Қазақстандағы жекешелендірудің негізгі түрлері, әдістері, қорытындысы және қайшылықтары [ 24 бет ]


Кіріспе........................................................................................3

Негізгі бөлім
1 Жекешелендіру теориясы
1.1 Жекешелендіру териясы: анықтамалар мен көзқарастар...............5
1.2 Жекешелендірудегі жеке меншікті қалыптастырудың рөлі.................7
1.3 Дүние жүзі елдеріндегі жекешелендіру.......................9

2 Қазақстандағы жекешелендіру: заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері, нәтижелері
2.1 Қазақстандағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері мен модельдері.............................12
2.2 Жекешелендірудің нәтижесі: жетістіктері мен кемшіліктері.........21
2.3 Қазіргі кезеңдегі жекешелендірудің ерекшеліктері және мәселелері............23

Қорытынды...............................................................................26
Әдебиеттер тізімі......................................................................27
Қосымша...................................................................................28



      
      Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті
«Экономикалық теория» кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Қазақстандағы жекешелендірудің негізгі түрлері, әдістері,
қорытындысы және қайшылықтары.
Астана 2008 ... ... ... ... ... ... ... мен
көзқарастар..........................................................
............5
1.2 Жекешелендірудегі жеке меншікті қалыптастырудың
рөлі.................................................................
..................7
1.3 Дүние жүзі елдеріндегі жекешелендіру.......................9
2 Қазақстандағы жекешелендіру: заңдық-нормативтік негіздері, кезеңдері,
нәтижелері
2.1 Қазақстандағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік ... мен ... ... ... ... мен
кемшіліктері.........................................................
...........21
2.3 Қазіргі кезеңдегі жекешелендірудің ерекшеліктері және
мәселелері...........................................................
............23
Қорытынды...................................................................
............26
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
27
Қосымша.....................................................................
..............28
Кіріспе
Қазақстан Республикасы 1991 жылы КСРО ... ... ... ... ... ... ... елге айналған соң, бұрынғы
КСРО елдеріндегі жүргізілген жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға ... ... Ол үшін ең ... барлық тауарлар мен қызметтердің
бағасын либерализациялау мен мемлекеттің меншігін жекешелендіру қажет еді.
Нарықтық экономика ... баға мен жеке ... ... мүмкін емес.
Нарықтық экономикада маңызды орын ... ... оған ... кетсек:
Жекешелендіру дегеніміз – азаматтардың және ... ... ... ... ... ... ... қоғамдардың
акцияларын сатып алу. Жекешелендірудің басты мақсаты – ... ... өсуі ... ... ... ... Сонымен қатар, мемлекетік бюджет тапшылығын азайту.
Қазіргі таңда еліміздің экономикасы ... мен ... ... ... ... ... Әбішұлы
Назарбаев 2007 жылы 28 ақпанда қабылдаған «Жаңа Әлемдегі ... ... ... ... ... ... өтті: «Үлкен жауапкершілікпен
айтуға болады: ... ... ... сәтті аяқтап, өзінің дамуының жаңа
кезеңіне нық басып келеді. Әрине, бұл оңай бастама емес, оны ... ... ... ... ... қалыптастырып, жаңа білімді дүниежүзілік
рынокта бәсекеге қабілетті бола алатындай ... ... ... ... мен ... мекемелерді басқарудың формалары
мен әдістеріне бұру қажет. Және ... ... ... ... ... ... ... және контрактілік қатынастарды дамыту»
болатын. Айта кетсек, «Жеке меншік институты мен контрактілік қатынастарды
жан-жақты нығайтып, ... ... ... және ... ... меншік институты мен контрактілік қатынастарға ... ... Ол бір ... ... ... мен ... үшін негіз қалау. Мемлекет пен жеке ... ... ... ... ... қатынастарды жетілдіруге қажетті
тиісті шаралар ... ... ... ... ... - өндірісті монополиясыздандыру,
бәсекелестікті дамытуды, сыртқы ... ... ... ... ... және ... елге шетелдік
инвестициялар мен импорттың қажетті мөлшерін әкелуді қамтамасыз ету.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ашу, ... ... дамытуды реттейтін заңнамалық
актілерге түсінік беру, ... ... ... анықтау
арқылы жетістіктері мен кемшіліктерін атап көрсету.
Аталған мақсаттарды ескере ... ... ... мынадай
міндеттерді шешу көзделді :
▪ Жекешелендіру ... ... ... мен көзқарастарын
талдау арқылы мән-мағынасын толық ашу;
▪ Дүние жүзі ... ... ... ... ... ... Республикасындағы жекешелендірудің заңдық-нормативтік
негіздерін талдау;
▪ Қазақстандағы ... ... ... кемшіліктері мен
жетістіктерін қарастыру
▪ Қазіргі таңда Қазақстан ... ... ... ... ... Жекешелендіру териясы: анықтамалар мен көзқарастар
Экономикалық дамудың ... ... көп ... ... ... ... ... тиіс болған өндіріс құралдарын мемлекет
меншігіне алу іс ... кері ... ... ... ... құралдарынан оқшау қалуына әкеліп соқты. Мемлекеттік меншік
экономикалық ... ... ... ... Және ... ... ... иесі болып табылатынын пайымдап, оларды еңбекке деген
ынтамен шектеді. Сондықтан, жұмысшының еңбек ету ... ... ... ... зардаптарға, соның ішінде: ресурстардың ... ... ... мен қызмет көрсетудің монополияландырылуына,
тауар-ақша массасының ... ... ... ... соқты. Осындай келеңсіз жағдайлармен күресу үшін,
мемлекеттік меншікті бөлу мен ... ... ... ... - ... ... – мемлекет иелігінен алудың басты бағыттарының бірі. Алайда
мемлекет иелігінен алу – ... ... ... ұғым.
Мемлекет иелігінен алу процесі шаруашылық жүргізуші субъектілердің
экономикалық дербестігінің күшеюіне және ... ... ... асуына байланысты қазіргі мемлекеттік басқару жүйесінде ... ... орны мен рөлі ... ... ... ... болып
табылады.
«Жекешелендіру» ұғымына келер болсақ, ол ... ... ... құралдары, тұрғын үйлер және басқа ... ... ... ... азаматтардың және акционерлік қоғамдардың жеке
меншігіне ... ... ... алу мен ... ... ... ... процесінде мемлекетік меншік қатынастарының
субъектісі міндетті түрде ... оның ... ... ... ал ... иелігінен алу кезінде олай болмауы мүмкін. Бұл
сапалы айырмашылықтың зор ... бар, ... ... иелігінен алу
кезінде олай болмауы мүмкін. Бұл айырмашылықтың зор маңызы бар, ... ... алу ... ... өтеді және кері қалпына
келеді. Жекешелендіру процесінде өзгерістер болмайды.
Сонымен, жекешелендiру дегенiмiз – азаматтардың және ... ... ... ... немесе мемлекеттiк акционерлi қоғамдардың
акцияларын сатып алу.
«Жекешелендiру» терминi әртүрлi елдердiң ... ... ... ... ... ... деп ... мүлiгiнiң құнына
шаққандағы шығарылған құнды қағаздарды ... ... ... кәсiпорын капиталының 50% төмен денгейiне дейiнгi қатысуды
қысқарту ал ... ... ... ... ... және т.б.) мемлекет өз
меншiгiнде активтердiң көпшiлiк бөлiгiн сақтап қалса да, жекешелендiру ... ... ... ... ... ... ... иелiгiнен алу», «коммерциялизация» түсiнiктерi
әртүрлі көзқарастар ... ... ... бұл ... ... және жеке ... ... екi антогонистiк түрi ретiнде
қарастырылады. Әсiресе, бұл көзқарас кеңестер ... ... өте көп ... Оның ... жеке ... ... ұсақ ... өзi қоғамдық антоганистiк деп саналды. ... ... ... ... ... ... ... – «еңбектiк». Бiрiншi орынға, «еңбектiк» және «қанаушы»
сипаттағы жеке меншiк критериiн қояды. «Еңбекке қабiлеттiлiк» ... ... ... ... да жеке еңбектiк және ұжымдық, акционерлiк
меншiктi қосады. Принципиалды қатынастар ... ... ... ... ... ... өйткенi бұл екуiнің ... ... ... және ... ... ... екеуiнен үшiншi көзқарастың едәуiр айырмашылығы бар. Оны өзiнiң
критериi бойынша «субьективтi» деп ... ... Ол ... түрi ... ... жоқ жеке және ... ... сәйкестiлiгiн қыспаққа
алады.
Төртiншi көзқарасты «батыстық» деп атайды: оған сәйкес ... ... - жеке ... ... ... ... жекешелендiру де
мемлекет иелiгiнен алу сияқты түсiндiрiледi, яғни ... ... ... ... негiзiнде өтуi.
Жекешелендiру қатынастары жүйесiнiң мәнi - оның мақсаттары арқылы
ашылады. Бұл ... ... ... ... ... оның ... ... монорамасыздандыруына мүмкiндiк бередi. Кiрiстер
мен мүлiктердi қайта бөлу жекшелендiруiді бiлдiрмейдi. Соңғысы ... ... ... баға ... және ... бiрқалыпты
өзгеруiне байланысты.
Меншiктiң мемлекеттiк емес мүлiкке ... ... ... ... ... ... және муниципалды кәсiпорындардың банкроттары жекшелендiрудiң
жаңа тәсiлi болып табылады. Ақшалай жекшелендiру кезеңiнде банкротқа түскен
кәсiпорындардың ... ... ... ... бiр ... ... Арендалық кәсiпорындардың еңбектiк
ұжымдары мүдделерiнiң спецификасы: солардың базасында құралған акционерлiк
қоғамның жабық сипатымен және мүлiктiң ... ... ... ... ... ... шешiмi көп айтыс – тартыс туғызады:
мүлiк құны мен құрамының дәл анықталуы, ... ... құн ... ... ... үлесiн шығару, өсiм мүлiгiнiң үлесi үшiн құқығы бар
тұлғаларды анықтау, жауапкершiлiгi шектелген және жабық ... ... ... ... жеке ... ... және жұмыскердiң
жұмысының қиындығына байланысты есептеледi.
1.2 Жекешелендірудегі жеке меншікті қалыптастырудың рөлі
Мемлекет ... алу – ... ... ... ... және ... ... тiкелей шаруашылық жүргiзетiн
субъектiлерге табыстауы арқылы түрлендiрiлуi. ... ... ... толық шығуының 2 жолы бар, яғни ... ... ... ... ... ... жекешелендiру арқылы.
Кәсiпорынның өзiн-өзi басқару үлгiсi – шаруашылықтың жеке ... бiр ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге мүмкiндiк бередi. Ол әкiмшiлiк – жоспарлық ... ... ... мемлекеттiк бақылаудан шығу формасы және ... ... ... ... ретiнде пайда болды. Өзiн - өзi
басқару үлгiсi Югославия мен Польшада ең көп ... ... ... ... басқа да социалистiк елдерде қолданылды. (мысалы,
Венриядағы кәсiпорындардың ... ... ... ... ... арқылы мемлекет иелігінен алу - өтпелi экономикада бiр
жағынан ... ... ... ... ... ... ... жағынан
қоғамдық мүлiктi қайта бөлудiң әртүрлi азаматтарға меншiктi тараудың
формасы ... ... деп – ... жеке ... ... ... немесе
заңды тұлғаларға сатылған немесе өтеусiз берiлген мемлекет мүлiгiн айтады.
Бұл процесс жеке ... ... Ол ... құқығын кәсiпорындарға,
мүлiктердi жеке адамдарға және ... ... емес ... ... ... ... ... Жекешелендiру нәтижесiнде
мемлекет иелiк ету, пайдалану және мемлекеттiк мүлiк объектiлерiне билiк
жүргiзу құқығынан айырылады.
Жеке меншікті қалыптастырудың ... ... бар. ... ... ... социалистiк елдерде жекешелендiрудiң мынадай түрлерiн ... ... ... ... ... ... ... бұқаралық,
менеджменттiң немесе жұмыскерлердiң бақылау пакеттi өтеп алуы, бұқаралық
ұсыныс, ликведация, акционерлеу арқылы жекешелендіру. Ең ... ... ... жеке ... ... қалыптастыру болды.
Кiшi объектілерді жекешелендiру – бұл ... ... ... ...... ... ... дүкендерi, ресторандар,
тұрмыстық сферасының кәсiпорындары) жеке иелiкке өтуi. Бұл ... ... ... ... ең ... ... ... өйткенi
олар дайын тауармен өнiмге сұраныс қалыптастырады.
Кепiлхат беру ... ... ... – мемлекеттiк
активтердi көпшiлiк ... ... ... тез ... ... Жекешелендiру куәлiктерi ақысыз немесе ... бiр ... ... ... қарамастан, кепiлхат схемалары жекешелендiрудiң
әлеуметтiк жанжалы аз ... ... ... ... ... ... ... Ресей, Албания, Монголия, Қазақстанда болды.[4]
Активтердi, құнды қағаздарды мүлiктiк кешендердi тiкелей сату әдiсiмен
жекешелендiрудiң өз артықшылықтары бар. Олар – ... ... ... ... ... ... болатын ақша алу. Сауда
құралы тек қана инвесторларға қызықты, ... ... ... ... ... ... ... орай инвестицияны керек ететiн
кәсiпорындардың көпшiлiгi жекешелендiрiле алмады. Инвесторлар саны ... ... ... Аукциондар мен конкурстар жекешелендiрiлген
активтердiң максималды табыс ... ... ... ... ... ... инвесторларына сату – жеке меншікті қалыптастырудың
ерекше түрі . ... ... ... бар ... ...
бейрезиденттерден келген инвестиция түсiмiне ставка қойылды. Күтiм батыстық
тауар және қаржы нарығына мүмкiндiк алумен, батыс ... ... ... құнының өсуiмен байланыстырылады. Тiкелей сауда әдiсi
Венгрияда, Хорватияда, Эстонияда, Полшада қолданылды, яғни ... жеке ... ... үшiн ... ... ... ... сауда әдiсiмен жекешелендiру қаржы нарығының тез ... ... ... ... ... ... немесе аралас капиталмен
қайтадан құралған жеке меншiк кәсiпорындарының өсуiне жағдай жасайды.
Табыстау немесе жекешендiрiлген ... ... ... ... ... сату ... социалистiк елдердiң қатарында кең
тарады. Бұл әдiс әсiресе, Ресейде кең ... ол ... ... ... ... және ... ұжымдарына
жекешелендiрiлген кампаниялардын ¾ табысталуына ... ... осы ... ... ... құндылығы салалар мен
компаниялар бойынша бiр қалыпты емес меншiк пен ... аса ... ... ... шығыны мен қарыздарын куәландырылмайтын
меншiктiң құқығына дейiн болады.
Келесi әдiс – ... ... ... жеке меншікті қалыптастыру,
яғни тәркiлеу нәтижесiнде заңсыз түрде мүлiктен ... жеке ... ... ... ... ... ... формалары:
рестетуция, яғни мүлiктiң бұрынғы иелерiне ... ... ... ... яғни ... ... ... ақшалай немесе арнайы кепiлхат
ретiнде қайтарылуы. ... ... осы екi ... ... ... ... ... Хорватияда, Эстонияда
жүргiзiлген.
Компания қызметiнiң ... мен ... ... үстемдiк
ететiн меншiкке байланысты. Бұл жерде компанияның тиiмдi ... ... ... және ... ... ... ... пайда болады. Бұл кәсiпорындарды жекешелендiрудiң басты себебi
болып табылады.
Әлемдiк практикада кәсiпорындардың үш негізгі тобы көрсетiледi:
-Бұқаралық құқық ... ... ... ... ... ... ... меншiк құқығы негiзiнде қызмет атқаратын мемлекеттiк кәсiпорындар
(яғни, коммерциялық ... ... ... негiзделген жеке құқық арқылы қызмет атқаратын
кәсiпорындар.
Жеке заңды тұлғалардың ... ... екi ... тәсiлi бар. Олар: жаңа
кәсiпорын құру арқылы және жұмыс атқаратын кәсiпорындарды ... ... ... ... жеке ... пайдасына өтуi немесе мемлекеттік
меншiктiң жеке меншiкке ауысуы.
-Мемлекет кәсiпорындарына мүлiкпен иелiк ету ... ... ... ... жеке тұлғаларға сату.
-Активтер бөлiгiн сату.
Кәсiпорындарды жекешелендiру көмегiмен шешiлетiн мәселелер: ... өсуi, ... ... ... бюджет түсiмiнiң
өсуi, iшкi және сыртқы берешектердiң жойылуы, ... ... ... ... ... ... өсуi, жұмыскерлердi компания
капиталына қатысуға жұмылдыру, кәсiподақ қозғалысының ... ... ұсақ жеке ... ... кең ... баға ... ... жекшелендiру кiрiсi арқасында, салықты азайту мүмкiндiгi ... ... ... ... жол ... ... жүзі ... жекешелендіру
Жекешелендіру бүкіл дүниежүзілік практикаға, соның ішіндегі Батыстағы
дамыған елдердің ... ... ... тән. ... ... ол ... ... астам мемлекетте белгілі бір нысанда, белгілі бір ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылып жатқан
жекешелендірудің мақсаттары мен міндеттері туралы сұрақ туып отыр. Дамыған
капиталистік елдер мен ... ... ... ... мақсаты
екі міндетті орындау:
1. Түсімсіз және түсімі аз мемлекетік кәсіпорындарға субсидиялар ... ... ... пайда болған бюджет тапшылығын қысқарту,
яғни мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... өсуі ... ұлттық
экономиканың тиімділігін арттыру. Яғни, қаржы ауыртпалығын азайту.
Мемлекеттік кәсіпорындардың жұмыс тәжірибесі олардың көбінесе ... ... ... ал өздеріне жұмыс істейтінін көрсетіп отыр.
Себебі оларды негізінен қаржыландырып отырған тұтынушылар ... ... ... ... ... ... Оларың қаржы жағдайы
негізінен қызмет нәтижесінде өз ... ... ... ... емес.
Осының бәрі мемлекеттік кәсіпорындар өзі үшін жұмыс істейтін ... ... Жеке ... ... тән ... ... ... қатысы жоқ. Мемлекет мұндай жағдайда қаражат және ... ... ... ... ... ... көптеген елдерде ондай
көптеген кәсіпорындарды қанағаттандыруға мемлекеттің шамасы ... ... ... жекешелендіру ондай елдер үкіметтерінің
қаржы ауыртпалығын өз мойнынан алып ... ... Ал ... ... алғандар оның тиімді жұмыс істеуін өздері қарастырады.
Мысалы, АҚШ-та үкіметтің ... ... ... ... ... ... Бірінші принцип, мемлекет стандартты ... мен ... және ... ... жеке ... ... бәсекеге
түспеуі тиіс. Екінші принцип, мемлекет функцияларын «қоғамдық тауарлар»
дейтінді өндірумен ... ... атап ... ... заңдардың
орындалуын бақылау, мұқтаждарға қаржы көмегін көрсету.
Жекешелендіру мемлекетке ақша ... екі ... ... ... ... өзі тез ... әкеледі және жекешелендірілген
кәсіпорындардан салық алынады.
Латын Америкасы елдерінде мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... Өйткені, бюджетте үнемі қаржы бөлу мен мемлекеттік
кәсіпорындардың шығындарын қаржыландыру, олар беретін өнім мен ... ... ... ... ... сәйкессіздігінің үдеуінің
және мемлекеттік қарыздың көбеюіне көп ... ... ... ... ... ... Аргентинада ІЖӨ-ң 7%-ке, ал Бразилияда
14%-ке жетті. ... ... ... 80%-ға жуық ... ... ... кәсіпорындарды қаржыландыруға байланысты
болды және сыртқы қарызының ... ... де ... ... ... ... ... 90-жылдардың бас кезінде жетекші 13 ... ... ... ... ... ... қарызының төрттен бір
бөлігі болған.
Ұлыбританияда М.Тетчердің үкіметі жекешелендіруді ... ... - ... ... ... және ... басындағы партияның
қызметін мақұлдатқызу болды. Ұлыбритания үкіметі он ... ... 35 ... ... ... 1979 жылы ... ... үкімет ондай жекешелендірудің нәтижесінде сальдосы дұрыс тұрақты
мемлекеттік бюджет болуын қамтамасыз етті. ... ... ... ... Швейцариядағы «Мон Репо» ... ... ... ... сатудан 10 млрд.марка қаржы түсірді.[5]
Францияда Ж.Ширак үкіметі 1986 жылы ... кең ... ... ... 1986 жылғы жазда жазда қабылдаған заңда
жеке меншік секторға бірте-бірте, 5 жыл ... 65 ... ... сақтандыру компаниялары мен өнеркәсіп орындарын беруді көздеді.
Жекешелендіру бағдарламасын жүзеге асыру 1986 жылғы ... ... ... және тікелей мақсаты – ... ... ... ... 1987 ... ... қол жетті. Мемлекеттік
бюджетке 71млрд.франк ... ... ... оның ... ... қарызды өтеуге жұмсалды.
Германияның шығыс және батыс бөліктерін біртұтас мемлекет етіп
біріктіру, бұрынғы ... ... ... ... үкімет қарызын
1992жылғы 1300 млрд.маркадан 1995 жылы 1900 млрд.маркаға ... ... ... ... ... сол ... ... мүмкіндік
туғызды. Осы оң ... соң, ... ... ... ... 51%-н ... және ... құнын 50-70
млрд.марка деп бағалап отырған «Дойче Текстомды» сатуды көздеген.
Сонымен, мемлекеттік бюджет тапшылығын ... ... ... ... ... алдында тұрды. Бұл міндет мемлекеттік
меншікті жекешелендіру арқыры шешімін тапты. ... ... ... ... ... социалистік елдерде жекешелендірудің негізгі
мақсаты бола ... ... ... бюджетін толықтыруды көздеген
Ресейдің Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіру бағдарламасын сипаттай келе,
мынадай ережені атап кетті: «жекшелендіруден ... алу ... ... тартуымыз қажет, өйткені, күтіліп отырған түсім сомасы 92 ... ... ... ... мемлекеттік меншікті жекешелендірудің негізгі мақсаты
мемлекеттің бюджет ауыртпалығын жеңілдету болуы ешбір мүмкін ... ... ... бір мақсаты – жекешелендірілген кәсіпорындарда экономиканы
өсіру арқасында ұлттық ... ... ... болды. Дамыған
және дамушы елдерде де жекешелендірудің алдында осындай ... ... ... ... ... артуына оң ықпал ... ... жеке ... көшкен көптеген британ компаниялары өз
рентабельділігін күрт ... Атап ... елде ... қызметі
жекешелендірілгеннен кейін қызмет көрсету құны тұрақтанды және сапасы арта
түсті.
Сонымен, мемлекеттік меншікті ... ... ... Жеке меншік иелерінің табысқа жетуге ұмтылуы өндірістік
шығындардың азайтылуына себеп ... ... ... ... ... ... Ал, бұл өзі ... тауарлар мен қызметтер
сапасын жақсартады.
2 ... ... ... ... ... ... ... заңдық-нормативтік негіздері,
кезеңдері мен модельдері
Қазақстан Республикасында 1991 жылы тәуелсіздік алған кейін ... алу мен ... ... ... ... ... ... жүргізудің басталуы құлдыраған
тауар рыногы жағдайындағы кәсіпорындар арасында бірыңғай экономикалық
кеңістіктің құлдырауы ... ... құру ... ... жүйелі
дағдарыспен тұспа-тұс келді. Сол уақыттағы экономикалық жағдайға тән
ерекшеліктер кәсіпорындардың өз ... ... ... ... ... инфляцияның басталуына әкелді. Осындай келеңсіз
жағдайлармен күресудің ең ... жолы - ... ... алу мен
жекешелендіру процесі деп болжанды.
Мемлекеттік меншік реформасын өткізу үшін ұйымдық негізі – 1990 жылдың
20 желтоқсанында ... ... ...... ... ... Қазақ ССР Мемлекеттік комитетінің құрылуы ... ... ... ... ... Қазақ ССР Мемлекеттік комитетінің
мәселелері» туралы ... ССР ... 1991 жылы 22 ... комитеттің өкілеттіктері нақтыланды және анықталды, ал 1991
жылғы тамызда мемлекеттік ... ... ... ... ... ... экономиканы қалыптастырудың әртүрлі кезеңдерінде
және тиісінше ... ... алу мен ... ... іске асырудың әртүрлі кезеңдерінде орта мерзімді
бағдарламалар мен ... ... ... ... ... ... құрылымдық өзгерістер кезінде Мемлекеттік мүлікті
басқару жөніндегі мемлекеттік комитет қайта ұйымдастырылды. 1995 ... оның ... ... ... ... мүлікті
жекешелендіру жөніндегі Мемлекеттік комитеті құрылды. 1997 жылдың ... ... ... ... ... ... республикамызда
мемлекеттік мүлікті басқару және оны ... ... ... ... ... істеп тұрды. 1997 жылдың күзінде Мемлекеттік
мүлікті басқару жөніндегі ... ... пен ... ... ... ... комитет Қазақстан Республикасы Қаржы
министрлігінің Мемлекеттік мүлік және ... ... ... ... ... ... ... қазірде жұмыс істеп келеді.
[7]
1991 жылдан бастап мемлекеттік мүлікті ... ... ... және оны ... ... ... және нормативтік-
әдістемелік базаны реторспективті талдау олардың заңды және ... ... ... ... келтірілгендігі туралы қорытынды
жасауға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... жеке ... ... ... негіздерін құру мен дамытуда ... ... ... ... одан әрі арттыруға ықпал ететін
базалық реформаларды жүргізуде өз өкілеттіктерін қамтамасыз ... ... ... ... ... ретінде жүйелі жұмыс нәтижесі болып табылады.
Жоғарыда айтылғандарды дамыта ... ... ... алу ... ... заңды қамтамасыз етуде бірінші негіз 1991 жылы ... ... ... ... алу мен ... ... ... Заңы болғандығын атап өткен жөн, ол ... ... ... ... құқықтық негіздерін, ережесі мен
процедурасын ... Осы ... іске ... ... ... ... қаулысымен бірінші бағдарлама – 1991-1992 жылдарға ... ... ... ... мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру
бағдарламасы (1991 жылғы 13 ... № 444) ... және ... ... 1993 жылы ... ... ... жылдарға
арналған Қазақстан Республикасында мемлекет ... алу ... ... ... ... жылы ақпанда бекітілген 1996-1998 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасында мемлекеттік меншікті жекешелендіру мен құрылымын ... ... ... ... ... ... ... Жекешелендіру процесінің қолданыстағы заңды базасын дамытуда ... ... заң күші бар ... ... ... ... Жарлығы қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... іске асыруға өту болды.
1999-2000 жылдарға арналған жекешелендіру және мемлекеттік мүлікті
басқару тиімділігін ... ... ... саясатын іске
асырудағы кезекті, төртінші кезеңін білдірді.
2000 жылдан бастап республикамызда ... ... ... ... ... ... болғанда және позитивтік экономикалық
дамулар орын алғанда реформаларды одан әрі тереңдету ... ... ... ... ... мәселелері болды. Бұл оларды қосымша ... және ... ... ... ... ... ... бастап қазіргі күнге дейін ... ... ... ... және жекешелендіру тұжырымдамасы, 2003-2005
жылдарға ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы бірінші рет әзірленді және бекітілді,
«Мемлекеттік ... ... ... ... Республикасының кейбір
заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... бар салаларындағы меншіктің мемлекеттік мониторингі
туралы» Қазақстан Республикасының заңдары қабылданды. Бұл ретте Мониторинг
туралы заң ... ... ... ... ... рет
қабылданғандығын атап өткен жөн, ол стратегиялық маңызы бар ... ... ... ... ... ... туындайтын
қоғамдық қатынастарды ретке келтіреді, ... оны ... ... ... ... Заң ... экономикалық даму процестерін ретке келтіру
мен болжауда мемлекет рөлін күшейту үшін, республика экономикасын басқаруда
тиімді шешімдер қабылдау үшін ... ... ... ... ... ету үшін құқықтық негіз болып табылады.
Мемлекеттік мүлікті басқару және жекешелендіру мәселелері ... заң ... ... осы ... ... ... құжаттардың бірқатар комплексін әзірлеу арқылы ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті басқару
мен оны жекешелендіру мәселелері ең басынан бастап уақыт шындықтары мен
елдің ... даму ... ... ... ... ... ... сәйкес тексерілген негізді,
кешенді концептуалды, бағдарламалық, заңдық, нормативтік-әдістемелік
қамтамасыз етуі бар ... сену үшін ... ... ... ... ... мен жекешелендіру
кезеңдері мен модельдері
Бірінші кезең.
«Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру» Заңын іске асыру үшін 1991-
1992 жылдарға ... ... ... ... алу ... бірінші бағдарламасы ... ... ... ... ... ие ... ... туралы шешімді
жекешелендіруге кәсіпорын ұжымының өтінішінен кейін ғана ... ... Өте ... ... мемлекет иелігінен алу мен
жекешелендіру түрін таңдау еңбек ... ... ... ... алу мен ... аукциондарда, конкурстарда, сондай-ақ
жекешелендірілетін кәсіпорынның балансындағы ... және ... ... және ... ... ... беру арқылы да жүрді.
[9]
Осы кезеңде «шағын жекешелендіру» де жүргізілді және ол кейіннен өз
дамуын басқа кезеңдерде ... 4771 ... ... оның ... ... ... ... 472 совхоз берілді. Одан әрі мемлекеттік
ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын ... ... ... ... ... ... сату ... аукциондар өткізілді:
бірінші аукцион Орал ... 1991 жылы 4 ... орын ... Алты
объектіден басқа аукционда аспаздық, кафе, тұрмыстық ... ... ... ... беру ... ... қарқынына және жекешелендіру үшін халық қаражатының болмауына
байланысты жекешелендіруге төлем құралдары – ... ... ... үйді ... ... тез ... мен ... сатып алудың
қарапайым механизмі аз уақыт ішінде тұрғын үй ... ... ... ... ... қажетті шарттар ретінде халық мобильділігін
қамтамасыз етті. Бұдан әрі тұрғын үйлерді сатып алудан ... ... ... ... және ауыл ... ... ... кезінде қолданылды. Осы ... ... ... ... ... және олардың жеке меншікке ... ... өту ... ... ... ... ... жекешелендірудің қарқыны мен қаржылық нәтижелері одан ... ... ... ... ... меншік иесіне айналғысы келмеді.
Кәсіпорындардың жаңа иелерінен кәсіпорын қаржыландыруды талап ... ... ... ... ... жекешелендірудің осы кезеңі сол
уақытта орын алған ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін шектеуді көрсетті.
 Екінші кезең
  «Қазақстан Республикасында ... ... алу ... ... ... ... ... бағдарламасы» 1993 жылы
наурызда қабылданды. Бұл бағдарлама ... ... ... ... мен тәртібін анықтады. Нысананың ел экономикасындағы маңыздылығына,
саласына, қызметкерлердің санына, негізгі ... ... ... ... ... және ірі ... ... бөлінді. Заңнамаға өзгерістер
енгізілді, оларға сәйкес ұжымдық меншік жүйесі жойылды, жалдау ... ... ... ұжымдық сатып алу өз ... ... ... мынадай моделдер бойынша жүргізу қарастырылды:
- шағын жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 200-ге ... ... ... ... көрсету объектілерін және өнеркәсіптік ... мен ... ... ... ... жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 200-ден ... ... ... жеке жобалар бойынша жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 5000-нан
асатын кәсіпорындар);
- агроөнеркәсіптік кешенді ... ... - ... мен қызметтердің тұтыну нарығын
қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... аукциондар немесе конкурстар нысанында жүзеге асырылды.
Жүргізілер алдында сауда және автокөлік бірлестіктері бірнеше ... ... құру ... ... ... ... ... конкурсқа
жекешелендірілетін объекті қызметкерлерінің 50%-нан астамын біріктіретін
шаруашылық серіктестігі қатысқан ... ... сату ... ... ... ... Бұл ... бойынша 6037 объект ... ... ... ... ... ... сатып алушы
сатып алған мемлекеттік мүлік үшін төленетін соманың 50 %-н ... ал ... ... ... ... ... үйді
сатып алуға пайдаланылған тұрғын үй купондарымен төлей алды. Сонымен қатар,
Жинақ банкінің бөлімшелері арқылы ... ... ... үй купондарын
еркін сатып алу-сату енгізілді.
Кәсіпорындарды акционерлеу – жаппай жекешелендіру мен жеке жобалар
бойынша ... ... ала ... ... ... жылдар кезеңінде
2 мыңға жуық кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... капиталдың мөлшерінің 10 %-н акциялар түрінде
мемлекеттен өтеусіз алу ... ... ... қоғамдардың мемлекеттік
пакеттері бірінші жағдайда – холдингтерге берілді, екіншісі – ... ... ...... ... сатылды.
Жаппай жекешелендіру. Бұл модель үрдісінде бұрын-соңды болмаған
инвестициялық жекешелендіру қорлары құрылды. ... банк ... ... ... ... инвестициялық жекешелендіру купондарын беру
мезханизмі жаппай жекешелендіру жүргізу кезінде қолданылды. Қорларды ... ... емес ... ... құрды. Әрбір азаматтың Қорды еркін
түрде таңдау және инвестициялық жекешелендіру ... өз ... ... ... ... ... құқығы болды.
Жинақ банкінің бөлімшелері азаматтардың тапсырмалары бойынша купондардың
белгілі бір санын олар көрсеткен Қорларға ... ... ... ... астам адам қатысты, бұл республика халқының 67%-ы. ... ... 1707 ... қоғамның 172,53 миллион дана
акциясы сауда-саттыққа шығарылды. [8]
Жеке жобалар бойынша жекешелендіру - еліміздің заңнамалық ... ... ... және ... ... ... асырылды:
-белгілі бір инвесторға келісілген шарттар негізінде сату;
-аукциондар немесе конкурстар арқылы өткізу;
-басқару келісім-шартын жасасу.
Агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... алу және ... мемлекеттік ауыл шаруашылығы
кәсіпорындарын және совхоздарды фермерлік және шаруа ... ... ... ... кәсіпорындар мен олардың
қауымдастықтарына қайта құру жолымен ... ... Ашық және ... акционерлік қоғамдар құрылды. Мемлекеттік мүлік конкурстарда немесе
аукциондарда сатылды. Ауыл шаруашылық кәсіпорындары мүліктерінің құны 75%-
ға дейін тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ауыл ... кәсіпорны, яғни агроөнеркәсіптік кешеннің
мемлекеттік кәсіпорындарының жалпы санының 70,2% жекешелендірілді. Және 13
холдингтік типтегі мемлекеттік акционерлік ... ... ... [9]
Үшінші кезең
1996 жылдың ақпанында «1996-1998 жылдарға арналған ... ... ... ... мен ... ... бекітілді, оның негізгі мақсаты - жекешелендіру ... ... ел ... жеке ... ... қол ... және басым
болуын бекіту болып табылды. Бұл мақсаттарға қол ... ... ... объектілерді қайта құрылымдаумен жүзеге асырылды.
Бағдарламаны іске асыру кезінде тек ... ... ... ... ... ... жүргізудің ашықтығы мен жариялылығы
сақталды.
Бұл кезеңде мемлекеттік меншіктің кез келген жекешелендірілуі тек ақша
қаражатына ғана жүзеге ... - ... мен ... ... секторлық
бағдарламаларына көшу болды. Олар қол жеткізген ... мен ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі бекітті және мұнай-газ кәсіпорындары мен
көлік-коммуникациялық кешендерді, өнеркәсіп, денсаулық сақтау, ... ... және ... ... ... ... жандандыруды
көздеді. Көрсетілген салалардың әрқайсысы бойынша Қазақстан Республикасының
мүдделі орталық және жергілікті атқарушы органдарының ... ... ... ... ... ... жеке ... бойынша артықшылықты
жекешелендірудің әрбір объектісі бойынша арнайы бағдарлама әзірленді.
Үкімет назарын ірі кәсіпорындарды ... мен ... ... ... ... оған ... тендерлерді жүргізу,
сай келетін стратегиялық инвесторларды анықтау және ... ... ... қол ... ... арасында Павлодар алюминий зауыты, ... ... газ ... ... ... зауыты болды.
Келісім-шарт бойынша басқаруға берілген 66 кәсіпорынның 26 кәсіпорны
кейіннен басқарушы компанияларға берілді.
Үкімет ... ... ... объектілерін
жекешелендіруге бастамашылық жасады. Мысалы, 1997 жылы ... ... ААҚ ... 60 % мемпакетін және «Ақтөбемұнайгаз»
ААҚ акцияларының 60 % ... ... ... ... ... ... Ашық ... тендерлердің жеңімпаздары тиісінше
кәсіпорындардың негізгі өндірісіне 4 миллиард АҚШ ... ... ... «Централ Азия Петролеум» индонезиялық компаниясы мен
Қытай ұлттық мұнай-газ компаниясы болды.
1998 жылдың аяғына дейін 2615 ... ... мен ... ... ол ... ... қоғамдар мен
шаруашылық серіктестіктердің жалпы санының 51,8% -н ... ... ... ... 2905 объектісі жекешелендірілді. 1997 жылы секторлық
бағдарламаны іске ... ... ... саланың 1946 объектісі, оның
ішінде жекешелендіруге жататын 67,7% денсаулық сақтау объектісі, 57,7% -
білім, 49,8% - ... 66,7% - ... және ... ... ... жобалар бойынша 93 кәсіпорын жекешелендірілді, ол шамамен барлық
өндірістік күштердің 80%-н құрады және ... ... ... кестедегідей түрде көрінеді.٭
Кесте 1. Жеке жобалар бойынша жекешелендірілген кәсіпорындар
|Экономика салалары ... ... ... ... |
| ... ... ... шетел |
| | ... ... |23 |5 ... |19 |17 ... тау-кен, |41 |29 ... ... | | ... ... |10 |5 ... ... | | ... ... ... ... 2008 ... ... айында берген есебі. |
 
Соның 56 кәсіпорыны шетел инвесторларына сатылды. Жақсы ... бар ... АҚШ, ... ... Швейцария, Бельгия, Гибралтар,
Индонезия, Канада, Германия, КНР, Ресейден инвесторларды тартылды.
Банкрот болу ... ... ... ірі ... экономиканы ырықтандыру процесін қайтымсыз етті.
Жекешелендіру процесінде ... ... ... ... ... ... тәжірибесін пайдалану, алдыңғы қатарлы технологияларды
игеру тікелей шетел инвесторларын тарту жөніндегі стратегияның дұрыстығын
растады.
Ірі ... ... ... беру және ... ... ... ... сату жеке және мемдекеттік капиталы бар Қазақстанның жаңа
өнеркәсіптік компанияларын құрды. Бұл компаниялар жүз ... ... ... ... ... және ... ел ... нығайтуға
мүмкіндік берді [8]
 Төртінші кезең
Төртінші кезең - 1999 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі аралық. ... ... ... ... және ... ету ... басқару деңгейлері арасында өкілеттіктерді бөлу жөніндегі жаңа
көзқарастармен ... Осы ... ... сәті ... ... және ... меншікке бөлу болып табылды. Жергілікті
мемлекеттік басқаруды нығайтудың, аймақтардың қаржылық және экономикалық
дербестігін ... ... ... ... ... ... ... және
Алматы қалаларының ... ... ... ... ... қабылдау және жүзеге асыру құқығын беру болды.
1999 жылы ... ... 953 ... қоғамдағы және
шаруашылық серіктестіктегі акциялардың мемлекеттік пакеттері мен қатысу
үлестері берілді.
2000 жылы ... ... ... және ... тұжырымдамасы
мақұлданды, оны іске асыру мақсатында 2001-2002 ... және ... ... ... ... басқарудың және жекшелендірудің
тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... ... бағдарламасы қабылданды.
Экономиканың стратегиялық салаларында мемлекеттік бақылауды күшейту
үшін 2003 жылы ... ... ... бар ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы
қабылданды.
Индустриялық-инновациялық дамудың 2015 ... ... ... ... ... «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ, «Қазақстанның Инвестициялық
қоры» АҚ, «Ұлттық инновациялық қор» АҚ, «Экспорттық ... ... ... ... ... сақтандыру корпорациясы»
АҚ сияқты даму институттары құрылды.
«Самрұқ» ... ... ... жөніндегі қазақстандық
холдингі» акционерлік қоғамы (бұдан әрі – ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі қазақстандық
компания», «Қазақстан темір жолы», «Қазпочта», «ҚазМұнайГаз» акционерлік
қоғамдарының және ... да 14 ... ... ... ... берілді. Мемлекеттік холдинг бәсекеге қабілетті ... ... ... үшін ... ... және қосымша құрал болуы тиіс.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық саясаты шеңберінде
ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру ... ... даму қоры ... ... ... «Қазына» акционерлік қоғамына
«Қазақстанның Даму Банкі», «Ұлттық инновациялық қор», ... ... ... ... ... ... «Экспорттық
кредиттерді және инвестицияларды ... ... ... ... «Маркетингтік-талдамалық зерттеулер орталығы»
акционерлік қоғамдары акцияларының мемлекеттік пакеттері мен ... ... ... ЖШС мемлекеттік үлесі берілді.
«Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2006 жылғы 11 желтоқсандағы №
220 Жарлығын iске ... ... ... ... ... 2006 ... желтоқсандағы № 1247 қаулысына сәйкес Қаржы министрлігінің ... және ... ... ... ... ... кредит корпорациясы»,  «ҚазАгроҚаржы», «Ауыл шаруашылығын
қаржылық қолдау қоры», «Мал ... ... ... ... ... орындалуына кепiлдiк беру ... ... ... ... ... ... ... холдингі» ... ... ... ... берді.[7]
1991 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін барлығы мемлекеттік меншіктің
39 мыңнан астам объектісін ... ... ... Соның:
акционерлік қоғамдардың 3710 акцияларының мемлекттік пакеті және 36 мыңнан
астам мүліктік кешен, жылжымайтын мүлік объектілері, ... ... және өзге де ... Осы ... ... ... 347 ... теңгені құрады, оның ішінде 68 млрд. астам теңге Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорына аударылды.[8]
Кесте 2. 1996-2006 жылдар ... ... ... ... келтірілген.
 
| |Мүліктік |Акционерлік ... ... ... ... ... ... ... кірістер |
| ... ... ... ... |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... |пакеттерін | | |
| ... ... | | |
| ... және ... | | |
| ... де |жекешелендіру | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... |  |  |165 |
|2 | | | | ... |153 |  |1 |783 989 ... |2645 |  |1 |1 459 266 ... |3239 |385 |6 |7 233 421 ... |3526 |889 |27 |31 214 565 ... |5641 |1315 |48 |54 511 449 ... |2716 |513 |11 |66 701 804 ... |2462 |162 |0  |34 815 880 ... |1766 |93 |0  |22 048 029 ... |2059 |146 |0  |16 583 078 ... |1756 |67 |0  |19 340 183 ... |2041 |65 |0  |60 127 949 ... |2036 |58 |0  |8 600 547 ... |1223 |16 |0 |10 795 695 ... |653 |1 |0 |13 154 813 ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің 2008 жлғы қаңтар |
|айындағы берген есебі. ... ... ... ... мен ... Жекешелендіру бағдарламасын жүргізуде көптеген жетістіктерге
қол жеткіздік, ... ... бұл ... ... жүзеге асырылуына
байланысты бірқатар кемшіліктер мен қателіктерге жол берілді.
Тәуелсіз Қазақстан орталықтанған-жоспарлы ... ... көшу ... ең ... ... қарасты өндірістік
объектілерді, басқа да материалдық емес активтерді мемлекеттің өтеусіз және
өтеммен беру арқылы республика халқына ... ... ... ... ... ... болатын. Елімізде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Жекешелендіру бағдарламасын жүзеге асыруда көптеген жетістіктерге
қол жеткізік. Және қазіргі таңда ... ... ... ... мен дамуының алғашқы сатысында орын ... ... ... ... процесі ел ... ... ... ... ... роль ... ... болсам, ең бірінші жоғарыда айтылған талай жылдар бойы
жүргізіліп келген ... ... ... ... ... Бұл – біздің әлемнің бәсекеге барынша ... ... ... қарай жедел жылжуымыз және оның ... ... ... ... нығайтуға бастау іспеттес болды.
Еліміздің тауарлары мен ... озық ... ... деңгейіне шығуына, және экономикамыздың жекелеген секторлары мен
өндірістерінің нақтылы бәсекелестік артықшылықтарын негізге ала ... даму ... мен ... рыноктардағы сұранысты қалыптастыру үшін
зор ықпал етті.[2,2б.]
Сонымен қатар, нарықтық экономикада ... ... ... қор ... өз септігін тигізді десек те болады. Өйткені, оның дамуы халықты
өз салымдарын бағалы қағаздарға ... ... ... мүмкін
емес екені мәлім. Ал, жекешелендіру процесі инвестицияға жол ашты. Шетелдік
компаниялар өзімен бірге сондайлық қажетті инвестициялар, ... ... ... Нәтижесінде біздің кәсіпорындар өз дамуының жаңа
серпініне ие болды. Жаңа жұмыс орындары ашылды, ... ... ... ... ... байланысты, бүгінгі таңда әлемдік шаруашылық жүйесінде нақтылы
қазақстандық “тауашаларды” іздестіру мен игеру, ... ... ... ... ... сондай-ақ біздің экономикамызға қатысушыларды жан-
жақты және ... ... ... ... ... ... ... көрсету арқылы қолдау міндеттері қойылуда. Әрі
әлемдік рыноктарда ... ... ... және ... жаңа ... құру мен жеңіп алу үшін жеке меншік бизнес
пен мемлекеттің күш-жігерін ... ... қай ... қарағанда да
өзекті болып отыр.[2, 2б]
Келесі жетістігіміз, ...... ... ... дамуына, экономикалық әртараптандырылуын қамтамасыз етуге өте
маңызды орын алды.
Жаңа экономикалық жағдай мен басымдықтарды ескере отырып, Индустриялық-
инновациялық даму мен ... ... ... жаңа ... осы ... инфрақұрылымды дамытуға жол ашты. [2,2б.]
Ресми статистика бойынша, 2000 ... 1990 ... ... ... ... жағдайы біршама жақсарды. Елдің Жалпы Ішкі Өнімі – 9,6%
болды. өндірістік өнеркәсіп көлемі және ... ... ... де ... ... кейін Еуроодақ пен АҚШ Қазақстанды ... ел ... ... ... ... жекешелендіруден мемлекеттік бюджетке
түскен қаржының өскенін байқаймыз:
1-сурет . Мемлекеттік бюджетке объектәлерді ... ... өсу ... [10]
Қазақстанда жекешелендіру бағдарламасының жүргізілуінің сапалылығын
бағалағанда біраз қарама-қайшылықтар да ... Бұл ... ... процесін өте тез қарқынмен жүргізу себеп болды.
Мысалы, жаппай жекешелендірудің мақсаты – меншік құқықтарының ... ... ... халықты жұмылдыру болғанымен іске асқан жоқ.
Тұрғындарға ... ... ... ... Инвестициялық Жекешелендіру
Қорынан дивиденд алу құқығы ғана берілді. Бірақ ИЖҚ мен ... ... ... әлсіз болды немесе болмады да. Өйткені, ... ... ... болмағандықтан, акционерлік қоғамдарды басқаруда
маңызы болмады. Осыған байланысты, ИЖҚ тиімсіз боды. Нәтижесінде ... ... ... жай ... ... ... ... ала алмады. [6]
Әсіресе, жекешелендірудің алғашқы кезеңінде көптеген қиыншылықтар
кездесті: ... ... ... ... пен ... ... ... ұлттық қазынаның көп бөлігі ұрланды; ал қалғаны біздің рынокқа ізгі
ниетпен келмеген шетел капиталдарының қалтасына түсті.
Жекешелендіруден еліміз күткендей ... ... де ... ... ... бұл процесте мемлекет емес, өкімет басындағы ... бір тобы көп ұтыс ... ... ... ... ... орын
алды. Сонымен қоса, жекешелендіруге қатысушылардың бәрін бірдей қамтамасыз
ететін ортақ ереженің дұрыс орындалмауы да шығар. ... ... ... ... ... ... ерекше ережелер
белгіленіп отырды. [1
Тағы бір қателік - көптеген ... ... ... ... ... ... қазақстандық заңнамамен бақылап
отырған жоқ. Шетелдік компаниялар ... ... ... ... ластануына аса көп көңіл аудармады.
Осы қателікті алдын алу үшін, мемлекеттік меншікті ... ... ... ... және ... инвесторлардың қызметін бақылауды
күшейту, тым ... ... ... ... олардың жыл сайынғы
есеп беруін жариялау. Әрі ... ... ... ... ... ... бақылауға алу керек.[2,2б.]
Жекешелендіру - «қазақстандық үлгіде» интенсивтендірілген ... ... ... ... ... жаңа технологияны
енгізуге бағытталған нағыз меншік ... ... ... жоқ. Оның ... класс пайда болды.
Ал,шынайы жекешелендіру – бұл орта тапты қалыптастыра отырып, тұрақты
экономикалық ... ... ету. ... ... нағыз
жекешелендіру тек мемлекеттің ... ... ... ... ... ... кезеңдегі жекешелендірудің ерекшеліктері және мәселелері
Қазіргі таңда жекешелендіру процесі жалғасын табуда. Мемлекеттік
активтердi ... ... ... ... ... ... қатар, қазіргі таңда жекешелендірумен бірге - ұлттандыру, яғни
жекешелендірілген объектілерді ... өз ... алу ... ресурстардың, соның ішінде мұнай мен газдың бағаларының
жоғарғы қарқынмен ... ... ... ... ... ... бастады. Яғни, өздерінің артық шикізат көздеріне ... ... ... ... ... 1960 жылы шетелдік
корпорациялардың әлемдік мұнай-газ ресурстарын өндіру 85% ... ... 16% ... ... Осыған байланысты мемлекет мұнай-газ ресурстарын
өндіруді өз қарамағына алып отыр. Мұндай ұлттандыру ...... ... ... алып ... ... таңда Қазақстан да осы процеске
қосылып отыр. Яғни, ел экономикасында энергетикалық ресурстардың маңызды
роль ... ... ... ... ... ... объектілердің
тиімсіз көрсеткіштеріне байланысты мемлекет сол объектілерді өз ... ... Мұны ... ... Қазақстан Халқына жолдауында атап
көрсетті, яғни:
Мұнай-газ саласындағы басты бағыт – мемлекеттің халықаралық мұнай және
энергетика рыногтарына ықпалды және ... ... ... ... Ал, бұл үшін біз ... ... стратегиялық маңызды
буындарына мемлкеттің ықпалын дәйектілікпен күшейтеміз. Біз қазірдің өзінде
Қашаған, Құмкөл мұнай кен ... ... ... ... т.б.игеруде
қазақстандық үлесті ұлғайттық.
«Самрұқ» холдингі мен өңірлік әлеуметтік кәсіпкерлік ... ... ... ... тиімді дамыту мен оның ... ... ... нақты шаралар қабылдауы тиіс. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... бір ... оларды нақты басқаруға кірісу, сондай-ақ сирек ... қоса ... қара және ... ... барланған кен орындары
қойнауын пайдалану құқықтарын өз қолымызға алуымыз қажет.[1,2б]
Елбасымыздың берген тапсырмаларын орындау үкіметке ауыр ... ... ... ... жылдар аралығында мемлекетік меншіктің 39 ... жеке ... ... ... ... 3,7 мың АҚ-ң ... ... және 36 мың қазынашылық комплекстер, жылжамайтын
мүліктік объектілер, ... ... ... шетелдік инвесторларға
кәсіпорындардың тек таза ... ... және ... берді. Осы
уақытқа дейін жекешелендіруден түскен табыс 350 млрд. ... ... бұл ... ... ... құнымен еш салыстыруға да
тұрмайды.
Осыған байланысты энергетикалық ресурстардан ... ... ... ... қолынан келмеді.Өйткені, бұлар өзінің құнынан бірнеше
пайызға сатып ... ал ... ... ... ... ... не ... алмады, не игере алмады. Сатып алушылар мемлекетке
қомақты ... уәде ... ... ... өздерінің инвестициялық
міндеттерін де орындаған жоқ. ... да ... ... ... энергетика
жүйесі өте көп қаржы қорымен ерекшеленеді және құрал-жабдықтарын жөндеу мен
қайта сатып алу де үшін ... ... ... ... етеді.
Биылғы жылғы президенттің жолдауында айтып өткендей, ... ... ... де осы ... ... ... «Ресурстар мен
оларды пайдалану» туралы және «Қоршаған ортаны қорғау» ... ... ... ... қайта түзеп, оларға аса көп көңіл бөлуді
тапсырды. Олардың ішінде әрбір жаңа ... ... ... ... ... берілетіні мен екі жылдың көлемінде ресурстарды пайдалану
лецензиясын сатылмауы айтылды.
Қазақстан ... ... ... ... ... 1997 жылғы уран саласын ұлттандыру және оны бір ... ... яғни – ҰАК ... ... жылдың басында Үкімет «Маңғыстаумұнайгады» өз меншігіне алуды
жоспарлап, оның 1996 ... ... ... ... ... ... барысында қоршаған ортаны қорғауға кішкене болса да көңіл
бөлінбегені, барлау жұмыстары азайғандығы, Үкіметі 72,2 ... ... ... ... тұра ... ... ... жолмен шығарып,
ақшаны миллиардтап өзіне құйып, Үкіметті шығынға ... ... ... ... ... бар болғаны 1,5 млрд.
АҚШ долларына сатып алған кен ... ... кері ... үшін 4 ... долларын сұрап отыр.
Мұнай-газ саласында мемлекетке тиісті бірқатар активтер ... ... ... Бұл ... ... ... ... 15% үлесі бар.
Елімізде «АЕS-Екібастұз» компаниясын ұлттандыру басталды. Оған себеп,
компанияның антимонополиялық заң бұзғандығы. Яғни, Үкімет заң бұзғаны үшін
кінәлап, 198 ... ... ... ... Ал бұл ... ... инвестиция көлеміне тең болғандықтан, оны ... жол ... Және оны ... ... ... ... іске асып ... 2006 жылдан бері президентіміздің бұйрығымен «Самрұқ»
холдингі жұмыс ... ... Оның ... ... ... ... АҚ, «ҚазМұнайГаз» ҰК, «Қазақстан Темір Жолы» ҰК ... ... ... ... жекешелендіру процесі халыққа біршама пайда әкелді,
ал ұлттандыру - ... ... ... орын ... күресу үшін жасалған реформа болды. Ұлттық экономикамыздың ... ... ... ... ... ... ... қалуының ең
тиімді жолы болды. Бүгінгі әлемдік конъюктура нашарлағандықтан маңызды
орын алатын ... ... даму ... ... корпорациялардың ішкі инвестициялық ресурстарын белсенді етуге
арналды. [14]
Қорытынды
Жоғарыдағы аталған мәліметтер мен деректерді сараптай келе ... ... ... ... ... ... тарауы «Жекшелендіру
териясы» деп аталған болатын. Және бұл тараудағы ... ... ... бөлініп қаралды:
• Жекешелендіру теориясына анықтамалар мен көзқарастар берілді.
• Жеке меншікті қалыптастырудағы жекешелендірудің рөлі аталып
өтті.
... ... жүзі ... ... ... тарауда жекешелендіру процесіне түрткі болған бірқатар мәселелер
қаралды: ... ... ... ... ... мен ... ... тауар-ақша массасының сәйкестенбеуіне,
арамтамақтыққа, масылдыққа, ... ... ... Осындай келеңсіз
жағдайлармен күресу үшін, мемлекеттік меншікті бөлу мен меншік иелеріне
беру, нақтырақ - ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстандағы жекешелендіру: ... ... ... деп аталды. Бұл тарауда Қазақстандағы
жүргізіліп отырған заңдық-нормативтік негіздері ... және осы ... ... сай ... ... ... ... айтылды.
Қазақстанда мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің 4 ... ... ... ... ... ... алу мен жекешелендіру
болса, төртінші кезеңі ... ... ... ... ... төрт ... жеке тоқталып, ерекшеліктерін айтып өттім.
Сонымен қатар, жекешелендірудің ... және ... мен ... ... де ... қойылды.
Жекешелендіру - қазіргі таңда еліміздің экономикасы әлеуметтік-
экономикалық модернизация мен ... ... ... орын ... ... ... ... процесі ел экономикасының
әлеуметтік-экономикалық модернизацияға қадам басуға маңызды роль атқарды.
Курстық жұмыста биылғы жылдан бастап ... ... ... ... ... яғни жекешелендірілген объектілердің тиімсіз көрсеткіштеріне
байланысты мемлекеттің сол объектілерді өз ... алу ... ... жекешелендірудің маңызы зор, бірақ сол істі
қадағалап ... ел ... ... ... ... дамуы ұшінөз
үлесін қосар еді.
Әдебиеттер тізімі:
1. Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан ... ... ... – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты».//Дала мен Қала
газеті.2008ж.8 ақпан, №5 2б.
2. Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы ... ...... // Мысль.-2005.-№1 2б.
3. Ж.Х.Ғабит. Методологические аспекты исследования специфической формы
собственности рыночной ... ... ... ... ... - // А.П. Толочко.ред. – ... ... ун-т, 2003. ... ... в ... системе России / В.Н.Черковца, В.М.
Кулькова.ред. – М.: 1998. б. 200-202, ... ... XXI ... ... ... ...... Қазақстан,
1997ж.
6. Приватизация: глобальные тендеции и ... ... ... ... общественным наукам РАН-
М:Наука, 2006 ж.
7. Есентугелов А. Экономика независимого Казахстана – ... ... ... ... ... ... Алматы аумақтық
мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің мәліметі //http:
min.fin.kz
9. ... А.Қ., ... Қ.Ә. ... ... Оқу ...
Алматы: Экономика, 2003ж- 252б.
10. Информационно-аналитический сборник «Казахстан: 1991-2001 годы»
А.А.Смаилов ред. – Алматы: ... ... ... ... ... экономики:Опыт Казахстана //Саясат.1998ж., №47
12. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров. Экономикалық теория.
Оқу құралы. – Астана: 2002 -464б.
13. ... ... ... қалыптастырудағы
жекешелендіру.//Саясат. – 2004ж., ... ... ... ... ... ... №16
15. А.Мұхамеджанова. Жасырын ойын жүріп жатыр...//Айқын газеті. 2008ж.,
№65
Қосымша
Кесте 3. 2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... саны ... ақпарат
|Республикалық |жедел басқару |Шаруашылығы жүргізу ... ... ... |құқығында | ... ... | | ... | | | |
| | |РМК |ЕМК | ... |137 |199 |116 | ... ... аумақтық және аймақтық мемлекеттік мүлік және жекешелендіру|
|комитеттері жүзеге асырған ... ... ... ... ... |
|туралы ақпарат ... ... | ... ... |
|р | ... |ЕМК, |ЕМК, ... ... |
|№ | |лық ... ... ... ... ... |
| | ... |артылып|артыл|оның ішінде: ... |
| | ... |ып | ... ... |
| | |ік |К ... |және ... |
| | ... |н | ... беру |
| | ... |жалға |алаңд| ... ... |
| | ... |арын | ... саны |
| | |ң ... ... | |
| | ... | |
| | ... |н | | |
| | |ен ... | |
| | ... ... | |
| | ... | | |
| | ... ... | |
| | |ен ... ... | |
| | ... ... |ң | | |
| | |у ... |құрам| | |
| | ... | | |
| | ... ... | |
| | ... |ін |өтінішт|у | | |
| | ... ... ... | |
| | | ... |ы | | |
| | | | | ... | |
| | | | | |тер | | |
| | | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | |қ ... |
| | | | | | ... |ық |алы| |
| | | | | | ... ... | |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | ... |шік| |
| | | | | | |нен | |ке | |
| | | | | | ... | | |
| | | | | | |не | | | |
| ... 4. Республикалық меншіктен тыс объектілерді сату бойынша ақпарат
|р/р№ |Облыс ... ... сату |
| | ... ... |
| | ... ... ... |қойылу |сатылды |сатылу % |
| | ... | |% | | |
| | ... ... | | | | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | | |
|1 ... |86 |57 |74 |86,0 |55 |74,3 |
|2 ... |43 |17 |43 |100,0 |39 |90,7 |
|3 ... |114 |70 |102 |89,5 |86 |84,3 |
|4 ... |57 |17 |57 |100,0 |52 |91,2 |
|5 ... |29 |97 |100,0 |92 |94,8 |
| ... | | | | | | |
|6 ... |38 |19 |38 |100,0 |32 |84,2 |
|7 ... |18 |30 |90,9 |24 |80,0 |
| ... | | | | | | |
|8 ... |64 |20 |64 |100,0 |62 |96,9 |
|9 ... |67 |46 |47 |70,1 |38 |80,9 ... ... |36 |22 |36 |100,0 |36 |100,0 ... |Манғыстау |31 |21 |31 |100,0 |31 |100,0 ... ... |39 |28 |39 |100,0 |37 |94,9 ... |Солтүстік-Қ|106 |23 |106 |100,0 |70 |66,0 |
| ... | | | | | | ... ... |38 |64 |98,5 |55 |85,9 |
| ... | | | | | | ... |Алматы |104 |48 |104 |100,0 |77 |74,0 |
| ... | | | | | | ... ... |189 |101 |168 |88,9 |144 |85,7 |
| ... | | | | | | ... ... |13 |- |13 |100,0 |13 |100,0 |
| ... | | | | | | ... ... |- |- |- |- |- |- |
| ... | | | | | | ... |Жиыны |1182 |  |1113 |94,2 |943 |84,7 ... ... ... Респбликсы Қаржы Министрлігінің 2008 жлғы қаңтар ... ... ... |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы жекешелендірудің негізгі түрлері, әдістері, қорытындысы және қайшылықтары22 бет
Кәсіпкерлік қызметтің Қазақстан Республикасында даму жағдайы50 бет
Ежелгі дүние тарихын оқытудың негізгі міндеттері5 бет
Айып қорытындысын түзу66 бет
Бизнес жоспар құрылымы мен көрсеткіштерін талдау32 бет
Мектепішілік бақылау жүйесі25 бет
Қылмыстық процесті жургізуші органның сарапшы қорытындысын бағалауы14 бет
Жекешелендірудің кезеңдері мен түрлері9 бет
Жекешелендірудің мәні, түрлері және қазақстандағы жекешелендіру үлгісі24 бет
ОРАЛ, ТОРҒАЙ ОБЛЫСТАРЫНА ҚОНЫСТАНДЫРУДЫҢ ҚОРЫТЫНДЫСЫ69 бет