... 6 ... Семенов М.И. «СМИ в экономике», М-2000, 21 бет.
32. Самақова А «Бұқаралық ақпарат құралдарының негізгі түрлері мен
қоғамдағы орны», «Саясат» журналы, ... жыл, 5 ... ... Ж.А. ... БАҚ қалыптасуының негізгі ерекшеліктері»,
«Қоғам және дәуір», №8-2007 жыл, 4-5 бет.
34. Құрбанов Ж.А. ... БАҚ ... ... ... және дәуір», №8-2007 жыл, 4-5 бет.
35. Құрбанов Ж.А. «Қазақстанда БАҚ қалыптасуының негізгі ерекшеліктері»,
«Қоғам және ... ... жыл, 4-5 ... ... Ж.А. ... БАҚ қалыптасуының негізгі ерекшеліктері»,
«Қоғам және дәуір», №8-2007 жыл, 4-5 ... ... 26 ... бет.
38. Кунсеркин Ж «Интеллектуальная собственность в вертуальном
пространстве в эпоху цифрового тысячелетия», М-2001, 21 бет.
39. Құрбанов Ж.А ... ... ... ... ерекшеліктері»,
«Қоғам және дәуір», №8-2007 жыл, 4-5 бет.
40. В.Гусинский «СМИ в экономике», Москва-2000, 23 бет.
41. ... М.А ... СМИ в РФ», ... 18-19 ... ... О.Е., Копылов В.А. «Проблемы СМИ в РФ», Москва-99, 18 бет.
43. «Заң» газеті, 24 шілде, 2007 жыл, 8 ... Заң» ... 24 ... жыл, 5 ... ... ... ... жыл, 4-5 бет.
46. «Қазақ тарихы» газеті, 5 қаңтар-2008 ... ... ... ... жыл.
Похожие работы

9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
Бұқаралық ақпарат құралдардың теориялық метадологиялық негіздері 52 бет
Компьютерлік фирма менеджментінің ақпараттық жүйесі 21 бет
Бұқаралық ақпарат 50 бет
Саяси құндылықтар жүйесі 55 бет
Діни экстремизм мен терроризм 10 бет
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарындағы аграрлық реформалар (1991 – 2008 жж.) 37 бет
Оқушы дарындылығын ашудағы мектептің ролі 68 бет
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатың құрамдас бөлігі 87 бет
Жарық табиғаты ғылымының даму тарихы және оның физика пәнін оқытуда қолдану 63 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.3218

^