Терроризм: қылмыстық-құқықтық сипаттамасы [ 50 бет ]

М А 3 М Ұ Н Ы

Кіріспe………………………………………………………………………..…….3

1 Қазіргі заманғы терроризімнің шығуы және оның мәні………………….... ..6
1.1 Терроризм түсінігі және оның пайда болу себептері ......6
1.2 Терроризмнің психологиясы………………………………………...….......13
1.3 Экетремизм және терроризм: түрлері, айырмашылығы .....21
1.4 Орталық Азия және Қазақстанда экстремизм мен терроризмнің
таралуы ......26

2 Терроризм қылмысымен күресудің жолдары мен әдістері……………...….34
2.1 Терроризммен күрестің әлемдік тәжірибесі ........34
2.2 Терроризм тенденциясы және онымен күресу әдістері .....43
2.3 Қазақстанда терроризм мен экстремизмге қарсы іс-әрекеттің механизмі
және қүқықтық реттеу.....……………...............……...................................49

Қорытынды……………………………………….……………………………...53

Пайдаланылған әдебиеттер .....54
Кіріспе

Таңдалған тақырыптың өзектілігі: Соңғы уақыттарда әлемнің түрлі елдерінде болып жатқан жан түршігерлік сан-қилы оқиғалар көп мемлекеттер үшін терроризмнің аса күрделі проблемаға айналып отырғандығын көрсетсе керек. Замана дерті саналатын осынау қоғамдық қауіпті көріністің кең етек алып, өрттей қаулап бара жатқаны мемлекетаралық және ішкі саяси, әлеуметтік -экономикалық, тарихи, үлттық, діни, тағы басқа факторлардың үлкен қайшылықтарға үрынуымен түсіндірілмек.
Осынау жағдайды ескере отырып, соңғы кездері әлемдік қауымдастықтар терроризмге қарсы күрес шараларын белсенді түрде үйымдастырып жүзеге асыруда.
Қазақстан тәуелсіздік алғалы бәрі терроризмге тікелей душар болмағанын атап өткеніміз жөн. Бұл сөз жоқ, республика басшылығының реформа барысындағы салауатты саясатының жемісі болса керек. Алайда, егеменді Қазақтанның әлемдік қауымдастық елдер қатарына енуімен қатар террористік топтардың оған деген қызығушылығының пайда бола бастағаны да жасырын емес. Сонымен қатар дипломатиялық, коммерциялық, ғылыми-техникалық және гуманитарлық байланыстар да күн санап артып келеді. Көптеген мемлекеттер Қазақстанда өздерінің дипломатиялық, сауда, тағы басқа өкілеттерін ашуда. Олардың арасында террористік және экстремистік әрекеттерге үшыраған үйымдар да, азаматтар да бар (АҚШ, Израиль, Иран т.б.).
Ресей, Тәжікстан, Қырғызстан, Өзбекстан елдеріндегі қанды оқиғалар экстремистік топтардың өз мұраттарына жету үшш ештеңеден тайынбайтындығын тағы да дәлелдеп бергендей. Демек, тап осындай ахуал кез-келген уақытта біздің елімізде де орын алуы мүмкін.
Диплом жұмысының маңыздылығы терроризмнің қазіргі кезде қауіпті құбылыс екендігін ашып көрсету арқылы оның қоғам өмірінің қауіпсіздігіне және конституциялық тәртіпке келтіретін зиянын анықтау. Терроризмнің қоғам өміріне үрей тудыру, бұл құбылыстың XXI ғасыр індеті екендігін дәлелдейді. Тақырыпты анықтай және деректерден нақты материалдарды таңдай отырып, біз терроризмнің мәнін ашып, оған сипаттама беруге тырыстық. Осыған қарап тақырыптың өзекті мәселелері туралы (терроризм түсінігі, оның психологиясы, тенденциясы, түрлері, күресу әдістері, оны құқықтық реттеу) түсінік беруге тырыстық. Атап өтілген осы дәлелдердің барлығы дипломдық тақырыбымыздың теориялық, ғылыми, практикалық маңыздылығын, сонымен қатар оның көкейкестілігін негіздеу үшін жеткілікті.
Терроризмнің түсінігін ашып көрсетіп, бұл құбылыстың шығу себебін талдау. Осының нәтижесінде терроризммен күресудің әдістері мен жолдарын сараптап, онымен күресудің механизмі мен стратегиясын ашып көрсету.
Тақырыптың зерттелген дәрежесі: Зерттеудің басты міндетінің бірі терроризм құбылысын теориялық түрде зерттеп қана қоймай, бұл мәселені шешудің практикалық жағына да көңіл бөлу.
Дипломдық жұмысты жазу барысында автор зањ ѓылымы саласындаѓы белгiлi ѓалымдардыњ – Ағыбаев А.Н., Паридинова А.Л., Кругликов Л.Л., Солопанов Ю., Шмелев В.О., Т.Ә.Бапанов., Осипов П.П., Кайыржанов Е., Морагулова И.Л., Алауханов Е.О., Бұғыбай Д. Б., Рахметов С.М., Оңғарбаев Е.Ә., Смағулов А.А., Наумов А.В., Кригер Г.А Малков В.П. жєне т.б. ѓалымдардыњ ењбектерiнде т±жырымдалѓан теориялыќ жєне тєжiрибелiк ±сыныстар мен ќорытындыларѓа арќа с‰йедi.
Терроризм ауыр қылмыстардың бір түріне жататын болғандықтан, оның табиғатын айқын білмей тұрып, онымен күресу тиімсіз әрі дұрыс бағыт бермейді. Сондықтан терроризмнің түсінігін терең зерттеп отырып, оның пайда болу себептері мен психологиясын анықтау міндетін шешуге тырыстық. Осы арқылы терроризммен күресудің әлемдік тәжірибесін қолдана отырып, біз оған қарсы іс-әрекеттің механизмін жасап, оны құқықтық реттеудің жолын қарастырдық.
Зерттеудің методологиялық негізі. Зерттеудің мақсаты мен міндеттеріне сәйкес ғылыми - танымдық әдістер қолданылды: салыстырмалы-түсіндіру, ғылыми талдау, сараптау, сипаттау және публицистикалық. Мұның өзі авторға біржақты позиция мен догмалардан аралып, зерттеліп отырған мәселені сыни, объективтік тұрғыдан қарастыруға мүмкіндік берді. Зерттеудің методологиялық негізін анықтағанда, қазіргі кезде ғылымда орын алып отырған зерттеудің ғылыми тәсілдерін - аналогия және эксктрополяцияны -басшылыққа алдық.
Қорғауға ұсынылған ережелер: Зерттеліп отырған мәселенің өзектілігі мен маңыздылығына байланысты біз жаңа идеяларды ендіре отырып, оны қоғам өмірінің даму заңдылықтарымен сәйкестендіріп, негіздеуге тырыстық. Тақырыпты зерттеудің қиыншылығына қарамастан терроризмнің шығу себептерін, түрлерін, күресу әдістерін ғылыми түрде жан-жақты талдап, терроризм құбылысының мәнін ашуда ғылыми жүйелілікті қолдандық. Жұмыстың - ғылыми жаңалығы - бұрын соңды жөнді зерттелмеген терроризм психологиясы.
Бүгінгі таңда - бұл құбылыс Камикадзе-Шаһид түрінде етек алып отырғандықтан, біз осы мәселені жан-жақты зерттеуге тырыстық. Сондай - ақ тағы бір жаңалығы - жұмыста теория мен практиканың бір-бірімен ұштастырылуы.
Жұмыстың практикалық маңыздылығы. Диплом жұмысының негізгі практикалық маңызы сол, оның ой-тұжырымдары, сарапталған мәліметтері жаңаша көзқарастық түсініктердің қалыптасуына үлкен көмек береді деп және гтуденттердің өзінің білімдік қажеттігін одан әрі дамытады деп айта аламыз. Сондай-ақ, жұмыста көрсетілген бұл зұлымдыққа қарсы күрестің әдістерін іс жүзінде де мемлекет тарапынан қолдануға болады деп есептейміз.
Диплом жұмысының құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытынды, қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады. Кіріспеде зерттеу тақырыбының маңыздылығы, мақсаты мен міндеттері, методологиялық негізі дәйектелген. Мәселенің зерттелу деңгейі анықталып, дерек көздері сараланады. Еңбектің ғылыми жаңалығы мен практикалық маңызы ашық көрсетіледі.
Жұмыстың «Қазіргі заманғы терроризмнің шығуы және оның мәні» деп аталатын бірінші тарауында терроризмге анықтама бере отырып, оның түсінігі ғылыми түрде талданылды. Жұмыста терроризмнің пайда болу себептерінің түрлі жақтары қарастырылып, террордың және терроризмнің психологиясына түсініктеме берілді. Тарауда экстремизм және терроризм туралы айта келіп, олардың түрлері мен айырмашылығына тоқтала отырып, Орталық Азияда және Қазақстанда экстремизм мен терроризмнің таралу жолдары туралы айтылады. Бірінші тарау түгілімен теориялық мәселелерге арналса, екінші тарау «Терроризм қылмысымен күресудің жолдары мен әдістері» деп аталып, терроризм қылмысымен күресудің практикалық жолдарын ашып береді.
Қорытындыда жұмыстың негізгі нәтижелері мен тұжырымдары жинақталған.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Военный энциклопедический словарь. М., 1983 С. 736
2. Рихтер Э. Почему пропаганда открытого общества должна стать частью антитеррориетической политики в Средней Азии? Институт "Открытое общество", Нью-Иорк. 2001. М. С. 240
3. Ожегов СИ Словарь русского языка. М.1986,С 691.
4. Генри Эрнст. Против терроризма. М., 1981 С.108
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. 16 шілде 1997ж Алматы, 2006 Юрист 2006- 141 б
6. ҚР «Терроризммен күресу туралы» Заңы. Алматы. 2002 4-5 бет
7. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық: ерекше бөлім - Оқулық - Алматы: Жеті-Жарғы, 2000-520 бет
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодекісне. Түсінік. – Алматы ЖШС “Издательство “Норма-К”, 2004. – 648-бет.
9. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл. Алматы 2003. 430 бет
10. Хлобустов О.М., Федоров З.Г. Терроризм: реальность сегодняшнего состояния. М., 2000 С.73
11. Назаркин М.В. Криминологическая характеристка и предупрежедние терроризма. М., 1998. С.145
12. Васильев В.А. Психология терроризма. М., 2000 С. 172
13. Ляхов Е.Г., Попов А.В. Терроризм: национальный, региональный и международный контроль. Ростов Ротов-на-
Дону. 1999. С. 280
14. Лекарев С. Разведка мирового сообщества. Независимое военное обозрение. 37.2001.С.7.
15. Миникес С. Выступление в Постоянном совете ОБСЕ в Вене 20.12.2001. М. С. 458
16. Савинков Б. Воспоминания террориста.// Избранное. М., 1990. С.154
17. Словарь иностранных слов. М., 1989. С. 880
18. Емельянов В.П. Терроризм и преступления террористической направленности. Харьков. 1997.С.225
19. Лунев В.В. Терроризм: психологические корни и правовые оценки // Государство и право. 1995 N-4. c. 120
20. "Терроризм, сепаратизм және экстремизммен күрес туралы,, Шанхай
конвенциясы// Шанхай. 15 маусым 2001. 558 бет.
21. Авдеев Ю.И. Терроризм как социально- политическое явление //
Современный терроризм: состояние и перспективы М, 2000.С.459
22. Мартыненко Б.К. Теоретико-правовые вопросы политического терроризма. Ростов-на-Дону 1999. С.130
23. Жевлаков Э.Н. К вопросу о правовом регулировании и организации борьбы с терроризмом. М.2000.
24. Теэлор Френсис К. Терроризм: политика и контрмеры США. // Внешняя политика США. Т.6 № 3 С. 226
25. Эфиров С.А. Покушение на будущее. М., 1984. С. 35-39
26. Пластун В. Исламский терроризм. 1999-2000. Американская версия. СПб. С. 120
27. Назаркин М.В. Криминологическая характеристика и предупредение терроризма. М. 1998. С.248
28. Бояр-Созанович Т.С. Проблемы классификации современного терроризма. М., 1989. С.311
29. Уголовное право. Особ. часть./Под ред. Н.Ф.Кузнецовой, Ю.М.Такчевского, Г.Н.Борзенкова. М., 2003. С.410
30. Психологи о терроризме.Психологический журнал. Т.16, 1995 С.445.
31. Олынанский Д.В. Психология террора. М., 2002. С 182.
32. Замковой В.И., Ильчиков М.З. Терроризм - глобальная проблема современности. М., 1996. С. 251
33. Устинов В.В. Международный опыт борьбы с терроризмом. М., 2002. С. 225
34. Пиллар П.Инструменты борьбы с терроризмом // Внешняя политика США.т.6.
35. Резолюция ГАООН 49/60 от 9 декабря 1994 г. Декларация о мерах по ликвидации международного терроризма // Сборник правовых актов 1998. Вып. 10 С.133.
36. ҚР Конституциясы 30.08. 1995ж. Алматы: ТОО Телеу-2002, 40 бет
37. Ашимбаев М.С. Современный терроризм: взгляд из Центральной Азии. Алматы. 2002. С. 137
38. Косиченко А.Г., Ашимбаев М.С. и др. Современный терроризм: взгляд из Центральной Азии. Алматы 2002. С. 143.
39. Шерматова С. Исламский фактор в руках политических эпат // Ислам на постсоветском пространстве: взгляд изнутри.- М; АРТ-БИЗНЕС-ЦЕНТР. 2001. С.210
40. Лекаров С.Опыт британских диверсионно-террористических операций в периоды военных действий. М., 2001 С.37.
41. Гушер А.И. Проблемы терроризма на рубеже третьего тысячилетия новый эры
человечества. лу\т.іеггог.ш
42. Пауэлл К. Воспользоваться моментом // Внешняя политика США.т.5 С. 109
43. Современный терроризм: взгляд из Центральной Азии. // Егеменді Қазақстан, 10. 12. 2002
44. Антонян. Ю.М. Терроризм. Криминологическое и уголовно-
правовые исследования. М, 1998.
45. Комментарий к УК РК под ред. Рогова И.И., Рахметова С.М. 1999.С. 680


Дисциплина: Құқық, Криминалистика
Тип работы: Дипломдық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы

Урезанное содержание работы для ознакомления
Терроризм: қылмыстық-құқықтық сипаттамасы
М А 3 М Ұ Н Ы
Кіріспe………………………………………………………………………..…….3
1 ... ... ... ... және оның мәні………………….... ..6
1.1 Терроризм түсінігі және оның пайда болу себептері ... ... ... ... және ... түрлері, айырмашылығы .....21
1.4 Орталық Азия және Қазақстанда экстремизм мен терроризмнің
таралуы ......26
2 ... ... ... ... мен әдістері……………...….34
2.1 Терроризммен күрестің әлемдік тәжірибесі ........34
2. Терроризм тенденциясы және онымен күресу әдістері .....43
3. Қазақстанда терроризм мен ... ... ... ... қүқықтық
реттеу.....……………...............……...................................49
Қорытынды……………………………………….……………………………...53
Пайдаланылған әдебиеттер .....54
Кіріспе
Таңдалған тақырыптың өзектілігі: ... ... ... ... ... ... жан түршігерлік сан-қилы оқиғалар көп мемлекеттер
үшін терроризмнің аса күрделі ... ... ... ... ... дерті саналатын осынау қоғамдық қауіпті көріністің кең ... ... ... бара ... мемлекетаралық және ішкі саяси, әлеуметтік
-экономикалық, тарихи, үлттық, ... тағы ... ... ... үрынуымен түсіндірілмек.
Осынау жағдайды ескере отырып, соңғы кездері әлемдік қауымдастықтар
терроризмге қарсы ... ... ... ... үйымдастырып жүзеге
асыруда.
Қазақстан тәуелсіздік алғалы бәрі терроризмге тікелей душар болмағанын
атап ... жөн. Бұл сөз жоқ, ... ... ... ... ... жемісі болса керек. Алайда, егеменді
Қазақтанның әлемдік қауымдастық елдер ... ... ... ... оған ... ... пайда бола бастағаны да жасырын емес.
Сонымен ... ... ... ... және
гуманитарлық байланыстар да күн санап артып келеді. ... ... ... ... ... тағы ... ... ашуда.
Олардың арасында террористік және экстремистік әрекеттерге үшыраған үйымдар
да, азаматтар да бар (АҚШ, Израиль, Иран т.б.).
Ресей, Тәжікстан, ... ... ... ... оқиғалар
экстремистік топтардың өз мұраттарына жету үшш ештеңеден тайынбайтындығын
тағы да дәлелдеп бергендей. Демек, тап ... ... ... ... ... де орын алуы ... ... маңыздылығы терроризмнің қазіргі кезде қауіпті құбылыс
екендігін ашып көрсету арқылы оның қоғам өмірінің ... ... ... ... ... ... Терроризмнің қоғам
өміріне үрей тудыру, бұл құбылыстың XXI ғасыр індеті екендігін дәлелдейді.
Тақырыпты ... және ... ... ... ... ... біз
терроризмнің мәнін ашып, оған сипаттама беруге тырыстық. Осыған ... ... ... ... ... ... оның психологиясы,
тенденциясы, түрлері, күресу әдістері, оны құқықтық ... ... ... Атап ... осы ... ... дипломдық тақырыбымыздың
теориялық, ғылыми, ... ... ... ... ... негіздеу үшін жеткілікті.
Терроризмнің түсінігін ашып көрсетіп, бұл ... шығу ... ... ... терроризммен күресудің әдістері мен жолдарын
сараптап, онымен күресудің механизмі мен ... ашып ... ... ... ... ... міндетінің бірі
терроризм құбылысын теориялық түрде ... қана ... бұл ... практикалық жағына да көңіл бөлу.
Дипломдық жұмысты жазу барысында автор зањ ѓылымы саласындаѓы белгiлi
ѓалымдардыњ – Ағыбаев А.Н., ... А.Л., ... Л.Л., ... ... В.О., ... Осипов П.П., Кайыржанов Е., Морагулова И.Л.,
Алауханов Е.О., Бұғыбай Д. Б., ... С.М., ... Е.Ә., ... ... А.В., Кригер Г.А Малков В.П. жєне т.б. ѓалымдардыњ
ењбектерiнде ... ... жєне ... ... ... арќа ... ауыр қылмыстардың бір түріне жататын болғандықтан, ... ... ... ... ... ... тиімсіз әрі дұрыс ... ... ... ... терең зерттеп отырып, оның пайда
болу себептері мен ... ... ... ... ... ... терроризммен күресудің әлемдік тәжірибесін қолдана отырып, біз оған
қарсы ... ... ... оны ... ... жолын
қарастырдық.
Зерттеудің методологиялық негізі. Зерттеудің мақсаты мен міндеттеріне
сәйкес ... - ... ... ... салыстырмалы-түсіндіру, ғылыми
талдау, сараптау, сипаттау және публицистикалық. Мұның өзі ... ... мен ... ... зерттеліп отырған мәселені сыни,
объективтік тұрғыдан қарастыруға мүмкіндік берді. Зерттеудің ... ... ... ... ғылымда орын алып ... ... ... - аналогия және эксктрополяцияны -басшылыққа алдық.
Қорғауға ұсынылған ережелер: ... ... ... ... ... ... біз жаңа идеяларды ендіре отырып, оны қоғам
өмірінің даму ... ... ... ... ... ... қарамастан терроризмнің шығу себептерін,
түрлерін, күресу әдістерін ғылыми түрде жан-жақты ... ... ... ... ғылыми жүйелілікті қолдандық. Жұмыстың - ғылыми
жаңалығы - ... ... ... ... ... ... таңда - бұл құбылыс ... ... етек ... біз осы ... ... ... тырыстық. Сондай - ақ
тағы бір ... - ... ... мен ... ... ... ... Диплом жұмысының негізгі практикалық
маңызы сол, оның ой-тұжырымдары, сарапталған мәліметтері жаңаша ... ... ... ... ... деп және ... ... қажеттігін одан әрі дамытады деп айта аламыз. Сондай-ақ, жұмыста
көрсетілген бұл ... ... ... әдістерін іс жүзінде де мемлекет
тарапынан қолдануға ... деп ... ... ... Жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытынды,
қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері, методологиялық
негізі дәйектелген. Мәселенің зерттелу деңгейі ... ... ... ... ... ... мен практикалық маңызы ашық
көрсетіледі.
Жұмыстың «Қазіргі заманғы ... ... және оның ... ... ... тарауында терроризмге анықтама бере отырып, оның ... ... ... ... ... ... болу себептерінің түрлі
жақтары қарастырылып, террордың және терроризмнің ... ... ... экстремизм және терроризм туралы айта ... ... мен ... тоқтала отырып, Орталық Азияда және
Қазақстанда экстремизм мен терроризмнің ... ... ... ... ... ... ... мәселелерге арналса, екінші ... ... ... ... мен ... деп ... ... күресудің практикалық жолдарын ашып береді.
Қорытындыда жұмыстың негізгі нәтижелері мен тұжырымдары жинақталған.
1 ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... және оның ... болу себептері
XX ғасырдағы терроризм адамзат тарихында алғаш рет ... ... және ... ... ... мен оны ... бастыруда күшті
қарулардың біріне айналып отыр.
Терроризм - ... ... әр ... нысанда кеңінен таралған, алдын
ала болжануы қиын аса қауіпті құбылыс. ... ... ... зерттеу өте қиын. Ең алдымен, бұл терроризм ұғымының ... ... ... ... ... ... Терроризмде
сірә, барлығына келеңсіздік туғызатын жалғыз аспект бар, ол — күш көрсету.
Тіпті террордың идеологтары мен ... ... ... ... екендігімен келіседі. Бүкіл әлемдік адамзат тарихында адамдар күш
көрсетуді жиі пайдаланды және қазір де одан бас ... ... жоқ. ... ... ... ... қатынастардың жаңа формасы да, өзіндік
ерекшелігі бар "жаңа әлемдік тәртіптің" де, ... ... ... де ... түрі ... Күш ... сүйенетін террор негізінде
ешқандай жаңалық әкелмейді. Оның ... ... ... элементтерден
өзгешелігі, террордың күш көрсетуді мақсатқа жетудің жалғыз жолы ... алуы ... ... ең ... және ... ... бірі: "терроризм
дегеніміз саяси мақсаттағы ... күш ... -дей ... күш ... ... ... біріне қойылады. XIX ғ өзінде - ақ ... ... ... Гейнцен, Бакунин) күш көрсетуді ... ... ... ... ... " ... ... Сонымен, жер бетінде неліктен әділеттілік орнату ісінде күш
көрсетудің айтарлықтай маңызы бар деген пікір орын алып ... ... ... түп тамыры тереңде жатқан болуы керек. Сондықтан бар ... ... да, ... де ... қалай түсінуінде жатқан
сияқты. Егер жалғыз адам немесе адамдар тобы қоғамды өзгертуге бағытталған
белсенді әрекеттерін әділетті ... ... ... онда ... ... ... ... террор өзін-өзі ақтайды. Бұл терроризмнің ... шегі ... ... саясаттың жалғасы болып табылса, сондай-ақ террор да қоғамды
экстремалды, бірақ ... ... ... қайта құрудың формасы болып
табылады
Қазіргі кездегі терроризмнің негізгі қозғаушы күші осы заманның ... ... ... ... Әр ... елдердің дамуы арасындағы
айырмашылық, дамушы елдердің дамыған елдерге қарағанда ... ... ... ... ... ... ... дамушы
елдердің жоғарғы билік өкілдерінің кез-келген жолмен билікті сақтап қалуға
ұмтылуы — осының барлығы ақырында терроризмнің туындауы үшін ... ... Бұл ... "Орталық Еуразия" жобасының директоры Э.Рихтер
"терроризм теңсіздік, әділетсіздік пен қуғындау орын алған ... ... деп ... Алайда, терроризмді әлеуметтік-экономикалық
факторлармен ақтауға болмайды.
"Көбінесе террористер экономикалық сәтсіздіктерге, саяси қуғын ... ... ... қанды акцияларын ақтайтын жағдай ретінде
оларға сілтеме жасайды. Әрине бұл жағдайлар барлығына белгілі. Алайда олар
бейбіт адамдарға ... ... ... және ... күш ... ... алмайды"[3]
Әлемнің түрлі елдеріндегі террористік әрекеттерге жасалған талдау ... ... және көп ... құбылыс екендігін дәлелдейді. Халықаралық құқықта
да, ... ... ... және ... ... болмауы да осыған
байланысты. Сондықтан терроризмнің мәнін түсіну үшін оған ... ... ... ... ... ... акт"
түсініктерімен тығыз байланысты."Террор"- ... ... ... ... үрей" деген мағынаны білдіреді. Құқықтық ортада
"террорризм" ... ... ... немесе дәлме — дәл анықтамасы жоқ.
Сондықтан бұл ұғымды түсіну үшін анықтамалық әдебиетке жүгінейік. ... орыс тілі ... ... қарсыластарды күш жұмсау
арқылы жою, тіпті өлімге бұйыруға дейін бару" деп ... ...... күш ... ... ... - жеке
террорлық актіге қатысушы немесе қолдаушы"[4] деп анықтайды. Бұл ... жеке ... ... ... ... террор бұқаралық сипатта да
болады. Сондықтан бұл анықтама терроризмге тұтастай ... бере ... ... біз тағы бір ... ... ... алып ... "террор-күш көрсету шаралары арқылы саяси қарсыластарды басу, қорқыту
саясаты"[5] - делінген. Бұл жердегі "қарсыластарды" деген сөз ... ... ... ... ... ... ... "әскери энциклопедиялық сөздікте" өте
қатаң түрде келтіреді. Онда былай ... ... ... ... күш ... ... құралдарымен қорқыту тіпті адамдарды
жоюға дейінгі әрекетке бару".[1] Бірақ ... ... ... ... ... ... ... барлық уақытта белгілі бір шеңберде өмір
сүреді. Мысалы, мемлекеттік, биліктік парламенттік, ресми құрылымдар ... ... ... XX ғ. соңы мен XXI ғ ... ... алып ... террорға бұл анықтама әлі де болса сәйкес келмейді.
Сонымен, ... ... ... мен ... ... ... арқылы талдау жасаған кезде, біздің түсінетініміз,
жоғарыда көрсетілген түсініктердің бір-бірінен ... мен ... ... ... ... сай келмейтінін байқауға болады. Сонымен қатар
"террор" мен "террористік акт", " террор" мен " терроризм" және тағы ... ара ... ... да ... ... ... сөздердің мағналық шатасуы келіп шығады, себебі "террор" деген
түсінікке әртүрлі мазмұн ... ... ... ... ... әдіс ретінде
ерекше, біртұтас ...... ... ... ... күшейту әдістерімен орындалатын саясатпен де шатастырады.
Сонымен, терроризм түсінігін сараптай келе, нақты анықтама Қазақстан
Респуликасының "Терроризммен ... ... ... ... отыр ... ... болады. Бұл Заңда:" Сонымен, терроризм түсінігін сараптай
келе, нақты анықтама Қазақстан Респуликасының "Терроризммен ... ... ... отыр ... ... келуге болады.
Бұл заңда: «Терроризм-мемлекеттің қауіпсіздігін бұзу, мемлекеттік
органдардың шешім қабылдауына ықпал ету мақсатында жасалатын ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттің коммуникациясын, халықты қамтамасыз ету жүйесін,
мүлікті және басқа да материалдық ... жою ... ... ... ... ... қоғамдық қайраткердің өміріне қастандық жасау,
шетел мемлекетінің өкіліне немесе халықаралық ұйымның қызметкеріне шабуыл
жасау, жеке ... ... күш ... ... күш көрсетемін деп
қорқыту, тұлғаларға қатысты күш көрсету немесе күш ... деп ... ... ... басып алу жатқызылады»[6].
Терроризмнің мәнін түсіну үшін, бірінші, оның элементтеріне тоқталайық;
-Террористік ... ... ... әдіс және құрал.
-Террористік ұйым.
Террористік акт терроризмнің басты және негізгі ... ... ... ... ... де ... акт — терроризм мақсатына жету үшін әдейі жасалынатын іс
әрекет. Мұндай әрекеттерге жарылыс және ... ... ... ... ... ... жасау, кепілге алу, тағы басқа әрекеттер
жатады. Террористік актілердің өзі шын ... ... ... жете ... Көп жағдайда бұл тек ... ... мен ... ... үшін ... болып табылады. Террористік
актілерден кейін көп жағдайда оның ұйымдастырушылары мен орындаушылары
көпшілік ... оны ... үшін ... ... алады.
Сондықтан басты мақсаттарына жетпесе де, олар аралық мақсатқа жетеді.
Террористік акция — ол терроризмнің мақсатына жетуге және ... ... ... бағытталған іс-әрекеттер жиынтығы.
Терроризмнің орталық элементі - ол террористік қызмет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... берілген: «Террористік қызмет — ... ... ... бағытталған әрекет»[6].
Ол төмендегі әрекеттерді қамтиды: терроризм идеологиясын ... ... ... жоспарлау, дайындау және жасау,
террористік акцияларды өткізуге арандату, ... ... ... ... ... ... жасау мақсатында қылмыстық ұйымдар
немесе заңсыз ... ... ... ... мен
террористік ұйымдарды қаржыландыру, террористер құрамына тарту.
Террорист — бұл террористік қызметті және терактіні ... ... ... ... ... ... және
орындаушылар болып бөлінеді.
Террористік әдіс — бұл террористік актіні жүзеге асыратын ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, кейбір террористік ұйымдар
саяси тұлғалардың өміріне қастандық ... ... ЭТА), ... ... жасауы мүмкін.
Террористік ұйым — ол террористік акцияларды жасау үшін екі немесе одан
да көп тұлғалардың тұрақты түрге бірігуі. ... ... ... ... («фанатик-экстремист»), ал арнаулы террористік ұйымдар («Аль-
Каида», «Хамас», «Исламдық Джихад») және тіпті көптеген мемлекеттер (кейбір
Ислам ... ... ... ... болуы мүмкін.
Жоғарыда көрсетілген терроризм элементері бір — ... ... Мына ... соны ... егер ... ... онда
террористік акті де болмайды, ал террористік акті болмаса, онда терроризм
де болмайды[7].
Террористік актілердің өзі шын мәнінде ... ... ... ... Көп ... бұл тек ... өздерінің талаптары мен
мүмкіндіктерін көрсету үшін жасау болып табылады. ... ... көп ... оның ... мен ... ... оны орындағаны үшін ... ... ... және ... не үшін ... ... ... кей жағдайда ол актілерді
тоқтату шарттарын жариялайды. Сондықтан басты мақсаттарына жетпесе де, ... ... ... әлгі ұйым ... және беделді болып есептеледі, ол
туралы айтылып, онымен есептесетін болады. Дәл ... ... ... ... өздеріне, тіпті ол әрекетті жасамаса да, тез
жауапкершілікті алуға асығады. Мысалы, шешен террористі С.Радуев.
2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі ... ... ... ... кәдімгі көзқарасты мүлде өзгертті. Осы жағдай XXI ғасырдың басында
нағыз бұқаралық ... ... ... ... адамзат бірте — бірте
локальді терроризмге ... ... ... ... ... және ... ... жылдарға созылған терроризм ... мен ... ... ... ... ... Қазіргі әлем
үшін басты фактісі болып, жоғарыда айтылған локальді жөргектен өсіп шыққан
терроризмнің халықаралық сипаты ... ... ... осы ... арада түсіну болса, басты проблема ... ... ... мүмкіндігі болып табылады.Сонымен қатар террористік актінің келесі
белгілері болады.
Зорлық - зомбылықтың ең ... ... ... ... ... қаупімен
қорқыту;
Террористік актінің мақсаты оның нәтижесінде туындайтын құрбандықтар мен
қиратулар ... асып ... ... ... оның ... ... болып табылмайтын
тұлғаларға психологиялық жолмен әсер ету арқылы қол жеткізіледі.
Терроризм құрбандары олардың нақты маңызына қарай емес, символикалық ... ... ... ... ... ... сипаттағы қылмыс
деп дәрежелеуге болады, егер[8]:
Террорист және террористік акті нәтижесінде зардап ... ... бір ... ... ... азаматтары болса, алайда қылмыс аталған мемлекеттің
аумағынан тыс жерде жасалса;
Террористік акт халықаралық қорғау аясындағы тұлғаларға қарсы бағытталған
болса;
3)Террористік акт бір ... ... ... басқа
мемлекеттің аумағында жүзеге асырылса;
4) Бір мемлекеттің аумағында ... ... ... ... басқа мемлекеттің аумағында жасырынса және оны ұстап беру ... ... ... ... ... ... сипаттамасы үзбей
күрделеніп, олардың әдістері тез арада ... ... ... ... тез ... бұл бір ... ... сипатта
болса, екінші жағынан осының нәтижесінде қатыгездікке ие ... ... ... - ... ... қарсы 2001 жылдың 11-ші қыркүйегіндегі
террористік актілері мынаны көрсетті: терроризм әлемдік ... ... ... өзінің құрбандарының масштабы бойынша ол тұрақты
соғыс әрекетінің деңгейіне жетіп отыр. Сонымен, терроризм ... ... ... мына ... ... ... ... бір мақсат пен міндетті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... Терроризм көзқарастар мен ... ... ... өйткені ол қара басының қамын күйттемейді. Ол
өзінен-өзі әлеуметтік құндылық бола алмайды, алайда, ... ... ... ретінде айтарлықтай әрекетшілдік пен сұранысқа ие"[9].
Терроризмнің қайнар көзі мен себептерін білу террористік бағыттағы
қылмыстарды тергеуге және оның ... ... ... ... ... "Терроризммен күресу туралы" Заңында террористік қызметтің ... ... ... және жою, ... ... ... мақсаты деп
көрсетілуі кездейсоқ емес.
Әлемдік ғылымда терроризмнің пайда болуы табиғатына әсер ететін екі жол
бар:[10]
Биологиялық жол - адамдардың күш көрсетушілік ... ... ... ... ... ... төндіруі;
Әлеуметтік жол - әлеуметтік қарама-қайшылықтың шығуы.
Бірақ бұл жерде бұған қарсы ... ... ... ... ... ... ... түрде әрекет етеді.
Мысалы, Испаниядағы сепаратистік ұйым Эта, Жапониядағы Ревалюциялық
Қызыл Армия. ... ... ... бұқараны біріктіретін масштабты
идеяның бар болуы, оларға ... ... ... сияқты. Заңдылықты
жұртқа көз - қылып, олар өзінің халқын азат етумен бақытты етеміз ... ... ... ... көрсеткісі келеді.
О.М.Хлобустов және З.Г.Федеровтың ойы ... ... ... ... ... өсуі әсер ... ... [10].
М.В.Назаркин терроризмнің базалық себептеріне әлеуметтік шиеленістерді
жатқызады [11] .
В. Л. ... ... ... ... мен ... былай
қарастырып: "көптеген тарихи, ... ... және ... ... әрекет етуінің нәтижесі" [12].
В.Малисон мен С. Малисон "Терроризмнің көптеген себептері негізгі
әділстсіздіктер мен кәдімгі адам ... ... ... деп есептейді.
Халықаралық терроризмнің түбірлі себептерін 1979 жылғы халықаралық
терроризм ... ... ... ... деп ... ... агрессия саясаты, шетелдік оккупация және оның салдарлары:
әділетсіздік, ... ... ... ... ... ... ... зерттеушілердің айтуы бойынша әлеуметтік
қарама-қайшылықтардың ... шын ... ... әлеуметтік
шиеленістердің негізі мен алғашқы себебі ... ... ... ... ... ескере бермейді. Қалыптасқан жағдайда ... ... ... ... ... ... екенін көрсетеді.
Олардың пайда болу негізіне бірқатар мемлекетаралық және ... ... ... ... тарихи-аумақтық, ұлттық, діни және басқа
да сипаттағы шиеленіс тудырушы факторлар жатады. Бұл ... ... ... ... өздерінің мақсаттарына жетудің әдісі ретінде пайдаланатын
ислам фундаменталистерінің экстремистік ... мен ... ... ... ... болуына келесі факторлар әсер етеді:
мемлекетте экономикалық дағдарыстың болуы;
саяси жағдайдың тұрақсыздығы;
билік органдары, құқық органдары және сот ... ... ... ... экстремистік, сепаратистік
көзқарастардың өсуі;
коррутщияның кең таралуы;
арнайы қызметтің кәсіби деңгейінің төмендігі;
этникалық жағдайдың нашарлығы;
қару-жарақ, жарылыс заттарының алу жеңілдігі;
миграциялық бақылаудың ... ... ... және ұйымдардың билікке таласуы;
геосаяси факторлар және т.б.
этникалық, діни идеологиялық шиеленістердің пайда болуы;
өмір сүру ... ... ... дискомфорт
жағдайы, әлеуметтік қорғалмағандық, тұрмыс тауқыметінің шиеленісуі;
мемлекет пен оның институттарының жалпы ... ... ... ... ... беделінің құлауы, заңның және оған сенімнің
төмендеуі;
мемлекетке шетелдік террористердің, діни, ұлтшыл - радикалдық
және т.б. ұйымдардың, басқа ... ... ... ... айту қажет болса, онда ілгері заңдылықты елемей өтуге
болмайды. Түпкі себеп дамудың теңсіздігінде жатыр, ... өзі әр ... ... ... үн қату ... ... оны террорист терең бір
агрессивті түрде арсыздықпен пайдаланып отыр. Бүгінгі таңда бұл ... ... баяу ... мина көму ... сөз ... ... ... терроризмнің бір себебі діни және
идеологиялық шиеленісте жатыр дейді. Бұған қарсы Н.Ә.Назарбаев былай ... түп ... ... дінде жатыр дейтін мәлімдеменің
ешқандай сын көтермейтініне ... ... ... ... алатын құрал болып табылады. Бұлай болмаған жағдайда
да біз ... ... ... тек ... ғана ... де айыптауға тиіспіз, себебі, мысалға алғанда, Солтүстік
Ирландиядағы жіктелудің бір ... ... де ... ... ... ... ... терроризмді тікелей ... ... ... құтқарушы дін ретінде есептелетін
ислам, күш көрсетуді қолданбайтын дін болып есептеледі. ... ... ... бола ... ... ... ... түсіндіруге болады: Ислам өзінің алғашқы шыққан
кезінде, оны тарату үшін әскери экспанция қажет болды. Міне, осы кезде ... ... ... мәні ... Сондықтан бұл кезеңде ислам
тарихында фундаментализмнің агрессивті қанаты басым ... ... ... исламнан іздеушілерге "жол ашық" болу ... ... Бұл ... ... және ... ... ... қажет сияқты, оның
екі ұштылығын саудаға салып, ... ... ... Сондықтан мен
Елбасы айтқан пікірге қосыламын. Себебі, исламды немесе христиан ... ... ... ... ... дәлел ретінде мына мысалды келтіруге болады: 56 мүшеден тұратын
мұсылман ... ... ... ... ... ... ... терактіні қатаң түрде айыптап, исламның
ешқандай да терроризмді қолдамағанын мәлімдеді. ... бір ... ... шығу ... болу ... егер ... негізінде Халифатты
құратын болса [14] . Сонымен қатар ... өмір ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесінде бір қатар кемшіліктердің
болуы. Бұл құқықтық базаның жетілмеуіне байланысты болуы ... ... ... ... жоқ ... қаржылық, шекаралық,
миграциялық және басқа да бақылау жүйелерінің тиімсіздігі; ... ... мен ... ... ... ... ... билік
басындағылардың шиеленісті оның шығу сатысында ... ... ... да себептерге байланысты ықылас білдірмеуі болып табылады.
Екіншіден, әскери потенциалдық біршама ашықтығы, яғни бірінші- адамдар
ресурсы: жалдамалылар, кәсіби кісі өлтірушілер мен ... ... ... ... қару — жарақ және қарудың жаңа түрлері, жаттығу лагерьлерін құру
мүмкіндіктері.
Терроризмге жауаптың ... ... ... ... ... ... есте ... керек. Сондықтан көрегендік
саясат осы себептердің барлығын назарында ұстап, ... ... ... керек. Бірақ ешқандай да себептер терроризмді ақтамайды.
1.2 Терроризм психологиясы
Терроризм адамдар үшін мәселелерді шешу ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болуы әлем халқына,
мемлекет аралық ... пен ... ... ... күшейте түсті,
сондықтан бұл мәселе жан-жақты және ... ... ... ... ... ... үрейді (страх) және қорқынышты (ужас)
тудырады. Қорқыныш бұл ... ... ... ... ... ... ... күштірек болады. Үрей бұл тұлғаның биологиялық
және әлеуметтік өмір сүруіне қауіп төндіргенде пайда ... ... ... әр ... ... өз басынан кешіруі мүмкін. Үрей адамның
тыныштығына немесе қауіпсіздігіне қауіп төндіргенде ... ... ... ... ... ... белгілі-бір іс әрекеттің (теракт)
нәтижесінде пайда болатын үрей немесе қорқыныш болып табылады. Террорлық
актінің мақсаты ... дүр ... және ... ... яғни халық
санасында сенімсіздік тудыру. Бұл халықтың құқық қорғау органдарына ... ... ... сенімсіздігі арқылы білінеді.
Терроризмнің психологиялық түсінігі - бұл өзінің идеологиялық негізі
бар және өзінің қажеттіліктері мен мүлделерін террор арқылы ... ... ... ... ... ... Террорлық әрекет әлеуметтік және
саяси іс әрекеттің қаруы болып келді және болады. Терроризм — бұл ... ... ... ... Күш ... ... күш ... қаупі
болмаса, онда психологиялық террор да жоқ. Күш қолданудың әртүрлісі ... жою, ... ... ... ... және тағы ... ... спецификалық құралы ретінде өзіне әрқашан біркелкі
емес көзқарас туғызады. Әлсіздердің қаруы бола ... ... ... ие ... ... ... ... қатары көбеюде.
Қазіргі заманда дүние жүзінде тсрроризм адам ... ... ... ... Бұл арнайы әлеуметтік тұрғыдан зерттейтін ерекше психологияны
туғызады.
Террористердің сөздерін таңдаған кезде, террор ... үшін тек ... ... емес. Террор олар үшін өмір сүру әдісі болып табылады, яғни
террор террористер үшін бос уақытын өткізетін ... ... ... ... ... салыстыруға болмайды. Бірақ терроризм
қызметінде бандитизм элементтері бар, ... да ... ... ... өмір ... - тек тәртіпке байланысты. Бұл тәртіп
әскердегі тәртіп емес, террористік тәртіп ұйымының ... ... ... ... жету үшін ... ... ... Б. Савинков былай деген: "Егер террорристік ұйымда
тәртіп ... ... онда ол ... ... жоқ" [16]. ... ... исламдық террористік "Хамас" қозғалысы ... ... ... "Күрестің мақсатына жетуі жаудың ... ... күш ... деген қабілетін жоюына байланысты. Ол "алла"
атымен қорқыту үшін ... ... және ... ... ... ... ... бірі жасалуы тиіс. Жауға бір минутқа болса да тыныштық бермеу
керек.
Осы ... ... үшін ... ... бар өмір ... ... ... түсінетініміз, террористік ұйымның және ... ... ... ... ... акт ... ... ол
келесі терактінің объектісін іздей бастайды. Яғни бұл өмірдің тұрақты
формасы және ... ... ... ... ... қызметтің немесе іс-әрекеттің өзінің психологиялық құрылымы
болады.
Іс-әрекет құрылымына мотив жатады. Мотив - бұл ... үшін ... ... ... екі ... ... функция - бұл іс-әрекет жасауға қозғайды: 2)мағыналық функция —
бұл іс-әрекетке ерекше тұлғалық мағына беретін ... ... ... ... ... Ал ... жеке операциялардан тұрады.
Сөйтіп терроризмиің мотиві кез-келген әдіспен адамдарды ... ... ... ... қорқынышы террористің іс-әрекетіне мағына береді.
Осы объективті мотивке жету үшін ... әр ... ... ... ... дайындау, көлік құралдарын табу, болашақта жасалатын ... ... ... ... жүру және тағы ... ... түсушілерді ешкім күштеп осы жолға түсірмейді.
Заңдылық бойынша терроршылдар өзі, яғни ... ... ... ... ... ... ... туындайды: Не үшін ұнайды? Бұған жауап ретінде
террорист кәдімгі адам өлтірушіден ерекшеленетінін сезінеді.
Террорист үшін ... ... ... ... орынға ие.
Террористің қылмыскерден айырмашылығы ... ... бір идея ... ... өз ... ... үшін ... бір сылтауға сүйенеді. Ол
өз қылмысын ақтауға тырысады.
Террористік іс-әрекеттің тұлғалық компанентін ... өте ... ... ... көзқарас бойынша идея арқылы олар
индивидуалдық ... ... ... көп айтады.
Орыс террорист-революционері В. Нечаев өзінің атақты «Революционердің
катехизисі» шығармасында террористі ол былай ... ... ... ... Ол ... жеке ... ісін, сезімін, мүлігін және атын
жоғалтқан адам. Оның ойында тек бір ғана ой ...... ... акт. ... адам ... және ... ... қоштасқан
адам. Ол ғылымды да жек көруі тиіс. Ол тек қана бір ғылымды пір тұтуы тиіс
- ол қирату».
Сөйтіп ... ... ... ... Террорлық әрекеттерді
қозғайтын локомотиві мотив болып табылады.
Террористердің мотивтерін мына төменгі түрлерге бөлдік.
Меркантильді мотив, яғни ... ... ... ... баруы.
Идеологиялық мотив. Бұл бір идея үшін (саяси, діни, ... және т. ... ... өзгерту мотиві. Бұл әділетті орнату
немесе қоғамның жеткіліксіздігін өзгертуіне байланысты
террорлық әрекетке баруы.
Адамға өзінің ... ... ... орнату.
Терроризмнің сүйкімді болуы.
Өлген жолдастары үшін кек қайтару:
Бірақ бұл мотивтер шартты болуы мүмкін. Бұдан басқа ... ... ... ... зерттеушілерді қызықтырған. С. К. Рощин террористерді
үш психологиялық модельге бөлді:
Бірінші модель: Психопат — Фанат. Бұл сана ... ... және ... өрісі өзіне бағынған адам. Сондықтан мұндай адам
кез-келген әрекетті жасауға дайын тұрады. Саяси ... бұл ... ... ... тілде психопат деп аталады. Психопат ұлы және жақсы істерді
жасауы мүмкін, егер оның ... мен ... ... қажеттілігімен сәйкес
келсе, бірақ ол үлкен жамандық ... ... егер оның ... ... ... ... қарсы сипат алса. Кез-келген психопат —
фанатик террорист болуы мүмкін. Бұл дұрыс, бірақ тек ... бір ... ... ... ... ... Бихевиористикалық теория бойынша
фрустрация сезімі белгілі-бір мақсатқа жете ... ол ... ... ... ... күшейе түседі. Бұл жағдайда сана іс-
әрекеттерді жетілдірудің құралы рөлін ойнайды, яғни оларды ақтау үшін түрлі
себептерді таңдайды. Егер ... ... ... ... ... ... және жалпылама әдісі ретінде абсолют-тендірілмесе, онда
кей жағдайда адамның террористік актіге ... ... ... Бір ... бұл да ... ... ... кемістігі, яғни ата-аналардың өз балаларын
ұрып соғуы, оның әлеуметтік изоляциялануы, баланың өмірге деген сенімсіздік
ыза болуы ... ... ... ... Белгілі — бір
жағдайда мұндай адамдар террористік ұйымдардың құралы болуы мүмкін.
С. Н. ... ... ... ... ... ... ... Оның ойынша террористерді 2 типке бөлу керек дейді:
Өзіне сенімді ... ... бар, ... ... ... жолы болмайтын, өзін төмен бағалайтын адам,
сонымен екі типке де жоғары ... ... ... ... ... тек қана өзін ... ... террористерге өзінің ішкі проблемасын сырттан іздеу тән. Террорлық
акт жасауға деген шешім бірнеше кешенді ... ... Олар ... ... ... объектісі, мақсаты, тәсілдері және т.б. Бұл ... әр ... ... ... ... яғни ... ... тандау тұлғаның қасиетіне, яғни оның тұлғалық
бағыттылығына, ... ... ... ... ішкі ... ... мен ... салыстырғанда террористер террорлық актіні
кәдімгі адамдар жасай алмайды дейді, керісінше ... ... ... және ... ... ғана ... ... бар және құқығы
бар дейді.
Жалпы түрде террористердің негізгі тұлғалық ... ... ... ... бұл ... ... ... барлық мүшелеріне бірдей
талап қояды. Сонымен террористік ұйымда болу үшін ... болу ... ... ... ... ... ... және ұйымына берілгендік;
Өзін идея немесе ұйым ушін құрбан болуға дайындық;
Өзін-өзі ұстауы, тәртіптілік;
Құпиялық (Конспиративность);
Бағынушылық;
Коллективизм.
Бұл ... ... ... онда бір негізгі және ... ... ... ... ... ... ретінде өз ісіне берілгендік
болып табылады. Бұған байланысты екі "техникалық" -тәртіптілік ... ... ... ... ... ... ұйымға қабылдайтын
кезде сол ұйымның жалпы мақсатқа жету үшін ... ... ... жеке ... ... бас ... ... талап етеді.
Сөйтіп, террористің тұлғалық тұтастығы, оның жеке тұлғалығының жоқтығын
білдіреді. Міне осында ... ... Бұл ... қазақтың "Былай тартсаң
өгіз өледі, былай тартсаң арба сынады" деген ... ... ... ... "Хамас" ұйымы өзінің террористеріне мынаны үйретеді:
"Алла жасақтары өз ісіне шексіз сенуі керек, өз ... азат ... және ... ... үшін ... Ол Шахид болуға және кез-келген ... ... ... ... ... болуы тиіс".
Үлкендерді тыңдау және оларға бағыну - ... ... ... ... ... ... оның шешімдеріне бағыну, тәртіп "алла"
жасағының міндеті. Алла ... ... ... ... ... ... және
осыған өзінің жолдастары мен басшыларының келісімін алуы тиіс".
Террорға берілгендік терроргендік террористің негізгі қасиеті ... ... ... кіру үшін ... мақсаты үшін өзінің мүлдесінен
айырылуға тиіс. Қазіргі заманғы ... ... ... болып табылады.
Террорлық актіні жасау үшін бірнеше адам қатысады. Техникалық себептермен
олар бір-бірімен кездесуі ... ... ... ... тұрғыдан
террорлық топтың артында виртуалды немесе шын мәнінде ұйым тұруы мүмкін.
Бұл террорлық қызметтің тиімділігін ... яғни ... ... ... ... ... қызмет ұйымына қарсы тұруын көрсетеді.
Террорист тұлғасы — бүл тұрақты тоқтамайтын психологиялық қозғалыс.
Террористің логикасы ... ... ... ... тыс болады.
Біріншіден, логикадан гөрі эмоция оның ... көп орын ... ... ... ... яғни оның ... бәрі бір террорлық әрекетке
бағытталған ... күш ... ... ... ... ... Палестиналық интифаданың, ФАТХ қозғалысының жауапты хатшысы
полковник Абу-Халед Израйльге қатысты сөзінде: "Еврейлер тек бір ғана ... - ол ... ... ... мен ... ... ... немесе максимамен
ауыстырылуы мүмкін. Заңдылық бойынша террористің логикасы діни ... Ол бір ... ... идеяға сеніп өзінің ... ... Оған бұл үшін ... ... ... ... формальді —
логикалық конструкциялар керек емес. Ол жай сенеді. Мұндай логикаға қарсы
сөз айту ... ... тұру ... ... Мына факт ... ... ... Олар диалог режимінде жұмыс істей
алмайды. Террористер тек ұйымды ғана ... яғни ... ... ... Бұл террористердің ... ... ... ... үш ... бөледі:
Жолдасы ретінде;
Құрбаны ретінде;
Жауы ретінде (антитеррорлық органның мушелері және т.б.)
Террорист ... жету үшін тек ... күш ... арқылы жетуге
болады дейді. Осы террорлық логиканың парадоксы ... ... ... кей ... нақты емес, яғни символды болуы
мүмкін. Мысалы, 2001жылдың 11 ... ... пен ... символды болып табылады. Өйткені, Нью-Йорктағы Дүние жүзілік
сауда орталығы және Вашингтондағы Пентагон ... ... ... ... табылады. Бірақ террордың барлық ... ... ... ... ... "ЭТА„ террорлық ұйымының саяси тұлғаларды
өлтіруі бүкіл саяси жүйені құлатқысы келуін білдіреді.
Көбінесе террористердің ... ... ... ... ... [17] ... өмірі эмоцияланған өмір болып табылады. Эмоцияға байланысты
террористерді екі топқа бөлуге болады. ... ... жоқ ... ... ... террорист. Бұл адамдар өз эмоциясын толық бақылайды,
яғни мұндай ... ... ... ... ... ... ... атақты орыс террористі Б.В. Савинковты жатқызуға болады. Атақты
жазушы, Британ барлауының қызметкері ... Моем ... ... акт ... ... ... етеді,-дегенде, бұған
жауап ретінде Савинков былай жауап қайтарады: "Бұл іс ... ... ... үйренесің және бұл әдет болып кеткен„-дейді. Осы эмоцияға кейбір
террорлық ұйымдар арнайы үйретеді. ... ... ... ... ... ... ... отта жануы тиіс", ал сен мұз ... ... ... ... ... қарама-қарсы тұлға. Бұл террористер жиі кездеседі.
Бұларға ішкі эмоцияналдық бай өмір тән. Сыртқа өзін-өзі ұстауы ... ... бұл ... ... ... ... тән. Мұндай
адамдар террорлық актіден кейін ішкі ... ... ... тән. Ол ... ... құттықтаумен және жылаумен және т. б. эмоция ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Террорлық іс-
әрекет жасайтын кезде олар бүл іске шындап кіріседі.
Террористің ... ... ... стресстен тұрады. Ол жаудың
қолына түсуден қорқып, үрей эмоциясында өмір сүреді. Сонымен қатар ол ... және өз ... жек ... ... және ... жасайтын іс-
әрекетінен рухтандыру эмоциясымен бірге жүреді.
Осы ... ... ... соғысып ішкі эмоционалдық
конфликтыны туғызады. Ал эмоционалдық конфликт террорист жан ... ... ... ... ... Бұл ... бір ... екінші
эмоцияға тез өту тән. Исламдық фундаменталистерден басқа да террористердің
жеке өмірі ... ... ... ... ... көп ... ... оның түрақты сақтықтығы, яғни ешкімге сенбеушілігі.
Осы жағдай террористің барлық адамдарды "өзінікі" және "өзгенікі" ... әкеп ... Егер ... ... ... шын ... ... шықса, онда террористің оған деген қатынасы бірден ... ... ... ... ... Бұл ... ... және эмоциясының бірден өзгеруін көрсетеді.
Террористе моральдық мәселелер тек ... ... ... ... ғана пайда болуы мүмкін. Ал интеллектісі бір шама дамыған
террористер, әр уақытта ішінен ... ... ... ... мүмкін. Барлық уақытта террористер террорлық акт жасауға
дайындалған кезде оған ... ... ... ... 4 ... ... ... тип "холерик,, -И.П.Павловтың нейрофизиологиялық түсіндіруінде,
бұл күшті, бірақ тұрақсыз, өзін-өзі ұстай алмайтын, эмоциясы мен сезімі,
идеясы кернеген, тез ... тез ... тип. ... ... бұл невротик-
экстраверт, яғни халықты жақсы көріп тұратын, бірақ бұл жақсы көрушілігін
жеке террор үшін құрбан етеді. Әдетте мұндай ... шын ... ... ... ... ... көрсетеді.
Екінші тип "Флегматик„-И.П.Павловтың түсіндіруінде бұл күшті, орнықты
өзін-өзі ұстай білетін, салмақты, кей ... ... тип. ... ... ... ... Ол психопатия мен истерияға жақын
емес. Террорда ол тек қана жасақ (боевик) ... ... ... ... ... тип ... И.П.Павловтың пікірі бойынша бұл күшті, өзін-
өзі ұстай білетін, ... Оның нерв ... ... және ... ... бұл адам ... ... бейімделген.
Г.Ю.Айзенк бойынша бұл эмоционалды орнықты және экстровертті тип. ... ... ... ... ... негізделеді.
Төртінші тип "Мелонхолик,,.- И.П.Павлов бойынша бұл өте әлсіз тип. Ол
енжар, тежелген ... ... ... бұл ... ойы ... қылмысқа бейімділік жеке тұлғаның
темпераментімен тығыз ... ... оның ... ... ... ... ... былай дейді: Адам қандай бір темпераменттік
қасиеттерге ие ... егер ол ... ... ... ... ... орта оны ... айналдырады. Ортаның әсері әбден мүмкін. Жалпы
талдап қарайтын болсақ, террористердің ... ... ... ... ... ... қоса ... өлтіретін террористерді "Камикадзе,, немесе
"Шахид,, дейді. Камикадзе деген ат ... ... ... ... ... ... яғни ... ұшақпен бірге олар АҚШ
кемелерінің үстінен құлап, өзін ... ... бұл ... ... ... террористерге қолдалына бастады. Мысалы, 2001 жылғы ... ... ... ... ... ... ... айдап әкетіп, өздерімен бірге ғимаратқа соқтығысады. Осы оқиға
болғаннан кейін Камикадзе деген термин ... ... ... ... психологиялық сипаттама берсек, олар бір
идея немесе діни және т. б. ... үшін ... қоса ... ... Палестиналық террористер, яғни шахидтер жарылғыш заттарды
үстіне орап, адам көп шоғырланатын жерге барып өзін жаруы. Бұл ... ... өз еркі ... ... Камикадзе өз өмірін беріп, жаудың коп
өмірін алуға тырысады. Ол үшін ... ... ... ... Өлімнен қорықпау психологиялық факторларға байланысты. Мұндай
факторларға идея (отанға сүйіспеншілік), ... ... ... жек ... ... ... ... болуы мүмкін. Камикадзенің жарқын бір
түріне исламдық камикадзе террорристері- ... ... ... бұл ... ... ... ... өзекті мәселе болып ... ... олар ... қоса өз елі үшін өз жанын қиюға ... ... ... ... ... - ... мынаны
үйретеді: "Алла ұлы даңқты, сен оның ... ... Алла үшін өлім ... ... тіке жол„- дейді. Шахид ... діни ... Олар ... үшін ... өмірін береді, бұл үшін олардың
өмірі тек жұмақта болады деп үйретеді. Жұмақта оны тек ... өмір ... ... оны сендіреді. Ол жерде мол тәтті тағамдар, сусындар және жыныстық
қатынасқа ... 70 ... ... қыз ... тұр деп ... айтылғаннан мынандай қорытынды шығаруға болады: "Камикадзе ... ... ... компоненттерден тұрады. Сонымен қатар
эмоциональды компоненттен тұрады. Бір идеяға сенім ... ... ... ... ... ... Яғни ... білімнің
сеніммен қосылуы.
Өзінің өмірін қию феномені тек Жапония мен ... ... Ол ... ... дінде, елде бар. Бұл террористер ұйымға өте
берілген ... және оны ... Ұйым оның ... ауыстырады.
Камикадзе — Шахид террористеріне ұйымды пір тұту тән нәрсе. Камикадзе ... ... тек бір ... ... ... идеяны байқамауға тырысады.
Патопсихологияда бұл "Қараңғы туннельде жалғыз жарықты көру,, ... Осы ... ... - ... ... ... , ... болашаққа арнау,, тілегі пайда болады.
Атақты террорист Б. Савинков өзінің сөзінде: "Мен террорға сенемін. Мен
үшін террор революция үшін керек ... ... біз ... ... біз ... ... мен болмайтын шығармын. Бірақ мен бақыттымын.,, [16] ... Бұл ... ... ... ... ертеңінің жоқ болуына
байланысты екеніне көңіл бөлу керек. Террорист — Камикадзе ... ... ... ... ... сенеді.
Біреудің өмірін өзінің өмірі арқылы тартып алу ... ... Бұл ... ... ... ... қуаныш әкелмейді. Оларға
өзінің өлімге қиғаны қуаныш әкеледі.
Террордың мақсаты оны қызықтырмайды. Оны тек батырлық-қайсарлық сезімі
қызықтырады. Террорист — ... ... ... ... ... үшін
террорлық әрекетке барады. Әдетте психикасы сау адам, өзіне сенімді адам,
өзінің өмірін қадірлейді. Сау адам террорист ... ... ... сау ... ... ... "Камикадзе синдромы,, - бұл өзінің
ештеңеге жарамсыздығын сезіну. Ол өзінің ... ... ... ... ... бұрмалануын білдіреді.
Негізінен террористер өлімнен қорықпайды. Олар тек террорлық акт жасау
кезінде жараланудан, ... ... ... ... және соған
байланысты азаптаудан және қорлаудан қорқады. Сол себептен ол ... ... ... және ... түрлері, айырмашылығы
БҰҰ - ның сарапшыларының ойынша, әдетте террористік актілер алдында
қарсылық пен конфликттің кіші күш көрсету формалары ... ... ... оны ... алдын-алу жүйесі жоқ болып отыр. Бұның негізгі себебі ... мен ... ... ... және ... ... анық ... болып табылады
Мына жағдайды ерекше атап өтуге болады, себебі саясаткерлер ... ... ... ... ... ... күш көрсетуге қатысты
тұлғаларды ренжітпеуге тырысып, оларды "террорист" емес, "экстремист" деп
атауды ... сөзі - ... ... және ... ... -
ақырғы шегі, "төтенше шара"деген сөздің мағынасын білдіреді, яғни саясат
пен идеологиядағы іс-әрекет пен ... ... шегі ... ... тілі ... авторы С.И. Ожеговтың анықтауы бойынша экстремизм-
"төтенше шаралар мен ... ... ... (Әдетте, саясатта) [3].
Қысқа саяси сөздікте "экстремизм - бұл ... ... ... ... яғни ... ... мәселелерді шешуге ұмтылу,
барлық күш ... мен ... ... қоса ... ... ... ... қолдану арқылы алға қойған мақсатқа жету болып
табылады [19]. ... ... ... ... ... мысалы,
фашистік, коммунистік, сепаратистік т.б. және сыртқы, ішкі саясат, ұлттық
қатынастар салаларында байқалуы мүмкін. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... болады.
Экстремизм әлеуметтік - саяси құбылыс ретінде саяси ... ... ... ... ол ... мемлекеттік, қоғамдық институттар
мен құрылымдарды мойындамаумен, ... ... ... ... ұмтылу
мақсатында, оның тұрақтылығын жоюмен сипатталады. Ал терроризм-ұлттық,
діни, саяси экстремизмнің ... ... үшін ... ... ... ... әдісі болып табылады.
Экстремистер өз іс-әрекеттерінде әртүрлі әдістерді ... ... күш ... оның ... ... ... ... немесе
баспасөз ақпарат құралдарында сөз сөйлеуі және т.б; әртүрлі дәрежедегі күш
көрсету (жаппай тәртіпсіздікті ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... партизандық әдістерді қолдану
және т.б.)
Халықаралық тұрғыдан экстремизмге бірінші рет берілген ... жылы ... ... сепаратизм және экстремизммен
күрес туралы» Шанхай конвенциясында көрсетілген. Онда «экстремизм» ... ... ... күш ... ... ... ... құрылысын өзгерту, қоғамдық қауіпсіздікке күштеп қол сұғу,
сонымен қатар жоғарыда көрсетілген мақсаттар үшін заңсыз әскери ... ... ... ... ... орай Қазақстанның ұлттық заң саласында экстремизмге анықтама
берілмеген. Ю.И. Авдеев терроризмді экстремизмнің басқа да ... ... ... оның ... ... ... ... мәнін
білдіртіп және бірқатар белгілерін көрсете отырып [21], бірақ ... ... ... яғни ... ... ... ретінде саяси күрестің соңғы ... ... ... ... ... ... Ю.И. Авдеевтің берген анықтамасында
терроризмнің стратегиялық жағына ... ... ... көбірек көңіл
бөлінеді, ал экстремизмді стратегиялық құбылысқа жатқызады.
Профессор А.Е. Жалинскийдің байқауынша «Терроризм туралы біз ең ... ... ... ... түсінігін мына жағдайлар бойынша шектеу
керек сияқты, яғни бұл күштеу іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... А.Е.Жалинский
мемлекеттік және экстремистік терроризмге бөлуді ұсынады.
Бірақ терроризмнің анықтамасының өзі заңды ретінде талас тудырады. ... ... ... мен терроризмнің ара қатынасы ... ... ... ... ... қатысушы мемлекеттік және мемлекеттік емес
субъектілер де нақты емес.
Қолданылып отырған заң жүйесінде мынадай ... ... - ... ... бағыттағы қоғамдық ұйым», «деструктивті ... және ... діни ... ... тұру үшін билік органдарының іс-
әрекетін ... мен ... ... үшін қажетті юридикалық
түсініктер жоқ.
Б.К.Мартыненко экстремизмнің әртүрлі ... ... оны ... ... ... жоюға бағытталған және тоталитарлық
«сол» немесе «оң» диктатура орнату), ұлттық («өзінің ұлтын» ... ... ... мен ... ... және ... ... ұлтшыл
(мемлекеттен бөлінуге ұмтылу), діни (әртүрлі конфессияның өкілдерімен
есептеспеушілік) деп бөледі [22].
С.Н. Еникополов ... ... ... бөлу маңызды
деп, ол террористік қозғалысты үш негізгі бағытқа бөлді: а) ... ә) ... б) өз ... ... қарсы күрес [23].
«Терроризм» және «экстремизімнің» айырмашылығын анықтау мәселесіне
терроризімді ... ... ... ... В.И. Замковой мен
М.З.Ильчиков Ресейдің қүқықтық әдебиетінде оның ... кең ... Олар ... ... және ... ... ... тағы басқа деп бөледі [24].
Бұдан басқа Ресей зерттеушілері терроризмді келесі түрлерге бөледі:
саяси, ұлтшыл, әуе, ... ... ... ... ... мемлекеттік, ұлттық, әскери, криминалды және т.б. С.А. Эфиров
терроризмді - мемлекеттік террор; неофашистік; ультра оңшыл; ультра ... ... ... деген түрлерге бөледі [25].
Халықаралық - құқықтық құжаттар мен басқа да нормативтік ... ... Г.М. ... және В.П. ... терроризмді былай жіктейді:
мемлекеттік терроризм (бір мемлекеттің екінші мемлекетке қарсы террорйстік
актіні ұйымдастыруы немесе ... ... ішкі ... діни ... ... француз ғалымы Л.Диспо «Террор машинасы»
кітабында ... ... ... терроризм, мемлекеттік солшыл,
мемлекеттік оңшыл терроризм, оппозициялық солшыл деп ... ... ... ... көп болуының ерекшеленуінің себебі,
көп жағдайда бір-бірімен сәйкес келмейтін ұғымдардың бір қатарда болуы. ... ... көп ... ... ... ... оның ... өте көп мөлшерін бөліп шығаруға болады. Бірақ негізінен бұл
молшылық терроризмнің әлеуметтік-саяси құбылыс ... ... ... тек ... ... ... ... тек қоғам өмірінің көптеген басқа құбылыстарының жалпылығын
көрсетеді.
Жоғарыда көрсетілгендей ... ... ... ... мотив
бойынша терроризмнің әр түрлі мінездемесімен байланысты терроризмнің әрі
экстремизмнің біріңғай белгісін ... ... ... мәні ... ... ... ететін әдістерді спецификалы түсінуде ешқандай да жаңалық
әкелмейді. Е. Г.Ляхов пен ... жеке ... және ... басқа әскери және бейбітшілік, революциялық және репрессивті,
саяси мен жалпы қылмыстық терроризмді бөледі [13].
Б.К.Мартыненко бар ... ... ... ... ... ... үшін ... түрлеріне қарай -халықаралық және ... ...... ... ... «оңшыл» немесе «солшыл»;
формасы бойынша — саяси, қылмыстық, ақпараттық, психологиялық және ... ... ... ... ... мен ... көздеген мақсатына
қарай - саяси-әлеуметтік, ұлт-азаттық, сепаратистік, діни жағынан шектеп
бөлуге болады дейді [22].
Бірақ жоғарыда айтылған ... ... ... ... немесе кез-келген терроризм ... ... ... әсер ... саяси күрестің формасы болып ... ... ... ... ... ... ... саяси-әлеуметтік мән беру оны тиімді жіктеуге
көмектеспейді. Тіпті онда ... ... мен ... ... ... ... ... көмектесетін жағдайларды жою үшін ескерілуі өте
маңызды.
Сонымен қатар бір жағынан халықаралық ... ... ... ... оның криминалдық мәнін анықтамайды [26].
Екінші жағынан терроризмді идеологиялық белгілері бойынша ... ... ... ... ... болады. Мәні жағынан ол қылмыстық
әрекетпен бірдей, бұл бір жағынан күрестің заңсыз және ... ... ... ... ... ... бостандық үшін және т.б.).
Терроризмді классификациялауда оның құрамының саяси және криминалды
арақатынасы қиындық ... ... ... ... оның ... ... түрлері
мен формалары бойынша криминологиялық классификациялау жалғыз және соңғы
емес, яғни ол абсолютті ... ... Ол ... ... көп ... ... яғни оны ... көп болуы (мақсаты, мотиві, ... ... ... ... ... қаржыландыру көзі бойынша және т.б. жіктелуі
мүмкін), екіншіден, оның ұлттық жағынан әр ... ... ... Таяу ... терроризмнен айырмашылығы), үшіншіден,
динамизмімен, яғни терроризмнің ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы терроризмнен ерекшеленеді.) [27]
Террористік актілерді субьекттік белгісі бойынша шектеу жөнінде
криминологиялық көзқарас ... ... ... ... Т.С. ... ... ... мақсатында терроризмді негізгі үш түрге бөледі
[28]. 1) мемлекеттік- мемлекеттің көмегімен ... ... ... акциялар; 2) топтық немесе ұйымдасқан - ... ... ... немесе жеке тұлғалар ұйымдары орындайтын террористік
акциялар; 3) стихиялы (индивидуальді)- жеке тұлғалар орындайтын террористік
актілер.
Бірақ қазіргі ... ... ... ... болып тұр:
жоғарыда көрсетілген түрлердің екінші және үшінші түрлерінде терроризмнің
қылмыс екені туралы айтылса, ал ... ... ... ... ... ... және ... жағдайда мынаны еске алу керек, себебі
қазіргі халықаралық құқық ... ... ... ... ... ... ... тек терроризмнің ... ... ... ... ... ... ... қиындатады және сонымен қатар терроризмге қарсы ... ... ... ... ... келтіреді. Сондықтан жоғарыда
көрсетілгендей күш көрсету жүйесінде терроризмнің орнын анықтау маңызды.
Терроризмнен оның ... және ... ... ... ... ... ... жағдайда бұл түсініктердің араласып
кетуі көрсетіледі.
Күш-көрсетудің өзі ... ... ... да, сонымен қатар криминалды
әрекет формасында да көрінуі мүмкін. Осыдан аталған ... ... ... ... олар ... және ... қарсы
қойылатын түсініктерге де жатпайды. Бірақ логика зандарын бұза отырып,
терроризм күш көрсетудің саяси ... ... ... ... саяси және
криминалды болып бөлінеді. Кейбір жағдайда криминалды терроризмнің түрлерін
ерекшелеуге болады (мафиоздық, ... ... ... және ... ... ойы ... террористер басқа қылмыскерлерден шектелуі
керек: әрине терроризм қылмыстық жазаға тартылуы керек, бұл ... С.А. ... ... бойынша- қылмыскерлер, бірақ
сонда да шын мәнінде бүл әртүрлі дүние [25].
В.П. Емельянов ... ... анық емес деп ... ... діни ... ... тағы ... терроризмді
бөледі.
Қандай да болмасын терроризм қылмыстық болып есептелінетіндіктен
ешқандай қылмыстық емес терроризм жоқ. ... ... ... ... бойынша бөлімшелерге бөлінеді: саяси, діни, ... ... ... субъектісі бойынша — өз елінің азаматы немесе шетел азаматы
немесе басқа да мемелекеттің құрылымының өкілі болуы мүмкін [18].
Терроризмнің ... ... ... ... оның ... ішкі деп ... онша ... тудырмайды, бірақ қолданбалылығы жөнінен
тиімді болып есептелінеді. ... осы ... ... халықаралық
сипаттағы қылмыс, яғни халықаралық сипаттағы террористік ... ... ... мен ... ... ... ішкі бағыттағы
террористік актілерге қолданатын стандарттардың экстраполяциясы.
Терроризмнің, экстремизм және соғыстың бір-бірінен айырмашылығы туралы
мәселені қарауда түйіндей ... ... ... белгілерін мына
төмендегі таблицадан көруге болады:
Субъектілері бойынша ... ... ... ... ... |+ |+ |- ... тобы, |+ |+ |+ ... | | | ... |- |+ |+ ... ... ... (тактикасы).
|Ерекше белгілері |Экстремизм ... ... ... ... ... |+ |+ ... жету ... емес | | ... ... | | | ... және оның |+ ... бірі |+ ... ... ... ... + | ... ету | | | ... ... | |+ | ... ... | | | ... ... әсер | | | ... | | | ... иерархия мен| |+ |+ ... | | | ... ... | | | ... ... |- |. + |- ... | | | ... |+ |+ | ... ... | | | ... ету | | | ... | |+ | ... ... болуы | | | ... ... және ... ... ... мен ... ... Одағы ыдырағаннан кейін Орталық Азия аймағында ... ... ... ... тек әлеуметтік-экономикалық ғана емес, сонымен
қатар әлеуметтік-мәдени және идеологиялық мәндегі күрделі мәселелерге тап
болды. Іс ... ... ... ... ... исламның саясаттануының
өткір мәселесімен бетпе-бет келіп, сол ... ... ... ... діни ... мен терроризмнің таралу мүмкіндігінің басты
алғышарты болды. [20] Осы ... ... ... ... Н.Ә. ... ... ... он жыл" деген еңбегінде былай
деді: "Ғаламдық ... ... ... ... ... ... мұсылман елдерінде (соның ішінде, бұрынғы ... ... ... ... ... Индустриялы
елдердің экономикалық дамуы мен басқа мемлекеттер арасындағы бел алған
пропорциялық сәйкессіздік батыстық ... ... ... жел беріп,
бүқара көпшіліктің санасына бүгінгі дүние тіршіліктің әділетсіздігі туралы
ұғым ұялатты."[9]
Сонымен исламды ... ... ... ... ... діни
экстремизмнің әртүрлі формада таралуы көп жағдайда біркелкі белгілер мен
ұқсас факторлардың ... ... ... Орталық Азиялық елдермен бір
экономикалық, саяси, әлеуметтік-мәдени кеңістікте тұрған Қазақстанда діни
экстремизмнің ... мен ... ... ... орын алуы ... еңбегінде бұл туралы былай көрсетілген: "Қазірдің өзінде
Орталық Азиялық аймаққа халықаралық экстремистік және ... ... ... ... ... аймақ үшін де айқын қауіп-қатер болып
отыр.Соңғы ... ... Азия ... осы елдердің саяси
тұрақтылығын бұзуға қауіп ... ... ... ... ... тарапынан мейлінше қарқын алып отырғанын байқамауға
болмайды.[9]
Исламды саяси мақсатта қолдану ТМД ... ... ... формада
көрінеді. Мысалы, ислам жалауын автономия құру мақсатында қолдануы -
Грузияда ... ... ... ... ... ... ... және
Шешенстан.
Діни экстремизм мен терроризмнің исламдық бағыттағы ... ... ... ... ... ... ... болды.
Біріншіден, мұсылмандық дәстүрлерді ұстанушы халықтар өмір сүріп жатқан
Орталық Азия елдерінде коммунистік идеология құлағаннан кейін "идеологиялық
ваккум" орнықты. Бұл ... іс ... ... ... ... сөйтіп мұсылман қауымы қоғамдық күшке айнала бастады.
Екіншіден, өзіндік мемлекеттілік алған ... ... ... ... ... өсе ... ... бұл елдердің (Тәжікстан, Қырғызстан,
Түркменстан, ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты қолданып отырды.
Сөйтіп, ислам дін басыларының ықпалының күшейгені ... олар ... ... ұмтыла бастады.
Үшіншіден, оңтүстікте "темір шымылдықтың" ашылуына ... ... ... ... ... мүмкіндік жасалды. Бұл мұсылман
елдері өзінің Орталық Азиялық аймағының бай табиғи ... ... ... отырып, оны "бірыңғай ислам дүниесін" құрамыз деген
идеологиялық бүркемелеумен ... ... бұл ... ... қиыншылықтардың болуы,
кейбіреуінің экономикалық артта қалуы қарсылық қозғалысының өсуіне ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
құқықтық іс жүзінде орындалмайды. ... көп ... ... қалыбы мен атрибутына айналды. Сондықтан мұсылман ... ... ... ... ... ... түрде қалыптаса бастады.
Сөйтіп ол баламалы құқық рөліне айнала бастады.
Алтыншыдан, ... Азия ... ... ... ... ... ... таралуының негізгі
себептерінің бірі - бұл ... ... ... ... ... ... Коммунистік интернационализм идеологиясы мен
соған сәйкес ұлттық саясаттың ... ... көп ... мұсылман
қауымы маңызды қоғамдық реттеушіден айырылды. Сондықтан бұл елдерде ... ... ... ... ... ... стихиялы түрде тарала
бастады.
Жетіншіден, исламда саясиландыру факторын кейбір Орталық Азияның
жекелеген саяси ... ... ... жету үшін ... түрде
қолдана бастады. Кейбір жағдайда мұсылман діні саяси және ... да ... ... кей ... ... сипат ала бастады.
Сегізіншіден, исламды саясиландыру факторы болып ... ... ... ... ... ... ... қазіргі әрекет
етіп отырған режимнің баламасы ... ... ... ... пайда болады. Мысалы,Өзбекстандағы Ферғана аумағына ... діни ... ... ... ... қарсы тұруда өздерінің
құралы етіп ислам ұранын алды.
Тоғызыншы, Орталық Азия елдерінің кейбір ... ... діни ... ... қауіптілігін ескермеуі, сонымен
қатар бүл процеске өз уақытысында қарсы шаралар қолданбауы ... әкеп ... ... процесі Орталық Азия елдерінде бірте-бірте діни
экстремизм мен терроризмнің таралуына ... ... ... үш ... ... кезең, 80-ші жылдардың аяғы мен 90-шы жылдардың басы — ... ... ... ... ... қайта өркендеуі.
Екінші кезең, 90-шы жылдардың басы мен аяғына дейін — бұл ... ... ... діни ... ... ... 90-шы жылдардың аяғы мен 2000 жылдың басы — бірқатар
Орталық Азия ... діни ... ... Әртүрлі исламдық топтар
геосаяси масштаб дәрежесіндегі саяси ойындарға қолданыла бастады.
Бұл аймақтағы исламдық ... діни ... енуі мен ... ... ... ... жағдайдың дамуының үш негізгі
сценариін бөліп ... ... ... ... ... ... сценариі;[45]
Бірінші топ бойынша діни экстремизм және терроризм негізінен
Тәжікстанда таралды. Оның ... ... ... ... кейін
бұрынғы билік басындағы аумақтық элита билік басына тартылмады. Сөйтіп елде
азамат соғысы басталды. ... ... ... ... ... ... туған жеріне қарап бөлді.[20] Діни экстремизмнің
таралуының аумақтық-кландық сценариының ... ... ... діни,
саяси ұйымдардың құрылуы мен жұмыс ... ... ... алғашқыда
исламдық Қайта Өркендеу Партиясы, кейіннен Біріккен Тәжікстан Оппозициясы
(БТО).
Діни экстремизм мен ... ... ... сценариі
Өзбекстанда болып жатқан саяси процестерге байланысты ... ... ... ұсынған ұлтшылдық "дұрыс мағыналы" идеологиясы қоғамды
біріктіруді қамтамасыз етуі ... еді, ... ... кері ... ... ... ... санасында исламдық қағидаларды ... ... ... бөліну принципіне қарама-қайшылықта болды.
Жай адамдардың діни еркіндігін шектеу олардың наразылығын тудырып, қоғамда
оппозициялық ... ... ... ... ... Өзбекстанда исламдық
партияларға тыйым салу, исламдық экстремистік ... ... ... ... ... жылы ... Ж.Наманғани бастаған бүлік басылғаннан
кейін, ол Өзбекстанға келіп тығылып, онда өзбек билік органдарына ... ... ... ... экстремистгік ислам топтары
құрылуының негізгі көзі Ферғана, Андіжан, Наманған облыстары ... ... ... ... дәстүрлері өте күшті дамыды. 90-шы жылдардың басында
діни экстремистер Наманған облысында бірқатар ерекше ауыр ... ... ... ... ... орын ... 1999 ... ақпанында
Ташкентте Ислам Каримовқа қастандық жасалды.
Діни экстремизм мен терроризмнің ... ... ... ... -Қырғызстанда орын алды. Мұның ... ... ... 90- жылдардың басында ислам дәстүрлері мен идеологиясын
насихаттау болды. Арнайы қызмет органдарының мәліметі ... ... ... ... ... 10000 дана кітаптар араб елдерінен келе
бастады. Ош және Жалалабад облыстарында экстремистік әдебиетті тарату ... үшін 300-ге жуық адам ... ... ... бұл "сыртқы шиеленіске тарту" іс жүзінде жүзеге
аса бастады.
Мысалы, 1999 жылы ... ... ... ... ... ... ... оқиға Қырғызстандағы қоғамдық-саяси ... ... ғана ... жоқ, сонымен қатар экстремистік топтардың енуі үшін
шекараның ашық тұрғанын көрсетті.
Қазіргі кезде Қазақстанның ... ... ... және ... ... ... Қазіргі заманғы коммуникация құралдары біздің
елімізге кез-келген идеологияның, соның ішінде ... ... ... ... ... ... мен діни экстремизмнің таралуына мүмкіндік
жасайтын ... 2 тобы әсер ... Оның бірі ... ... ... жағдайды шиеленістіру мүмкіндігімен байланысты. Екіншісі
Орталық Азия ... ... ... мен ... ... әсері себепші
болады.
Сондай-ақ Қазақстандағы діни экстремизм жай ғана болжал ... ... Мен атап ... ... ... ең ... ... бұзылған сырттың
әсерінен болуы және ондай қауіп нақты тұлға танытып, экстремизм ... ... бой ... ... Еуразияның төңірегіміздегі
аймақтарынан бастау алуы мүмкін.
Көрші мемлекеттердегі экстремистердің белсенділік танытулары және ол
мемлекеттердің ... ... ... есе ... ... ... әсіресе, оңтүстік аймақтағы діни ... дем ... бірі ... ... өзі, ... ... ... бейбіт ахуалға
байланысты қалыптасқан орнықты да беймарал жағдайды ... ... пен діни ... режимін сақтау жолында бүл проблеманы сөз етпеу
немесе белгілі-бір ... алу ... ... ... ... ... ... таралуы елдің территориясына радикалды исламдық
идеологиялық экспанция арқылы етек алуы мүмкін. Қырғызстан мен Өзбекстанда
қатаң әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... халықаралық, исламдық ұйымдардың миссионерлік іс-әрекеті
қиыншылыққа ... ... ... исламның идеологиясының таралуының негізгі
тармақтары ... ... ... ... облыстарына
бағытталуы мүмкін. Көп елдердің белгілі радикалды топтары өздерінің идеясын
бүкіл Орталық Азиялық аймаққа тарату мақсатында кең ... ... ... танытып отыр. Оның үстіне, Қазақстан халқының
мұсылман қауымы арасына радикалды және ... ... мен ... ... ... қалайда біздің аумаққа табан тіреп қалу үшін ұдайы
әрекет етіп те ... мен ... ... ... Қазақстан халқының
мұсылман қауымына бағыттайды. Алайда осы орайда, діни ... ... ... үш ... жуық діни ... мен ... ... басқа да 40-қа тарта конфессияға қауіп-қатер төндіре
алатынын ескеру ... ... ... ауыздықталғанына қарамастан, оның алдағы
уақыттарда да төбе көрсетпеуін ... алып ... ... Қазақстан аумағында белгілі-бір күштердің діндерді шектен тыс
саясаттандыру ... ... да ... ... біраз себептерге
байланысты, әзірше сәтсіз болып шықты.[50]
Жалпы алғанда исламға байланысты жағдай ... ... ... ... ... ... отырса да, соған қарамастан оқиғаның
дамуының бақылаудан шығып кету қаупі жылдан жылға өсіп отыр.
Қазақстанның территориясында исламдық бағыттағы діни ... ... ... үшін ... ... нәрсе мұсылман қауымының
ортасындағы ішкі қарама-қайшылықтың өсуі. Бұл ... ... ... менталитетінің ерекшелігіне байланысты.
Біріншіден, Қазақстанның мұсылмандық ... ... ... ... ... сол этникалық айырмашылықтарды алып
тастай алмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... етеді. Қазақстанда тұратын
бірқатар мұсылман қауымдары ... ... ... ... ... ... ... өзінің автономдылығын сақтап
отыр. Екіншіден, Қазақстанның ... ... ... ... ... көп ... өздерінің аумақтық мүлделерін қорғап отыр.
Осы тенденциялар Қазақстанның мұсылман дін басыларының ... ... ... әсер етуі мүмкін. Олардың арасында Қазақстанның Діни
басқармасының басшыларына қарсы тұратын лидерлер ... ... ... ... жағдайдың өсуі жай мұсылмандардың сеніміне нұқсан
келтіруі мүмкін. Сондықтан мұндай жағдай ... ... ... ... ... діни ... ... өсуіне әкеліп соғуы
да мүмкін.
Терроризм мен діни ... ... Азия мен ... ... ... ... отырып, біздің елімізде соңғы
жылдары бұл құбылыспен күресуде бірқатар механизмдер жасалынды. Бұл ... ... ішкі ... ... ... ... айналды.
1999 жылғы белгілі Баткент оқиғаларынан кейін, Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың
тапсырмасы бойынша Қазақстанда терроризм мен ... ... ... ету
үшін Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік Кеңесінің комиссиясы жедел түрде
құрылды. Ел ... ... ... ... мен ... ... шаралары туралы" - қабылданды.
Осы жарлыққа байланысты еліміздің құқық ... мен ... ... діни ... зандылықты сақтауына тексеру жүргізіп,
мемлекеттік шекара бөлімдерінде кедендік, визалық және паспорттық бақылау
күшейтілді.
Мұнымеи қатар ... ... ... көліктердің барлық түрлері
күшейтіліп, туристік және миграциялық ағындарды реттеу ... ... ... ... есірткілер мен контрабандаларды шектеу
мақсатында, қатерлі топ аталатын ... ... ... ... ... уақытша тоқтатылды. Сонымен ... ... ... ... ... және оқытушылардың халықаралық
алмасуларын реттеуге байланысты шаралар қабылданды.
Республика аумағына ... ... ... ... ... және ... ... мүшелері, Солтүстік Кавказдан қоныс
аударушылар немесе босқындар атын жамылып өтіп кету фактілері анықталуда.
Шекаралық ... ... ... Қазақстанның көрші
елдермен мемлекеттік ... ... ... мәні ... мен ... мемлекеттер арасындағы шекараны делимитациялау
процесі 2002 жылы толық ... ... ... ... шекараны жедел
шектеу шаралары жүзеге асырылды. Мәселен, ... ... ... ... мен ҰҚК-нің Шекаралық қызметіндегі ... ... ... ... ... ... жаңа ... - өткізу
пункттері, сондай-ақ қосымша блокпостар қойылды. Қазіргі шақта Оңтүстік
Қазақстан, Жамбыл, ... және ... ... ... ... ... пункттерінің құрылысы жүріп жатыр. Мемлекет аумағының, әсіресе елдің
оңтүстік өңірінің, бүкіл ... ... ... ... күшейту үшін
қосымша шаралар жасалды.
Дәл осындай мақсат барысында Оңтүстік әскери ... ... ... ... ... және Орталық негізгі өңірлік ... ... ... ... жасақталды.
Ұлттық қауіпсіздіктің 2002-2005 жылдар аралығындағы шараларын жүзеге
асыру жоспарына сәйкес, халықаралық терроризм мен діни экстремизмге ... ету ... ... ... ... және ... өңірлерде
өзара әрекеттесуді үйлестіру үшін ҰҚК-иің шекаралық қызметінің, Қорғаныс
Министрлігі мен ... ішкі ... ... ... ... ... ... өткізіліп тұратын болады.
ҚР-ның ІІМ-де арнайы бөлімше - «Сұңқар» құрылды. Ал шекара аймағындағы
аудандарда миграциялық және жол ... ... ... қорғау
органдары үнемі өндірістік кәсіпорындардың, өмірді ... ... ... ... мен ... қауіпсіздігін
қамтамасыз ететін шаралар жүргізіліп отыр.[9]
Қазақстан терроризм мен экстремизмнің ... ... ... ... қолданудан басқа, ... ... ... ... ... ... елде ... жағдай тұрақтануға жетті, инфляция
тоқтатылды, біртіндеп ... өсу ... ... ... ерекше көңіл бөлініп отыр. Бұл бағытта үкімет жұмыссыздық ... ... ... ... Бұл бағдарлама бойынша елде
400.000 жұмыс орнын құруды көздеп отыр. Қазіргі кезде бір ... ... ... ... асып ... ... ... білім еру,
зейнетақы реформасы, халықтың әлсіз топтарын ... ... ішкі ... тұрақтылықты қамтамасыз ету, ... және ... ... ... ... ... мәселелеріне
ерекше көңіл бөліп отыр.
Осылайша терроризм проблемасы мен оны туындатушы себептерді шешуге
мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... ... бұл жұмыстарды одан әрі жалғастырудың және антитеррорлық шараларды
орындаудағы формалды ... ... ... де бар. ... терроризм мен экстремизмнің негізгі ошақтарындағы ахуалдың өрбуін
бажайлағанда, террористік белсенділік деңгейінің бүгінгі танда жоғарылап
тұрғанын ... тура ... ... ... Республикасының Президентінің инициативасымен
біріңғай Антитеррорлық орталық құрылды. Бұл орталық ТМД елдерін осы бағытта
күштерін үйлестіріп отыруға арналған.
Қазақстан ... Азия ... ... ... мен ... ... ... БҰҰ-ның назарын аудару үшін белсенді іс-
әрекет жасап отыр. Осы мақсатта 2000 жылдың сәуірінде аумақтағы ... ... ... - терроризм, саяси және діни экстремизм,
транснационалдық ұйымдасқан қылмыспен және қауіп-қатерге қарсы күресу үшін
бірігіп ... ету ... ... қол қойылды.
Бұл жерде жақын төңірікте де, сондай-ақ одан гөрі кең ... ... пен ... ... ... ... ден қоюы
және белсенділікпен қатысуы жолында терроризмге және басқа да қауіп қатерге
қарсы әрекет ете ... жүйе құру ... ... ... ... ... Ұжымдық Қауіпсіздік Келісім Ұйымы, Шанхай ... ... бәрі де осы ... ... ... қат-қабат буындары
болып табылады. Біз Каспий ... ... ... ... құру ... ... ... Қазақстан бүгінгі күнде Орталық Азия аумағында жағдайды
тұрақтандырушы рөлді ойнап отыр. Бұл ең алдымен біздің еліміздің Президенті
жүргізіп ... ... ... ... ... Ал ... ... таратуға қарсы күрестің перспективасына келсек, Қазақстан
өкіметі мүның қандай да бір формасымен ... сай ... ... ... ... мен терроризмнің ұлттық белгісі жоқ, ол ұлттан тысқары
жатыр.
Сондықтан да біздің еліміздің басшылығының принципиалды позициясы ... ... ... сөз жоқ, ... ... ... ... отыр, себебі
дүние жүзінде терроризмнің таралуына байланысты ... ... ... ... ... ... бұл ... қарсы әрекет
ететін тәжірибеміз бар. Сонымен бірге, белгілі дәрежеде Қазақстанға жақын
орналасқан өңірдегі ... ... ... ... қауіпсіздік
жүйесі жоғары дайындықты ұстап отыруды қажет етеді.[29]
2 ТЕРРОРИЗМ ҚЫЛМЫСЫМЕН КҮРЕСДІҢ ЖОЛДАРЫ МЕН ... ... ... ... ... күрес әлемдік тәжірибеде әр түрлі нысандар мен әдістер
арқылы жүргізіледі. Оның ... ... ... терроризм феномені өзінің табиғаты, қозғаушы күші, ... ... ... көп ... болып табылады. Ол әлемнің түрлі елдері мен
аймақтарында диверсиялық сипатта байқалады. ... да ... ... ... ... ... ... қажеттілік туып отыр.
Екіншіден, терроризм қаупі әр елде әр түрлі қабылданады, терроризмнің
өзіндік, тиісті елге тән объекті — нысанасы ... ал бүл ... ... ... мен ... бір жүйеге келтіруді қиындатады. Басқаша
айтқанда, әр мемлекетте терроризмнің түрлі нысандарда байқалуының өзі оған
қарсы күрес жөніндегі жедел ... және ... ... ... үшін ортақ ұйымдық және құқықтық нормалар кешенін жасауға
кедергі келтіреді.
Үшіншіден, ... ... ... ішкі және ... ... және ... асыру барысында өздерінің ұлттық ... ... ... ... ... болып, бір-біріне сәйкес
келмеуі, тіпті қарама-қайшы болуы да мүмкін. Аталған жағдайлардың ... ... ... ... ... ... ... және бұл халықаралық қауымдастықтың осы бағыттағы қызметіне кедергі
келтіреді. Мұндай кезде "екі жақты стандарттардың,, орын алуы ... ... [20] ... ... ... XX ... екінші жартысында шиеленісе
түсті. Әлемнің түрлі аймақтарында терроризммен және экстремизммен күрестің
нысандары мен әдістері ең ... олар ... ... ... ... еді. ... Таяу Шығыста террористік топтардың саяси топ
жетекшілеріне қастандық ... ... ... Мұндай сипаттағы
террористік актілердің классикалық мысалына 1981 жылы ... ... ... ... ... Египет Президенті А.Садаттың өміріне жасалған
қастандықты айтуға болады.
Ел Президентінің өлтірілуіне жауап ретінде Египетте А. Садат жүргізген
ішкі және ... ... ... ... ... ... радикалдық
топтарға қарсы кең көлемдегі полицейлік операция басталды. Нәтижесінде бұл
іс бойынша ұзақ ... ... сол ... ... ... ... ... аяқталды. Кейін анықталғандай олардың барлығы "Аль-
Джихад" ұйымының ... ... ... ... ... ... ... ретінде жүргізілетін
антитеррорлық операцияларға әдетте құқық қорғау органдары ғана ... де ... ... ... ең ... ... тұрпат алып, діни
ұрандармен бүркемеленген болатын. ... ... ... басты
тірегі-зайырлы режімді құлатып, Ислам мемлекетін құруды көздейтін көптеген
жергілікті исламшыл топтар. Алжирлік террористер террордың ... ... ... кісі ... адам ... ... алу ... әдістерін
қолданды.
Бұл елде жүргізілетін антитеррорлық ... ... ... ... әскери бөлімдер мен полиция қатысуымен іске ... ... ... ... еске ... Жергілікті жердегі
азаматтың өкімет ... ... ... ... ... ... қарсы операция" барысында өз өкілеттіктерін ... ... ... ... туралы барлық ... ... ... ... ... ... ... қарауына
өтеді. Әдетте осындай қатаң жазалау ... ... ... түрінде нәтиже береді.
Алжирдегі терроризм мен экстремизмге қарсы күрес, мысалы; нақты түрде
бір маңызды жағдайға назар ... ... ... діни ... ... сақталуының себебі болып отырған экономикалық
мәселелердің шешілмегендігі, ... ... ... ... ... еркінің болмауы жағдайында ешқандай қатаң жазалау шаралары,
тіпті қарсыластарға берілген "өмір сүру ... ... ... ... ... ... да ... бір мемлекеттегі
ішкі саяси жағдайды өзгерте алмайды.
Осыған ұқсас жағдай ... ... ... ... ұрандарды жамылған
қарулы экстремистердің нысанасына айналған Египетте де байқалған ... ... ... ... ... ... еді. ... туралы істерді қарап, олардың орындаушыларына қатысты өлім
жазасына дейін ең қатаң ... ... ... ... ... ... ... Шығыс елдерінде шетел азаматтарын кепілдікке алу тәжірибесі
көбінесе азамат соғысы жүріп жатқан ... ... ... ... ... шетелдік кепілге алынғандарды құл түрінде қаржы құралдарын алу
үшін "тірі ... ... ... ... қою, оның ... ... ... босату үшін пайдаланды.
Ливан да осы тұрпаттағы террорлық актілерге жауап операцияларына енді.
Сыртқы ... ... ... айналды. Көптеген мемлекеттердің өз
азаматтарын босату мәселесінде ... ... ... оның ... ... айналысатын топтарға халықаралық қысым жасауы мен ... ... ... ел ... ... қатаң бақылауға алуы
нәтижесінде, 90-шы жылдардың басында ... ... ... ... ... ... мүндай тәжірибе Йеменде кеңінен тарады.
Шетелдік азаматтарды кепілдікке алумен байланысты террорлық актілердің
тағы да бір аренасы 90-жылдардың екінші жартысындағы ... ... ... ... ... ... ... ету обьектілеріне,
сонымен бірге көршілес мемлемкеттердің аумағы ... ... ... бақыланбайтын аумақтар жатады. ... ... ... ел ... террорлық қауіп көздерінен ... ... ... ... ... ... ... антитеррорлық
стратегияның іс жүзінде жүзеге асырылуының айқын мысалына 70-ші және 80-ші
жылдар аралығында Ливанның оңтүстігінде қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... операциясын жүзеге асырды, оның
нәтижесінде Ливанның оңтүстік бөлігіндегі аумақтың бір бөлігі басып алынып,
Израильге палестиндік ... еніп ... ... алу ... ... ... "санитарлық аймақтың" қызметінің 20-жылдық тәжірибесі қазіргі
уақытқа дейін Ливанның басып алынған бөлігінде айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... шекараларының қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге қабілетсіздігін көрсетеді.
Терроризм Албанияда сепаратистік сценарий бойынша пайда болып одан әрі
дамыды. Косово ... осы өлке ... ... ... ... мен
Метохияны Албания құрамына қосуды мақсат етті.
Албан террористері террорлық операциялардың қастандық ... ... мен адам ... ... нысандарын жиі қолданады. Косово мен Метохияның
көптеген нүктелерінде бір мезгілде операцияларды жүзеге асыру арқылы ... ... өлке ... ... ... ету көрінісін жасады.
Үндістанда терроризм діни ұрандарды жамылған сепаратистік ... ... ... одан ары ... Үнді ... терроризмі 1970-
1980 жылдары аралығында белсенділік таныта ... ... ... ... ... жылы ... ... құқық қорғау органдары "Көгілдір
жұлдыз" ... ... сикх ... ... ... Бір түн бойы храмға артиллериядан оқ жаудырылып, одан кейін
әскерлер танкілердің қолдауымен храмға басып кірді.
"Көгілдір жұлдыз" ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде сол кезде храмда болған ... ... ... ... Шабуылдаушылар тарапынан да 100 жауынгер қаза
тапты. Алтын Храмды қорлағандыққа жауап ретінде 1984 жылы 31 ... ... сикх ... ... екі ... өлтіреді.
"Көгілдір жұлдызбен" бір мезгілде Үндістан құқық қорғау органдары
"Орман Раушаны" операциясын жүргізіп, оның ... ... ... ... ... ... ... терррористер ұзақ уақыт
бойы белсенді әрекеттер жасаған жоқ.
1986 жылғы ... ... ... 1985 жылға
қарағанда асып түсті.1986 жылы ... ... ... ... ... бастығы генерал Вайдьй өлтірілді.Осы жылы солшыл "Акали
Дал" фракциясының жетекшесі Раджив ... ... ... ... ... өз қызметтерінде көрнекті мемлекеттік қайраткерлерге,
саясатшыларға және қоғамдық қайраткерлерге ... ... ... ... ... ұстанды. Қазіргі уақытта сикх террористерінің
белсенділігі айтарлықтай төмендегенімен, олар әрекет ... ... ... ... ... ... Үндістанда, Батыс Еуропада,
Оңтүстік-Шығыс Азияда, Солтүстік Америкада әскери ... ... ... Республикасының Шыңжаң-ұйғыр автономиялық ауданы аумағында
терроризм ұйғыр ұлты өкілдерінің қатысуымен сепаратизм сценариі бойынша
туындап, одан ары ... Осы ... онда 27 ... ... ... ... Оның ішіндегі ең белгілісі "Шығыс Түркістанды азат етудің
біріккен революциялық ... ... Бұл ұйым ҚХР ... ... ... құруды көздейді.
ШТАБРМ террористері ... ... ... мен полиция
қызметкерлеріне ... банк ... ... ... ... ... тағы бір ... ұйым-ол "Отан ұшқыны". Ол негізінен
қастандық жасау және қару-жарақ ... ... ... олардан
кем түспейтін тағы бір топ-ол "Лобнор жолбарыстары". Оның ... ... ... ... ал негізгі мақсаты-ядролық қару сынағын
тоқтату.
Тәжікстандағы терроризм діни ұрандар ... ру ... ... ... болып, дамыды. Террористердің алғашқы топтары Тәжікстанда
1992 жылы КСРО құлаған соң пайда бола бастады.
Тәжікстанда терроризмнің ... 1990 ... ... ... келе ... Таяу ... елдерінің эмиссарлары басты қызмет атқарды.
Араб елдерінің түрлі фундаменталистік ұйымдарының ... ... ... ... соғыс жүргізу тәсілдерін оқытты.
Өздерінің ұйымдық ... ... ... ... ... басқарылмайды, ал олардың қызметі көбінесе криминалды сипат
алады.
Ресейдің Шешенстан ... ... ... ... ... ... Мәскеу мен Грозный арасында ашық ... ... ... ... Солтүстік Кавказ аймағы Таяу және Орта
Шығыстың бір қатар ... ... ... ... ... ... мен ... социализмін" құру жолындағы күрес
Шешен сепаратистеріне Таяу және Орта Шығыс елдерінің радикалды халықаралық
исламшыл топтарынан қаржылай және ... ... ... қамтамасыз етті.
1999 жылдың екінші ... мен 2000 ... ... ... әскердің бандалық құрылымдарды жою жөніндегі қатаң және батыл
науқаны елдің оңтүстік аумақтарында терроризмге ... ... жаңа ... ... Алайда сарапшылардың пікірлері бойынша Шешенстанда
қалыптасып отырған ... ... ... ... ... Көптеген
фактілерге жасалған талдау Шешенстан ... ... ... ... ... мүмкін екендігін көрсетеді.
XX ғасырдың соңғы он жылдығында Европа елдері экстремизм мен терроризм
көріністерімен күресте аса бай ... ... Оның ... ... ... ... кейін терроризмнің қуатты ... ... ... тәжірибесі туралы айтуға болады[30].
Италияда терроризм толқынының төмендеуіне көп жағдайда үкімет және
саяси-экономиялық топтар мен ... ... ... ... ... ... Мысалы, неофашистердің қызметі олардың ұйымдастырушылары
арнайы қызмет ... ... ... ... Ал ... ... басқа да ультрасолшыл ұйымдар олардың тікелей ... ... ... ... кеткен соң өз қызметін доғарды.
Италия аумағында экстремизм мен терроризмнің алдын алуда ел ... ... ... ... ... ... ... Батыс Еуропалық
елдердің ішінен бірінші ... ... ... тууы ... ... ... қатынас орнатты. Кезінде Италия Ирак, Иран,
Ливия, ҚХДР, Куба мен ... ... ... экономикалық, ғылыми-
техникалық және мәдени ынтымақтастықты жүзеге асырған болатын. Бұрын өзі ... ... ... ... ... ... ... саналатын
елдермен қарым-қатынас жасауды дұрыс жолға қойды.
Мәселеге бұлай қарау Таяу Шығыста делдалдық миссияларды ... ... ... ... жиі ... Олар ... ... де ортақ тіл табысады. ... ... ... ... ... соң, ... 70-жылдардың ортасынан бері
елде исламдық бағыттағы террористер ... бір де бір аса ... ... ... жоқ. ... соңғы жылдары әлемнің түрлі мемлекеттерінде
исламдық бағыттағы ұйымдардың террорлық қызметі жандануына ... ... ... өз ... аумағына оның ықпалы таралуы
мүмкіндігін ... ... ... ... зерттеушілер елде
мұсылмандар санының артуы ... ... ... ... ... әкеп ... ... деген пікір айтады. Басқаша айтқанда, діни
экстремизм мен терроризм Италияның мұсылман ... арқа ... ... ... ... отырып, Италияның өкімет орындары елде
экстремизм мен терроризмнің ... алу ... жаңа ... ... 2001 жылы 11 ... ... ... итальяндық арнайы қызмет
органдары С.Берлускони үкіметінен бұрын ... ... ... ... ие ... ... толқынын бастан өткізген ГФР-дің экстремизм мен
терроризмге қарсы күрес идеологиясы итальяндық жүйеге ұқсас. Идеологиялық
ұқсастық криминалды және ішкі ... ... ... ... ... ... ... түрде пайдаланудан, сондай-ақ ... ... ... ... ... үкіметі өз елінде терроризммен күрес жөніндегі заң базасын
кезенділікпен ... ... жылы ... ... ... ... қабылданды[31].
1989 жылы Германияда терроризммен күрес жөніндегі жаңа заң қабылданды,
оның бұрынғыдан ерекшелігі,онда террорлық ... ... олар ГФР ... ... ... көмек берген жағдайда, көрсетілетін
көтермелеу шаралары қосылды.
Германиямен бірге Ұлыбританияның өкімет органдары да экстремизм ... ... ... ... назар аударады. Бұл ең алдымен 60-
жылдардың аяғында Солтүстік Ирландияда ... ... ... ... Оның соңы ... қақтығысқа ұласып, бұл мәселені шешу
үшін негізгі қарсыластар, бір жағынан "Ирланд республикалық армиясы" мен
"Шин ... ... яғни ... ал ... ... Ольстердің
әскерилендірілген ұйымдары, яғни протестанттар тарапынан терроризм әдісі
кеңінен қолданылды.
Экстремизм мен терроризм көріністеріне ... ... ... екі ... ... ... 1973 жылы ... Ирландияда айрықша
өкілеттіктер туралы заң", 1974 жылы, "Терроризмнің алдын алу туралы заң"
қабылданды. Екі заң да ... ... ... және ... ... ... күрес саласындағы қызметін реттейтін негізгі құжаттар[32].
Осы ішкі ... ... ... ... ... ... ... терроризм қаупін бастан өткізіп келе жатыр.Осыған байланысты ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдастыру шеңберінде халықаралық антитеррорлық конвенциялардың
ережелерін жүзеге асыру мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... өкімет органдары, полиция мен
арнайы қызметтің терроризмге қатысты сезікті тұлғаларды ұстау, сол ... ... ... кеңейтіп, сотқа куәлік ретінде жеке
бейне және аудио жазбаларды ұсынуға, жедел ... ... ... ... "кетіп" қалғанға дейін "қатыруға" мүмкіндік береді. Жаңа ... ... ... ... ... ... "қажетті"
мерзімге ұстауға құқық береді. Бұл ... ... ... британ
зандарына енгізілген ең "даулы"өзгеріс деп санайды.
Ақпарат саласына келсек,енді полиция мен қауіпсіздік қызметі, ... ... ... ... органдарынан, оған медициналық, жалпы
білім беру мекемелері, ... ... ... ... ... ... ету ... алды. Тасымалмен айналысатын компаниялар енді
жолаушылар мен жүк ... ... ... органға айтуға міндетті.
Байланыс және ақпарат саласындағы қызмет көрсету мен ... ... және ... ... ... ... ... сақтап
қалулары тиіс.
Сонымен бірге британ көлік полициясы мен Қорғаныс ... ... ... ... ... "Күйдіргі"
бациллалары туралы жалған хабар жеткізу қылмысы ... ... ... ... бірікксн корольдікте үрей тудырып, қоғамдық қызметтердің
жұмысына кедергі келтірген болатын.
Қаржы саласына келсек, банктер мен ... да ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға қатысты бар деп сезік
келтірілген тұлғалардың есеп-шоттары мен операциялары туралы деректерді
беруге ... ... ... барлық арнайы қызметтері
айналысады, бірақ британ антитеррористік ... ... ... ... мыналар табылады. халықаралық терроризммен күрес бөлімі,
ирланд терроризмімен күресу бөлімі, Скотланд-Ярдтың антитеррорлық бөлімі,
Ұлыбританияның ядролық ... ... ... [34] ... заң бойынша полиция, кеден және арнайы қызмет қызметкерлеріне олар
жедел ... ... және ... ... ... ... қатысуға мәжбүр болған жағдайларда қылмыстық ізге
түсуден иммунитет береді. Бұл иммунитет осындай жедел ... ... ... ... ... мүмкін болатын құқықтық ... ... ... ... қарсы күрес тәжірибесі халықаралық ... ... Осы ... ... ... ... қызметі,
немістің ГСГ-9-бөлімшелері құрылды.
Әлемдегі ең белгілі террорлық ұйымдардың біріне ... ... ... ... белсенді түрде қарсы шыққан Баск ұлттық
партиясының жастар қанатынан тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... ұйымға дейінгі қайта құруларды өткерді.
Испанияның терроризммен күрес ... ... ... ... ... ең алдымен мұнда күрестің занды, құқықтық ... ... ... ... де ... жүргізілетіндігіне
байланысты. Испания үкіметі құрған терроризмге қарсы күрес жөніндегі ... ЭТА ... ... ... ... айналысты. Израильдің
арнайы қызметі де палестиндік, әсіресе, ... ... ... ... ... қарсы осындай тәсілдерді қолданады.
Испания терроризммен ... ... ... ... ... тәжірибе жинады. Мұндай ынтымақтастық ... ... ... ... ... бұл салада Франциямен тығыз ынтымақтастық
орнатқан, өйткені оның өзі де ... ... ... ... ... ... құрылған кезінен бастап терроризммен ... ... Бұл ... ... ... ... ... түскен кезінде
Ұлыбританиямен соғыс барысында израильдіктердің ... ... ... түрде қолданды. Қазір болса Израиль мен Палестина автономиясы
арасындағы шиеленіс ... екі ... та ... ... ал бұл жағдай көп жылдық Таяу Шығыстық шиеленістің бейбіт жолмен
шешілуін қиындата түседі.
Терроризмге ... ... ... ... ... ... жауап соққы беру болып табылады. Израиль кез ... ... ... ... ... да ... келіссөздер жүргізбеу мен
жеңілдіктерге бармау қағидасын ұстанады.
АҚШ-та терроризмге қарсы күрес жүйелі сипатта болып табылады. АҚШ 2001
жылы ... ... ... ... күрес мәселесіне
қатты көңіл бөліп келген еді. Терроризммен күресетін АҚШ ... ... ... ... Олар ... ... ... ұдайы толықтырылып, техникалық қамтамасыздандыру ең
жоғары деңгейде тұр. Иммиграция туралы заңға ... ... ... ... ... ... қатыстылығына сезік келтірілген
тұлғаларды ... ... ... АҚШ ... ... ... ... түрлі ведомствалар тартылады, ал олардың
ішіндегі маңыздысы – мемлекеттік департамент, Федералдық Тергеу Бюрасы,
Орталық барлау ... ... ... [57] .
11 ... соң АҚШ ... күрес жөніндегі кең көлемді
бағдарламаны бастады. Бірқатар сарапшылар мұндай ... ... ... ... ... ... демократия нормаларынан ауытқуға әкеп
соқтыруы мүмкін деп қауіптенеді. Қазір қаржылық бақылау қатаңдандырылып,
айрықша маңызды объектілер күзеті ... ... ... ... ... ... ... елдер арасында бірқатар бағыттар,
барлау, ақпарат алмасу, жаңа ақпараттық ... ... ... ... кеңейтілді.
АҚШ Мемлекеттік департаментінің терроризммен күрес жөніндегі
үйлестірушісі Ф.Тейлор елдің терроризмнің ... алу ... ... жатқан
әрекеттерін айта отырып, түрлі шаралардың ішінен ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі ұлттық кеңес, Орталық Барлау Басқармасы.)
қазіргі әлемде терроризмге қарсы күрестің ... ... ... ... ... ... құрамына "контр террорлық ұғымына тікелей
кіретіндерден гөрі әлде ... кең ... ... ... ... маңыздылардың бірі - ол барлау органдарының мәлімет
жинауы болып табылады. Террорлық ... ... үшін жеке ... мен
әртүрлі деңгейдегі мемлекеттік құрылымдар бірлесе отырып қимылдаулары тиіс"
деп көрсетеді [34].
Терроризмге қарсы күрес азаматтық ... ... мен ... ... ... ету, қорғау мен нығайтусыз нәтиже
бермейді. Бұл ... ... емес ... ... қызмет ететін азаматтық
қоғамды қалыптастырудың маңызы зор. ... ... ... ... ... ... ... шараларды қамтуы тиіс, яғни бұл дегеніміз
террористтерді қаржыландыру ... ... кесу ғана ... ... ... даму ... ... Барлық қоғам түрлері өздерінің
тұрмыс жағдайларын жақсарту үшін бірдей ... ... ... ... ... даму ... мен жүруге қабілетсіздіктің соңы
тұрмыс жағдайын нашарлатып, ал өз ... бұл ... ... ... тудыруы мүмкін [35].
АҚШ терроризммен күресу үшін кең түрдегі коалиция құрды, оған ... ... ... ... ... ... Азия ... Африка бірлігінің Ұйымы, Араб мемлекетінің Лигасы, Ислам
конференциясы Ұйымы, БҰҰ-ның Бас ... мен ... ... ... ... [33].
Соңғы уақытқа дейін Таяу Шығыс, Еуропа мен АҚШ-та терроризмге қарсы
күрес кешенді сипатта жүргізілген жоқ. Бұл ... күш ... дара ... қызметтерін нәтижелі атқарды. Арнайы қызмет органдары
жоғары деңгейде ... ... ... ... ... ... ... құқықтық және қоғамдық мәртебелері де
жоғары. ... ... ... ... тек ... ... ұмтылды, бұл
мемлекеттердің антитеррорлық қызметінің нәтижелігін төмендетті. Таяу ... ... ... ... ... саласындағы ынтымақтастыққа
айрықша назар аударды. Бірақ соңғы жылдардың ... ... ... ... ... ... ... болмауы салдарынан мүмкін
болмай қалуын да көрсетеді. Сонымен ... ... ... ... ... жүзеге асырыла бастады.
Көптеген елдер терроризм құбылысын тудыратын әлеуметтік — экономикалық
және саяси себептердің ... ... ... ... жазалау шаралары нәтиже
бермейтіндігін түсініп келеді.
Қазіргі уақытта терроризм мен экстремизмге қарсы күресте ... ... ... ... ... ... ... таңда терроризм дүние
жүзілік күрделі мәселел ... ... Онда ... объектісі мемлекет
мүддесі болады кез-келген мемлекет өз ... ... ... ... ... ... ... күрестің жаңа жолдарын дайындап, оны
нақты жүзеге асыру қажет. Өйткені экстремизм мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық факторлардың айрықша
маңызының бар екендігін көрсетеді. Бүгінгі күнгі ... ... ... күш ... ... ғана ... терроризм мен экстремизмді
туындататын және тарататын «объективтік факторлардың» дер кезінде алдын
алуға және жоюға бағытталуы ... ... ... ... ... ... заң
шығару жүйесі мен халықаралық құқық салаларындағы мәселелерді шешу қажет.
Түрлі елдердің арнайы қызмет және ... ... ... ... мысалы ретінде террорлық қызметпен
айланысатын тұлғаларға қатысты халықаралық Еуропалық ордерлердің ... ... ... ... ... ... отбасыларға көмек көрсету
жөніндегі халықаралық қор құру ... ... ... Бұл ... ойы ... ... қордың құдіретіне гуманитарлық
акциялар жасау, терактілер ... ... ... емдеу, ата-анасыз
қалған балаларды қамқорлыққа алу сияқты антитеррорлық шараларды ғана ... ... ... ... операцияларды қаржыландыруға кірісуі тиіс.
Үшіншіден, ұлттық және халықаралық құқық қорғау жүйесі мен құрылымдарын
халықаралық террорлық ұйымдарға қарсы ... ... ... Бұл ... ... ... көлемде терроризмнің тарауына қарсы елдер
ең ... ... ... ... ... бас ... туралы
саяси шешім қабылдауы тиіс.
Төртіншіден, түрлі экстремистік ұйымдардың БАҚ ... ... ... тез ... БАҚ-ты бір жағынан азаттық үшін күрескен
имиджін қалыптастыру және өз идеяларын ... ... ал ... ... ... көрсету және халықты үрейлендіру үшін пайдалануы
мүмкін. ... ... ... ... ... түрде БАҚ өкілдерімен кездестіруді талап етуі кездейсоқтық емес
[37].
Осы ... ... ... әлемдегі барлық антитеррорлық күштердің
әрекеттері экстремистік және ... ... ... кең ... ... ... құруға бағытталуға тиіс. Аталған жұмыс
халықаралық қауымдастық ... ... ... терроризмге қарсы
ақпараттық күрес туралы жалпыға бірдей конвенция шегінде ... ... ... ... ... ... ... сүйенсек, олар экстремизм мен терроризмнің ... ... тек ... ... пен күш ... ... жеткіліксіз
екендігін көрсетеді. Бұл енді XXI ғасыр «обасы» атағын алған ... ... ... ... ... ... тенденциясы және онымен күресу әдістері
Көптеген зерттеушілер терроризмнің даму тенденциясының негізгі белгісі
ретінде оның қауіптілігінің артуын атап ... ... ... ... аса көп құрбандықтарымен және айтарлықтай дәрежеде
көлемді материалдық ... ... ... ... ... саны өсуімен, қарапайым және жаңа ... ... ... және ... ... артуымен, әлемнің көптеген
елдеріндегі қарулы қақтығыстарға байланысты қаруды алудың жеңілдеуі және
бірқатар аймақтардағы жалпы саяси ... ... ... КСРО ... ... ТМД ... аумағында бұрын әскери-
өнеркәсіптік ... ... ... және ... ... ... ... ғалымдар мен мамандар жұмыссыз қалды да, ал
олардың қазіргі ... ... ... ... ... мен террористер осы адамдарды пайдалана отырып, қару
түрлерін жасауға мүмкіндік ... ол сөз жоқ ... ... ... ... ... ... тенденциясын бұл күрделі
құбылысты құратын ... яғни оның ... мен ... және криминологиялық сипаттамасымен біріктіре қарастыру керек.
Сонымен бірге терроризмнің бірқатар ... ... да ... ... ... террористік топтарды өздерінің геосаяси
мақсаттарына жеткізетін құрал ретінде пайдаланауы.
Кейбір террористік ұйымдардың жетекшілерінің өздерінің қызметіне ұлт-
азаттық күрес ... ... ... ... ұлтаралық қарама-қайшылықтарды, экстремизм мен
сепаратизмді пайдалануы.
4) Идеологиялық база ретінде діни экстремизмді пайдалануы.
Жақын ... ТМД ... ... ... мен ... ... қауіп Ресей Федерациясының мұсылмандар тұрып ... ... ... ... және ... ... ... ұмтылатын радикалды халықаралық ... ... ... ... ... террористік ұйымның негізгі сипаттамасы-ол ... мен ... ... ... ... ... Қазіргі
заманғы террористік ұйымдар - бұл ... ... ... ... ... ... бар және ішкі ... бөлінісі белгіленген тұтас
концерндер. Олардың ... ... ... мен ... мен орындаушылардан, адам өлтіру, ... ... ... ... ... ... сияқты мамандардан, барлау, қаржы, баспасөз бен
байланыс жасауға ... ... ... ... ... жұмыспен айналысатын тұлғалар мен мемлекеттік ... және ... ... түрлі буындарына ендірілген ... ... ... фанатик-революционерлер, ұшақ айдап кетушілер
мен кісі өлтіргіш-камикадзелер ғана емес. Жаңа заманғы терроризм-бұл жан-
жақты ... ... ... ... бар, ... әсіресе қару-жарақ пен коммуникация саласындағы дамуы
нәтижесінде қаржылай мүмкіндіктері болған жағдайда ... ... ... пен оның ... ... бере алатын жағдайға жетті.
Терроризмнің қазіргі кезендегі ... ... ... арасындағы
ынтымақтастықтың даму процесімен көрініп отыр. Қазіргі заманғы терроризмнің
криминологиялық сипатының жетілуімен бірге оның әскери сипаты да ... ... ... Косово, Шешенстан, Таяу Шығыс оқиғалары осы
уақыттағы терроризмнің көлемді ... ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Терроризмнің дамуына қолайлы факторларға жасалған кримонологиялық
талдау оның төмендегідей ... ... ... ... ... ... жасау объектісі бойынша).
А) Элитарлы (мемлекеттік өкімет органдарының ... ... мен ... ... ... ... Функционалды (құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, фирмалардың
жетекші мамандарына қарсы бағытталған).
Б) Өнеркәсіптік (Әлеуметтік маңызы бар ... ... және тағы да ... ... ... ... (сақтайтын)
кәсіпорындарға шабуыл жасау).
В) Көліктік (мұндай-газ құбырларын жою, темір жолдарда жарылыс жасау).
Қазіргі терроризмнің мынадай формалары дамып ... ... ... ... ... БҰҰ қылмыстың алдын-алу және құқық
бұзушылармен қарым-қатынас жөніндегі VIII-конгресівде БҰҰ Бас ... ... атап ... ТМД ... ... ... ... туралы» шартында технологиялық терроризмге-
ядролық, радиологиялық, химиялық, бактерологиялық (биологиялық) қаруды
немесе оның ... ... ... ... және
өзге де адам денсаулығы үшін қауіпті заттарды ... ... ... ... ... ... және басқа да техногенді, химиялық
жоғары қауіпті объектілерді, ... мен ... ... ... ету жүйелерін басып алу, қатардан шығару және жою, егер бұл
әрекеттер қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету, саяси, пайдакүнемдік және тағы
басқа мақсаттарды көздей ... ... ... жоғарыда аталған
қылмыстарды сол мақсаттармен ... ... ... ... салушы,
көмектесуші немесе орындаушы ретінде қатысуы жатады[39].
Ақпараттандыру дәуірінде технологиялардың дамуы қылмыстылықпен күресті
қиындата түсті және кең ... ... ... үшін жаңа ... Компьютерлер және ақпараттық жүйелердің арасында аса маңызды ... ... ... ... өсуі ... үшін шабуыл
жасаудың жаңа объектісін тудырды. Сөйтіп, технологиялық терроризм соңғы 20-
30 жыл ішінде нақты қауіп төндіру деңгейі ... ... ... ... 2-3 жыл ... біз терроризмнің жаңа түрінің ... ... ... бола аламыз, онда диверсиялардың жарылғыш құрылғылардың
көмегімен емес, бүкіл әлемдік интернет-компьютерлік жүйесі ... ... ... ... ... ... ... мен ірі коммерциялық
құрылымдар осындай шабуылға ұшырайды.
Интернет террористерге өте кең мүмкіндіктер береді. Ол ... оңай және сырт ... ... алу. ... олар ... ... ... құралдар сатып алу жөніндегі ұсыныстар, бомба жасау
жөніндегі ұсыныстар туралы ... ... ... ... ... ... аударуға немесе алуға, ақшалай көмек жинауға ... банк ... ... жалдауға, үгіт-насихат жүргізуге, азаматтық немесе
әскери инфрақұрылымдардың кез-келген объектісінің қалыпты жұмысына кедергі
жасай алады[40].
Қазіргі заманғы ... ... ауыр ... жасауға
пайдаланыуынан төнетін қауіпті ескере отырып, түрлі ... ... ... және кибертерроризм мен күрес мәселеріне айрықша назар
аударады. Мысалы, БҰҰ Бас ... ... ... жою
жөніндегі шаралар туралы «Резолюциясында» ... ... ... ... өткізгіштік жүйелері мен байланыс
тараптарын қылмыстық мақсаттарда пайдалану ... ... ... қылмыстарды тоқтату туралы ... ... ... ... ... ... салада халықаралық ынтымақтастық
үшін жаңа мүмкіндіктерді киберқылмыстылық жөніндегі ... ... ... ... ... нәрсе, бірде бір антитеррорлық ... ... ... ... мен ... және дәл мәліметтерсіз ... ... ... ... ... технология террорлық ұйымдар, олардың
мүшелері мен сипаттамалары туралы шектелмеген көлемдегі мәліметтерді
жинауға және ... ... ... ... ... иемденген жағдайда, олардың қоғамға
қауіптілік дәрежесі жоғарылай түседі.
Жалпы террористердің жаппай қырып-жоятын қаруды пайдалану мүмкіндігі
екі ... ... Бір ... ... қару ... мен ... ... мәліметтерді алу жеңілдеді. Екінші жағынан, бір қатар
террористік топтар жаппай қырып ... қару ... ... ядролық) компонеттеріне ие болуға ұмтылуына ... ... ... ... ... ... қолдану
мүмкіндігі.[41].
Мемлекеттердің терроризмнің жолдары мен мүмкіндіктерін ... ... ету ... ... көп ... ... ... құбылысының өзі де
сондай көп жақты. Бұл мәселенің ең қиын ... ... ... ... ... ... ... алуы. Міне сол сипат терроризіммен ... ... ... ... ... да, террористік актілерге жауап
ретінде әр түрлі мемлекеттердің ... ... ... жоқ ... кездейсоқ емес.
Террористік әрекеттің негізгі міндеттерінің бірі-халықтың арасында
наразылық ... Бір ... ... ... ... тікелей қыр көрсетеді. Сондықтан оларға қарсы дер кезінде қарсы
әрекет жасалынбаса, онда тек ... ғана ... ... ... ... ... өзі ... билігінің тиімсіздігі мен дәрменсіздігіне көз
жетеді. Осындай жағдай болмас үшін ... мен ... ... білу ... және ... әдісінің табиғатына талдау жасай білу керек.
Терроризммен күрес тек ... ... ... құқық қорғау
органдарының міндеті емес, ол мемлекеттің, қоғамның міндеті,яғни оны ... ... ... ат салысуы тиіс. Терроризм мәселесінде жай және тез арада
жеңетін оңай шешімдер жоқ. Терроризмге қарсы шаралар жүйелі, ... ... ... ... ... ... ... 5 негізгі топқа бөлеміз:
Құқықтық әдіс — мемлекет терроризіммен тиімді ... оның ... - алу үшін заң ... ... ... ... терроризмнің тамырын жоя алмайды, бірақ
онымен күресуде көмекші құрал болып ... ... ... ... бұл саладағы құқықтық ... 2001 жылы 11 ... ... ... ... ... ... заң шығару жандана түсті.
Терроризмге қарсы ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге мемлекеттің мүлдесі
мен азаматтардың ... ... ... ... мақсатына
қызмет етіп, әрқайсысының жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... қатысқан
тұлғалардың мінез-құлқын регламенттейді. Осының бәрі
террористердің өмір сүруін қиындатып, олардың ... ... ... ... ... ... ... — бұл терроризмге қарсы күресте мемлекеттің қарулы
күштерін ... ... ... ... күштерді қолдану әрдайым тиімді бола бермейді.
Өйткені, қазіргі әскери қару-жарақтың қиратқыш күшінің көп
болуына байланысты, оны ... көп ... ... ... емес. Сонымен қатар әскери бөлімдер партизандық әдіске
бейімделмегендіктен, әскер арасында адам шығыны көп болуы
мүмкін. Мысалы, Шешенстандағы Ресей әскері күн ... ... ... ... тап болуда[22].
Әскери операциялар - терроризммен күресуде ... шара деп ... ... бұл ... шара ... ... Себебі, егер мемлекет
террористердің активті белсенділігін ... күші ... ... ... бүкіл мемлекетті жоюы мүмкін.
Әскерді мына жағдайларда қолдануға болады. -террористік жасақтардың
белсенді қарсылығын басу үшін ... ... ... ... ... әлеуметтік әдістер. Терроризммен күресуде саяси шараларға
мыналар жатады.
-шиеленісті жағдайды ... ... ... ... ... ... жұмсақтыққа бару. Мысалы,
адамдарды ... ... ... ... ... алғанда, мемлекет
террористердің кейбір талаптарын орындауы мүмкін. ... ... ... және ... тиімді уақытын тандауға мүмкіндік береді.
-террористерге толық немесе ішінара амнистия жариялау,
-терроризмді ... ... ... ... ... әлеуметтік әдістерге мыналарды жатқызуға болады.
-Кедейшілікті азайтатын ... Ол үшін ... орта ... қажет. Мемлекеттік бюджеттен бөлінген қаржы ... ... ... халыққа жетуі тиіс. Мемлекет осыны бақылауға алуы тиіс,
-халықты жұмыспен қамту.
4)Экономикалық әдістер - терроризммен күресте оның қаржылай-ақшалық
аспектісіне ... бөлу ... ... күресте мынадай экономикалық
сипаттағы шаралар қолдануы тиіс.
-Террористік ұйымдардың ақша ... және ... ... ... ... ... ақша аударуына тыйым салу,
-Террористерді қолдайтын мемлекетке санкция салу немесе ... ... ... ... ... ... үшін ... сыйақы тағайындау
және т.б.[42].
5) Превентивті әдіс - Криминологиялық тұрғыдан алғанда қылмыстың алдын-
алу үшін, оның ішінде терроризмді, оны тудыратын себептерді жою ... ... үшін ... ... шаралар қолдануы тиіс.
Олар, айқын және қатаң контртеррористік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік шиеленістің
себептерін жоятын шараларды қолдану, яғни оның ... ... ... ... ... ... ... барлау қызметінің
тиімділігі және тағы басқа.
Жоғарыда көрсетілген шаралар потенциалды ... ... ... бөгет бола алады. Превентивті әдістерді функциясына қарап
мынадай түрлерге бөлуге болады.
1) ... ... ... ... қорғау,
Террористік әрекетті болдырмау,
Терроризмді тамырымен жою,
Террористерді іздеу және табу,
Оларды тәрбиелеу.
Аталған ... ... ... ... ... арнайы қызмет
жүзеге асыруы керек. Бұл жерде барлау немесе арнайы ... ... ... ... ... ... ... ретінде қаралып отыр.
2.3 Қазақстан Республикасында терроризм мен эктремизмге қарсы іс -
әрекет ... жөне ... ... ... терроризмге тиімді бақылауды қамтамасыз ету жөніндегі
қажеттіліктерге сай келу тұрғысынан институционалдық база мен ... ... ... ... ... және шет ... және ... қолданушылық тәжірибесін ескеріп, соған жасалған
талдау негізінде мемлекеттердің антитеррорлық стратегиясы мен ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін қарау кезінде туындайтын
бірінші сұрақ - ол ... заң ... ... ... беру,
өйткені мұндай жағдайда қарастырылып отырған тақырып үшін шешуге маңызы ... ... ... тәжірибе жүзінде қолдануға өтеді. Терроризм ұғымын
белгілеу терроризм және онымен күреске қатысты қоғамдық ... ... бұл ... реттеу механизмдерін дайындауға ... ... ... қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстардың
бір тобын жатқызады, яғни оған адамдардың қаза болуы, елеулі мүліктік ... не ... ... ... ... болу ... төндіретін
жарылыс жасау, өрт қою немесе өзге де іс-әрекеттер жасау, егер осы ... ... ... ... ... ... не мемлекеттік
органдардың шешім қабылдауына ықпал ету мақсатында ... ... іс- ... дәл сол ... ... деп ... ... Ал
тар мағынасында мемлекеттік не қоғамдық ... ... ... ... қоғамдық қайраткердің өміріне қастандық жасау деп
түсіндірілетін ... акт ... ... мен ... ... қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... туралы" Заңында толық
берілген. Қазақстан ... ... ... туралы» Заңында
былай делінеді[6]:
«Жеке тұлғаларға немесе ұйымдарға қарсы ... қаза ... ... зиян ... не қоғамдық қауіпті зардаптардың болу қаупін
төндіретін ... ... өрт қою ... өзге де ... ... ... іс-әрекеттер қоғамдық қауіпсіздікті бұзу, халықты ... ... ... ... қабылдауына ықпал ету мақсатында жасалса,
сондай-ақ аталған іс-әрекеттерді дәл сол ... ... деп ... ... қоғамдық қызметті тоқтату мақсатымен мемлекеттік немесе
қайраткерлердің өміріне ... ... ... ... ... ұйым ... ... шет мемлекет өкіліне, сондай-ақ
халықаралық қорғау аясындағы тұлғалардың ... ... ... ... ... ... егер ол соғысқа арандату немесе халықаралық
қатынасты қиындату мақсатында жасалса».
Аталған анықтама "террористік қызмет" ұғымына мынадай түсінік береді:
1) ... ... ... ... ... асыруы;
2) Террористік акті жасауға, жеке тұлғалар мен ... ... ... объектілерді террористік мақсатта жоюға
айдап салу;
3) Террористік актілер жасау мақсатымен қылмыстық топ,
қылмыстық ... ... ... ... құру ... ... жалдау, қаруландыру, оқыту, пайдалану.
Көренеу террористік ұйымдарды немесе террористік топтарды қаржыландыру және
басқа да ... ... ... ... ... анықтама беру тиімді емес, өйткені мұндай
жағдайда оған тым кең ... ... ... ... ... қылмыстық
құқық шегінде тек террористік бағыттағы нақты қылмыстық құралдарын
қарастыру ... Ал ... ... ... ... және ... әлеуметтік ғылымдарда қолдану керек, өйткені онда формальды және
нақты түсінік беретін қылмыстық заңға қарағанда, ғылыми анықтама ... өте кең ... бар. Ал ... ... ... деп
қылмыстың жиынтығын түсіну қажет.
Сонымен бірге қылмыстың жалпы объектісін анықтаудың ... ... бұл ... ... жолы-ол террористік бағыттағы барлық
қылмыстардың тізімін көрсететін жеке заң қабылдау[43].
Онда сонымен ... ... ... ... ... ... ... және ұйымдық-құқықтық мәселелер жиынтығын
қарастыруға болар еді. Мәселені ... шешу ... тобы ... ... ... ... ... қатыстылықты (қаржыландыру,
адам жалдау немесе оқыту, тұлғаның арнайы дайындықтан өтуі, террористік
ұйымға тікелей ... яғни ... ... ... ... ... ... көптеген мәселелердің алдын алуға ... ... ... ... келсек, бұл қылмыс құрамы ҚР-ның ... ... ... Бұл жерде осы баптың 236-баппен (заңсыз
әскерилендірілген құраманы ... ... ... ... топтың қызметін кодекстің екі бабымен саралауға болады.
Террористік ... ... ... мен ... ... жәрдемдесуінің, террористік мақсаттарға адамдарды жалдаудың
ерекше қоғамдық қауіптілігін ескере ... ҚР-ң ... ... 233-2-
бабының 2-бөлімін жоғарыда ... ... үшін ... ... ... ... керек деп санаймын. Бұл тікелей нақты
террористік актілерді жасауға қатыспаған, алайда ... ... ... ... ... тұлғаларды қылмыстық
жауаптылыққа тартуға ... ... ... ... ... ... қызметке қатысу
нысандарын олардың күрделілігі мен диспозицияда жан-жақты түсіндірмені
қажет ... ... жеке ... ... бөлу ... өйтпеген жағдайда, ұсынылып отырған норманың тым кең ... орын алуы ... ... халықаралық тәжірибе қылмыстық
қауымдастық немесе террористік ұйымға қатысуды криминализациялау үшін нақты
қылмыстарға қатыстылықты немесе қатыстылық болмағандығына қосымша ... ... жоқ, ал ... қатыстылық өз адцына жеке сараланатындығын
көрсетеді.[25].
Бірақ ұсынылып отырған норма негізгі мәселені - ұйымды террористік ... жеке ... ... ... ... үшін жауаптылыққа тарту туралы арызды сотқа
Бас прокурор мен бағынышты прокурорлар ... деп ... ... ... ... ... ... механизмдері көрсетілмеген:
Қылмыстық та, қылмыстық іс жүргізу Кодексі де ... ... ... жауаптылыққа тартудың" нақты тәртібін қарастырмайды. Сонымен бірге
қандай материалдар - ... ... іс, ... ... ... ... ... қызметі деректері - негізінде ... ... және ... ... ... ... қызметке қатыстылығының
жеткілікті дәлелдемесі болып саналады, бұл жағы түсініксіз.
Сонымсн бірге, заңда террористік ұйымға "бұлыңғырлау" ... ... ... ұйым ... ... ... жүзеге асыру мақсатымен
құрылған немесе өз ... ... ... ... ұйым танылады. Егер ұйымның жетекші органдарының тапсыруы
бойынша ... бір ғана ... ... террористік қызметті жүзеге
асыратын болса, ұйым ... деп ... ... құрылымдық
ерекшеліктері мен тиісті ұйымдардың қызметінің ерекше құпия ... ... ... ... ... бір ... бөлімшенің
қызметі туралы хабардарлығын дәлелдеу шешілмес ... ... ... ұйым ... ... аумағынан тыс жерде тіркелген, халықаралық
болса, мұндай дәлелдеудің аса ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелерінің қылмыстық қызметі туралы,
қылмыстық іс шегінен тыс (азаматтық сот өндірісі тәртібімен), хабардарлығын
әлде ... ... ... процессуалдық тұрғыдан алғанда мүмкін
болмайды.
Мұндай жағдайда іс тұйыққа тіреледі. Ұйым ... деп ... ... ... криминализациялау мүмкіндігі болмайды. Тіпті,
мұндай танылу жасалуы әлде жасалмауының өзі екіталай. Көптеген елдер ұйымды
оның террористік ... ... ... тыйым салынған деп
жариялау туралы шешім қабылдайды. Мүдделі ... ... ... заңмен
белгіленген тәртіппен шағымдануға құқылы болғандықтан, мұндай жағдайда
мемлекет пен нақты ұйымның мүлделерінің тендігі ... ... ... шешім барлау деректерінің негізінде, оның ішінде сыртқы ... ... ал ол ... ... ғана емес, жоспарланып жатқан
террористік акті туралы да болуы мүмкін. ... ... ... дер
кезінде тыйым салу өте маңызды, сондай-ақ оны соттан тыс тәртіппен жүзеге
асыру оң нәтиже береді. ... ... ... ... ... ... өкілеттігін сақтай отырып, Ұлыбританияның осыған ... ... ... ... ... дұрыс болар еді. Нақтырақ айтатын ... ... ... бойынша террористік ұйымға қатыссыздық фактысын
дәлелдеу кейінгі орынға өтеді.[44].
Тағы да ... ... ... - ... терроризмге қатысты
барлық істер бойынша, айыпталушының ... ... ... ... ... ... Бұл ... өте мұқият зерттеуді қажет
етеді. Оның маңызы террористік қызметті қаржыландыру туралы айыптау кезінде
өсе түседі. Сөз жоқ бұл ... ... ... ... ... ... АҚТТТ) ұйымдасқан қылмысты қаржыландыру аспектілері ... ... ниет ... дәлелдеуді айыпталушылардың өздеріне
тапсырады.
Терроризмді қаржыландыру фактілерін дәлелдеу мәселелері ... ... ... ең ... ... ... қорғаушы
тараптың міндетті түрде айыпталушының террористерге немесе оны қолдаушы
тұлғаларға беретін ... ... ... ... ... ... ... сүйенетіндігіне байланысты. Мысалы, ... 1999 жылы ... ... ... ... ... ... астам қылмыстық іс қозғалды, алайда салық полициясы
органдарымен тергелген және сотқа жіберілген 29 іс ... ... ... террористермен байланысы дәлелденген жоқ[45].
Жоғарыда келтірілген фактілер осыған ... ... ашу ... ... көрсетеді. Мұның себебі ретінде қажетті құқықтық
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ашу, ... және жолын кесумен айналысатын көптеген ... ... ... үйлесімдік болмағандығын айтуға болады.
Қазақстанда терроризм мен экстремизмге ... ... ... реттеудің
негізгі мәселелеріне жалпы шолуды қорытындылай келе, басты назарды тиісті
мәселені құқықтық жолмен шешудің ... ... ... ... ... XXI ғасырдағы адамзаттың негізгі проблемасына айнала
бастады. Халықаралық ... және ... ... заңдары терроризмнің
қимылын, атап айтқанда, адамдар ұрлау, өлтіру, ұшақтарды немесе көліктерді
айдап әкету, адамдарды кепілдікке ұстап ақша ... ету, ... пен ... тағы ... да ... және ... қауіпті деп жариялады.
2002 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі өзінің №1373 қарарымен ... ... ... комитет құрып, Қауіпсіздік Кеңесінің шешіміне
сай БҰҰ-на мүше елдер терроризм әрекеттерінің бәрін де қылмыстық іс ... ... ... мен ... ... қаржылық құралдары мен
активтерін тоқтатып, оны оларға беруге тыйым салады.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы 2002 жылы 18 ... ... және ... ... күрес туралы» Шанхай Конвенциясын
жариялады. Осыған орай Қазақстан Республикасында 1999 жылы ... ... ... Заң, ... мен ... ... ... тыю жөніндегі шаралар туралы» Президент жарлығы жарияланды. Қазақстан
терроризмге ... ... ету ... 12 ... ... ... кездегі терроризмнің өзінің инфрақұрылымы бар, сондықтан онымен
күресу жүйелі, әртүрлі бағытта жүргізілуі тиіс. ... жеңу үшін ... оның ... - ... және ... ... жою керек.
Аталған жұмыс терроризмнің мәні мен себептеріне талдау ... ... ... көп жақты екендігін, оның барлық ерекшеліктерін айқындаудың
қиын екенін көрсетіп, оның ... ашу үшін ... ... ... ... үңілу қажет.
Сондықтан терроризм түсінігін және онымен күресу жолдарын зерттеу
теориялық та, ... та ... ... ... жолында барлық заңгерлердің алдында ... ісі ... ... ... саясат пен ... мен ... ... міндеті түр. Ол үшін ... ... ... және әртүрлі деңгейде зерттеп, бұл ... ... ... оған ... ... ... беруге болады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Военный энциклопедический словарь. М., 1983 С. ... ... Э. ... ... ... ... должна стать частью
антитеррориетической политики в Средней Азии? Институт "Открытое
общество", ... 2001. М. С. ... ... СИ ... русского языка. М.1986,С 691.
4. Генри Эрнст. Против терроризма. М., 1981 С.108
5. ... ... ... ... 16 шілде 1997ж
Алматы, 2006 Юрист 2006- 141 ... ҚР ... ... ... ... ... 2002 4-5 бет
7. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық: ерекше бөлім - ... - ... ... 2000-520 ... ... Республикасының Қылмыстық кодекісне. Түсінік. – Алматы ... ... 2004. – ... ... Н.Ә. Сындарлы он жыл. Алматы 2003. 430 бет
10. Хлобустов О.М., ... З.Г. ... ... ... М., 2000 ... ... М.В. Криминологическая характеристка и предупрежедние
терроризма. М., 1998. С.145
12. Васильев В.А. ... ... М., 2000 С. ... Е.Г., ... А.В. ... национальный, региональный и
международный контроль. Ростов Ротов-на-
Дону. 1999. С. ... ... С. ... мирового сообщества. Независимое военное
обозрение. 37.2001.С.7.
14. Миникес С. Выступление в Постоянном совете ОБСЕ в Вене ... ... ... ... Б. ... ... ... М., 1990. С.154
16. Словарь иностранных слов. М., 1989. С. ... ... В.П. ... и ... ... ... 1997.С.225
18. Лунев В.В. Терроризм: психологические корни и правовые оценки //
Государство и право. 1995 N-4. c. ... ... ... және ... ... ... ... Шанхай. 15 маусым 2001. 558 бет.
20. Авдеев Ю.И. ... как ... ... ... //
Современный терроризм: состояние и перспективы М, 2000.С.459
21. Мартыненко Б.К. ... ... ... ... 1999. С.130
22. Жевлаков Э.Н. К ... о ... ... ... ... с терроризмом. М.2000.
23. Теэлор Френсис К. Терроризм: политика и ... США. // ... США. Т.6 № 3 С. ... ... С.А. ... на будущее. М., 1984. С. 35-39
25. Пластун В. Исламский терроризм. 1999-2000. Американская ... ... ... ... М.В. ... ... и ... М. 1998. С.248
27. Бояр-Созанович Т.С. Проблемы классификации современного терроризма.
М., 1989. С.311
28. ... ... ... часть./Под ред. ... ... М., 2003. ... ... о ... журнал. Т.16, 1995 С.445.
30. Олынанский Д.В. Психология террора. М., 2002. С 182.
31. Замковой В.И., ... М.З. ... - ... ... М., 1996. С. 251
32. Устинов В.В. Международный опыт борьбы с терроризмом. М., 2002. С. 225
33. Пиллар П.Инструменты борьбы с терроризмом // ... ... ... ... ГАООН 49/60 от 9 декабря 1994 г. ... о ... ... международного терроризма // Сборник правовых актов 1998.
Вып. 10 С.133.
35. ҚР Конституциясы 30.08. 1995ж. ... ТОО ... 40 ... ... М.С. ... ... ... из Центральной Азии.
Алматы. 2002. С. 137
37. Косиченко А.Г., Ашимбаев М.С. и др. Современный ... ... ... ... ... 2002. С. ... Шерматова С. Исламский фактор в руках политических эпат // Ислам на
постсоветском пространстве: взгляд изнутри.- М; АРТ-БИЗНЕС-ЦЕНТР.
2001. С.210
39. Лекаров С.Опыт ... ... ... ... ... ... М., 2001 ... Гушер А.И. Проблемы терроризма на рубеже третьего ... ... ... ... К. ... ... // ... политика США.т.5 С. 109
42. Современный терроризм: взгляд из Центральной ... // ... 10. 12. ... ... Ю.М. ... Криминологическое и уголовно-
правовые исследования. М, 1998.
44. Комментарий к УК РК под ред. ... И.И., ... С.М. 1999.С. 680
Похожие работы

Діни экстремизм мен терроризм 10 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
Қазақстанның Орта Азия аумағындағы қауіпсіздік пен саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудегі орны 49 бет
Инфляцияның теориялық аспектілері 40 бет
Қазақстандағы лизингтік операциялар нарығының болашағы 57 бет
Дағдарыс жағдайында ұйымда персоналды дамыту 68 бет
Кәсіпорынның инвестициялық саясаты 36 бет
Дағдарыстың пайда болу табиғаты 32 бет
Экология ғылымының пайда болуы мен қалыптасу кезеңдері және қазіргі экологиялық білім беру маңыздылығы 43 бет
Нарықтық экономика жағдайында өнеркәсіп салаларында сапаны қамтамасыз етудің теориялық негіздері 57 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.3595

^