Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі [ 22 бет ]

БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ФИЗИОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ ГИГИЕНАСЫ ҒЫЛЫМЫНЫҢ МАҚСАТТАРЫ, МІНДЕТТЕРІ ЖӘНЕ ДАМУЫ

Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы және физиологиясы дамуының негізгі кезеңдері

БАЛАЛАР ЖӘНЕ ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ӨСУІ МЕН ДАМУЫНЫҢ ЖАЛПЫ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ. ТҰҚЫМ ҚУАЛАУШЫЛЫҚ ЖӘНЕ ОРТАНЫҢ РОЛІ

Өсу және даму
Клетканың құрылымы және оның функциональдық маңызы
Ұрықтану және организмнің құрсақ ішінде дамуы
Адам өмірін кезеңдерге бөлу
БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ЖАС
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ФИЗИОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ ГИГИЕНАСЫ
ҒЫЛЫМЫНЫҢ МАҚСАТТАРЫ, МІНДЕТТЕРІ ЖӘНЕ
ДАМУЫ

Балалар мен жасөспірімдердің жас ерекшеліктері физиологиясының және гигиенасының анықтамасы

Физиология — функциялар туралы, яғни мүшелердің системалардың және тұтас организмнің тіршілік әрекеттері туралы ғылым. Оның түпкі мақсаты қалған бағытта пәрменді әсер етуге мүмкіндік беретін функцияларды жете танып білу болып табылады.
Физиология негізінде өліден тіріні сапалық жағынан айыратын маңызды тіршілік процестері жататын заңдылықтарды зерттейді. Ол өсімдіктер, жануарлар және адам физиологиясына бөлінеді, ал соңғысы — еңбек, дене жаттығулары мен спорт, тамақтану физиологиясы, жас ерекшеліктері физнологиясына және басқаларға бөлінеді.
Медицина институттарында, мысалы, қалыпты және патологиялық физиологияны оқиды. Қалыпты физиология дені сау адам организміндегі тіршілік әрекеттері процестерін, ал патологиялық физиология ауру адамды дені сау адамдардан ажырататын заңдылықтарды түсіндіре отырып сипаттайды.
Жас ерекшеліктері физиологиясы организмніц бүкіл өмірі бойындағы физиологиялық функциялардың қалыптасуы мен даму заңдылықтарын зерттейді.
Педагогика институттарының жас ерекшеліктері физиологиясы курсында жас балалар меи жасөспірімдер организміндегі тіршілік әрекеттерінің сандық және сапалық белгілері оқылады, сондықтан балалар мен жасөспірімдер физиологиясын өздігінше ғылым деп санау және оқуға ыңғайлы болу үшін балалар мен жасөспірімдер гигиенасымен бір оқу пәніне біріктіру дұрысырақ болар еді.
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы — жас ұрпақтың денсаулығын қорғау және нығайту туралы ғылым. Ол жалпы гигиенамен тығыз байланысты және өсіп келе жатқан организм мен қоршаған ортаның өзара әсерін зерттейді.
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасыныц негізгі міндеті өсіп отыратын организмнің тіршілік әрекеттері процестерінің қалыпты өтуін қамтамасыз ететін жағдайдар мен ауруларды болдырмауға бағытталган гигиеналық шараларлы алдын ала жасау. Бұл мектептегі профилактикалық дәрігерлік іс.
Мектеп гигиенасына қатысты жасалатын мәсслелердің кеңеюіне байланысты 1958 жылы мектеп гигиенистерінің Халықаралық II съезі (Высокие Татры, ЧССР) оны балалар мен жасөспірімдер гигиенасы деп атады.
Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы организмді табиғи (оқу сабақтары, демалыс, ойын т. б. кезінде), сол сияқты лабораториялық жәндіктерді пайдалана отырып, лабораториялық жағдайларда зерттейді, мұның өзі организмнің клеткаларында, тканьдерінде, мүшелерінде және системаларында жүретін процестердің табиғатын терең тануға мүмкіндік береді.
Организмде жүретін процестерді зерттеу үшін әр түрлі: элек-трофизиологиялық, биохимиялық, микроскоптік, гистохимиялық т. б. әдістер қолданылады.
Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы, психологиялық-педагогикалық ғылымдар негізін құрады және балалардың аурулары мен оларды емдеу туралы ғылым педиатриядан бөлінбейді. Оған басқа, балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы бірқатар дол (физика, химия, метеорология т. б.) және әлеуметтік ғылымдармен, олардың әдістері мен заңдарын пайдалануымен ғана емес, сол сияқты денсаулықты қорғау ұсыныстарымен де байланысты. Осының арқасында өсіп отыратын организмнің тіршілік әрекеттері, ортаның табиғи факторларымен тығыз байланыста қаралады: диалектикалық тәуелділік ашылады және өсіп жетілетін организмнің формалары меи функцняларының қалыптасу процесі баяндалады: адамның психикалық процестерінің материалистік негізі терең танылады, ол нақтылы шындықтың мәні туралы дүниеге дұрыс көзқарас қалыптастырады.
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының әлеуметтік гигиена және эпидемиологиямен (адамдар арасында жұқпалы аурулардың пайда болуы мен таралуының объективті заңдылықтары, профилактикалық әдістер және ол ауруларды жою туралы ғылым) көп ортақтастығы бар, өйткені олар


Дисциплина: Валеология
Тип работы: Материал

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 500 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы

Урезанное содержание работы для ознакомления
БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ФИЗИОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ
ГИГИЕНАСЫ ҒЫЛЫМЫНЫҢ ... ... ЖӘНЕ ... мен ... ... және физиологиясы дамуының негізгі
кезеңдері
БАЛАЛАР ЖӘНЕ ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ӨСУІ МЕН ДАМУЫНЫҢ ЖАЛПЫ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ. ... ЖӘНЕ ... ... және ... ... және оның функциональдық маңызы
Ұрықтану және организмнің құрсақ ішінде дамуы
Адам өмірін кезеңдерге бөлу
БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ЖАС
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... мен ... жас ... физиологиясының және
гигиенасының анықтамасы
Физиология — функциялар туралы, яғни мүшелердің ... ... ... ... ... туралы ғылым. Оның түпкі мақсаты
қалған бағытта пәрменді әсер етуге мүмкіндік ... ... ... білу ... ... ... өліден тіріні сапалық жағынан айыратын маңызды
тіршілік ... ... ... ... Ол ... және адам ... бөлінеді, ал соңғысы — еңбек, дене
жаттығулары мен ... ... ... жас ерекшеліктері
физнологиясына және басқаларға бөлінеді.
Медицина институттарында, мысалы, қалыпты және ... ... ... ... дені сау адам ... ... процестерін, ал патологиялық физиология ауру адамды
дені сау адамдардан ажырататын заңдылықтарды түсіндіре отырып сипаттайды.
Жас ... ... ... ... ... бойындағы
физиологиялық функциялардың қалыптасуы мен даму заңдылықтарын зерттейді.
Педагогика институттарының жас ерекшеліктері физиологиясы курсында жас
балалар меи жасөспірімдер организміндегі тіршілік ... ... ... ... ... сондықтан балалар мен жасөспірімдер
физиологиясын өздігінше ... деп ... және ... ... болу үшін
балалар мен жасөспірімдер гигиенасымен бір оқу пәніне біріктіру ... ... мен ... ... — жас ұрпақтың денсаулығын қорғау
және нығайту туралы ғылым. Ол жалпы гигиенамен тығыз байланысты және ... ... ... мен ... ... ... әсерін зерттейді.
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасыныц негізгі міндеті өсіп отыратын
организмнің ... ... ... ... ... қамтамасыз
ететін жағдайдар мен ауруларды болдырмауға ... ... ... ала ... Бұл ... ... дәрігерлік іс.
Мектеп гигиенасына қатысты жасалатын мәсслелердің кеңеюіне байланысты
1958 жылы мектеп гигиенистерінің Халықаралық II съезі (Высокие Татры, ... ... мен ... гигиенасы деп атады.
Балалар мен жасөспірімдер ... және ... ... (оқу сабақтары, демалыс, ойын т. б. кезінде), сол ... ... ... ... ... ... мұның өзі организмнің клеткаларында, тканьдерінде, мүшелерінде
және системаларында жүретін процестердің табиғатын терең тануға мүмкіндік
береді.
Организмде ... ... ... үшін әр ... ... биохимиялық, микроскоптік, гистохимиялық т. б. әдістер
қолданылады.
Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы және гигиенасы, психологиялық-
педагогикалық ғылымдар ... ... және ... аурулары мен оларды
емдеу туралы ғылым педиатриядан бөлінбейді. Оған ... ... ... ... және ... ... дол ... химия,
метеорология т. б.) және әлеуметтік ғылымдармен, ... ... ... ... ғана ... сол ... ... қорғау
ұсыныстарымен де байланысты. Осының арқасында өсіп отыратын организмнің
тіршілік әрекеттері, ортаның ... ... ... ... ... тәуелділік ашылады және өсіп жетілетін организмнің
формалары меи функцняларының қалыптасу процесі ... ... ... ... негізі терең танылады, ол нақтылы
шындықтың мәні туралы дүниеге дұрыс ... ... мен ... ... ... гигиена және
эпидемиологиямен (адамдар арасында ... ... ... ... мен
таралуының объективті заңдылықтары, профилактикалық әдістер және ... жою ... ... көп ортақтастығы бар, өйткені олар организмнің
биологиялық табиғатының қоғамдық ортаға қатынасын зерттейді және ... мен ... ... сол ... ... әсер ететін
факторларды жою немесе әлсірету және еңбек, оқу, өмір жағдайларын жақсарту,
денсаулықты нығайту жөнінде ... ... ... мен ... ... және физиологиясы дамуының
негізгі кезеңдері
Адам гигиенасы мен физпологиясының ... ерте ... ... ... оқымыстыларының ішіндегі ең белгілісі Гиппократ, ал ...... ... деп атаған атақты тәжік дәрігері әрі философы
Абу-Али ... Оның ... ... ... деген кітабы
көптеген европалық және шығыс тілдеріне талай рет аударылған.
Балалар мен ... ... ... көне ... ... ... ақылы» (XIғ.), Епифаний Славинецкийдің
«Балалар әдеттерінің азаматтығы» (XVII ғ.) Феофан Прокоповичтің «Жастықтың
адал ... ... ... жүрістерінің көрсеткіші» (XIII ғ.) сияқты
ескерткіштермен тамырлас.
М. В. ... оның ... әрі ... ... ... ... халықтың соның ішінде балалардың
денсаулығын жақсартуды жақтады. А. Н. Радищев ... ... ... ... және ... ... крепостнойлық қоғамды, жоюмен,
оқытумен, дене шынықтырумен және ... ... ... ... мен ... ... негізгі
проблемаларын эксперименттік жолмен шешу, сол сияқты арнаулы құралдар басып
шығару тек Петербург дәрігерлік-хирургиялық академиясында гигиена ... соң (1871) ғана ... ... ... А. ... ... басқарды.
А.П.Доброславин гигиенаның басты мақсаты «қоғамдық іс-әрекеттердің әр
түрлі жағдайларында, организмдегі физиологиялық ... ... және ... ... ... ... мен дамуының ең
қолайлы жағдайларын зерттеу» деп есептеді.
1884 жылы ... ... ... кафедрасы ашылды. Оны
Ф.Ф.Эрисман ... ... ол ... ... ... гигиенаның негізгі міндеттерін анықтады және балалардың денсаулығы
қоршаған орта жағдайлары мен ... ... ... екендігін
дәлелдеді. Оқушылармен бірлесе отырып, ол арнаулы ... ... және ... жанындағы учаскелерді ... ... ... ... класс бөлмесінің балаларға арналған әр түрлі
мебельдің, оның ... ... ... ... жасады, балаларды жұқпалы
аурулардан алдын ала сақтандыру үшін ... ... жылы ... «Ой және дене ... ... гигиенасы»
деген еңбегі шықты. Ол К. Маркстың «Капиталының» тікелей әсерімен жазылды.
Мектеп ... ... ... ... ... — мектептік-гигиеналық
комиссия — Россияда 1875 жылы Әскери-оқу мекемелерінің педагогикалық
музейінде пайда ... ... ... ... А. ... Ф. Ф. ... П.Ф.Лесгафт және басқа ғалымдар ... жылы ... ... және ... ... ... басшысы Д. Д. Бекарюков (1861 — 1934) ... ... ... атты оқу ... ... ... мол тәжірибесіне
және отандық, шетелдік әдебиеттердің мәліметтеріне сүйене отырып, ол
балалар ... ... және ... ... сабақ
берудегі балалардың жұқпалы ауруларын алдын ала сақтандырудың гигиеналық
талаптарын жазды; балаларға дәрігерлік көмекті кеңейту ... ... ... ... ... ... көп жақты табысты
еңбектері үшін ... ... 1926 ... «Еңбек Ері» құрметті атағы берілді.
Бала организмнің анатомиялық - физиологиялық ... ... рет ... дәрігерлік-хирургиялық академиясындағы балалар
аурулары кафедрасының меңгерушісі, профессор ... ... ... Оның ... «Балалар жасының ерекшеліктері» (1906),
кітабында қорытылды, ол ... ... ... мен ... ... ... ... болып саналады. Балаларды шынықтыруға, мектептегі
оқу ... және ... ... ... ... мән ... мен ... физиологиясы және гигиенасын дамытуда
И.М.Сеченов пен ... ... мен ... ... ... ... рефлекстер, жоғары дәрежелі нерв ... және ... ... беру ... ... ... ілімі ми қыртысындағы анализдеу
мен синтездеу әсеріне материалистік түсінік берді, ми мен ... ... ... ... ... ашып берді.
Жоғары дәрежелі нерв қызметінің жасқа ... ... ... А.Г. ... Н. И. ... ... ... П.К.Анохин, А.Н.Кабанов, А.А.Волохов, И.А.Аршавский,
А.А.Маркосян және ... да ... ... мен ... ... беру ... алғашқы зерттеулер жүргізген А.Г.Иванов-
Смоленский және М. М. ... ... атап ... жен. ... ... басымдылық процестері туралы А. А. Ухтомскийдіц зсрттеулері
ойлау ... ... ... ... ... ... ... мен жасөспірімдерді оқыту және тәрбиелеу процесі мүмкін
емес. Коммупистік партия мен ... ... жаңа ... ... ... бастап балалардың денсаулығын қорғау ... ... ... ... ... Мысалы, 1917 жылдың ... ... ... ... ... 1918 ... 20 январынан
бастап мектептік-тазалык, бөлімі жұмыс істей бастады, оны В.М. Бони-
Бруеевич ... ... ... мектеп гигиенасының
талантарын іске асырды, ... және ... ... ... жағдайы мен оны жақсылап жабдықтау жөніндегі жауапкершіліктерді
мойнына алды. 1920 жылы ... ... ... ... ... ... ... мектептік-тазалық бөлімі денсаулық сақтау халық
комиссариатының қарамағына берілді.
1919ж. январьда В. И. Ленин ... ... ... құру ... қол ... ... қызмет ету жүйесінің дамуының негізіне үш принцип
қойылды: 1) барлық жастағы балаларды жоғары дәрежеде емдеу және ... ... ... ... 2) мектептердегі балаларға дәрігерлік қызмет
ету жұмысын ауруханада және ауруханадан ... ... ... және ... ... ... ... шаралармен тығыз
байланыстыру. 1929 жылдан бастап мектеп дәрігерлерінің жұмысы мектептердегі
балалардың оқу мен тәрбиесі үшін ... ... ... бағытталды.
СССР-де мектеп гигиенасының негізін салушы және Москва мен Ленинград
медицина институттарында мектеп гигиенасының ... ... А. ... ... болды, ол медицина институттарындағы ... ... мен ... ... бойынша көптеген еңбектің
авторы, терең білімді оқытушы еді.
Педагог кадрлар даярлау жүйесінде оқу сабағы ретінде мектеп ... ... ... ... ... ... бірінші оқулық
«Мектеп гигиенасының» (1934) ... С. Е. ... ... ... еңбегі аса зор.
СССР-де қазіргі кезде балалар мен жасөспірімдердің гигиенасы және
физиологиясы ... ... ... СССР ... Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы ... ... ... ... Жас ... ... медицина және педагогика институттарындағы балалар мен
жасөспірімдер ... ... ... ... ... мен ... гигиенасы бөлімдері т.б.
үйлестіріп жүргізіп ... ... ... ... ... ... материалдарына
жазылып, жекелеген мақалалар түрінде тек XX ғасырдың басында жарыққа шықты.
1972 жылы Белорус ғылыми-зерттеу ... ... ... 1959 ж. оның ... мектеп гигиенасы лабораториясы
құрылып, 1963 ж. бастап ол ... мен ... ... ... ... ... ... проблемаларды өте кең көлемде
зерттеу Ұлы Отан ... ... ... 1964 ж. М. Т. Матюшоноктың
«Бастауыш мектеп жасындағы ... ... ... ... ... ... шықты, 1970 ж. ол Педагогика училищелері үшіп
оқулық шығарды, 1975 Ж. педагогика ... үшін оқу ... ... ... және А. А. Крюкова мен бірлесіп) шығарды, бұл кітап оның
қайта басылуы болып ... ... мен ... ... ... Белорус
мемлекеттік университетінің медицина және биология факультеттерінде адамның
физиологиясын ... ... ... ... ол ... ... Л. П. ... И. А. Ветохин, ... ... және ... да ... ... ... ... істеді.
Балалар мен жасөспірімдердің жас ерекшеліктері физиологиясы және
гигиенасы бойынша жүргізілген зерттеулер практикаға айтарлықтай ... ... ... ... ала ... да ... табысқа жетіп,
балалар өлімі едәуір азайды. Бұл пәнді оқу ... ... ... ... ... ... мен ... республикалық одақтық және
халықаралық съездердің конгрестер мен симпозиумдардың жұмыстарына қатысады,
бұл өскелең ... ... ... ... ... зерттеп
дайындаған проблемалары маңызды, актуалды екендігін көрсетеді.
БАЛАЛАР ЖӘНЕ ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ӨСУІ МЕН
ДАМУЫНЫҢ ЖАЛПЫ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ. ... ... ЖӘНЕ ... ... және ... ... ... балалар және ... ... ... мен гигиенасында, өсу және даму ... ... ... ... Өсу — бұл ... және ... яғни дененің ұзындығы мен салмағының өзгеруі. Ол негізгі
жас ерекшелік-жыныстық ... бірі ... ... және ... ... ... сипаттайды. Даму — тканьдердің,
мүшелердің, жүйелердің және бүкіл ... ... ... ... бір ... кезеңінде олардың қызметінің жетілуін сипаттайтын,
саналық өзгерістердің көрсеткіші.
Бала ... өсу мен ... ... ... белгілі
тәуелділікте болады, қарқынды өсетін және ... ... ... ... ... жас болса, соғұрлым қарқынды түрде өтеді.
Қалыпты жағдайларда екі процесс те үздіксіз жүреді, бірақ әр уақытта ... ... өсу мен ... ... ... ... кезеңдерімен
алмасады және керісінше. Бұлар тұтас бір ... екі ... (әр ... деп ... Сандық өзгерістердің
біртіндеп жиналуы белгілі бір мезгілде секіріске әкеледі — организм сапалық
жаңа ... ... ... дененің бір бөлшектері екіншілеріне үйлесуі
(сәйкес келуі), ... ет күші мен ... ...... ... Өсіп жетілу үйлесімділігіне осылайша қол жетеді.
Баланың ... өсіп ... және ... ... және қоғамдық ортаның көптеген факторларына тәуелді. Мұнда өсу
және жетілу биологиялық ... ... ... ... ... да
сандық есептеуге болатыны айқын көрінетін өзгергіштерінен байқалады, ал
қоғамдық факторлар қоғамдық ... ... ... ... және
тәрбиелеу принциптеріне шоғырланады. Олар сапалық сипаттамалар, яғни өсіп
жетілуге баға беру ... ... ... ... балаларға тән нәрсе дене мүшелерінің форматы
әлі түзіліп аяқталмағандығы ...... ... байланысты дене пропорцияларының өзгеруі.
Балалардың өсуі мен жетілуіндегі ... ... ... және ... ... ... белгілі. Балалар мен қыздардың
«ұзаруы» әсіресе жыныстық пісіп-жетілу кезеңінде айқын байқалады. ... өсу ... ... 23 ... ... ал ... ... және «ұзару» «жұмырланумен» ауысады. Жас адамдар сымбатты, жинақы,
бұлшық еттері шығыңқы, қимылдары үйлесімді бола бастайды.
Клетканың ... және оның ... ...... және ... ... дамуы мен
құрлысының негізінде жатқан тіршілік системасы. Ол цитоплазма мен ... мен ... ... ... мен ... қоса) электрондық микроскоптың көмегімен зерттеу клетка қабығы,
цитоплазма, ядро және ... ... ... ... және оның
тіршілік әрекеттерінің бәріне ... ... іске ... тұтас
комплекс екенін көрсетті.
Қабық цитоплазма мен клетка ... ... ... ... ... ... арқасында клетка дербес физиологиялық бірлік ретінде
қызмет атқарады. Электрондық микроскоптың ... ... ... ... үш ... ... тұрады. Мембранада өте ұсақ
тесіктер — қуыстар болады. Олар арқылы клетка қоршаған ... және ... зат ... іске ... ... бүлінген кезде мембрана
өзінің біртұтастығын тез қалпына келтіреді. Оның едәуір бүлінуі ... ... ...... ... сұйық ортасы, зольден гельге қайта
айнала алатын коллоидтық система болып табылады. Цитоплазманың ... ... ... ... орта ... (рн) ... ... алады.
Цитоплазмада органоидтар — клетканың құрылымдық түзілістері бар. Олар
ядро мен органидтардың өзара байланысын ... ете ... ... ... ... ... — тірі клетканың «өзара әсер етуші тұтас комплексінің» тұрақты
компоненті. Көпшілік клеткаларда бір ядро ... ... олар екі, үш ... да көп ... Ядроның формасы (домалақ, сопақша, созылған таяқша
тәрізді т. б.) ... ... ... ... ... ... ет ... (клетка) ядро штопор тәріздес, ал тиыштық жағдайда —
таяқша тәріздес.
Үнемі болғанмен, ... ... өзі ... ... өледі. Мысалы,
эритроцитте ядро жойылады, содан соң ол, қан ағысымен жылжи отырып ... ... 120 ... ... тіршілік ете алады, бірақ ... ... ... ... т. б. Ал ... ... алынған
ядро кешікпей өледі. Ядро сырты екі қабат ядролық ... ... ... ... айрып тұрады. Кейбір ... ... ... ... болып қуыстар түзеді. Мембрана-жартылай
өткізгіш: ядро ішіне бір заттарды ... ... ... ... ... қажетті заттарды ядродан шығарады. Клетканың бөлінуі кезінде ... ... ал жас ... пайда болысымен ол бастапкы қалпына
келеді. Ядроның ішкі кеңістігі ядро шырынымен — ... ... ... ...... ... ... консистенциялы зат.
Электрондық микроскоптың көмегімен онан рибосомаларды табуға болады.
Интерфазалық ядроны арнайы бояған кезде одан тор ... ... ... ... ... ... Онда ... бөлігі гистоннан
тұратын, белокпен байланысқан дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНК) болады.
ДНК ... ... ең ... ... Онда ... балаларына
берілетін тұқым қуалау информациясы сақталады. Адам қолының дамуындағы
тұқым қуалайтын ауытқулардың 14 ... ... ... 280-300 ... ... ағылшын ғалымдары көрсетті.
2-сурет.Митохондриялардың схемалық суреті (110 000) ішкі ... ... ... ... ... ... ... — домалақ формалы, конистенциясы бойынша тығыз түзіліс. Ядро
көлемдері әр ... екі, бес ... ... ядрошықтардан тұра алады. Оның
барлығы тек бөлінуі басталмаған ядролардан ғана көрінеді. Бөлінген ... ал жас ... ... пайда болады. Оларда РНК мен белоктар
болады. Ядрошықтарда соңынан цитоплазмаға өтетін рибосомалар түзіледі.
Рибосомалар — РНК мен ... ... ... ... ... Олар
әрбір өсімдік және жануарлар ... ... әрі өте ... ... - ... ... - ... Дәлірек айтқанда,
рибосомаларда матрицалық (ннформациялық) ... ... ... және ... ... амин ... белгілі бір ретпен
пептидті ... ... ... ... ... ...... машиналар», оларды амин қышқылдарының полипептидтік тізбекке қосылу
процесі жүреді.
Митохондриялар — әр ... ... ... ... ... ажыратылатын, сан алуан формалы денешіктер, Сонымен,
электронды микроскоп ... ... ... :(2 ... ... ... екенін анықтады, ал биохимиялық анализдер организмде
бірқатар ... алу, ... ... т. б. ... атқаратын
белоктардың, липидтердің, ферменттердің рибонуклеин қышқылдарының (РМҚ)
онда болатындығын тапты.
Кез ... ... ... ... ... қоры мол
аденозинтрифосфор қышқылы (АТФ) синтезделеді, ал ... ... ... ... әсерінен АТФ-тын ыдырауына ... ... ... «күш берушілер» немесе «клеткалардың
энергетикалық ... деп ... ... ... клеткалары митохондриялардың энергиясын
дененің температурасын сақтауға, клетканың кеңістікте ... ... т.б. ... ... ... бойынша жылқы
аяқтарындағы бұлшық етте болатын митохондриялардың жалпы салмағы 0,5—1 ... ... ... осынша саны оның жұмысы үшін энергия
береді). ... ет ... ... дәл ... ... ол, тік ... кездегі реактивті самолет двигателінің
энергиясына теңейді, Митохондриялардың пайдалы әсер ... (п. ә ... 80%-ке тең, ол ... ... п. ә. к. ... жоғары.
Басқаша айтқанда, «митохондриялар өте ... ... ... ... 15 000-ға жуық жұп нуклеотидтері бар өзіндік ДНҚ-сы
болады және құрамы жөнінен ол ядро ДНК-сынан өзгеше. ... ... жұп ... ... ... кететін 20 шақты белоктарды
кодпен жазуға жеткілікті.
Митохондрияларда ДНҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... өйткені ДНК тұқым қуалау информациясын
тек сақтаушы ғана емес, оның берілулерін де, ... де ... ... ... ... эпдоплазмалық тор,
рибосомалар мен қосындылар сияқты клетканың құрлымдық элементтері толығырақ
зерттеледі.
Эндоплазмалық тор — ... және ... ... ... ... ... ... күрделі бұтақтанған тор түзетін, көлемі өте
кіші қуыстар мен каналдардың күрделі системасы.
Қызметі жөнінен эндоплазмалық тор, тек ... ... ... ... ғана ... ... ... әр түрлі ... және ... да ... ... ... бұл ... әлі толық зерттелген жоқ, РНҚ-ның бірнеше типтері белгілі;
Информациялық (и РНК) ... ... және ДНК ... ... ... ... ретінің «айнадай» көшірмесі болып табылады, ол
блоктың құрылымы туралы информацияны әкеледі;
тасымалдаушы (т-РНК) - амин ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық құрамына кіреді.
Кейбір вирустарда тұқым қуалауды ... ... РНҚ ... ... бар ... «қожасының» клеткасына түскен соң «кері транскриптаза»
деп аталатын арнаулы ферменттің көмегімен ДНК. молекуласын синтездеуді ... ... және ... ... ... нроцесі одан әрі
қалыпты жол бойынша жүреді: ДНК =>және=>РНК белок.
Қосындылар — бұлар тұрақсыз клеткалық ... ... ... ... ... ... тіршілігінің әр түрлі түрінде олар микроскоп астынан
көрінеді және көбінесе құрылыс немесе пластикалық материалдық белоктың сол
сияқты ... ... ... ... ... ... ... және қартаюы. Көбею немесе өзін өндіруге
қабілеттілік барлық тірі ... (бір ... ... ... ... ... Ол клеткалардың бөлінуінсіз
мүмкін емес және ... ... ... ... ... ... ... екі формасы өсімдіктер мен жануарларға, ал біріншісі адам
мен жануарларға тән.
Клеткалардың көбею процесі организмнің өсуі мен ... ... ... және мүшенің функциональды әрекеті үшін қажет. Мүнда
өсетін организмде клеткалар санының ... ал ... ... ... ... ... ... кенеттен бола қалманды, бірнеше сағаттан бірнеше күндерге
және айларға ... ... ... ... ... ... ауыздағы
эпителийдің түсуі, киім және аяқ ... ... ... ... түлеуі, адам мен жануарлар терісінде күстенген қабаттың түзілуі.
Адам организмінде бүкіл организмнің қанша өмірі болса, ... ... ... клеткалар болады. Оларды ұзақ жасайтын клеткалар деп
атайды. Олар — нерв жүйесінің клеткалары. Бұл ... ... ... ал оның өсіп ... ... ол ... шекте тек көлемін ғана
ұлғайтады әрі функциясы жетіле береді. Егер бұл клеткалар өлсе, ... ... ... ... организмінде біртіндеп өлетін кәрі ... гөрі ... әр ... көп болады. Бұл — организмнің өсу және даму белгісі.
Қартаятын ... ... оның ... ... және ... ... ... жүреді, Клеткалардың
қартаюы олар түзілісімен-ақ бірден басталады. ... ... ... ... бар ... ... организм қартаюын
болдырмауда, көп жасау үшін күресте, оның жұмыс ... ... ... ... ... өзгеруі. Қалыпты қызмет атқаратын клеткадағы
тіршілік ... ... ... ... ... сіңірумен және ыдыраудың
соңғы өнімдерін осы ортаға шығарумен байланысты. Осы екі ... ... ... құрайды.
Тіршілік ету үшін зат алмасудың маңызын ... ... ... өз ... атап ... ... И.М.Сеченов: «Сыртқы
заттың тағдырын оның денеде кезуі кезінде қадағалау — ... ... ... ... деп ... ... екі ... — катаболизмнен (диссимиляция) және
анаболизмнен (ассимиляция) құралады.
Катаболизм — бұл ... ірі ... ... ... және белоктардың) көбінесе тотығу ... ... ... ... ... ірі молекулалар өзінен кіші,
мысалы, сүт және сірке қышқылдарының, көмір қышқылының, аммиактың ... ... ... ... катаболизмінде, олардан ... ... (АТФ) ... ... ... ... ... қор болып жиналады.
Анаболизм — бұл жай ... ... ... ... ... ... ... қышқылдарын, белоктар мен
майларды) ферменттік синтездеу. Синтез ... ... ... және ... ... ... болғандықтан, олар бос
энергияны ттынумен байланысты, ... ... ... ... түрінде беріледі.
Катаболизм мен анаболизм клеткада бір мезгілде жүреді, бірақ көбіне
оның әр учаскелерінде жиіректеу ... ... ... ... ... ыдырау өнімдері түзіледі және ассимиляция
процестерінің өтуіне қажетті энергия жасалады. Осы ... ... тірі ... өмір ... ... ... ... негізінде, бір-бірімен тығыз байланысты, белгілі
ретпен жүретін көптеген химиялық реакциялар ... Бұл ... ... және ... нерв жүйесінің бақылауында болады.
Клеткаларда өтетін ферменттік реакциялардың жиынтығын аралық метаболизм, ал
оның өнімдерін мегаболиттер деп ... және ... ... деп те ажыратылады. Біріншісі
организм клеткалары мен ткандерінде үздіксіз ыдырайтын қосылыстарды қалпына
келтіреді, ... ... ... ... камтамасыз етеді.
ІІластикалық және энергетикалық алмасулар сыртқы ... ... ... ... ... ... заттар пластикалык алмасу реакциялары
үшін материал болып табылады, ал ыдырау реакциялары кезінде олардан ... ... ... босайды. Клетканың одан әрі өзі пайдалана
алмайтын өнімдері - ... ... ... ... тірі ... ... ... энергияның басты
таратушысы АТФ деп саналады. Өз энергиясын басқа молекулаларға берген
кезде, ол ... ... ... ... және ... ... энергетикалық
аналогына — аденозин-диофосфатқа (АДФ) айналады. АДФ өз ... ... ... қосып алып, күн сәулесі (фотосинтездік клеткалар жағдайында),
немесе химиялық энергия есебінен (гетеротрофтық клеткалар жағдайында) ... ... ... ... қайтадан ала алады.
3 - сурет. Жалған аяқтарының көмегімен лейкоциттің қозғалуы (қозғалу бағыты
стрелкамен көрсетілген).
Сонымен АТФ—АДФ системней ... ... ... ... етеді.
Клеткалардың тітіркенгіштігі және қозғыштығы. Клеткалардың маңызды
функцияларының бірі тітіркенгіштік пен ... яғни ... ... ... ... ... және оларға ерекше бір тән ... беру ... ... Мысалы, нерв және бұлшық ет клеткалары белгілі
имнульстерде тітіркеністер (көбінесе электрлік қозулар) туғызады, ал ... ... ... ... ... (экскреттер) немесе
басқа сұйықтарға (инкреттерге) шығатын заттар жасап шығарады. Нерв, жүрек-
тамыр және басқа системаларды ... ... ... ... деп ... және организмнің құрсақ ішінде дамуы
Аналық жыныс клеткада (жұмыртқада) анасы жағынан ... ... ... (майлар, углеводтар), пластикалық материалдар
(белоктар, ішінара майлар) және су болады. Аналық жұмыртқаның ... ... ... ... аз, ал ... ... ұрығы құрсақ
ішінде дамитын болғандықтан, ұрықтың барлық дамуы ... ... ... жыныс клеткасы (Сперматозоид) жетілген кезде активті
қозғалады. Оған реотаксис ... яғни ... ... қарсы қозғалу тән..
4-сурет. Кірпікшелі эпителийдің ... ... ... кірпікшелер көрінеді.
Сперматозоид ядросында әке жағынан ... ... ... ... ал ... - ... қозғалуы мен
энергиясының көзі болып табылатын митохондриялық ... ... және ... ... клеткалары гаметалар деп аталады, ал олардың
қосылуы нәтижесінде зигота түзіледі. Көлемі, хромосомаларының саны ... ... 46) және ... бойынша (бөлінуге қабілеттілігі, аталық және
аналық тұқым ... ... оның ... жыныс
клеткаларынан айырмасы бa. Зигота бөліне бастайды және микроскоппен ... үш ... ... ішкі және ... бар, көп клеткалы шарға
айналады. Сыртқы ... - ... тері ... эпителийлері
нерв системасы және сезім мүшелері, ас қорыту бездері, ... ал ... ... ... ... ... кан және зар ... ... жеті күн ... ... ... ішінде даму процесі
(эмбрион) көпке лейін ланцетниктің, құстардың және басқа да жануарлардың
даму ұқсастығы бойынша ... жылы ... ... ... 60 күн бойы адам ... ... жағдайларда бақылады. Бұл зерттеулердің нәтижесі ... ... ... - ... ... айлық баланың фотографиясы (ана құрсағындағы).
Эндоскопиялық техниканың көмегімен швед ... ұрық пен ... ... табиғи жағдайларда (жатырда) бақылады және фотографияға
түсірді.
Үш ... ұрық ... бас ... ... көздің,
жұлынның, қалқан безінің, өкпенің, бауырдың, бүйректің, ішектің ... ... ... ... ... ... ... «әлі де
болса қарапайым жүрек» соға бастайды. Ұрық денесінің ұзындығы бұл кезде 2,5
мм-ге жетеді.
Апталық эмбрион (ұзындығы 2 см) ... сулы (суы бар) ... ол оны ... шайқалудан және қысылудан қорғайды.
Басында ұрық қоректі «сары уыз ... ... ... ал ... жолдасынан алады. Оның тамырымен жатын ... ... ... ... ұрықтың қанына қоректік заттар мен
оттегінің диффузиясын қамтамасыз ... ... ... мен эмбрион
эритроциттерінің араласуы болмайды.
Ұрықтанудан бастап тканьдердің, мүшелердің және олардың ... ... ... аяқталғанға дейінгі кезеңі (8 аптаның аяғы)
эмбриональдық деп аталады. 9 ... ... даму ... ... ұрық ... ... көп жағынан организм жаңа туған балаға ұқсайды (бет
пішіні, ... ... айға ... іштегі нәрестенің жақсы түзілген аяқ-қолдары
болады, беті жаңа туған баланы еске ... ал төрт айда ... ... ... 18 апта ... ... ... ол жаңа туған
балаға неғұрлым ұқсас, жұқа терісі арқылы бұтақтанған қан тамырлары ... басы ... ... ... ... оң қолының үлкен саусағын
аузында ұстап тұр. Демек, жыпылықтау және copy рефлекстері ... ... ... ... әр түрлі бола бастаған. Демек, оның ... ... ... бұған дейінгі аптадағы дамуынан әлдеқайда
жетілген.
Туар алдында ұрықың салмағы орташа ... г-ға, ал ... ... ... ... ... жаңа ... бала бақырады және аяқ-қолдарын
ретсіз қимылдатады т.б. Мұның бәрі оның жатыр ішінде қалыпты дамығанын және
ауа кеңістігінде өмір ... ... ... ... ... ... ... ұрық жаңа туған бала деп
аталады. Айналасындағылардан және алдымен шешесі мен ... ол ... ... ... ... ... бұзуы (алкоголь, темекі тарту т. б.), ауруы және
жарақаттануы іштегі ұрықтық дене және психикалық өсіп ... ... ... да ... әсер ... Бұл ... қоса туған аномалиялардың,
кемістіктердің және жас ... ... ... ... ... ... өмірі жайлы жағдайда болса іштегі нәрестенің өсуі мен дамуына
және туғаннан кейін де ... ... әсер ... ... ... бұл ... өсіп жетілудің — акселерацияның (лат. acceleratio —
жылдамдау) себебі болып табылады. Орта қалыптағыдан гөрі жоғарырақ, ... 400 г және ... ... 52—54 см, ... жиі туа ... өмірін кезеңдерге бөлу
Ғылымға негіз деп ең алғашында Н.П. ... ... (1906 ж.) ... мен ... ... бөлу қазіргі ғылым мен практиканың деңгейіне ... ... ... Академиясының Жас ерекшеліктерінің
физиология институты адам өмірін мынадай кезеңдерге бөліп басшылыққа алуды
ұсынды:
| |1 ... ... | |10 күн |
| | | |1- | |
| |2 ... шақ | ... 1 жыл |
| |3 ... шақ | 1|- 3 жыл |
| |4 ... ... шақ | 4|- 7 жас |
| |5 ... ... шақ | |12 ... ұл балалар |
| | | |8- |-11 ... қыз ... |
| | | |8 | |
| |6 ... шақ |13- |16 ... ұл балалар |
| | | |12- |15 ... қыз ... |
| |7 ... шақ |17-1|21 ... ... |
| | | |6- |20 ... ... |
| |8 ... шақ |22- |35 ... ... |
| | | |21- |35 ... әйелдер |
| | |ІІ ... | 36-|60 ... ... |
| | | |36- |55 ... ... |
| |9 ... шақ | |74 ... ... |
| | | |61- |74 ... ... |
| | | | | |
| | | |56- | |
| |10 ... шақ |75- |90 ... ... пен әйел |
| |11 |Көп жасайтындар |90 |жас және одан ... ... ... адамның құрсақ ішінде даму кезеңі жоқ ал ... ... ... ... ... ... заңды пенсия
жасына жетуі т. б.). Академик А. А. Маркосян адамның жеке дамуын кезеңдерге
бөлудің негізі етіп ... ... ... ... «биология-лык
системаның сенімділігін» алуды мумкін деп санаған, өйткені «бұл ... ... ... да бір ... ... ... ... циклдің
қайсыбір бөлігін қарауға арналған, ұсынылып отырған теориялардың көбіне тән
сыңаржақты емес. Мұнымен келіспеуге болмайды, бірақ ... ... ... ... ... керек еді, өйткені бұл адамның эмбрионы мен іштегі
ұрықтың тек ... ... ... Онда ол филогенездің ... ... ... ... ... ... ... өзінің
онтогенездік (организмнің жеке дамуының тарихы) даму бөлігінен өтеді.
Организмнің биологиялық системасының сенімділігі. Әр адам өзінің ішкі
күйіне (тұқым ... ... және ... ... ... ... ... т.б.) сай дамиды. Бұл мүшелердің системогенезін, олардың
қалыптасуын және ... ... жас ... ... ... биологиялық системаларыныц сенімділігін зерттеуге XX ғ. 50
жылдарында көніл ... ... ... ... ... ... ... ең жетілген аппараты ретінде» ми және сезім ... ... ... Нерв ... артық болу принципі
сенімділікті арттыру құралдары ... ... Оның ... ... клеткалар деп аталатын клет-калардың, яғни
салыстырмалы түрде пассивті қызмет ететін және ... тек ... ... ғана ... кірісетін клеткалар бар деген жорамал
қойылды. Бұл гипотеза ... ... ... ... механизмін
бірқатар дәрежеде ашады және тіршілік қабілеттілігі ... ... де ... ... ... ... әр ... биологиялық система сенімділігінің өзіне
тән ерекшеліктері бар. Мысалы, қыз баланың ұрықтық жұмыртқа бездерінде — 40
000-нан — 200 000-ға ... ... ... ... ... ... тек ... жұмыртқа клеткалары пiciп жетіледі. Адамның
қанында болатын 10 мл тромбинмен 500 ... ... ... ... ... ... бір адамның қанын ұйыту үшін ол өте аз мөлшерде керек. ... ... ... қамтамасыз ететін орасан көп резерв
мүмкіндіктері бар. Оның үстіне олар тұқым ... ... ... ... ел тіршілік әрекеттері шекарасын кеңейте түседі.
Сонымен организмнің биологиялық системасының ... деп, ... оның ... ... ... ... мүмкіндіктермен
қамтамасыз ететін физиологиялық процесс қатынасымен реттеу деңгейін айтады.
Өсу мен ... ... ... ... ... белгілерінің балаларына берілуі тұқым қуалау деп аталады.
Тұқым қуалайтын ... ... ... көздің түсі, беттің ... ... ... дауыс т. б.) аспапсыз, екіншілері цитоплазма мен
ядролық ДНК-ға қатыстылар (зат алмасу, қан ... ... ... т.б.) тек ... ... ... анықталады.
Баланың өсуі мен жетілуі тұқым қуалау бастамаларына ғана емес, сонымен
бірге ... ... да ... ... ... қолайлы және қолайсыз
немесе ауыртпалықты түрлері болады.
Жеке адамның қабілеттілігі мен үйлесімділігінің дамуын қамтамасыз
ететін ... ... ... ... ... ... ... дарындылығының деңгейіне жете алмай, өшеді, мысалы; жақсы
әншілік дауыс, ... ... ... ... т.б. дамымайды.
Ауыртпалықты тұқым қуалаушылық тіпті жақсы ортада ... ... ... ... әр ... ... ете алмайды. Әдетте, ол
аномалиялардың (қалыптан ауытқулар), тіпті кемістіктердің кейде — ұзақ ауру
мен ... ... ... ... ... бірге балалар аномалияларының
себебі — ата-ана маскүнемдігі мен кәсіби зияндылығы (радиоактивтік заттар,
діріл, улы мхиикаттармен ... ... ... оның ... ... ... ... деп қарауға болмайды. Бірқатар Жағдайларда ол ... ... ... ... ... жиі енгізу арқылы гемофилияны емдейді.
Қолайсыз тұқым ... бар ... ... үшін ... ... жөн. ... консультация жақын туыстардың үйленуін
болдырмайды, өйткені ол кеміс ... ... ... ... табылады.
Тұқым қуалайтын белгілері бар балаларды ертерек білу, дер кезінде
біреулерін дарынды балаларға ... ... ... ... жіберуге мүмкіндік береді.
Қосалқы мектептерде ақыл-ойы мен денн кемістігі бар ... ... ... ... ... пайдалы еңбекке тартылады, сауаттылықты
меңгереді және өзінің ақыл-ойының дамуын күшейтеді. Балалардың ... ... ... ... ... және ... ... етеді.
Жоғары маманды ... ... ... ... ... ... және ... да нышандарын дарындылыққа
дейін өтілдіреді, дарындылықтың туа пайда болған қабілеттілік пен ... ерен ... ... ... ... белгілі.
Ата-аналар өзінің баласын, шындығында олардың нышандары өте қарапайым
болғанымен, «ғажайып қабілетті» көрінетін мұғалім білуі ... ... ... ... бар ... ... баланың өзінен байқалған,
мүмкін оған атасы мен арғы атасынан тұқым қуалай жеткен ... ... ... дер ... ... айту ... Тұқым қуалаушылықтың
ерекшелігі өте ұзаққа созылған тұрақтылығы, яғни ... ... ... бойына жүреді әрі бірінші ұрпақтарда әрқашан көріне
бермейді (рецеесивті ... ...
Похожие работы

Бірлестіктер мен экожүйелердің экологиясы (синэкология) 5 бет
Тәрбие процесі туралы жалпы ұғым 4 бет
Педагогикадан мемлекеттік емтиханға дайындық 40 бет
Экология ғылымының пайда болуы мен қалыптасу кезеңдері және қазіргі экологиялық білім беру маңыздылығы 43 бет
Психиканың пайда болуы және дамуы 31 бет
Шығармашыл тұлға – біртұтас жүйе 8 бет
Психика мен сананың пайда болуы, бала психикасының дамуы 15 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
Жас ерекшелік психологиясы 7 бет
Адамның психикалық дамуы 6 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2903

^