Сыныптан тыс музыкалық тәрбие беру [ 66 бет ]

М А З М Ұ Н Ы

К і р і с п е......

I тарау. Тәлім- тәрбие жұмысының әлеуметтік –
педагогикалық мәні.

1.1. Тәрбиенің негізгі мақсат-міндеттері, мәні,
мазмұны.

1.2. Оқушыларды музыкалық мәдениетпен таныстырудағы
сыныптан тыс жасалатын жұмыстардың түрлері.

II тарау. Сыныптан тыс жүргізілетін жұмыстардың
экспериментті ізденісі.

2.1. Сыныптан тыс тәлім- тәрбие жұмысын жоспарлау
және талдау.

2.2. Оқушылармен лекция - концерт өткізу үлгісі.
К І Р І С П Е.

Қоғамның экономикасын, мәдениетін, әлеуметтік, рухани өмірін дамытуда әр адамның жеке тұлғасы, азаматтық келбеті, адамгершілігі отаншылдығы, ұлтжандылығы, еңбекке деген шығармашылық қабілеті мен белсенділігі шешуші роль атқарады. Жас ұрпақты осындай тұлға етіп тәрбиелеуде шебер ұстаз - жетекшінің атқарар жүгі мол. Әрине, бұл жолда тәлім –тәрбие ісін жаңаша ұйымдастыру, жаңа тәрбие бағдарламалары да, тәрбие құралдары да, техникалық жабдықтар да қажет, әрі мәнді. Бәрінен де жас ұрпаққа рухани дүниені дұрыс танытатын, адамдықтың, әлемдік мәдениеттің шырқау шыңына бағдарлайтын музыка пәні мүғалімінің орны бөлек.
Педагогикалық шеберліктің компонентеріне- психологиялық, педагогикалық білімнің тереңдігі, кәсіптік қабілетінің дамығандығы, педагогикалық техниканы игергендігі жатады. Педагогикалық техника- оқушыларға әсер етудің сан қилы тәсілдерінің жиынтығы. Педагогтік өнері, даусы, ырғағы, сөйлеу темпі, көзқарасы, мимикасы, бұрылысы, жүрісі т.б. сан түрлі қимылы жатады. А.С.Макаренконың педагогикалық техниканы игерудің маңызын ерекше бағалаған. Өнер институтындағы сияқты педагогикалық оқу орындарында да дауысты қою, сөйлеу, қарау өнерімен таныс болу қажет деп есептеген. Дауысты мұғалімнің жұмыс құралы деп таныған. ”Тәрбиенің даусын үйлестіре білуінде де, өзінің бет құбылысын басқара білуінде де педагогикалық шеберлік болады”,- деген, ендеше әрбір педагог шеберлікке жетуді мұрат етуі тиіс.
Музыка пәні мұғалімәнің күнделікті жұмысында психология мен педагогикадан терең білімді білу, тәрбиенің мақсат- міндеттерін, прициптерін, оқушы- тәсілдерін теориялық тұрғыда түсінуге мүмкіндік тудырады. Содай-ақ оның ғылым салаларын жақсы білуі, жеке оқушыларға, оқушылар ұжымына дәл мінездеме беруге оқушылардың әрекетіне, құбылыстар мен факторларға дұрыс талдау жасап, тиімді тәрбие әдістерін белгілеуге мүмкіндік тудырады.
Тәрбиеде табысқа жету үшін музыка мұғалімінің кәсіби қабілетінің болуының мәні ерекше. Кәсіби қабілеттілікке көрегендігі, оптимистік болжам жасай алуы, ұйымдастырушылық іскерлігі, педагогикалық интуициясының болуы жатады.
Сайып келгенде , музыканттың тәрбиелік ықпалының күші- оның жеке басында, жоғарыда аталған қасиеттерді игеруінде.
Өйткені адамзаттың адамгершілік және рухани тәжірибесі, мұраттары жас ұрпаққа мұғалімнің, оның ішінде музыка мұғалімінің еңбегімен жетеді.


Дисциплина: Өнер, музыка
Тип работы: Дипломдық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы

Урезанное содержание работы для ознакомления
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
МУЗЫКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ТЕОРИЯСЫ МЕН ӘДІСТЕМЕСІ КАФЕДРАСЫ.
Педагогика мен ... ... ... мен ... ЖҰМЫС
“Сыныптан тыс музыкалық тәрбие беру”
М А З М Ұ Н ... і р і с п ... ... Тәлім- тәрбие жұмысының әлеуметтік –
педагогикалық мәні.
1.1. ... ... ... ... ... ... мәдениетпен таныстырудағы
сыныптан тыс жасалатын жұмыстардың түрлері.
II тарау. ... тыс ... ... ... ... тыс ... ... жұмысын жоспарлау
және талдау.
2. Оқушылармен лекция - концерт өткізу үлгісі.
К І Р І С П ... ... ... ... рухани өмірін
дамытуда әр адамның жеке тұлғасы, азаматтық келбеті, ... ... ... деген шығармашылық қабілеті ... ... роль ... Жас ... ... тұлға етіп
тәрбиелеуде шебер ұстаз - жетекшінің атқарар жүгі мол. ... бұл ... ... ісін жаңаша ұйымдастыру, жаңа тәрбие ... ... ... да, ... ... да ... әрі ... Бәрінен де
жас ұрпаққа рухани дүниені дұрыс танытатын, адамдықтың, ... ... ... ... ... пәні ... орны бөлек.
Педагогикалық шеберліктің компонентеріне- ... ... ... ... қабілетінің дамығандығы,
педагогикалық техниканы игергендігі ... ... ... әсер ... сан қилы ... ... Педагогтік өнері,
даусы, ырғағы, сөйлеу темпі, ... ... ... ... ... ... қимылы жатады. А.С.Макаренконың педагогикалық техниканы
игерудің ... ... ... Өнер ... ... оқу ... да дауысты қою, сөйлеу, қарау өнерімен таныс
болу ... деп ... ... ... ... ... деп ... даусын үйлестіре білуінде де, өзінің бет құбылысын басқара
білуінде де ... ... ... деген, ендеше әрбір
педагог шеберлікке ... ... етуі ... пәні ... ... жұмысында психология мен
педагогикадан терең білімді ... ... ... міндеттерін,
прициптерін, оқушы- тәсілдерін теориялық тұрғыда түсінуге ... ... оның ... ... жақсы білуі, жеке оқушыларға,
оқушылар ұжымына дәл ... ... ... әрекетіне, құбылыстар
мен факторларға дұрыс талдау жасап, тиімді тәрбие әдістерін белгілеуге
мүмкіндік ... ... жету үшін ... ... ... ... мәні ерекше. Кәсіби қабілеттілікке көрегендігі, оптимистік
болжам жасай ... ... ... ... ... ... келгенде , музыканттың тәрбиелік ықпалының күші- оның ... ... ... ... ... адамзаттың адамгершілік және рухани тәжірибесі, мұраттары
жас ұрпаққа мұғалімнің, оның ... ... ... ... ... ... ... тәрбие жұмысының әлеуметтік – педагогикалық
мәні.
1.1. Тәрбиенің ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдай,
демократияланған, ізгіленген кезең ... ... - ... ... ... жаңғыртуды, халықтық педагогиканы тәрбие процесінде ... ... етіп ... ... әр ұлттың тарихының ұрпақтарға
оқытылуы, салт ... ... және ... мен ... дамуы,
ұлттық бостандық жағдайында болуы мүмкін.
Қазақстан ... ... ... ... және
Білім туралы Заңында : осы ... әр ... ... ... дәстүрлері
бүкіл адамзат мәдениеті дамуымен диалектикалық бірлікте қарастырылып, ... ... ... ... ... қайнар көзі бола алады,- деп
көрсетілген. Бұл құжаттарда айтылғандай, ... ... ... ... ... ... емес. Себебі, қоғамның алға басуы
жас ұрпақты білім, тәрбие арқылы дамытуға , жаңаша ойлауға, ... ... ... ... ... ... орай,
қоғамды дамытатын жас азаматтың жеке ... жан- ... ... белгілі дәрежеде ғылыми білім жүйесін, ана тілін ... ... ... ... ... ... талдай алатын болуы керек.
Сонымен бірге өзге халықтардың ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін, эстетикалық
талғамын дамытуға ... ... ... ... ... ... даяр ұрпақты ... бір жағы ... ... ... ... ... жағы тәлім- тәрбие мазмұны арқылы ... ... ... ... ... ... білім мазмұнын
қазіргі ғылымның құрылымына ... оқу ... ... шығармашылық ойлауы мен өздігінен еңбек ... ... ... дұрыс тануға, жалпы азаматтық мәдениетті бойына
дарыту ... ... ... ісін ... белсенді ақыл- ой еңбегі саналы іс-
әрекеті негізінде ұйымдастырса, ... ... ... ... ... ... ... сезім, мінез –құлықты қалыптасыру
негізінде ұйымдастырған абзал.
Жас ұрпақты тәрбиелеуде, оның ... туа ... ... ... ... ... үлгі ... талап ету арқылы
жауапкершілігін жетілдіруге, ... ... ... ... ... ... жол ашылады.
Байқап отырғанымыздай, халыққа білім беру ... ... ... ... ... пәні ... алдында жас ұрпаққа
эстетикалық білім - тәрбие беру ... ... ... ... ... мәселесі тұр.
Білім мазмұны жеке тұлғаны ... ... ... меңгерту үшін қызмет етеді.
Білім мазмұны деп- жеке адамның ой- ... дене ... - ... қаситтерін, эстетикалық қабілеттерін, талғамын,
мінез- құлқын дамытуды, жалпы ... ... ... ... ... ... дербес өмір сүруге дайындайтын ғылыми-
білім, ... ... және ... жүйесін қалыптастыратын
жадығаттарды айтамыз.
Тәрбие жұмысы мақсатында педагогикалық үйірмелер, ... ... ... ... ... кештер, кездесулер,
айтыстар, ... ... ... ... сымбаттылар,
білімділер, өнерлілер, іскерлер ... ... ... ... ... ... ... саяхаттар т.б.
ұйымдастырылады. Сонымен, оқыту ... ... ... ... ой
еңбегі, саналы іс -әрекеті негізінде ұйымдастырып, тәрбиелеу ісін
қоғам ... ... ... тәжірибелік бағытта, ұлттық ... ... мен ... ... ... негізінде
ұйымдастырса, жұмыс нәтижелі болады.
Жас ұрпаққа тек ... ... ... ғана ... өзіндік
ақыл- ойы, талап- тілегі, ... бар ... ... қарап, бойындағы
туа біткен, табиғи мүмкіндіктерін дамыту, бағалау, сенім, үлгі көрсету,
талап ету ... ... ... ... ... оқу- ... жұмысын жүргізу ... ... ... жол ... ... еңбек объектісінің ... ... ол ... ... бір мезгілде тәрбиенің
объектісі де, субъектісі де бола ... жеке ... ... Қоғамдағы
жас ұрпақ тәрбиесі төрт түрлі ... ... ... ... ... аспақ : отбасы, мектеп, әлеуметтік орта, жұртшылық. ... ... ... ... ... ... ... мұғалімі.
“ Ана тілін ұмытқан адам өз ... ... ... да қол ... (Ғ.Мүсірепов ), сондықтан болашақ
педагогтарда орта ... және ... ... қабырғасында тәрбие
құралы болып табылатын ана ... ... ... ұлт әдебиеті
мен өнері туындыларына қанықтырып халықтық ... және ... ... сіңірту жағдайында ғана оқу- ... ... ... қол жеткізуге болады.
Оқу- тәрбие жұмысының мазмұндылығын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... жұмыс істейді. Оқу көмегін
ұйымдастырады.
Оқушыларға ... пен ... ... қойылатын
педагогикалық талаптардың бірлігін қамтамасыз етіп, ата- ... ... ... ... ... ... денсаулығын нығайтуға
жағдай туғызып, үлгерімі мен сабаққа қатысына қамқор ... ... ... ... ... дамытатын шараларды ... ... ... ... ... ... ... пәні мұғалімі оқушыларға музыкалық білім берумен қатар,
жан- жақты дамып қалыптасуына ... ... ... ... ... етіп ... Педагогикалық ықпалдың ... ... іске ... ... пәні ... және ... қабылдауы
мен белсенділігіне байланысты. Олай болса, музыка пәні ... басы ... ... ... ... жоғары талап қойылады. Ол
талаптарға теориялық, тәжірибелік дайындығының болуы, ... ... ... мен ... т.б. жатады. Бұл талап музыка
пәні мұғалімінің өзін- өзі ... ... жеке ... ... ... шеберлікке, іскерлікке жетудің
құпияларын игеруін қажет етеді.
1.1.б)Тәрбие жұмысының ерекшелігі мен қиыншылығы.
Бірінші ... ... көп ... көп ... процесс
екендігі.Тәрбие мақсат, міндет, мазмұн, идеологиялық ... ... ... сияқты әлеуметтік күштердің тәрбие мен талап қоюдағы
бірлігін сақтау, тәрбие ... ... ... тиімді пайдалану басты
ерекшелігі.
Екінші ерекшелігі- тәрбиенің ұзақ процесс екендігі. Адам өмір ... ... тез ... жету ... ... Ол ұзақ ... - талмай, шыдамдылықпен тәрбие жұмысын жүргізуді ... ... ... тәрбиенің сатылы сипатта болатындығы.
➢ 1-сатыда: Отбасында, балабақшада, бастауыш ... ... ... ... ... ... ... мен
мінез- құлықтың алғашқы дағдылары бойға қалыптасады.
➢ 2-сатыда:Этикалық түсініктерді меңгеріп, ... ... ... ... ... көрсету, қоғамда қарапайым тәртіп
ережелерін сақтау, орындау дағдысы қалыптасады.
➢ 3-сатыда: Дүниені ... тану ... ... ... ... ... ... бойға даруы,
күрделі сезімдердің бұдан әрі қарай тереңдеп дамуы іске ... ... ... шек ... бір- ... ... ... ерекшелігі- тәрбие жұмысы ... бір ... жас ... ... ... бірте-бірте күрделеніп
берілуі, бір қасиеттің қайталанып, толықтырылып түсіндірілуі.
Бесінші ерекшелігі- тәрбие ісінің екі ... ... ... ... пәні мұғалімінің тәрбиелік ықпалы тәрбиеленушілердің
ішкі ойымен , ниетімен ,өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Олай болса, тәрбие ісінде
де, музыка пәні мұғалімі де, оқушылар да ... ... ... ...... ... педагогтар ұжымының
ұйымдастырушылық қабілетінің күшті ... мәні зор ... беру ... ең ... ... жұмысы” деп бекер
айтпаған . Музыка пәні ... ... ... зор
болғанда ғана жеке оқушыларға ... етіп ... ... қарым –
қатынасынын жолға қойып ... ... ... ... тәрбие нәтижесін тез арада ... ... өте қиын ... ... ... шығарма, мазмұндама, ауызша
сұрау, есеп алу т.б.) ал қаншалықты ... ... ... ... ... ... тәрбие болашаққа ұмтылған іс-әрекет.Бүгін
мен мен ертеңгі келешек өмірдің ұштасуы.
Бүгінгі жақын мақсат- болашақтағы ... және алыс ... ... ... оқушы- ертеңгі азамат, маман, қоғамдағы дамытушы, ... ... ... ... ... аталған ерекшеліктерімен қатар,
өзіндік қиыншылықтары да бар.Атап айтсақ:
← а).тәрбие жұмысын ұйымдастыру оқу ... ... ... жағынан едәуір
қиындық тудырады.Оқу белгілі уақытта,сабақ
кестесіне байланысты ... ... ... ... уақытын музыка пәні мұғалімінің
оқушылардың бос ... ... алып ... ... ... бағдарламасы жалпылама
жасалған, ал оқу процесінде әр пәннің жеке- жеке
бағдарламасы бар. Бұл ... ... ... ... мүмкіндік бермейді.Тәрбие салаларына
байланысты тақырыпқа бөлініп ... ... ... ... ... әдістемелік құралдар
тапшы.
← б).тәрбие жұмысының жалпы мазмұнына ыңғайлап,
музыка пәні мұғалімі ... өзі ... ... өзі сұрыптап ... , ... ... Бұл ... пәні ... ... уақытын алса,
екіншіден күрделі, жан- жақты еңбекті талап етеді.
Аталған ерекшеліктер мен қиыншылықтар музыка пәні ...... ... мен ... шеберлік пен дағдыны, педагогикалық
іскерлікті, тәжірибені ... ... ол әр ... жеке ... және ... ұжымын зерттеп таниды. Тәрбие құралдары мен
әдістерін таңдайды, сол ... ... жеке ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Осы орайда, музыка пәні мұғалімі
тәрбиені кешенді жүргізуге тырысады. Оның мәні - ... ... ... ... ... ... ... бірілігігн сақтау, тәрбиені
жоспарлау, есепке алу, нәтижесін ескеру, ... ... ... ... ықпал ету, тәрбиелеу, тәрбиеде барлық әлеуметтік күштердің
бірілігін қамтамасыз етеді. Демек, тәрбиені кешенді ... ... ... келуден, жүйесіздіктен құтқарады.
Тән тәрбиесі .
Жеке тұлғаны жан- жақты ... тәр ... мен ... ... орын ... Олай ... ... адамзат қоғамы сан
ғасырлардан бері ... ... және ... ... ... жаны ... дені сау азаматтың қолынан келеді. “Денің сау болса
жарлымын ... ... жаны ... “Тәні саудың- жаны сау” дейді
халық педагоикасы. Бұл қағидалар жас ұрпақты дені сау, тәні ... ... ... ... ой толық дамыған, адамгершілік ... ... ... ... ел қорғауға, еңбек ... ... ... ... - ... ... мақсат- міндеттері - жас
ұрпақтың денсаулығын ... ... ... жасау,өмір
тіршілігіне қажетті ... ... ... жаттықтыру, күш қуатын молайту,
мәдени- тазалық дағдыларына баулу болып табылады. Дұрыс ... ... ... ... оқу, тәрбие жұмысы арқылы жас ұрпақтың
дұрыс дамуына қолайлы жағдай жасап, ... ... ... ... ... ... дамыту үшін ғана
қолайлы жағдай ... ... ... ойы ... ... ... ... берік болып жетілуіне , дене еңбегі мен ақыл- ... ... ... ... ... тудырады.
Халық педагогикасында денені шынықтырудың төс тоғыстыру,
иық қағысу,маңдай сүзістіру,бел күшін сынау, соқыр теке, қыз қуу т.б ... ... ... ... күрес, хоккей, шахмет, дойбы т.б.
жарыстарда іске асырлады. Бұлар ... ... ... ... ... ... қабілетттілігіне баулиды.
Дене тәрбиесі өзге тәрбие бағыттарымен тығыз ... ... бірі ... ... ... тәрбиесі .
Адамның адам болып қалыптасуының құралы- еңбек. Еңбектің
нәтижесі ... ... оның ... саналы, шығармашылық көзқарасына
байланысты. Олай болса, бүгінгі таңдағы қоғам қажеттілігі- жас ... ... ... ... ... ... жолын дұрыс
таңдауға баулу. Баланың жеке басының ... ... ... ... баулу.
Баланың жеке басының еңбекке ... ... өсуі оны ... ... ... байланысты.
Тәрбие тек адамның ақылын дамытып және белгілі бір ... ғана ... ... ... еңбекке деген ынтасын арттыра түсуі
керек, мұнсыз оның өмірі ардақты да, ... да бола ... ... ... ... әсерінің салдарынан еңбекке деген ынтасы өсіп
те, өшіп те ... ... ... ... жас шағынан ұқыптылықпен
баулып, еңбекке деген ... ... ... ... ... ... –ақ ұл мен қыздың тәрбиесін отбасында өзара
бөлісіп атқарған. Ұлды төрт ... ... ... отын ... ... ... ... қолөнер шеберлігіне әкелері мен
аталары баулыса, ал қыз балаларды үй жұмысын, қолөнерін (кесте ... ... ... атқаруға яғни отбасының ішкі ... ... ... үйреткен. “Ата көрген - оқ жонар, ана көрген- тон пішер “ ... мәні ... ... Жастарды мамандыққа тәрбиелеу төрт түлік
мал бағуға ... үй ... ... т.б ... ... ептіліке,
қырағылыққа, бейімділікке, ұстамдылыққа, сыпайылыққа машықтандырған.
Өйткені, ... ... ... өмір ... ... ... ... адамгершілік – имандылық қағидаларымен сыйыспайды деп дәлелдеген.
Оларды ой еңбегі мен дене ... ... ... ... ... дәріптеу, еңбек адамын үлгі ету ... ел ... ... ер атандырар”,”Еңбектің наны тәтті”,
“Еңбегі аздың - өнбегі аз” ... ... адам ... ... ... ... ... мен тәрбиелеудің нәтижесінде қалыптасқан ... ... ... мен ... адам ... ... еңбекке
құштарлығын арттырып, мүмкіншілігін дамытатын сенімді құралына айналдырды.
Жастарды болашақ мамандығы ... ... ... ... еңбек етудің дағдыларын игерту әр пән ... ... пәні ... де ... ... Білім негіздерін оқып үйренудің
өзі – оқушыларды еңбекке тәрбиелеудің ... ... Оқу- ... ... қоғам, халық, ата- ана алдындағы жауапті міндеті- жүйелі
оқу еңбегіне ... : ... ... ... ... ... бақылау, өздігінен жұмыс істей алу дағдысын қалыптастыру, жұмыс
орнын дайындау, таза ... ) . ... ... ... әр ... жеке дара ... мен ... сай қатынас
жасау ерекше орын алады.
Ақыл- ой ... ... ... ... құбылыс, қоршаған орта туралы
сан түрлі мағлұматтар мен ... ... ... ... ... өзі ... ... білім жүйесі”
екенін ескерсек, баланың өз ... ... бай, сан- ... ақыл-ой дамуының қайнар көзі бола алмайды. Сондықтан музыка пәні
мұғалімі тарапынан ұйымдастырылып, ... ... ... өмір ... ... меңгерген мәліметтері мен дағдылары өмір
құбылыстарының нақты есептерін дәл ... ... ... да
нәтижесінде жалған түсініктерінің тууына негіз болады. Ақыл- ой тәрбиесі
тек ... ... оның ... ... процесінің құбыслытарымен
сипатталады. ... ... ... және ... ... , ой- сананың өсуі.
Ақыл- ойдың дамуы дегеніміз- ... ... ... ... ... ... тәжірибе жинақтауынан оның ақыл- ой ... ... және ... ... жетілуі, психиканың, ой- сананың
өсуі. Ақыл- ойды ... ... ... сан қилы іс- ... ұйымдастырылуы, әлеуметтік ортаның әсері, адамдардың ... ... ... ... мен ... ... ғылым, білім
сапасы.
Ақыл- ой тәрбиесі дегеніміз- жастарға мақсатты көздей ... оның ... ... ... ... тұрғыда танып білуін,
ғылым негіздерін ... ... ету, ... ... , адамдарға
дұрыс қарым- қатынасын қалыптастыру.
Жас ұрпақтың түйсік, ... ес ... және тіл ... ... процестерін дамыту- ... ой ... ... ... ... түйсік пен қабылдаудың дамуы неғұрлым
жоғары болса, дүниені ... ... ... бай ... ... ... ... дамуы еңбек пен ғылым- білімнің
ұштасуына байланысты. Қоғамдағы барлық байлық- адамның ақыл- ойымен, ... ... ... нәтижесі, ғылым мен техника, бүкіл өнер
туындылары, ... пен ... ой ... жетістіктері.Халықтық
педагогикада “Оқусыз білім жоқ, ... ... ... ... білім бұлағы,
білім- өмір шырағы”, ”Ақыл озбайды, білім тозбайды”, “Оқу ... ... ... өмір ... ... ... жас ұрпақтың ақыл-
ойын тәрбиелеу үшін пайдаланылған. Халық бар дүниенің тетігі ғылымда,
оны ... ... ... деп, ... ... парасатты, әділдік жолында
алыса білген адамдарды үлгі - өнеге еткен.
И.П.Павлов ... сөзі ... ... ... ... де, ол ми қабығында сан ... ... мен ... Сөз жеке зат ... ... ... ... заттар туралы
мәліметтер беріп, сол арқылы ойлауға, ой ... ... ... ... ... ... Сөз ... тәрбиелеу, ғасырлар
бойы жинақталған тәжірибені сақтау, білімді ұрпақтан- ұрпаққа жеткізу
құралы ... ... ... ... ... ... ... жастардың ақыл- ойын
дамытуда ауыз ... ... ... музыкасының өнер жарысын (өлең
жырмен ... өнер ... ән ... би ... күй ... ... ... - өнер , білім, өнер, еңбек,
кәсіпкерлік туралы өлеңмен сұрақтар ... оған ... ... ... ... ... ... ой- өрісін, білімін сарапқа салған. Көп ... ... ... ... ... ... ғылымға бағыттап, сөз
шеберлігіне тәрбиелеп отырған. Бұлар ... ... ... ... ... ... сауық кештерінде іске асырылып,
жастардың ой- өрісін ... ... ... ... ... қиялын дамытуға мүкіндік беретін. Халқымыз “Өнер алды- қызыл тіл”,
“Шешеннің сөзі - ... ... ... ... ... сөз- қамал
бұзар”,- деп жастарға сөз құдіретін , оның мәнін түсіндіріп ... ... ... мен ... ... ой тәрбиесі, бір- бірімен
өзара тығыз ... ... ... ... еңбекке деген көзқарасы
арқылы ... ... ... дамуына ықпалын
тигізеді.Адамгершілік ... ... ... адам ғана ... ... дайын тұрады. Адамгершілік тәрбиесі ... ... ... ... ... үшін ... ... , жан- жақты жетілген
адам даярлау – тәрбиенің басты мақсатына айқындайды.
Мораль дегеніміз адамдардың ... ... ... қалыптасқан
ережелерінің жиынтығы. Бұл ережелер жақсылық пен жамандық, әділеттілік пен
әділетсіздік, абыройлық пен абыройсыздық,ар- ... ... ... ... ... адамдардың мінезі мен іс- әрекетін ... ... ... адамдардың бір- біріне, қоғамға, ... ... ... ... ... ... келтіріп отырады. Мораль қоғамнан
тысқары тұра алмайды. Қоғам моральды ... ... ... ... Ал ... ... дамуына әсер етеді, экономикалық
құрылыстың өзгеруімен бірге ... да ... ... ... қоғамдық сана, саясат, құқық, ... , дін, ... ... ... ... ... ... ортақ ереже болмаса да,
жалпыға бірдей қарапайым ... бар. ... ... ... табиғат
апаты кезінде ... ... ... ... ... есептелінген.Өз балаларының алдында әкелік және аналық ... ата – ... ата- ... алдындағы өз борышын орындамаған
баланы моральдік атаулының бәрі де айыптаған,қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... барлық уақытта да
болған. Адамдардың қарым- қатынас ... осы ... ... ... ... ... -имандылық пен ізеттілік. Ал, ол
отбасы тәрбиесінен басталалы. ... осы ... ... бірінші міндет
деп саналған.
Адамгершілікке тәрбиелеуде негізгі жолы- оқу ... мен ... ... іс- әрекетінде тиімді ...... ... ... адамгерішілік туралы түсінігі мол болғанымен,
тәжірибеде іс- әрекеті, ... ... ... ... ... негізгі - тәрбие үрдісінің ролін ... ол үшін ... ... ... этика, физиология, биология, экология,
психология , музыка ғылымдарымен бірлікте талдау, ... жаңа ... ... ... ... ... орындарының жүйесіне
ендіру., педагогикалық үгіт- насихат тартуды күшейту т.б. Ол ... ... ... алып, раио, телевидение, баспасөз, кино,
театр,әдебиет,көркемөнер тәрбие құралдарын кеңінен пайдаланылған жөн.
1.1.(д).Оқушыларға эстетикалық тәрбие ... ... ... жас ... ... ... еңбектегі, табиғаттағы және әдебиет пен өнердегі әсемдікті,
сұлулықты, асқақтықты, азаматтықты, адамгершілікті дұрыс қабылдап, түсініп
бойына ... ... әділ ... тіршілкте іске асырып ... ... ... ... ... үйрету. Эстетикалық тәрбиенің мақсаты-
әр адамның ақыл- ойын, әсемдік жөніндегі сауаттылығын арттырып, ... тән- мен ... ... ... ету.Жасампаздықты мұрат
тұтып, өзінің ... ... ... ... ... ... білу қабілетін, қиялын, ... ... ... ... жан- ... ... еңбек сүйгіш, достыққа берік, жаны
сұлу, әдепті жастарды тәрбиелеудің басты бір ... ... кең ... Ол ... сезе ... Эстетикалық тәрбие көркемөнер құралдары ... ғана ... ... ... ... , табиғаттың әсемдігін тану кезінде,
адамдармен қарым- қатынас үстінде тәрбиеленеді.
Көркемдікке ... ... ... тәрбиеленеді.
Көркемдікке тәрбиелеу эстетикалық тәрбиенің негізгі қүрамдас ... даму ... жас ... ... ... ... ... сезім мүшелері мен шығармашылық қабілетін
ұштау, өмірдегі, көркемөнердегі әсемдікті түсінуіне, оны ... ... ... ету ... ... ... ... сезім- дегеніміз өмірдегі көркемөнердегі әсемдікті
қабылдаудан туатын эстетикалық нәр алу, ... ... Ол – ... ғана тән ... ... эстетикалық тәрбиені қоғамдық - мәдени өмірдің жан-
жақты ... ... ... сондай-ақ өткен дәуірдің алдыңғы
қатарлы дәстүрі мен тәжірибесіне ... ... ... ... өмір ... адам ... ... қызметінде өмірді және оның
әсемдігіні сәулелендіреді. Адамның әсемдікті сезе, тани білу ... ... ... оның ... байлығы мен эстетикалық мәденитінің
даму дәрежесіне байланысты.
Эстетикалық тәрбие өмір құбылыстарын терең ... ... ... ... етеді. Байқағыштығы мен ... ... ... әрі- сәрі ... ... ... Эстетикалық
әсерлену әсемдікті қабылдауға ғана ... ... ... ... мен ... терең түсінуге де негізделеді. Бұл
эстетикалық ... ... ой, ... ... тән ... ... ... шығарманы, табиғат әсемдігін, адамның жақсы тәртібін,
тамаша мінез- құлқын көріп сүйсіну, ... ... ... ... әсер ... сезіну адамның өмірін байытып, бір- біріне достық
қарым- қатынасын, жақсылық ... ... ... ... ... бала ... ... сатысынан бастау жан- жақты
жарасымды дамыған ұрпақ тәрбиелеудің алғы шарты.
Эстетикалық ... ... ... 1. ... ... ... жүйелі түрде дамыту.Осының
негізінде қоғамдық өмір мен айналаны терең ... және ... ... ... ... ... еңбектегі, адамдардың тәртібі мен іс- ... ... ... көре ... ... ... шын ... әдеміліктен ажырата білуге, оны дұрыс бағалауға ... 2. ... ... түсінігі мен құштарлығын, ... ... ... жан ... ... ... ... бейжай болу, көркемдікті қабылдауда
шығармада бейнеленген кейіпкердің ... мен ... ... ... ... ... әсерленуін, көңіл- күйінің толқуын
дамыту.
❖ 3. Жастардың көркемдік ... ... ... ... ... ... пен кейіпсіздікті, нәзіктік пен дөреклікті, бір
түстілік пен ала- ... ... ... өлең, ән, музыка, бейнлеу
өнері шығармалырынң не себептен ұнамайтынын ... ... ... өте кең ... Ол өнер ... ... алу ғана емес ... қатар табиғаттың, өмірдің, еңбектің,
тұрмыстың, киімнің ... ... және ... ... ... ... ісі ерекше роль атқарады. Сабақта
оқушылар көркем әдебиет, ... ... ... ... ... ... саяхат жасайды, содан рахаттанады, түсіну, ... ... ... бұл адамның рухани дүниесінің баюының негізі.
❖ 4.Жастардың ... сай өзін ... ... білу ... ... әдемілік жасауға талпынысын тәрбиелеу, көркемдік-
шығармашылық қабілетін дамыту.
❖ 5.Эстетикалық тәрбиенің тағы бір мәнді ... жас ... ... өмірдегі, табиғаттағы әсемдікті қорғауға,
бағалауға, сақтауға , ... ... ... әсемдікті өнердегі көрсеткіштер - ... ... ... ... ... ... етіп
аялауға баулу. Бұл адам ... ... ... ... ... ... үйрету.
Қоршаған дүние, табиғи орта, күнделікті тұрмыс эстетикасы,
табиғаттан, өмірден алған әсері, көркем ... ... ... ... ... ... мен ... кештері, қарым- қатынас
жасап араласып жүретін адамдардың моральдік ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие құралының тиімді ... ... ... эстетикалық тәрбие беріп, сезіміне ықпал
етуде атап ... ... ... ... ... ғұрпы, музыкалық
шығармалары, ән- күйлері, аңыз- ... ... ... жыр- ... ... ою- ... т.б. эстетикалық мәні бар өнер
шығармалары ... ... ... ... эстетикалық
тәрбиенің құралдары сан ... ... ... ... ән ... “Ән
- көңілдің ажары”, “Ауылдың алты ауызы”, “Қонақ кәде” айту, күй шерту,
күй ... ... ... ... ... ойындар ойнау, би билеу сияқты
құралдары отбасында ... той ... т.б. ... ... ... , ... ... көрмелерге
ұжымды түрде баруын ұйымдастыру мұғалімнің ... тыс ... ... бір ... тыс ... ... үлесі өте зор. Олар музыка және музыканттар ... және кино ... ... ... туралы көрмелер
ұйымдастырады. Мысалы : “Ұлы дала күйшісі-Құрманғазы” . Соған ... ... оған ... ... және ... ... ... мақалалар көрсетіледі.
Барлық мектептен тыс ... ... ... ... ... жетістіктеріне тарту, тұтас алғанда шығармашылық
қабілетін дамыту, жан- жақты дамыған жеке адамды ... Ал ... ... ... түрі : хор, ... би, ... ... үйірмелер
арқылы жүзеге асады. Олар оқушылардың музыкалық ... ... ... ... ... табылады.
Қазақ халқы өзінің сан ғасырлық ... ... ... ... тән ... жинақтап, жеткіншек ұрпақты
тәрбиелеуде өзінше талаптар қойды. Оның ішінде музыкалық ... ... ... ... жүргізіліп, педагогикалық ықпал жасау
әдістері көп болды. Бұл тәсілдер яғни тәрбие берудің әдістері ... ... ... халық ауызекі әдеби және ... ... ... мен ... жарыстар арқылы ұрпаққа
музыкалық ... ... ... ... ... келеді. Музыкалық жазуы,
музыкалық оқу орындары мен мамандары болмағандығына қарамастан, ... ... ... ... ... немесе әдеби шығарманы
бірден қағып алуға ... ... есте ... ... ... ... тәрбиенің бұл түрін жеткізіп келеді. Сыныптан тыс
жүргізілетін жұмыстардың ... ... ... ... және ... ... ... пайдалану әдісін тиімді ... ...... ән ... деген бағдарламамен факультативтік курстар ашуға
болады. Бұл ... ... ... ... қазақ халқының
халықтық ән жанрымен таныстырып, халықтық музыканы ... ... ... пен ... тыс ... ... ... жұмысының маңызды түрінің ... ... ... ... ... ... ... түсіндіру, әңігмелесу,
лекция - концерт, қызу ... ... ... ... және
т.б. басқа тәрбие ... ... ... ... ... ... әдісі мектеп ... ... ... ... ... келеді”, “Сиқырлы қазан”
жарысында өте ұтымды ... ... ... ... кештер, тақырыптық концертер, лекторий, диспуттар мен сынптан
тыс ... ... ... ... ... ... сияқты жаңа
сипаттағы т.б. ойын- ... , ... ... ... ... ... ғана ... шектелмей , олардың музыкалық ... ... ... тыс ... ... ... ... жас шамаларына, өзіндік жеке дайындығына байланысты.
Эстетикалық ... , ... ... ... ... әңгімелерді, ертегілерді қайталап қабылдау әдістері
пайдаланылады.
Көріп отырғандай , эстетикалық тәрбиенің оқу ... ... ... ... тек пайдалана білу керек. Дегенмен
де өнермен тікелей байланысты шешуші роль оқу ... ... адам ... көркем образ арқылы әсер етеді, оның
жарқын толғанысын ... әр ... ... ... ... ... жұмыс жүргізген кезде , ... ... ... ... ... ... үшін, қоғамдық қызметке
деген белсенділігін оятып, ... ... ... ... бекітуге
бөгет болатындармен күрес жүргізу үшін, өнермен шұғылдану ... ... ... ... ... ... - мақсат көзделіп, жүйелі ұйымдастырылған ... іске ... ... ғана ... өмірге құштарлығын,
еңбекті қажетсінуін дамытуға болады. Міне, осыған байланысты музыка
пәні ... ... жүгі ... пәні ... ... тәрбие жұмысында
төмендегі міндеттер көрініс табуы тиіс:
❖ оқушыларға қоғамның идеологиясын таныту, ... ... ... ... ... демократиялық ,
адамдық тұрғыда қалыптастыру.Ол үшін жоғарыда ... ... ... ... ... ... және кәсіптік, құқықтық, экологиялық, экономикалық
тәрбие, еңбек дағдылары, іскерлік қалыптастыру, бауырымалдыққа,
отаншылдыққа , ... ... ... ... ... ... көтеру, қазақ халқының озық салт-
дәстүрлері рухында ... ... ... ... ... ... көзделеді.
Оқыту процесі сияқты тәрбие жұмысы да ... ... ... ... ұстанымдары жеке ... ... ... және ... бойы ... халықтық тәжірибеге
және ғылыми педагогикаға сүйенеді. Бұл ... ... ... өмірімен, тәжірибемен, еңбекпен байланысына сай.
Ғылыми педагогика мен ... ... ... ... , ... ... ... Мақсаттылық принципі. Оның мағынасы – тәрбие ... ... ... ... Бұл ... музыка пәні
мұғалімінің өз жұмысының ... дәл ... ... ... әдістерін дұрыс таңдап ала ... ... де, ... ... идеологиясы рухында ұйымдастыруды
қажет етеді.
Мақсаттылық принципі- тәрбие жүйесіндегі ... ... ... бұл ... ... жастарға қанат бітіріп үйлесімді
дамуына жол ашып, бағдар ... ... ... ... ... аймақтағы бала тәрбиесінде басшылыққа алып отырған.
❖ Тәрбиенің өмірмен,еңбекпен, тәжірибемен ... ... Бұл ... ... ... ... тәрбие өмір сүрген ортасын, ауыл
–аймақта, отбасында іске ... ... ... ... әже, ... ... ... үлкендердің үлгі-
өнегесімен , кеңес- басшылығымен іске асырылады.
Дұрыс тәрбиенің нәтижесі өмір сүру ... ... ... көрініс
табады.
❖ Ұжымда тәрбиелеу принципі. Бұл принциптің мәні- жеке адамға
ұжымның оң ... ... жеке ... ... дұрыс
қатынасын қалыптастыру. Ұжыммен жұмыс істеу жастармен жеке
тәрбие жұмысын жүргізуді ... ... ... ... оқушыға оң қатынасын тудыру емес, оқушының ... ... да ... ... ... ғана емес, оның ұжым мүшесі болуға талпыну ... ... ... үшін ... сезімін тәрбиелеу. Бұл принцип
халықтық педагогикада :”Ісім ... ... ... ... ... отыз үйден
тыю, қызға қырық үйден тию”,” Жұмыла көтерген жүк жеңіл”,”Ақылды ... ... ... ел ... үшін басы ауырып,
балтыры сыздайтын азамат” етіп қалыптастыратынын атап ... ... ... ... ... жеке
тұлғаның дамуының қажеттілігі болып табылады. Тәрбие ісі-
екі ... ... ... де, тәрбиеленушінің де
белсенділігін қажет етеді.
Тәрбие ісінде жастар, оқушылар күш ... ... ... ... ... Халық педагогикасында :”Болатын бала пысық”, ”Бала
күлкіге тоймас, болбыр ұйқыға толмас”, ”Еріншектің ... ... адам ... де ештеңе үйренбейді”, ”Болар бала ... ... ... ... ... деп ... нашар қасиет
екенін , өмірде ... ... ... зор болатынын дәлелдеген.
Тәрбие сөзсіз өзін- өзі тәрбиелеумен ұштасады, бірақ ол ... іске ... ... ... мазмұнының беретін бағыт- бағдарына ,
баланың өскен ортасына байланысты екенін ... ... ұлы ... ... қызың өссе, қызы жақсымен ауылдас бол”,- деп түйіндеген.
❖ Жеке ... ... және ... талап қою
принципі.А.С.Макаренко адамды мейлінше ... ... ... ... ... ... де, ... ету де, оның
кісілігіне сену, қамқорлық жасау, ... ... ... , ... дамуына тірек болады.
Құрметтеу мен ... қою ... ... ... жастарға
қамқорлықпен назар аудару, ... ... ... ... ... көрінеді. Ал талап қою- ... ... ... ... ... ... ... мақсатты , жүйелі, табанды түрде
талап қойып, тапсырманы орындауын ... ... ... ... жастар тәрбиесіне ұқыптылықпен қарап :
“Ақырып айтқаннан , ... ... ... ... ... ... ... жастың алдын кеспе”,- деп
болашағына үміт арту,сыйлау керектігін ... ... ... ұл туса ... ата ... қуса ... құрбыңна кем болсаң,
көрінгенге жем боласың”,”Ұлың өссе ... ... деп ... ... ... ... деп ... т.б. деп жастарға ақылды ,өжет,ел қамын ойлайтын
ер,жайсаң, азамат бол деп талап –тілек қойып отырған.
... жеке және жас ... ... принципі.Тұтас
дамуына ықпал ету. Музыка пәні мұғалімі ең алдымен ... ... ... ... жас
арасындағы өзгешелігі,мен байланысын біліп, оны ... ... ... ... Оқушыны ұжымнан бөліп
ерекшелеп те, ал ұжымды жеке адамдардың ... ... ... деп те ... ... ... пәні мұғалімі
әр оқушының психологиясын, типін, ... ... ... ... құлқын, жеке ерекшелігіне сай даму
өзгешелігін негізге алуы ... әр ... жеке ... ... ... ... педагогикада да ескерілген : “Жаманнан жақсы
туады, атасын айтсаң – ... ... ... ... бір аяқ асқа
алғысыз. ”, ... ... ... ... ... белін бу” – деп әр
адамның жеке ерекшелігі,мінез ... ... ... ... әр ... ... тәрбиеде әр балаға жеке келу ... ... ... ... ... жас ... ескеру керектігін:”Баланы
бас жасқа дейін- патшадай қара, он жасқа дейін қосшыдай сана, он ... ... соң ... ... ... деп ... ... Тәрбиенің біртұтастығы, бірізділігі, жүйелілігі, үздіксіз
принципі.Тәрбие- үздіксіз іске асырылатын біртұтас прицип.Жеке
тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... .(А.С.Макаренко өйткені тәрбиенің
біртұтастығы, жүйелілігі, бірізділігі ... ең ... ... мен тәрбиелеудің және тәрбие бағыттарының ... ... ... ... жүргізуді талап етеді.
Халық бала дүниеге келгенде әр түрлі ішкі ... ... ... ... ... ... :
“Бір бала атаға жете туады,
Бір бала атадан өте туады,
Бір бала кейін кете ... ... орай әр ... даму ... ... ... сан қилы болып
қалыптасады. “Жетесінде жоқ жете ... ... бала ... ”Ана алдында – құрмет,ата алдында- қызмет”,
”Арсыз ... қыз ... ... қағидалар, әр түрлі мінез- құлықты ... келе ... ... тәрбиелеудің жолдарын, әдіс- тәсілдерін
таңдап қолдану керектігін меңзейді.
Сондықтан да оқу- ... ... жеке ... ... ... тәрбиелеу қатар жүргізіледі. Бұны іске ... ... ... мен ... ... ... талабының бірлігі.
Тәрбие процесінің ... мен ... , ... ... мен ... бос ... тиімді ұйымдастырып, оларға
жоспармен , жүйелі, үздіксіз ... ету ... ... ... тыс ... ... мәселелері.
Бүгінде балаларды тәрбиелеудің, оларға дүние ... ... бар. Бұл ... ... ... ... мен ... бірігуі, олардан шыққан туындылар- басты құрал болып ... ... пен ... мәні мен ... ... ең ... ... сахнасы екені даусыз, яғни балалар көркем ... ... ой- сана ... ... ... ал музыка
саласынан әсемдікті, өнер атты әлемнің құпияларын, оның адам санасына
әсерінің ... ... ... ... ... ... пен
музыка саласымен тығыз байланыста өткізілетін тәрбие ... ... ... ... ... өткізілетін ... ойын ... ... табылады. Бұл істерді сыныптан тыс
сабақ ... ... ... ... ... ұлы
перзенті Абайдың “Артыңа із қалдырғың келсе, кейінгі ұрпаққа ... сеп, ... ... ... өз ұлт ... ... ... ... ... ... ... болсын” деген
өсиеті де болашақ ұрпақты өнер білім ... ... ... ... ... ... оқушы, тәрбиеленуші- ертеңгі дүние
тұтқасын ... ... ... ... азамат. Ұстаздықтың, соның
ішінде музыка мұғалімі қызметінің қиындығы да ... ... ... өз ... ... беруші, білікті маман ғана емес,
музыкалық- ... ... ... ... ... мен
концертттерді, түрлі кештерді үйірмелерді ұйымдастырушы.
Оқушылардың өткізілетін әрбір ... ... ... ... ... барысында балалар өз бетімен ізденуге,
творчестволық қабілетін танытуға мүмкіндік алады. ... ... ... ... ... бітеді. Сондықтан жалпы білім беретін
қазақ мектептерінде оқушыларды дәстүрімен, өнер атты ... ... ... ... ... ... ой- ... оқу
тәрбие ісінің тірегін ... ... ... ... ... ... ... мектептердің іс- тәжірибесінде ... тыс ... ... жүргізу жүйесінде музыка мәдениетіндегі
рухани дәрежесі мен ... ... ... ... жұмыстарда кемшіліктер мен қайшылықтар бар. Атап ... ... ... бойы ... өмір ... ... ... ұрпақ тәрбиесіндегі ... ... ... мен ... ... озық ... пайдаланбау- жастар
арасында ... ... ... етек ... тәрбиелік мәні,
мағынасы таяз жат рухани кедейшілікке әкеп соқты. ... ауыз ... ... ән- ... , ... ... қаншама
педагогикалық мәдениет бола тұра, оны тәрбие мәселесіне ... ... ар- ... , инабат- ізетіміздің таяздап бара жатқанын
енді ғана аңғардық.
Сондықтан өскелең ұрпаққа ... ... ... ... ең ... ... ... көркемдік білім беру
мен эстетикалық тәрбиені айтарлықтай толық, өнер шығармалырының , ... ... мен ... ... ... білу ... Осы мақсатта әрбір оқу пәнінің, әсіресе, зор танымдық
және ... күші бар ... ... ... ... жақсы пайдалану қажет.
Музыкалық тағылым мен эстетикалық тәлім- ... ... ... айтарлықтай тәжірибе жинақталды. Осы мәселе
жөнінде оның түрлері,ұйымдастыру әдістері ... ... ... ... және ... ... ... таңда оқушылардың музыкалық- ... ... ... ... ... А.Нұғманова, М.Момынов,
С.Ұзақбаев, Ж.Өтемісов,М.Балтабаев т.б еңбектеріне елеулі орын ... ... ... ... ... жұмыстарының әр
түрлі формаларын өз еңбектерінде көрсетіп, әр ... ... ... және ... ... сценарийлер жазып жинақтаған
көптеген ақын жазушыларымызды атауға ... ... ... оның ... ... , ... кештер” атты еңбектерін,
Т.Боранғалиевтың”Мектеп кеші ... ... ... ... “Өнерлі өрге жүзер” т.б. жинақтарын айта кетуге болады.
Бұл жинақтарда жазылған пьесалар мен ... ... ... ... ... оқушыларға эстетикалық тәрбие
беруде маңызы зор. ... ... ... ... арқылы, олардың
жақсы жақтарымен оқушылар санасына сіңіп кету, олардың ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы көзделіп,
елге, жерге, Отанға, ата-ана, ... ұл мен ... ... ... сезімінің қалыптасуына көмектеседі.
Жеткіншек ұрпаққа музыкалық тәрбие беру мәселелері ... ... ... ... ... бар
болғанына қарамастан бұл проблеманың көптеген жүйелері әлі ... ... егер ... ... ... ... игеруде сабақ
пен ... тыс ... ... байланыстылығы мен ... ... ... ... ... музыкасының өзіндік ерекшеліктері
ескеріліп, мақсатты бағытталған әдіс- ... ... ... ... ... ... ... анағұрлым артады. Сол
сияқты әртүрлі жүйелерде пайдалану, халықтық педагогика, ... ... ... ... ... онда жаңа ... іздестіру жас
жеткіншектерге рухани ... ... ... ... ... бағалы
жолдары болып табылады.
Біздің дәуірімізде ... ... ... ... ... мектептегі әрбір сабақтың, соның ішінде ән-
музыканың , ... тыс ... ... ... ... ... отыр. Музыкалық тәрбиенің, оның ішінде сыныптан тыс жұмыс жүргізудің
мақсаты ... ... ... ... ... жан- ... етіп тәрбиелеу
болып отыр. Бұл орайда балалар мен жасөспірімдер арасындағы ... ... ... ... зор ... ... беру жүйесінің ажырамас бөлігі оқушылармен жүйелі
түрде ... және ... тыс ... жұмысын жүргізу.Сыныптан
тыс жұмыстар деп оқушылардың білімін тереңдетуге, іскерлік пен ... ... мен ... ... ... ... ... туғызатын арнайы ұйымдастырылған жұмыстарды
айтады. Бұл жұмыстарды пән мұғалімдері мен ата- ... ... ... ... оқушылар ішіндегі ең ... ... Әр ... сыныптан тыс жүргізілетін тәрбие жұмысының жүйесін
ұтымды ... ... тыс ... ... ... ... кеңейте, молықтыра түсуге лайықталып, оқушылардың жеке
қабілетін дамыта түсерліктей болғаны жөн. ... ... ... да,
бұл тәрбие жұмысының материалының мазмұныдылығы методикалық сапасы
мұғалімнің ... ... ... ... Ең алдымен,
оқушыларға әңгіме тақырыбын ... ... ... берілуі
қажет. Балалар мұғалім тапсырмасын орындай отырып, бұл ... ... оның ... ... ... ... тыс тәрбие
жұмысын жүргізгенде еңбек және эстетикалық тәрбиенің ... ... ... ... ... жөн. Ол үшін ... ... қатыстыра отырып, оларға түрлі тапсырмалар беріп, әр
оқушының шамасына қарай, нәтиже ... ... ... ... нашар
балаларға көмектер көрсетіп, қабілетін арттыру үшін іске ... ... ... өзі ... және ... ... ... іске асады.
Сыныптан тыс жұмыстарды мазмұнды жүйелі жүргізу арқылы
осы жұмыстар жөнінде ... ... ... ... ... ... жеке ... жүргізуіне, еркін ұсыныстар айтуына шек
қойылмауы ... тыс ... ... өз қалауымен олардың
белгілі бір өнер түріне бейіміділігін ескере ... ... ... ... үйірмелер, қоғамдар, клубтар мен студиялар
құрылуда. Олардың ... ... ... ... әсіресе
көркемөнерпаздар ... ... орын ... Қазіргі кезде
көркемөнерпаздар үйірмелері жоқ мектептер кемде-кем.
Халық музыкасын оқушылардың музыкалық- ... ... ... ... пайдалану мәселері А.Нұғманова,
Т.Тұрсынов,А.Хасанов т.б зерттеулерде айтарлықтай көрініс ... ... ... ... ... зор ... құралы екендігі дәлелденген.
Оқушылар тәрбиесін жаңа деңгейге көтерудің тағы ... ... ... ... ... факультативтік курстар
жүргізу. Факультативті курстарды, әсіресе , қазақ ... өнер ... : ... әншілік, жыр- терме және т.б. өнерлерден ... ... ... ... әрі сан ... процесс.
Ол ең алдымен балалардың мектепке дейінгі мекемелерінде ... ... ... ... мектепте тікелей ықпал ету- музыка, ... ... ... тыс ... ... үйірмесі арқылы
тәрбие беруді жалғастыра түседі. Жыл өткен сайын ортаңғы және ... ... жас ... ... музыка сабағында, әр
түрлі елдерде өмір сүрген композитор шығармашылығымен, түрлі музыкалық
аспаптармен ... ... ... бейнелеу өнері, музыка
және өнер ... ... ... ... ... сабақтар енгізу
музыкалық тәрбие беруге ... ... ... ... ақ сыныптан
тыс жүргізілетін музыка мен эстетика жөніндегі арнаулы сынып сағаттарының
алуан ... ... ... жан- ... ... ... Тәрбие әдістері мен формалары.
Тәрбиелеудің ... ... ... ... дәл ... орындаудың бірізді жүйесі жасалғанымен, ... пәні ... ... әдістері мен формаларын меңгермесе, оны тиімді
пайдалана алмаса , тәрбиені іске ... ... - алға ... мақсатқа жетудің жолы. Тәрбие әдістері- тәрбие
міндеттеріне жету үшін жасалған музыка пәні ... мен ... ... ... әрекеттерінің жолы. Егер тәрбие ... ... ... дұрыс пайдаланылса, тәрбиеленушілер өздерінің жауап
әрекеттері ... ... ... ... ... етеді. Олардың санасы
дамиды, сезімі баийды, мінез- құлқы, қажетті әдет- дағдылары, ... ... ... тәрбиелеу әдісі- оқушылар мен музыка пәні
мұғалімі өзара байланысты әрекеттерінің ... ... ... ... ... санасына ықпал ететін музыка пәні ... ... ... ... ... әдістеренің бәрі бір- бірімен
өзара тығыз байланысты, оларды классификациялау тек шартты ... ... ... ... оқушылардың сана-сезіміне,
ерік- күшіне сөзбен әсер ету ... ... Олар ... ... ... ... ... пікірсайыс, түсіндіру,
көзін жеткізу, нандыру,иландыру, (жаңа мәліметтер
беру, адамгершілік ережелері мен нормаларыне
түсіндіру.)
Сендіру –адамгершілік-имандылық ... ... ... ... мақсатында пайдаланылады.
← 2.Іс әрекетті ... ... ... ... іс- ... ... спорт, ойын, еңбек, көркемөнер,
жарыс ұйымдастыру т.б.) ... ... ... ... жаттығу, машықтану
(ситуация тудыру, жол беру, ... ... ... ... уәдеге тұру т.б)
Іс- әрекетті ұйымдастыру әдістері- жастардың ... ... ... мен ... ... мақсатында пайдаланылады.
Адамгершілік нормалары мен ережелері қалай талап етсе, күнделікті ... ... ... ... ... ... ету, жүйелі дағдыландыру,
жаттықтыру, керекті мінез- құлықты тәжірибеде қайталау, ... ... ... ... ... мен жазалау әдістері- бұлар әділ
болса, оқушылардың ... ... ...... жазбаша (алғыс, сыйлық
кітап т.б.), мақтау грамотасы, оқудағы үздік
табыстары мен ... ... үшін ... ... т.б. ... ... оқудағы тәртіптілігі, жарыстағы (спорттағы,
еңбектегі, ... ... үшін ... ... қойған талапты, берген тапсырманы орындамағаны,
тәртіп бұзғаны үшін ... ... ... ... жиналысқа салу,сөгіс жариялау, педагогикалық кеңеске салу ... соң ... ... ... ... ... т.б.
Жазалау әдісі-тән азабын шектіру емес, ... әсер ету ... ... орынды, жеке ерекшелігі ескеріле қолданылса ғана
нәтижелі болады. Жаза жеке ... да, ... да ... ... тым
жеңіл, тым ауыр жаза ықпалды әсер етпейді. Жазалау- негізгі емес, қосымша,
көмекші әдіс ... ... ... ... ... ... ... мінез- құлқына баға беру
арқылы іске ... ... ... тығызы байланысты. Жастардың жақсы
іс- ... ... ... ... ... құлық тәртібіне
қойылатын талаптарды терең ... ... ... ... ... қою және ... құрметтеу” сияқты педагогиканың принципіне
сүйенеді.
Мақұлдау- мінеп- сынау ... ... іс ... ... ... да, ... ... мінез- құлық ... ... ... ең ... түрі ... ... ... Ол жеке сипатта және ұжымдық сипатта ... ... ... ... мақұлдауы, көтермелеуі, бағалауы үлкен роль
атқарады. Мақұлдаудың тәрбиелік күші- тек бір оқушыға ғана емес ... ... әсер ... іс- әрекетке жұмылдырады.
Мақұлдауды қолданғанда оқушының жеке ... ... ... өз ... сенбейтіндерге мақұлдау дер кезінде айтылуы керек. Егер
музыка пәні ... ... ... ... оқушылардың өзіне
сенімсіздігі оның ... ... ... ... келмейді, оның
себебі, тыңдамаушылық ... өз ... ... ... алмай,
ескерту алудан ... ... ... іс- әрекеттің
қорытындысынан асып ... әділ ... ... ... , ... ... мүмкіншілігін ескерумен , құрметтеумен қарап жүріп отырғаны
жөн.
Кіналау- ықпалды әдіс.Бірақ ол әділ ... ... ... ... Бұл да ... сияқты дер кезінде қолданылса, нашар
әрекеттен аулақ болуға ынталандырады.
Кіналаудың ...... ... ... ... оңай ... болатын кезде
қолданылады. Ал жиі қолданылса, тәрбиелік мәнін, ықпал күшін жояды. ... ... ... біле ... оны ... рет ... ... сақтандыру әдісі қолданылады.Қорқыту арқылы емес, ... ... ету ... ... - кіналаудың күшті түрі. Сөгу ... ... ... ... ... бас ... ... қолданылады. ( жеке
немесе ұжым ... ... ... ... ... онда тәрбиелік
әсері күшті болады. Егер оқушы ... ... ... ... ... ... ... көндіру, күштеу ... ... ... және ... ... ... ретінде
ешуақытта баланы жұмыстан, сабақтан, тамақтан шектеуге ... ... ... ұйымдастырушылық, тәрбиелік ықпалының күшті ... жөн. ... ... бұл сан ... ... ... бірі
байланыстырылып, қиылыстырылып, үйлестіріліп, алмастырылып қолданылады.,
бұлай ... ... әсер ... ең ... ... ... ... тәрбие педагогикасында әңгімелесу,
кеңесу, түсіндіру, сенім ... ... ... ... ... ... ... қарғыс,сөгу, тәжірибеде көрсету, өнегелік тәлім,
бәсеке жарыс т.б. ... ... ... бар және осылардың бәрі ғылыми
педагогиканың негізін қалайды.
Тәрбие ісі сан ... ... ... ... ... ... ... процесін ұйымдастыру түрлері.Тәрбие
процесін ұйымдастыру формасы кең мағынада және тар мағынада түсініледі.Кең
мағынадағы ... ... ... ... ... ... сипатталады: оқыту процесінде тәрбиелеу, сыныптан,
мектептен тыс ... ... ... ... ... ... Тәрбие процесінде сынып оқушылары түгел қатысуы, ... ... ... және жеке ... ... ... әдебиеттерде қалыптасқан және кең тараған. Соңғы жылдары
тәрбие жұмысын ұйымдастырудың жаңа ... ... ... : әр ... ... қоғамдар, мәдениет университеті, мектептегі көркем - ... кино ... ... ... т.б ... (“Ал, қанеки қыздар !
”, ”Өнерпаздар жарысы”, ”Алтын ... ... ... ”Ән ... ... ... ... бір формамен шектеліп,
қанағаттануға болмайды немесе кез ... ... ... ... жаңа формасын қолдана беруге де болмайды. Қандай жаңа болса
да, ... бір ғана ... ... ... жас ... баулудың барлық
мәселелерін шешуі мүмкін емес, сондықтан аталған тәрбие формалары үнемі
бір- бірімен ... ... ... көптеген мамандық иелерінің жеке тұлғасының “Сегіз
қырлы, бір сырлы” дамуы алдымен сабақ процесінде (Әр ... ... ... іске ... ал ... тыс ... ... тәрбиенің өзге
формалары қолдану арқылы түрлене түседі.
Тәрбие жұмысының ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін жұмыстар
бірімен - бірі ... ... ... ... ... бірі толықтыра
, бірізді , ... ... ... ... үшін оны жан- ... ... ... психофизио
логиялық дамуын, мінез-құлқын, қажетін, мүмкіндігін біліп, оған жеке- дара
келгенде ғана табысқа ... ... ... ... жеке ... ... ... әдістерін таңдау қажет.
4.Жеке адамға ықпал ету әдістерін таңдағанда оның ... ... ... ... ... аталған тәрбие шарттары мен ... ... ... мен ... дұрыс таңдау сынып жетекшісі жұмысының
нәтижелі ... ... ... ... ... ... ... негізгі
формалары төмендегіше болады:
--- Оқу жұмысы- оқу бағдарламасын орындау үстінде іске ... ... ... ... ... таңдағы ішкі, сыртқы экономикалық
әлеуметтік мәселелер, қоғамдық құрылыстың онан әрі дамуы ... ... ... ... ... ... ... туралы
оқушылардың терең оқып, үйренуін қамтамасыз ету.
--- Көпшілік жұмыстары, лекторилер, конференциялар, халық университеттері,
мәдени және ғылыми ... ... өнер ... ... жауап ... ... ... ... ... жинау.
--- Үгіт, насихат жұмыстары
-- Клубтық үйірме жұмыстары(көркемөнерпаздар, үйірмелері,спорт секциялары,
спорт ... ... ... ... ... ... Жеке ... жұмысының негізгі өзегі, әрине сапалы білім, дағдыны
меңгерту, ... ... ... ... ... арттыру. Өйткені оқушылардың дүниетанымын қалыптастырудың көзі-
осылар. Орта арнаулы оқу ... ... ... ... мен әдістерін жүзеге асыратын басты тұлға- музыка пәні ... пәні ... ... ... әсерлі әдістерін қолдана
отырып, ... ... ... ... ... ... ... проблемасын негізгі мәселе етіп қоюы ... пәні ... 1- ... ... ... үздіксіз
басшылық жасап, лайықты талап қойып, оның ... ... ... ... Ол ... ... оқу үлгерімінің қорытындысын
шығарып, оны топта қарап, алдағы күннің міндеттерін белгілейді.
Музыка пәні ... ... ... әсерлі әдістерін қолдана
отырып, ықпал еткенде әрбір оқушының саналылығын көтеру, жауапкершілігін
арттыру ... ... ... етіп қоюы ... ... ... ... түрде іске асырылып отырса, оның тиімділігі
айқын. Тәрбие жұмысында ... пәні ... ... ... ... ... ... психологиялық апталықтар өткізудің мәні зор.
Бұл жұмыстарда қосымша ... ... ... ... ... ... мен дағдысын тереңдете түседі.
Музыка пәні ... апта ... ... ... ... шаралар өткізеді. Педагогикалық журналдарды талқылап, ... ... ... ... ... ... ... ең көп
тараған формасы. Оның екі түрі бар: шолу және ... ... ... Шолу хабары еліміздегі мәнді оқиғаларды, шет ел ... ... ... ... ... саси хабар күнтізбедегі
атаулы күндерге, меркелерге, оқиғаларға ... ... ... басылымдарды пайдаланған жөн. Дүниедегі еліміздегі болып жатқан
жағдайлармен таныс болып, оны ... ... ... ... ... материалдарды дұрыс жинау, ... ... ... беру ... санасына із қалдырып, отаншылдық, достық
сезімін тәрбиелейді.
1.2. Сыныптан тыс жүргізілетін тәрбие жұмысының ... ... әнді өз ... ән сала ... ... ... бөлейтіндей, оны жанындай жақсы көруге үйретеді.
Хормен ән салу музыка тыңдау және ... ... Бұл ... ... өзегі, программаның басқа екі бөлімі бойынша жүргізген
жұмысында ... ... ... Ән ... ... қабілеттерін
дамытудың ең пәрменді түрі. ... хор ... ... ... ... жүзеге асырылып отырады. Ән салу ... ... ... ... ... шығуына дейінгі барлық объект
назарда болуға ... ... ән салу ... ... ең оңай ... түрі ... ... Бірінші сынып оқушылары ... ... ... ... әнді ... ... ... тек бір жүйемен үзбей үйрету негізінде
ғана ойдағыдай және жоспарлы түрде ... ... Ән салу ... оны ... ... ... ... тыңдап алуға тиіс,
музыка сазын дәл меңгеріп, ойда сақтауға, әннің ... мен ... ... ... ... оны ... ... басқаға жеткізе білуге ... ... хор әні ... ... музыкаға белсенді қатынасуды,
еріктілікті, есте сақтай білуді, аңғарымдылықты талап ... мен ән ... ... ... ... ... ... және үлкен
мәнерлілігімен ерекшеленетін халық әндері ... Бұл ... ... өз ... ... ... ... көркемдік талғамын
дұрыс қалыптастыру үшін тамаша материал ... ... ... ... музыкасымен және әндерімен
танысуының сондай-ақ ... ... ... бар. ... ... ... ... басшылық болса балалар ... ... ... ерекшеліктерін түсінеді де ... ... ... ... ... ... көпұлттылық рухта
тәрбиелеудің тамаша мектебі.
Ән салуды ... ... ... ... ол ... ... маңызды құралы болып алуы мүкін.
Әнді ... ... ... ... ... еңбегінің
нәтижесі. Ән салып ... ... ... пен ... ... ... ... күйді талап етеді. Міне, ... ... дәл ... ... ... орындау балаларға үлкен
қанағаттанарлық әкеледі. Осы қанағаттандықты ... ... ... ... топтастырудың ең жақсы құралы болып табылады.
Мектепке ... ... ... ... ... ... ... сипат қабылдап, белгілі бағыт алады. Балаларды
эстетикалық ... ... ... ... ... ойнайтын рольдердің ауқымы мен мәні
шамамен ... ... , ... ... ... ойын аса қызықты
болады. Өлеңдері оқу, драматизациялау, ән ... ... өз ара ... ... ... ... және ... музыкалық
композиция жасау мұндай мүмкіншіліктерді бере алады.
Мұндай инсценировка мысалын ... ... ... ... ... ... ... келтіреді :
ертегі оқығанда,ертегінің идеясын барынша айқын беретін ... ... ... ... ... балалардың көз алдына олардың қаһармандары
тиісті костюмдерімен ... ... ... Бұл ... ... ... әсер еткені соншалық , ... олар ... ... ... болып отырған оқиғалар барысына өздері ықпал етуге тырысты”.
Балалар қоятын ... ... ... ... да ... алдын ала елеулі жұмыстар жүргізуі қажет. Оған
инценировкада барлық ... ... ... қол ... ... ... жиі де ұзаққа созылған
репетициялармен ығыр ... жөн. ... ... ... ... ... ... адамдардың мінез- құлқын, қандай эпизод
болсын әрекет ... ... ... зор ... ... ... ... музыка пәні мұғалімі әрбір ... ... ... ... Балаларды әрбір ... ... ... Осы ... алып қарағанда балаларды қандай ойыны
болсын ... ... деп ... кейбір мұғалімдердің көзқарасы
зиянды болып табылады. Драматизация мен инсценировка оқушылардың ... ... ... ... әсер ... : олардың сөйлеу қабілетін
дамытады, оқушылар сабақтарда жақсы ... бола ... ... ... ... тыс ... түрлерінің бірі би билеумен шұғылдану
болып табылады. Төменгі сынып оқушылар ... аса ... Би ... ... қозғалыстағы, әсерлері мен іс- қимылындағы өзгерістерінің
табиғи қажетін қанағаттандырады. Бұл ... ... ... ... ... музыканы тыңдатуға үйрету үшін
пайдалану қажет.
Би билеуге үйрету ... ... ... ... ... бірі- бірімен достықпен, ... ... ... ... ... ... ықыласпен тыңдай білуге талап етіледі. Осының
барлығы тәртіптілікке, ... ... ... ... әсер ... мектеп балаларынң хоеографиялық оқуына, ... және бал ... , оңай ... ... ойындарды
үйрену енеді. Биге үйретуді халық билерінен ... жөн, ... ... пен ... бай, ... ... сипатты белгілер орын алған.
Би билеу ойындарын көрсету үлкен даму ықпалын тек ... ... ... ... ... өтіп ... оқиғалардың барлығына
терең толғаныспен ... ... ... ... ... ... жетекшісі бұл оқудың балалар үшін
қуаныштың қайнар көзі болуына ... ... Бұл ... , ... түр-сипаттарымен, оқуды өткізу барысында
жасалған барлық жағдайлармен қамтамасыз етіледі.
Мынындай да ... ... тура ... би ... балалар барынша көбірек қуаныш, рахатқа бөленіп, қызыққа бату
үшін келеді. ... ... ... ... би- ... өнер
шығармасы, сондықтан оны жасау үшін еңбек пен ұйымшылдық керек.
Оқудың ... ... ... үшін қол ... ... бал
билерін үйрену болып табылады. Оларды мектептің ... ... ... бірге үлкен тәрбиелік мәні бар. ... ... ... да, ... ... ... ететін билеуге
әзірлік ... ... ... ... сөз бен ... ... бейнелеу өнерімен, музыкамен және
т.б. біріктіретін синтетикалық өнер. ... мүше ... ... ... туындайтын алуан түрлі қызмтеке тарту олардың
қабілеттерінің әр ... ... үшін ... мүмкіндіктер ашады.
Театр үйірмесіндегі сабақтар қатысушылардан ... ( ... ... ... ой ... талдауды,
пьесаны идеялық- көркемдік түпкі ойына үңілуді ... ... ... ... ... ... олар ... алатын өмірлік
құбылыстар, аумағын, адамдар арасныдағы қарым- қатынастарды, тартыстарды,
қылықтарды ... ... ... ... ... ... қажет.
Театр- колективтік өнер. Спектакль - коллективтің творчестволық
күш- жігерінің ... ... ... ... ... ... ... пен жолдастықтың әсемдігін сезіну және бағалау ... ... және ... ... ... ... бағалы сапаларға
тәрбиелей алады және тәрбиелеуге тиіс.
Өздігінен әрекет ... ... ... ... ... ... оқушыларына өнермен шұғылдану дегеніміз тек ... ... ғана ... ... бірге еңбекте екенін, еңбек болғанда
табандылықты, ... ... ... ... ... ... талап ететін ... ... ... аңғаруға
көмектесу тиіс. Осымен қабат үйірме мүшелерін ... ... ... ... ... ... ... керек.
Пьесаны саханада көрсету ... ... ... коллектив
сабақтарының басты мазмұныны құрайды. Ол ... ... ... ... ... бұл - жетекшінің алдында ... ... ... ... ... ... ... өнердің негізі ретіндегі сахналық әрекетпен практика жүзінде
танысудың жалпы тәрбиелік ... бар : ол ... ... ... ... байқағыштыққа, зейінге, ерік сапаларына,
қиялдай білуге, творчестволық инициативаға, көркемдік ойдан ... ... ... ... ... және ... жәрдемдеседі.
Жетекші мектеп оқушыларына сахналық ... ... ... ... ... рольдер мен бүкіл пьесаның мазмұнын әрекет
арқылы және ... ... ... ... ... ашуға көмектесіп,
оқушылардың көркемдік ойдан шығаруға әуес, қиялдың көмегімен өзін ... ... ... қойғыш, осы қаһармандардың өміріне
белсенді түрде кірісіп ... ... ... мен ... ... мәніндегі сахналық әрекет үнемі ... ... ... ... ... ... дәл ... құбылыстармен
салғастыруды және ... ... ... ... ... ... ынта-ықыласын дамытудың, олардың сахнадағы мінез-
құлық шыншылдығының , боямасызыдығының ... өмір ... ... ... көмектесудің маңызы зор.
Сөзбен әрекет ... ... ... назар аударған жөн,
өйткені пьеса кейіпкерлерінің ойлары, сезімдері, қарым- қатынастары, ... ең ... сөз ... ... ... да, ... сөз ... қатынас пен әсер ету ... ... ... - ... ету ... ... ( ... оқушыларынң бойында көркем ... ... мән ... пен ... ... ... дамуына мән
берушілік пен эмоциялық сергек сезімталдықтың ... ... дем ... ... ... негізінде нақты көріністерді ... ... ... ... ... ... ояту керек. “Табиғат
былай : бізбасқа адамдармен сөзбен ... ... ... ... сөз ... ... нәрсені көңіл көреміз де, көрініп тұрған нәрсені
жайлы содан кейін барып ғана ... “( ... ... айтқанда жетекші үйірме ... олар ... ... ... театр өнерінің ерекшеліктерімен, оның түрлерімен
және жанрларымен, шетелдік және ... ... ... ... ... таныстырады; театрдың ... ... ашып ... ... ... жүзінде танысуды ойын-
жаттығулардан, импровизациядан, этюдтерден ... жөн ... ... ... ... ... ... де шәкірттің рухани
пішінінің қалыптасуына әсер етеді. Сондықтан ... ... ... еске ... ... және ... ... жаттығулар мен этюдтердің ... ... өте ... қарау керек. Үйірме ... өмір ... ... эмоциялық қолдау табатын, творчестволық белсенділік, фантазияның
жұмысын талап ... ... мен ... ... алу ұсынылады.
Алғашқы жыл жұмыс істеп отырған үйірмеде ... ... ... ... ... жалпы көркемдік ой өрісін кеңейтуге
және оларды сахналық ... ашу ... ... ... ... импровизациялар, шағын пьеса,сценка,пьесаның үзіндісі, композиция
дайындау жұмысындағы этюдтер процесіне ) аударылады.
Қуыршақ театры.
Қуыршақ театры ... ... ... беру ... ... тыс ( ... тыс) жұмыс істеу формаларының бірі.
Бұл жұмыстың негізіне- оқушылар жақсы көретін ... ... ... ... ... ... жұмыс істей отырып, орындаушы образдың мазмұнын,
сахналық ситуацияны, қуыршақтың ... ... ... ... ... ... ... декорациялар мен
монтировкаларды даярлау процесінде оқушылар ... ... ... ... ... болатыны мен жан- жақты шеберлікке ие
болады, олардың ... ... пен ... ... ... мен ... өнері саласындағы қабілеттер- түсті,
форманы сезіне білу, көркем образды, ... ... дами ... ... ... эстетикалық тәрбие ... ... ... отырып, үйірменің жетекшісі репертуарды
іріктеп алады, үйірме ... ... ... ... ... ... өз ... орындау, үйірме мүлкіне ұқыппен қарау
жауапкершілігін үйретеді.
Қуыршақ театры ... ... ... жұмыстың ыңғайына
қарай сан алуан болады. Ең бір ... ... ... ... өз ... ... көздеген оқушылар тобының бірлестігі. Бұл
топ қуыршақ ... ... ... жасайды, жасауларды безендіреді-
қоршау мен декорацияны әзірлейді, рольді ... ... ... ... ... ұйымдастыру үйірменің кейбір ... ... не ... ... не ... ... байқалғанмен, еңбекте және творчестволық процестерде,
суретшілер мен ... бөлу ісін ... ... ... да формасы болуы ... ... қою ... ... ... мен ... қызметке
бөлінеді. Мұндай жағдайда үйірме бөлек құрамы бар жұмыс ... ... ... : ... безендіру тобы ; б).театрлық орындаушылар
тобы. ... ... ... ... де, ірі ... асыруда, қуыршақтар мен декорацияны жасау жұмысында , ... ... ... көп уақыт қажет болғанда ғана ... ... ... ... бір ғана ... ... ... қамти алмайды.
Қуыршақ театры әр ... ... ... ал ... бір орында мәңгі тұрақтап қалуға ... ... жыл ... ... ... ... құрамы тұрақты болса да , ... даму ... да ... ... ... ... ... жолымен анағұрлым күрделі іске бағыттай ... ... ... жұмыс процесінде түрлі бригадалар, топтар
пайда болуы мүмкін ( ... ... ... ... ... ... үйірме дербес қуыршақ ... ... ... организмнің
барлық құрамды бөліктерін жинақты мөлшерде ойнайтын болады.
Спектакльмен ... ... ... алу ... ... саналады, бұл белгілі үйірме жұмысының ... мен ... ... ... ... ... таңдап алу, ең алдымен , оның мамұны,
идеялық және ... ... ... анықталуы керек. Пьесаның қай
жастағылар екенін анықтаған жөн. Міндетті түрде көрермендерге түсінікті
де ... ... иіс. ... ой- ... ... түсу керек,
олардың ұғымдарындағы бұрын бар елеспен пьесаны ... ... ... ... типтелінген, жинақталған немесе
жұрттың пікірнше маска киіп ... ... ... ... мен ... - ... ... және типті жағдайларды ғана
бейнелейді. Сондықтан да қуыршақ театры ... ... ... әрі ... дәрежеде шоғырлануы тиіс. Кейіпкерлердің сөзі
пәрменді де өзіне тән характерлері ... бөлу тек ... іс ... ... та іс. ... жұмысты біркелкі бөлу қажет, жетекші
рольдерге үнемі сол бір орындаушыларды ... ... ... ... ... ... да оқушыларда бар белгілі бір ... жеке ... ... ... ... ... кеңейту жағын
қарастырған дұрыс.
Үйірменің ... ... ... түрі ... ... ... ( биялайлық немесе аса таяқтық) принципті де
педагогикалық та маңызға ие емес. ... ... да ... ... алу, бүтіндей алғанда, спектакльдің мән жайынан туады да, қою
жағдайындағы ... ... ... ... ... ... жағынан басқару таяқтарына бекітіліп қойылған
төртаяқты қуыршақ- жануарларды ... топ етіп ... ... ... мінез- құлқының бүкіл образы сахнаның
ішкі мазмұнының көрінуі ... ... ... ... сахна
шындығын көрсетуде қаншама қызықты да дұрыс текстер ... ... ... ... оның ... ... ... түседі.
Қуыршақ театрындағы сахналық қимыл- спектакльдегі ... ... ... ... ... Бұл ... , ... қимылдарының логикасын , әрі екіншіден ... ... ... анықталады. Қуыршақ театрындағы сахна қимылының
ортақ заңдары ... ... ... және ... ... ... табылады. Қуыршақта қимыл процесінің өзі ерекше жолмен өтеді.
Қуыршақ театрындағы ... ... ... ... ( немес декоративтік бөлшектерден ) қуыршақтардан
және ... ... ... ... әр ... ... ... тобында жұмыс істей жүріп, балалар ... ... мен ... ... ... ... бірінші міндеті- олардың бойында
жұмыстағы негізгі ... ... ... ... ... ... ... ( дербес деп,
әрине ... еске ... ... ... екінші міндет- балалардың
бейнелеу мен конструктивтік қабілеттерін дамыту.
Олар ... ... ... ... ... қандай да болсын, қиын
емес міндеттерін дербес ... ... жөн. ... ... олар ... ... ... білуі тиіс.
← Педагогикалық үшінші ... ... ... ... ... ... ... жасаған заттардың ... ... ... ... тиіс.
Жұмыстың табысты болуының ең қажетті шарттарының бірі-
оқушылардың ой- ... ... ... тұтас тапсырмалар жүктеу (
мысалы, қуыршақты түгелдей ... ... ), ... жаңадан бастаған
оқушыларға қалыпты жұмысты үнемі кездейсоқ тапсырмалармен алмастырудан
қашу ... ... бір ... ... тапсырмаға ауыстыра беруге
болмайды. Бастапқы кезді жұмыстағы негізгі ... ... жөн. ... ... ... ... ... практикалық
жұмыс ... ... ... ... ... тыс мекемелердегі хор үйірмелері хор
мәдениетін көтеріп, дамыту жолында, ... ... ... ... ... ... алдына міндет етіп қояды. Осы ... ... және ... ,методикалық жұмыс жүргізеді : вокальдік-
хорлық тәрбие ... және ... ... ... жөнінде
мектептің хор коллективтерінің басшыларына, мұғалімдерге нұсқау береді,
хор коллективтерін мерекелік ... шығу үшін ... ... ... ұйымдастырады.
Хор бастауыш сынып пен ортаңғы сынып жастарындағы қыздар мен
балалар хоры (1-3, 4-5 сыныптар), ... ... ( 5-10 ... ... (1-2, 3-4 ... бола ... және ... сынып жастарындағы
қыздар мен ... хоры хор ... ... ... ... ... ... мәдениет үйіндегі, Оқушылар сарайындағы
хор үйірмелері (8-11 ... ... ... бар. ... ... хорлар ересек қыздар ... ... ... жұмыстардың міндеттері мен әдістері ортаңғы
және ... ... ... хоры үшін ... дағдылар мен
шеберліктерді нығайтып, дамыту болып табылады. ... ... ... мен ... әлі ... ... даусына зер сала қарауы
қажет. Барлық жас ... ... ...... ... және ... дыбыстарды жиі қайталамайтындай – ... ... ... бір ... ... жөн болады.
Акселерацияға байланысты жастық өзгерістер ... он ... ... ... Осы ... ... ер балаларға
ерекше назар аудару жөн, өйткені оларды дауыс ... ... ... : кеңірдегінің шұғыл қызаруы, сілекей шырыштарының мол ... алу ... ... ... ... ... ... көрінетіні мутация ... ... ... ... ұл
балалардың дауысындағы өзгерістерді қадағалап, оларды дер кезінде басқа
партияға ... ал ... ... ... ... ... ән
айтуға тыйым салу керек. ... жаңа ... ... ... ... ... әнге ыңғайлы дауысын дамытуға ... ... ... жасайды. Кіші жастағы оқушылар үшін қатты бастау қажет
емес. ... және жас ... ... оқушылар үшін қаттылық жеке
мәнерлік тәсіл ретінде орын ала ... ... ... ... тыныс
алудың бір қалыпты жұмысын бұзады, дауыс байланыстарына ... ... ... даму дәрежесімен атап айтқанда диапазоны
( жоғарғы және төменгі дыбыс ) мен ... ... және ... ... ... ... кеңінен танысуы қажет. Сондықтан ... ... ... ең ... және көп ... ... ... ұсынылған әндерден қатысушыған бірде- бірі ... ... ... ... ... ... ... Әнді айту ... ... ... ... жасау, жетекшіге бір мезетте қабылданушының
естуі мен музыкалық қабілеттілігін ... ... ... бір ... әуенді немесе қайталауға тиіс ... мен жеке ... ... ... ... ... оқушы
кіші хорға қабылданатын болса , онда бұл мелодиялар 3-4 ... ... ... ... онда 4-6 ... ... ... Бұдан гөрі
толығырақ тексеріп көру үшін кіші жастағы оқушылар үшін ... ... 2 ... ,ал ересектер үшін 3 дыбысты ойнап, олардан осы
дыбыстардың әрқайсысын жеке әнге ... ... ... ... ... екінші және бірінші ... ... ... өйткені ең алдымен коллективте бір дауыста таза ... ... ... зор. Мұны ... дара ... ... ... тұрақты 2-3 айы өткеннен кейін жасаған жөн.
Екінші ... кіші ... есту ... дамымаған балаларды
анықтап алуға болмайды.
Хорға қабылданатындардың орташа саны 60-70 адамға болуы ... ... көп ... , ... ... ... сескенбеуге
болады. Бұл хорға қабылдау жыл сайын оқу жылының басында ... ... ... ... ... ... ... өткен жылғы қабылданушылармен қосылуына бұрын 3-4 ай сабақ оқиды.
Хорға қабылдаушылардың ... ... ... ... оның ... ... ... сыныбы, үй адресі, ... ... ... ( ... ... ... ... Бұл оқушының өсуі мен даусының жетілуін
қадағалау үшін ғана ... ... ... ... үнемі
байланыс жасап, үйде де, мектепте үлгерімі мен тәртібін ... ... ... ... ... ... үнемі бақылап отыру үшін
магнитофоннның болғаны пайдалы. Бұл ... ести ... ... хор ... аптасына екі рет сабақ оқиды : ... 1 /2 ... ... 2-3 сағат. Сабақтың орта кезінде үзіліс жасау
керек., ал үш сағаттық сабақтарда екі рет ... ... хор ... ... әнді ... ... мән ... Әнді шырқауда енгізілген ... ... ... ... ақ ... ... - хор ... бекітіп,
нығайта түсу одан гөрі маңыздырақ. Бұлар ... ... ... қызықты болуы тиіс; осы мақсатпен үйреніп жүрген әндерден үзінді
пайдалану ... ... ... ... ... және ... білуін дамыту негізінде сольфеджиолау дағдысын дарытуға бағытталуы
тиіс. Мұнда ... ... ... , оқушылар ән салған кезде
интонацияның тазалығын мұқият қадағалаған жөн ... ... ... ... үш ... интервалдар).Хорға қатынасушылар
музыкалық сауат ... ... да кез ... ... ән
дбысымен орындауға қажет.
Музыка пәні мұғалімі оқушылардың тыңдай білушілік ... ой- ... ... ... ала қарастыруы тиіс. Хор колективін
үйретіп, тәрбиелеуде ... ... ... орын ... ... ... ... композиторлардың әндерінің
мазмұнын, көне халық әндерінің ерекшеліктері мен олардың сол ... ... аша ... классикалық шығармалардың жоғары
көркемдік сапаларын тереңірек түсінуге ... Бұл ... ... ... мен ... туралы, олар өмір
сүріп, еңбек еткен заман туралы, олардың музыкалық ... ... ... ... ... ... опера театрларына баруды
жиі ұйымдастырып тұру, музыкалық кионфильмдер көру өте ... ... ... ... ... ... ... қатынасу хорға
қатынасушылардың толық, құнды ... ... ... ... ... беру коллективті белсендіре түседі, үйренген
шығармаларды орындауда ... ... ... ... әндерді мәнерлі де жігерлі орындау дағдысын дарытады.
Оқу- тәрбие міндеттерін ... ... мен ... ... маңыз беріледі. Дұрыс және шебер таңдалып алынған
репертуар коллективтің ... және ән айту ... ... ... ғана қоймайды, сондай- ақ едәуір дәрежеде ... ... ... ... ... көзқарастарының, мінез-
құлқының қалыптасуына, эстетикалық талғамының ... жол ... ... ... да ... ... ... да, әдеби-
музыкалық сапасы жағынан да,сондай –ақ коллективтің жас ... ... ... да ең ... ... қоя ... үйретуде шығарманы
мұқият қарап көруге ... ән ... ән айту ... ... ... ... ақ хор коллективтері мен ... ... ... ... ... ... ... Ән айту үйірмелеріне
дауыс жағынан ... ... , ... есту ... еске ... ... ... сезімі, жеке ән айтумен
шұғылдануға ынтасы болса, барлық ... ... ... алуға
болады.
Қабылданарда әрбір оқушы өзі жақсы білетін әнді ... ... ... тыңдап көрген пайдалы, бұл- ән айтушының дауыс
сипаты мен ... ... ... ... ... ... де әнді тек ... көру оқушының жеке- дара ... ... үшін ... ... онда қосымша жаттығулар беруге
болады.
Оқушылардың тексерудегі ... ... ... ... ... да, осылардың негізінде бұдан арғы жерде
әрбір оқушы жұмысының жеке дара ... ... ... журналының болуы да қажет, мұнда келесі сабақта не ... және нені ... ету ... ... ... Мұндай
жазулар сабақтардағы дәйектілікті сақтауға көмектеседі.
Балалармен вокальдық жұмыстың ... ... Бала ... ... ... және ... қарай
дамуының белгілі бір сатысында болады, өсіп келе жатқан организм ересектер
үшін маңызды маңызды ... ... ... Жеке ән айтатын
үйірменің ... бала ... ... мен даму ... ... ... ... сай- іс- әрекетті
жоспарлап, жүзеге асыру ... ... ... физиологиясы мен
психологиялық ерекшеліктерін білуге тиіс.
Бүкіл педагогикалық процесс, оқушылардың ... және ... даму ... ... ғана ... ... жалпы тәрбие беру
міндеттерін де көздеп жүзеге асыруы тиіс. ... ... ... үлгерімін қадағалауы, ата-аналармен тығыз байланыс ... ... ... ... әнге ... дегеніміз эстетикалық тәрбие
формаларының бірі екендігін түсіндіру қажет.
Үйірме жетекшісінің жұмысында ... ... ... ... ой ... ... бағытталған әңгімелердің зор мәні бар.
Бұған музыка ... ... ... әнге үйрету ... ... ... бірі ... ... ... ... туралы, оқушы шығармаларын үйреніп жүрген
композитор туралы әңгімелерді, шығарманың ... ... ... ... мәліметтерді, шығарманың жазылу тарихын түсіндіре отырып, маман
әншілердің (ересек ... ... үшін ) ... ... ... көруді жатқызуға болады.
Үйірмедегі жұмыс жеке ән айту ... ... ... ( ... ... ансамбль жетекшісімен) тұрақты байланыс
жасап, бала даусын дамытудың ... ... мен ... түсінгенде ғана жемісті болады.
Даму процесінде мектеп оқушыларның даусын үш негізгі топқа
бөлуге ... : ... таза ... қалыптасып келе жатқан дауыс,
қалыптасқан дауыс. ... ... ... олардың бүкіл
организмінің ... және атап ... ... ... ... ... ... жасының есеюіне байланысты бұл өзгерістерді
дәл анықтау мүмкін бола бермейді, ... жеке дара даму ... ... ... ... Кейбіреулерде даму тез өтеді, ал екіншілерде баяу
өтеді.Дегенмен де ... даму ... ... мектеп оқушыларын
жастарына байланысты үш топқа бөлуге негіз бар.
← Бірінші топтың ... ... 7-1 ... ... үнділігмен сипатталды.Бұл топтың
дауыс диапазоны до1 ─ ре1 ─ ре2 ─ ... ... ... дауыстары ( көбінесе12-14 жас
аралығы) оқушылардың жалпы психологиялық
дамуына, ... ... ... ... ... ... Бұл топтың
дауыс диапазоны шамамен алғанда , си ─ до - ден
ми2 ... до ─ ре2 ден ми2 ─ ... ... ... ... ... қалыптасқан
жеткіншек қыздардың (15-17 жасқа дейінгі ... ... ... ... ... ... ... жақындайды. Бұл сатыға тән ... бір ... ... рекіші─ ре1 де
көрінеді.
Сабақтардың ... ... ... ... ... ... ... жоғары дыбысты есту қабілеті,
интонация қоя білу тазалығы, ырғақты ... дами ... әрі ... ... ... көркем- мәнерлі орындау
машықтаналады ... ... және ... даму ... ) ... бір ... ... хор және ансамбль партиялары
игеріледі.
Жеке ән айтуға үйренуде ... ... ... ... көркемдік талғамға тәрбиелейтін репертуарға
едәуір мән берілуі тиіс.
Оқу жұмысының ... ... ... ... бергенде оқушылардың үлгерімі тексеріледі. Алайда үнемі сол
бір оқушылардың ... ... ... жиі көріне беруі орынды
болып шықпайды, өйткені ... ... ... ... зиянды
әсер етіп, менмендікке, дандайсуға желеу ... ... ... ... шығу ... жыл ішінде бір-екі рет ғана болуы ... ... ... ... оқушыларына музыкаға тартудың кең
таралған түрі бола отырып, музыка мәдениетін көтеруге ... ... ... белсене араласып, үйірме ... ... ... ... аспаптарымен ойнай білуге үйрету ... жеке ... ... Оның ... : үрлеме аспапта
ойнаған кезде бастың, кеуденің, аяқ пен ... және ... ... қалыпта болуын қалыптастырып, еріндік аппараттармен дыбыстың
таза шығуын нығайту, ... ... ... ... түрде ұзақ тыныс
шығаруға негіз бола ... ... ... ... ... ... және соқпалы аспаптарда ойнаудың техникалық тәсілдерін игеру.
Күнделікті өздігінен ... ... ... ... ... ... болуына алғы ... ... және ... ... ... өз ... ... басынан аяғына ... ... ... оның
орындалуын түзетуге қажетті нұсқау беріп, оларды ... және ... анық етіп ... ... пәні ... ... ... толық немесе
ішінара үйлесімді түрде сөзбен ... ... ... алынған
жақсы орындаушының ойнағанын және жан- жақты ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасап,
олардың ... мен ... ... өте ... формасы деп
санауға болады.
Үйірме мүшелері ойдағыдай үйрену үшін ... ... ... беріп, ауыртпалық ... жөн, ... ... ... материалды ең қарапайым түрінен әлдеқайда
күрделі түріне қарай ... ... ... әр ... және көркем материалды беру қажет.
Үйірме мүшелері жеке ... ... ... ... ... ... ... дайындықпен шұғылдану керек.
Түрлі - түрлі ... ... ... ... ойнай білу дағдылардың
(интонация жиілігі, күйге келтіру, ырғақтылық, музыканың әр ... өз ... ... түсіне білу және т.б. ) ... ... ... ... оркестрге қатысу мүмкін емес.
Музыкалық үлгілерді орындау ... дәл және ... ... ... дирижерлеуге, екпін мен ... ... ... ... ... ... ән айту ... құрылымы жағынан онша күрделі емес музыкалық үлгілер оркестрлік
партияларды үзінділері ... ... ... шеберлікке қажетті оркестрлік
орындаушылыққа мынанадай творчестволық қатыста болуға ... ... ... өз ... , ... оркестрдің және оның топтарының үн
шығаруын тыңдау ; ... ... ... өз ... ролін дұрыс
түсініп, оны автордың ... ... ... ... ... ... ... білу, дирижердің қимыл- ишаратын ... ... ... ... ... ; ... пен ... ; парақтағы нотаны оқу .
Оркестр репертуарына енгізілетін музыкалық ... ... ... ... ... ... мүшелерінің
мүмкіндігін, қызығы мен тілегін ... ... ... ... ... ... ... және шетел классиктерінің
шығармаларымен бірге ... ... ... ... ... ... шығармалары болуы керек.
Пьеса тексін ұқыпты талдаудан соң оны ... ... Оны ... қоя, ... нотаны оқудан көз жазбай, үзіндіні
немесе бүкіл шығарманы ... ... ... ... Жиі- ... оын ... меңгеруге бөгет жасайды.
Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру ісінде және ... ... ... ... ... ... тыңдау үлкен
көмек көрсетеді. Сондықтан жеке сабақтарда ... ... ... ... ... ... таңдамалы музыкалық ... ... ... ... ... алынуы, жоғары
мәдениетті ... және ... ... ... оқушыларды
жақсы дәстүрге, ойынның орындаушылық ... ... ... түсініп, сезіну қабілеттілігін арттыра түседі, әр түрлі халықтар
музыкасының тарихынан орындаушылығынан, ... ... ... ... билері .
Бал биі үйірмесінің практикалық ... ... : ... биге ... ... ... дамыту, бал блиерін әдемі де
әсем билеуге үйрету, олардың көркемдік талғамдарын ... би ... ... ... ... биді ... тұрғысынан сын
көзбен дұрыс бағалауды қалыптастыру, мінез- құлық және қарым- ... ... ... ... ... ... мен жұмыс
методтары мәнге ие ... Бал ... ... ... критерийі
олардың көркемдік құндылығы мен қоғамдық дамудың қазіргі ... ... ... ... пәні ... ... ... процесінде оқушылардың өз елінің би өнеріне деген сүйіспеншілігі
мен басқа халықтардың би мәдениетін ... ... ... ... материалы бірнеше бөлімдерге бөлінеді. Барлық бөлімдер
бір- бірімен тығыз ... ... ... ... әл ... ... ... мазмұны және білім , ... пен ... ... ... ... болады.
“Би әліппесі” бөлімі классикалық , халықтық сипаттағы
билер ... дене ... ... би ... және ... ... тұрады ; соңғылары жас ... ... ... ... ... ... енгізіледі.
Машықтандыру жаттығулары мектеп оқушыларынң кез ... ... ... ... ол биге ... ... ... қимыл үйлесімділіг мен мәденитін
қалыптастырады.
Кіші сыныптағы ... ... ... программадағы
“Би” бөлімі көпшілікке арналған ... және ... бал ... вальс-гавот, вальс-мазурка және т.б. ... ... ... ... ... және ... кездегі отандық және шетелдік бал
билері енеді.
Музыка пәні ... ... әр ... ... ... ... ... ол педагогтың дайындық жағдайына , топтың
құрамына, ноталар мен ... және ... ... ... неғұрлым жарамды материал іріктеп ... ... Жыл бойы ... ... әр ... 2-3 би үйрету
ұсынылады.
Программа материалы мектеп оқушыларынң жас ... ... мен ... ескеру тұрғысында іріктелген. 1-3
сынып оқушыларына қимыл үйлесімінің, кеңістіктегі және ... ... ... ... музыкалық- ырғақтық сезімнің
жеткіліксіз дамуы тән. ... ... ... ... қатарлық жаттығуларға орын көп бөлінеді, ал репертуар
адымдарға, ... ... ... ... балалардың қарапайым , бал
билерінен ... ... ... ... пен ... ... ... жақсы жетілген. Олар дене жағынан күшті, ... ... ... ... болғанмен де бұл жаста олардың ... және ... ... ... ... өзі орындау сапасын кемітеді.
Бұл сыныптар оқушыларына жұп ... аз, ал ... ... ... беру ... сынып оқушылары бал билеріне ... ... ... Осы жаста олардың дүниеге ... ... ... анықаталады, идеялық мұраттары пайда болады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... алуға және
орындалу үлгісіне ерекше ... ... ... ... ... қабілеттерінң дамуына неғұрлым белсенді әсер ... ... ... ... мен бал ... үйрету
барысында педагог мектеп оқушыларының өздерінің үйренген композициясын
сауатты, дәуір стилін , ... ... ... ... ... музыкалық
тұрғыда , жете аңғарып, мәнерлеп ... күш салу ... ... ... , биді ... алдында
орындаудың және конкурстар мен байқаулар өткізудің ... ... бар. ... бұл ... болып табылады, оларды бос уақыттарын
колективте жарасты, мәдениетті ... ... ... ақ ... мен ... ... насихаттауға қатысуға ... ... ... ... ... ... белсенді
қатысуға тиіс.
Биге үйретудің толық курсын өткен ... ... ... мен эстетикалық тәрбиеленуінің негізгі ... ... ... ... : би ... жасаудағы музыкалығы, мәнерлілігі,
шыншылдық пен шынайылық, орындау мәнерінің хореографиялық мектебіне ... мен ... биге ... мен ойды, ұлттық ерекшелік пен
әлеуметтік сипатты бейнелейтін көркем туынды ретінде саналылықпен қарау ... ... мен ... ... ... ; ... ... берудегі
би мен музыканың жеке элементтерінің ... ... ... ... ... ... білуге қабілеттілік ;
этикетті ... ... ... өнер балаларды сұлулыққа, мәнерлі қимылға
үйретеді, ... ... ... дене ... ... және ... ... Хореографиялық жүйелі білім мен
тәрбиенің арқасында оқушылар жалпы ... және би ... ал би мен ... ... ... ... ... нәзігірек қабылдауға көмектеседі.
Хореографиялық үйірмедегі сабақтың негізі жүйелі де ... ... және ... ... ... ... ... программа болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... сияқты постановка қою жұмысында
да оқушылардың жалпы эстетикалық және би ... ... ал ... ... қабілеттің дамуы – хореографиялық өнер мамындығын нәзігірек
қабылдауға ... орын ... тек қана биде ... ... бір
жақтылық оқушылардың эстетикалық тәрбиесіне уақыт қойып отырған ... ... бере ... Хореографиялық өнерге тарту, кең ... ... ... ... ... ... музыкамен және ірі балетмейстерлердің ... ... ... ... ... ... ... ұлттық билердің ерекшеліктерімен, олардың әшекей костюмдерімен,
мелодиясының музыкалық-ырғақтық құрылысымен, халық ... ... ... ... ... дәрежеде маңызы
бар, оқушылар оны сабақта және постановка қою ... ... ... ... мен ... ... классик-композиторлар мен
қазіргі авторлар шығармалары болсын, түсінерліктей көркем болуға тиіс.
Постановка қою жұмысы үшін ... ... ... ... Ф. ... ... И.Дунаевскийдің шығармалырын
қысқа үзініділерін пайдалауға болады.
Халықтық билерді оқушыларға арналған тақырыптарға ... ... ... ... ... ... ойындарынан
алынған би элементтерімен байыта отырып, оларды ... ... ... әр ... жастағы балаларға лайықты нағыз ... ... ... көз ... елестету ұйғарылады.
Программада көрсетілген материал, музыка пәні ... ... ... ... ... басқа материалдармен ауыстырып отырады.
Ұсынылған халықтық ... ... ... пәні ... оқу
жылының тақырыптық міндетері мен ... ... ... алады.
Соңғы жылдары бастауыш мектеп жасы оқушыларының (7-8 жастағы )
хореографиялық үйірмелерге ... ... ... ... оқушылардың ерте
дамыған дене күші мен ... ойы, ... ... ... ... ... та олар ... мысалы, оң немесе сол аяқты анықтау,
бір жақтан екінші ... тез ... ... ... ... болып табылады. Әдетте, бұл ... ... ... сипатта болады, олар айналадағы құбылыстарға ... ... ... ... болады және жиі ретсіздік ... ... ... ... ... ... ... алғанда
, оқушыларға қарапайым қимылдың әсемдігі мен логикасының, ал ... би ... срын ашу. ... ... ... дағдысын
бірте- бірте иегердеі, олардың заңдылық ... , ... ... ... жете түсінеді.
Әсемдіктің қалыптасуы мен қимылдың дұрыстығы- методиканың ... ... ... ... сияқты,мұндай маңызды мәселе музыка
пәні мұғалімінен зор ... ... ... ... ... ... ... ережесін, әрбір қимылдың физикалық және эстетикалық құрылысын
түсінуді талап етеді.
Хореографиялық үйірмеге ... ... ... ... ... хореографтың- міндетінің бірі- сымбаттағаы
кемшіліктерді ( кифозды, лрдозды, ... ... ... ... ... ... ... процесінде қимыл сезімі машықтанады, музыканың демеуіне
қимыл сәйкес келтіріледі.Қимыл ... ... ... дағдысы- жете түсіну мен бұлшық ет бөліктерінің ... ... ... әр ... суреттер бойынша
жүруден басталады.
Кідіріс жасап қимылдау, ... бір ... ... Би ... ... үйрену, би образдарын музыкалы би ретінде,
белгілі бір актерлік ... ... жол ... қимылы сезімін дамыту үшін классикалық, халықтық және тарихи
билердің қимыл- әрекеттері негізінде меңгерілетін әр ... ... ... дамытқан жөн.
2.1.(А). Тәрбие жұмысын жоспарлау.
Оқушылар мектепте ... ... ... ... және ... білім алады, таңдаған мамандығы
бойынша ... ж ... мен ... ... Бұл процесс оқу
жоспары мен бағдарламаларына, оқу орнының тәжірибеде тексерілген ... ... ... ... ... мәселесі мектепте
педагогтар ұжымының басшыларының бірлескен күшімен шешіледі.Сыныптан ... ... ... ... ... ... жоспраға байланысты
жүргізіледі. Ол оқу ... ... ... бітіргенге дейінгі
уақытта тұтас қамтиды.Оқушылармен ... ... ... ... және ... ( ... ... апталық) жоспары
Қазақстан Республикасының Білім министрлігініңұсынған ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері, болашақ
маманның мамандыққа бөлінуі, ... ... ... ... ... ... оқу орындарында тәрбие жұмысының осылай (алғашқы
жылдан бітіргенге дейінгі кезеңді қамтитын) ... ... ... ... тәжірибеде дәлелденген.
Мектепте перспективтік жоспарын ... үшін ... ... құрылады. Жоспар жасағанда, талдағанда, іске ... ... ... мен ... іске ... ... ... мен принциптерін бейнелейтін барлық бөлімдерінің өзара
байланысы болуы негізделеді.Ағымдағы тәрбие жоспарларында нақты ... ... ... мерзімі белгінедеі.Бұл жоспар жалпы оқу ... ... ... , ... комиссияларда, оқушылар кеңестерінде
іске асырылады.Әрине, бұл ... ... а ... тығызы
байланыс орын алып, педколледждің жалпы жоспарынан ... ... ... жасауда төмендегі педагогикалық талаптар ескеріледі.
❖ 1.Сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... бағытына сәйкес келуі;
❖ 2.Тәлім - тәрбие жұмысының жоспары тәрбиенің мақсатына, міндетіне ... ... ... ... ... ... оқушылардың талап- тілегінен, мүддесінен
туындап, олардың ғылым мен техника, әдебиет пен өнер, ... ... ... ... ... ... ... тәрбие жұмысы жоғары идеялық- құқықтық, ғылыми дәрежеде,
шебер сынып ... ... ... ... ... ... оқушылардың жас және жеке ерекшеліктері ,
дербестігі мен ... ... ... ... ... ... түрлері мен әдістері жыл ... ... ... ... сай құрылған ... ... ... ... оны шешудің жолдары, әдіс- ... ... Егер 1- ... оқушылардың өмірге дұрыс көзқарасын,
дүниетанымын ... ... ... ... ... ... ... куртсарда дін, ғылым, техника, ... ... ... ... ... ... ... сөзсіз
қосылады.
Тәжірибеде жастардың шығармашылық қабілетін дамытуға ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық кеңесте талқылап бекітеді.
Жас ұрпаққа тәрбие беру саласындағы сынып жеткшісінің ... әр ... ... ... ... ... ... сай жасалады.
Патриоттық- интернационалдық тәрбие:
|№ ... ... мен ... ... ... адам |
|1 ... Республикасындағы халықтар |10.10 |Музыка пәні |
| ... | ... |
|2 ... ... ... ... |25.02 ... мүшелері |
| |өмірі- жас ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|3 ... өмір ... |11.11 ... пәні |
| | | ... |
|4 ... ... отқа түс- ... |05.11 |Үйірме мүшелері |
| ... | | |
|5 ... ... ... |14.10 ... ... |
| ... ( ... ... | | |
|6 ... ... ... ( ... |28.09 ... пәні |
| | | ... |
|7 |Қос тіл- ... қос ... |17.12 ... ... |
|8 ... ... туралы әндер байқауы |19.12 |Үйірме мүшелері |
|9 ... ... ... ... |20.12 ... ... |
| |дәлелденеді (кездесу) | | ... ... ... мен бөлімдері |Мерзімі ... адам |
|1 ... ... бір ... пәні |
| ... бару,көрген |рет |мұғалімі |
| ... мен ... ... | |
| ... | | |
|2 ... ... ... |Айына бір ... пәні |
| | |рет ... |
|3 |Саз ... ... | ... пәні |
| ... жан азығы” |1 ... ... |
| ... саз ... ... бе?” | | |
| ... ... ... |2-тоқсан | |
| ... ... ... ... | ... мүшелері |
| |(кеш) |2 рет | |
| ... ... ... | ... ... |
| |түсінесің ?” | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... атасы- Құрманғазы” | ... ... |
| | | | |
| | | ... ... ... тыс ... ... жұмысын талдау :
1.Сыныптан тыс жүргізілетін тәрбие жұмысының тақырыбы,мақсаты, тү,
әдісі.
2. Тәрбие жұмысын ... аты- ... ... ... шарасын өткізу үшін ... ала ... ... ... ... шығарған қабырға газеттері. Т.б.
4. Белгіленген бағдарламаның орындалуы немесе одан ... ... ... ... мақсаттың орындалуы.
6. Тәрбие процесінің ең тиімді ,әсерлі, қызықты кезеңдері.
7. Оқушылардың қабылдауының ... ... ... ... пайдаланылған қосымша материалдар, көрнекі және
техникалық құралдар.
9. Музыка пәні ... жеке ... ... бейнесі, көрінісі,
киімі, шашын әсемдеп тарануы.
10. Музыка пәні мұғалімінің ... ... ... ... ... ... алдындағы іс- әрекеті,сөзі мен мимикасы.
11. Музыка пәні ... ... ... ... ... ... пәні мұғалімінің педагогикалық жұмысқа ... ... ... ... ... Музыка пәні мұғалімінің оқушыларды ұйымдастыра білу, ... ала білу ... ... ... - ... жүйесін
жетілдірудің әдіс- тәсілдері.
Оқушылармен лекция- концерт ... ... ... ... ... өнерге баулу бүкілхалықтық ... ... Бұл ... ... пәні ... сыныпта сабақ беру
шеберлігін ғана жетілдіріп қоймай, балалар мен ... ... ... беру ... , ... концерттер жүргізу арқылы
тәрбиелеу ісіне ерекше көңіл бөлген жөн.
Сыныптан тыс ... бірі ... ... өткізу музыкалық-
ағартушылық тәрбие негізінде іске ... ... ... деп ... түрі ... ... ... терең үңілуіне, халық мұрасының
өте бай мұрасымен танысуға терең үңілуіне, қазақ ... ... , ... ... ... шығармашылығымен танысып,
одан нәр алуға баулитын салалы жұмыс.
Лекция- концерт ... ... ... ... ... ... бар. Ол “сегіз қырлы, бір сырлы” болса, істеген ісі сапалы
болмақ. Мұғалім ... ... ... қарай ғана сүйеніп
қоймай, сөзді ... ... ... жөн. ... біз ... ... лекция- концерттер өткізу кезінде сөз бен ... ... ... ... ... ... Осы ... былай дейді :”Сөз ешқашанда ... шын ... ... ... түсіндіре алмайды, бірақ сезім ... бір өте ... ... ... ғана ... түсінесіз. Сөз жүректің
аса сезімтал қылын басып, құлақ күйін еліктіруі тиіс, музыканы ... ... ... музыканың байланыстылығы негізінде жүзеге
асырылады”. ... ... ... ... ... ... қажет.
Лекция- концерттің тартымды болуы, тыңдаушыларды қызықтырып, ... ... ... ... ... ... жүргізу
шеберлігіне көп байланысты. ... ... ... әрі ... жеткізу, сөйлеу техникасы мен логикасына көңіл қою амалдарды
қамтамасыз етілсе, ... ... мен ... ... бірге қуаныш,
үндестік табу ... ... ... Ал, ... ... ... әсемділігімен ғана емес, жүрекке әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... жеткізетін тамаша дауысты
әншілер, аспапта орындаушылар сол ... ... ... жол ... ... ... мынадай қажеттіліктері бар: тақырып
таңдау, ... ... ... пайдалану, музыкалық шығармаларды
іріктеп, дайындау, ұйымдастыру жұмыстарын қадағалау.
Лекция- ... ... ... эстетикалық талғаммен безендірілуі
тыңдаушылар мен өткізушілердің көңіл- күйіне жағымды әсер ... іші ... ... мүліктер ретті болып, тақырыпқа сай, тәрбиелік
мәнге толы ... ... мен ... әрі ... ... ... ілсе ... болмас еді.
Мектеп- оқу процесінде баланың бойына жақсы қасиеттер мен сапалары
қалыптастырады. Мектеп баланың ... ... мен ... ... ... роль атқарады дейтін болсақ, баланы
сабақ үстінде ғана ... ... ... тыс ... да әр түрлі
жұмыстарға тарту арқылы (мысалы, ... ... ) ... ... ... болмаса, көркемдеу жағына, әр түрлі көрнекіліктерді
жасауға ... жөн, ал ... әр ... ... ... ... Бұл ... баланың еңбекке деген талпынысы күшейіп, бойында
өнерге деген қызығушылық күші ... ... Оқу мен ... ... ... ... ... байланысты болуын оқыту мен ... ... ... ... ... тәрбиеге негізделгенін есте ұстағаны
абзал.
Дұрыс тәрбие алу ... ... ... ... ... ... жұмыстарына араласып, ... ... ... ... сөз, ән мен күй ... ... ... үшін ең қажетте
педагогикалық процесс. Музыканы, әнді тыңдауды бала ертеден сүйеді. ... жан ... мен ... күйіне , көркемдік сезімдеріне зор
эмоциялық әсер етеді. ... ... ... ... ... орыс,
басқа халықтардың өнері, әндері, композиторларымыздың музыкадағы
табыстары , ... Ақан ... ... Жаяу ... ... ... мен әндерін таныстырудың, балаларға тыңдатып
үйретудің ... зор. Бұл оның ... ... мәдениетін, өнерге деген
сүйіспеншілігін дамытады. Музыка ... ... ... тәрбие
шаралары мазмұны мен көркемдігі арқылы ... ... ... ... , ... деген сезімдерін қалыптастырады, өмір құбылыстарын
дұрыс түсінуге, дұрыс қабылдауға ... ... да ... ... ... тәрбие сабақта және ... тыс ... ... ... ... ... пәні мұғалімінің атқарар ролі зор. ... ... ... ... ... ... инсценировкаларды таңдап, жәрдемдеседі, өзі де белсене
қатысады. ... ... ... әр ... топтарға бөледі. Осы
өткізілетін лекция- концерттер арқылы оқушылардың ... ... ... ... ... ... жол ... Мүмкіндік
болған жағдайда оқушылардың бәрін де ... ... ... концерттер арнайы тақырыптық немесе мерекелік
және танымдық (лекция- концерт) түрінде ... ... ... ... ... бір мерекелерге, композиторлар (мысалы,
“Құрманғазы ... 200 ... т.б.) ... жүргізуге болады.
Сонымен бірге мерекелік күндерге, 8 наурыз мерекесіне “Анамызға ... ... ... ... ... тақырыптарда “Батыр ана” немесе ұстаз
арқылы толықтыру.Ұлыстың ұлы күні ... ... ... ... ... негізге ала отырып, халықтық ... ... ... ... ... ... ұстаздар күніне арнап әр түрлі жұмыстар
жүргізу арқылы ... ... ... негізі етіп, музыкалық
тәрбие беруге болады.
Ал лекция- концерттердің бір- ... ... ... концерттер атында айтылып тұрғандай, ... ... ... ... ... ... ... концерттерді оқушыларға ақыл-ой,
музыкалық ... ... ... ... ары ... дамыту,
эстетикалық тәрбиенің бір негізі болып табылатын балалардың өнер атты
сұлулық ... ... ... ... ... әр түрлі
тақырыптарда жұмыстар жүргізіледі. Мәселен, “Ән ... ... ... ... ... оның мақсатын, яғни бұл лекция- ... ... ... ... ? ... ... ... болады Осыған
байланысты жоспар құрылып көрнекі құралдарды пайдалануымыз керек.
Бұл лекция- концерттің негізгі ... ... адам ... ... сыйы- ән және әншілік дәстүр жайлы әңгімелеу, яғни, ән- адам
баласының жүрек ... үн, ... және сөз ... ... ... ... екендігі жөнінде әңгімелесу. Шыныда да, халықтың қайсы бір ән-
күйін, жыр – ... ... ... алып ... онда ... ... ... бір тарихи оқиғаға, адамға , заман ағымына байланысты
құбылыстар, ... ой ... ... ... ой- ... өмірлік
тәжірибесі, танымы көрініс табады. Сондықтан халық ... ... ақ ... ... оны ... жаны деп ... Қазақ халқы
әнге бай.
Ән туралы халық арасында ... ... ... өз ойын ... ... Оның ішінде, ұлы Абай атамыз :
Туғанды дүние ... ... ... жер қойнына кірер денең,-
деп жырласа, қазақ халқының әдебиеті мен ... ... ... досы Потанин : “Маған бүкіл ... ... ән ... ... ... ... қазақ халқы бар өмірін туғаннан бесік
жырынан бастап , ... ... ... ән ... әнмен қуанып, әнмен
жазылған. Қазақ халқының әншілік өмірі жайлы , ... ... ... ... аңыз бар :
“Ән аспаннан қалықтап ұшып, жер бетіне келеді, оның ... ... ... байқаған халық әнді ұстап қалған, ал ... ... ... ... үйрене алмаған. Құдайдық құдіретімен
келген ән қазақ жерінде, тіпті төмен ұшқан ... ... оны ... әнді
жақсы айтатын болған. Қазақтардан басқа халықтардың әнді жақсы ... де сол ... ... аңыз ... ... нақты сөздермен, мысалдармен
жеткізу сол ұтымды болмақ және де әннің қазіргі ... ... ... ... әндері мен халық композиторларының ... ... ... айту. Қазіргі кездегі
классикалық ... ... , ... ... әндерін өңдеп, қазіргі
классикалық музыкаға бейімдегені жөнінде ... әр ... ... өздеріне қандай өзгешеліктер барын, байқағанын сұрау. Әр ... ... ... , ... ... ... ... әр
дауысқа сипаттама беріліп, әр ... ... ... ... Шығармаларды тыңдап болғанна соң, ... ... ... ... бүгінгі өткізілген лекция- концерттің қаншалықты танымдық
функция атқарғанын ... ... бұл ... ... ... ... ... түрлерінсіз , педагогикалық әдіс- тәсілсіз жүргізіетін ... ... ... ... ... оқушылар бұл тақырыптағы
мәліметтерді ешқандай ... , ... ... ... ... ... ... концерттерді жүргізудегі басты мән беретін проблеманың
бірі- оқушылардың музыкаға ... ... ... ... тәсілдерді кеңінен пайдалану. Атқарылатын іс- ... ... ... ... әлемінің сырларын түсінуі, ... ... ... ... ... ... да, тұжырымды, һәм тартымды әңгімесі ... ... ... ... ... ал орында пайдаланылған
әсерлі, үзінділер оқушылардың ... ... ... ... танымдық
әсерлерін тереңдте түседі.Лекция- конццерттерді жүргізуде мына әдістерді
пайдаланылған жөн : ... ... ... ... ... шығармашылығмен “Кісен ашқан” күйі жоспарланды делік. Бұл
жағдайда ең ... ... және күй ... ... сұрақ қойып,
олармен әңгімелесу; көрнекі және техникалық ... ... ... ... ; ... музыка әдебиетінен үзінді оқу.
Бұл жерде мұғалімге ескеретін нәрсе күй ... ... ... ... ұзақ әңгіме айтып кетпеу керек. Ұстаз ... ... өзі ... ... оны көркемдік, ритмикалық ... ... ... ... ... ... жан- жақты жұмыс
түрлері мен методикалық ... ... оны ... ерекшеліктерін
терең түсінуге, музыка тыңдауға ... ... ... ән ... , ... ... ... жалпы өнер адамына деген
қызығушылығы мен құмарлығы ... ... ... ... ... ... тыс жұмыстардың осы түрі, лекция- концерттердің біріге жұмыс
жасауы, жан- жақты ... ... ... пайдалануы
арқылы жүргізу-бұл ұстаздың үлкен педагогикалық шеберлігі.
Лекция- концертті жүргізетін ... өте көп, оны ең ... ... ... ... білу ... лекция- концертті музыкалы етіп өткізсе, жұрт ... ... ... ... ой- өрісіне де әсері көп болады. ... ғана өнер ... өнер ... өзін ғана ... ... сол өнер ... сырлы әуенімен, сазымен суысындауы ... үшін ... сай ... мен билерді таңдай білу керек. Әр ... ... аты- ... ... авторлармен таныстырған жағдайда,
оқушылар ... ... де әсер ... жүргізілері сөзсіз.
Егер лекция- концерттің мазмұнына немесе тақырыбына сәйкес оған ән-
күйдің, ... ... ... ... екінші бөлім етіп, концерт
қойып жіберу керек. Концерт соңынан ... ... ... ... ... ... ... мен викториналарды бәрінен де
көп шешіп, ойынға белсене қатысқан ... ... ... жиын ... ... өз ... дайындайды.
Тәжірбиелі музыка мамандары ... ... ... ... ... ... музыкадан, мәдениеттен ләззат алуға
қабілеті ... ... ... қабілеттіліктерінің одан әрі
дамытуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... байқаулар,
лекция- концерттерді жүргізуде ескеретін жағдай, оны ... ... соң, әр ... ... әр ... ... ... бағалап, оларға мақтау айтып, оларды кейінгі ... үлгі ... бәрі ... сана-сезіміне тікелей әсер ... ... ... ... ... ... өнер байқауына қатысуына
деген құлшынысы артады. ... ... ... қызығушылығы одан да арта
түсетінін байқадық.
Лекция- концерт оқушыларды өнердің сан қилы салаларымен ... ... ... , өнер ... ... ... сондай –ақ алған мағлұматтары мен тыңдаған музыкаларын әрі қарай
игеруге ... ... ... күйтабақ арқылы музыка тыңдату, өнер
қайраткерлерімен мүмкіндік бар жерде кездесу кештерін ұйымдастыру, осы
бағыттағы концерттерге өнер ... ... ... ... ... ... бала жүрегінің нәзік те мейірімді ... ... ... ... ... ... ... санасына
тікелей әсер ететіндей етіп жеткізу арқылы, жоғарыда айтылған қаситтерді
бойға сіңіретіндей тәрбие беру осы ... ... ... ... ... ең жауапты жұмыс ... ... өз ... тарихи деректерге сүйеніп, тақырыпқа үйлестіре толғау ... ... ... ... ... ... ... берсе,
шәкірттер көңілін серпілтері анық. Мәселен : “Әсемпаз болма әрнеге,
Өнерпаз болсаң әр ... Абай ... ... ғибраты зор, өзің өнерпаз, білімдар
болсаң, артыңа із қалдыр, ... ... ... ... ... тәрбиеле,
өнерге ұмтылмай өрге баспайсың, талаптылық адам бойындағы қасиеттердің
көзін ашады ... ... ... ... кез- ... ... ... ішінде өз ісінің білгірі де, ... де ... ... ... білу бар да білгенді сол қалпында жұрт көкейіне құйып беру бар.
Балалар жүрегіне жол ... ... жылы ... ... үшін, жаттанды
жадағай сөз емес, шын өмірден алынған жанды да, ... сөз ... ... жылы сөз ғана ... ... Өнер әлемінің, оның
ішінде музыка ... ... ... бір ... айту
жеткіліксіз. Лекция- концерттердің мазмұнды , әсерлі шығуы, оны ... ... ... тақырыпта жүргізген екі лектордың лекциясын екі ... ... ... Бірі ... ... ... сөздермен ғана жеткізіп,
ешқандай көрнекі құралдарсыз, жаттанды сөздерімен ғана айта ... жай ғана ... ... шәкірттер көңілінен мүлдем
шықпай қалуы мүмкін.
Ал, екінші лектор осы ... ... ... ... ... өмірін нақты қызықты етіп жеткізе келе, бүгінгі ... ... әнші ... ... ... ... өз сөзімен
немесе халық сөзімен баяндап немесе ауызекі әңгімелеп берсе, жұрт ... ал ... ... сол өнер ... ... ... із қалады.
Лектор тың материладар мен ... құр ... ғана ... ... өз ... , қатысын сезіммен ... ... ... ... ... ... тыңдаса бірден шәкірттер ... ... ... лекция- концерттер бір мазмұнда қайта-
қайта оқытылмауы ... ... ... ... ... әлі де ... ... қалыптасып келе жатқан дүниенің
бір бөлігі. Жақсы, ... ... ... тек ғана сол ... өнер ... ... ... танысып қоймай, тағы да
сондай лекция тыңдасам екен деген шәкірттер ойында әсер ... ... сол ... ... ... ... , өзі де кез- келген
біреулерге дәл ... етіп ... ... ... ... ... ... концерттердің санынан сапасына көп көңіл бөлуі қажет.
Лекция- концерттердің құрылысы, өткізу формасына қарай ... ... ... ... ... 1-2 сыныптар,5-6 сыныптар,10-11
сыныптар т.б.
Лекция- концертті өткізуде композитор, әнші ... осы ... ... ... ... ... көрсететін, балалар
ойын өрістетіп, қиялына қанат бітіретін ... ... әр ... тарихы, өзіне тән ерекшелігі, музыка тілі, белгілі бір ... ... т.б. ... ... ... тыс жұмыс жүргізудің қажеттілігі бүгінгі ... мен ... ... байланысты жаңарып өзгеріп отыр. Оларды
мынандай жұмыстардан ... ... Осы ... мектепте балаларды
тәрбиелеуде “Мұрагер” бағдарламасын ... ... ... ... ... құрастырды және Қазақтың
Абай атындағы мемлекетік педагогикалық ... ... ... ... М.Быковсих, Б.Әлмұхамбетов,
Қ.Жолымбетов құрастырумен “Елім ... ... ән ... ... ... Б.Сүлейменовалардың құрастырумен
“Музыка” бағдарламасы жарыққа шықты. Бұл ... ... ... зор. ... ... ... тоқтала кетені
болсақ, эксперименталды ... ән- күй ... ... ... сіңіріп, бойына дарыған өнер түрлері: ән күй, ... ... ... ... ... және ... ойнау машықтары
берілген.
Әрбір ұлттық салт- дәстүрге байланысты ... ... ... ... ... ішін ... ... әртүрлі нақыл сөздермен безендіріп, мәселен “Қыз сыны” байқауы
болатын болса ана, қыз ... ...... ... ... тию”т.б. қанатты сөздер жазылып ... ... ... сол
нақыл сөздің мән- ... ... ... байқаудан тыс
көрермендермен ойын жүргізу, ... қыза ... ... ... тыс жүргізілетін танымдық жұмыстардың бірі-
оқушыларды оқып ... ... ... , ... ... ... таныстыру,
халық аспаптары музейіне, сурет галлереясына тарихи мұражайларға апару.
Сондай-ақ театр, концерт залдарына ... мен ... ... ... соң пікір алмасды ұйымдастыру. Әсіресе, басты
назар ... ... ... ... басты назар ... ... ... оқушыларға ария, опера, оператта,
увертюра, бас, баритон т.б музыка өнерінің ... ... ... ... ... өзі ... ой-санасын кеңітіп,
музыкалық, эстетикалық талғамын дамытуға әсерін тигізеді. ... ... ... ... көрген білгені жөнінде ой бөлісуі ... ... ... ... әсерін, сезімін көрсетуіне , ... ... ... ... ... , ... ... сезімдерін оятуға музыка пәнінің мұғалімі сияқты ешқандай
педагогикалық ... жан- ... ... ... ... ... етпейді. Сонымен қатар басқа ешқандай мамандық тәрбиесінің қолына
өз ... оның ... ... ... ... ... ... түріндегі бай матералидарды бермейді. ... ... ... ... ... ... ... оқушылар бойында шабытын оятады. Мұғалімнің әрбір айтқан
әңгімесі әсерлі, тартымды, бағдарламаға сай, ... ... ... әрбір сәтін, кездесудің ... ... ... ... ... ойластырып, ұтымды өткізудің жолдарын талап етеді.
Тартымды, әсерлі өткен әр ... ... ... ... тіпті жай
пікірталастың өзі де оқушылар тәртібіне, олардың тәлім- ... ... ... ... ... ... ... залдарға,
театрларға қойылымдар немесе әр түрлі ... ... ... ... , ... ... танысу, бүгінгі ... ... ... ... көру, олардың өнерін
бағалау, - бәрі де баланың музыкалық ... ... ... ... ... аз да ... ... өмірінде ән сабағымен қатар, сабақтан тыс уақытта
хор сабағын да ... ... Бұл ... ... екі ... ... ... көп дауыстыға көшуге ... ... ақ ... дуэттерді де айтықызып, дағдыландыру керек. Жас ... , ... ... ... бұл өнер ... мәні ... ән ... бірлікке, тәртіпке, ортақшылыққа баулиды. ... көп ... ... тілін байытуға баулиды. Сонымен ... тыс ... ... ... , ... ... ... арқылы бейімділігін, өнерге қызығушылығын
арттыруға болады.
Мектептерде ... ... ... ... бар ... ... боларлық орны үлкен. Олар балаларға ... ... ... ... ... Қазіргі кезде біздің жастарымыз
радио, телевидение арқылы кино, театр, концерттер ... ... ... ... тәрбие алуда бар мүмкіншілікке бөленуде.
Әрине жоғарыда баяндаған ... , алға ... ... ... , ... ... ғана ... Мектепте , біріншіден, материалдар жетіспейді. Музыкалық аспаптар
жоқтың қасы ... да ... есту ... зиян ... ... ... ... балаларға лайықталып жазылған әндер аз
емес. Еңбекті, достықты, адалдықты, ... ... ... ... ... ... - жас ... керек ететін ... ... ... ... ... ... кең. Ол тек
ғашықтықпен бітпейді. Отанды сүюді, елін, ... ... ... ... ... ... ... лирикалық ән дегеннің ... ... ала ... ... Алайда, мектеп оқушыларның жас буынға
арналған репертуарлары болуы ... ... жиі ... кемшіліктерінің бірі-
көптеген жерлерде ән сабағын ... ... ... хабары жоқ немесе тіпті аз екендігі. Сол үшін жаз айларында
ән ... ... ... 1-2 айлық семинары ... ... Сол аз ... ... болса да олар бірқатар білім алып, сол
музыкалық білімдерін сырттай ... ... алар ... ... республикалық халық ағарту жүйесі бойынша музыкалық
тәрбие беру ... ... ... ... ... ... бағдарламаларын осындай ... ... сол ... ... істеудің, онан әрі қарай дамытудың
жолдарын іздестіру қажет.
Сөз өнері ән мен ... ... ... де үлкен
роль атқарады. Яғни сөз өнері, ән мен күй, ... - өмір үшін де ... ... екендігін педгогикада теріске ... ... ... былай деді :”Педагогика - өнер ... ол ... ... асқан дәрежеде өткізуге , сыныптан тыс
оқуға да ... ... ... онда ... ... ... әрекетінде қатынастар болғаны. Мұғалім өз ... ... есте ... ... ... ... мұғалімдерді
ойландыратыны болу керек. Баланы музыкаға ... өнер ... ... ... ... ... сабақ барысындағы ... ... ... тыс жұмыстарда тәрбиелеу керек. Оларды тартып,
біріге іс ... ... ... ... аша түсуіне жағдай
жасау ... Ол ... ... әр ... ... концерттерде өнер
көрсетуден басталып, бірте- бірте деңгейі де жоғарылай ... ... ... тәрбие мен сынптан тыс
жүргізілетін эстетикалық тәрбиені бөліп қарау, біздіңше ... ... ... ... ... бір мақсат қойып, белгілі бір
бағытта ұйымдастырылған ... ... ... ... ... тыс ... ... өріс алып, қайтадан
сабақтармен ұштасып ... ... ... ... оқушы бір лекция - концертке қатысудан өнердің
түрлерінен, ... ... ... ... ... ... бейімделеді, олай дейтініміз әр лекция- концертте белгілі ... ... ... өмір жолы ... әңгімелйді. Оның әр
еңбегіне, музыкалық шығармашылығына ... ... Сол ... бала
өз ойы тұрғысынан қорытынды шығарады.
Демек, оқушының бұл ... ... ... ... баулаудың бастамасы деп атауға болады.
Осындай ... ... ... ... ... қоғамда
өмір сүріп отырған жастардың сыртқы бейнесінің көркемдігі, ... ... ... ... ... ... ... болмақ.
“ Музыкалық тәрбие беруің ... ... ... емес,
ең алдымен адам тәрбиелеу”- деп белгілі ... ... ... ... тыс өткізілетін әрбір жұмыстардың , лекция
концерттердің ... ... ... ... ... беріп
қана қоймай, сол арқылы жақсы қасиеттерге- иманжүздікке, адамгершілікке
баулу. ... ... ... ... ... болғаны
оқушылар есінде қалып, олардың музыкалық ... осы бір ... ... және ... ... ... болып өсуіне
септігін тигізеді
Сыныптан тыс өткізілетін лекция- концерт ... мен ... ... тәрбиелік мәні.
Мектепте музыкалық тәрбие беруде ... ... ... етеді. Музыкалық тәрбиенің баланы жан – жақты етіп тәрбиелеуде,
оларға эстетикалық тәрбие ... мәні зор. ... та бұл ... ... ... ... тыс уақыттарда тәрбиенің бұл ... көп ... ... Себебі, сыныптан тыс өткізілетін бағдарламалар ... ой- ... ... бір ... ... ... шығармашылығмен
кеңінен танысуға мүкіндік береді. Балаларға эстетикалық, музыкалық
тәрбие беруде, ... ... ... ... ... үлкен роль атқарады. Жақсы және ... сай ... ... балалардың жан- дүниесіне әсер ... ... ... ... іс- ... да күтетін
болады.
Болашақ музыка ... осы ... ... ... ... өз ... көтерулер керек.
Сыныптан тыс өткізілетін іс- ... ... ... ... ... дұрыс пайдалана білуі, адамгершілік, азаматтық ... өнер ... ... ... түсіне білуге септігін
тигізеді.
Мектеп оқушыларынң эстетикалық ... ... ... тыс ... “Әдеби- драма” үйірмесі арқылы сабақ процестерімен
байланыстыра отырып жүргізілді. Негізінен алғанда оқушыарға сынптан ... ... ... ... ... түрі бар. ... жұмыстарға
:
← Өнер сүюшілер клубы
← Өнер туралы мектептік ... ... ... ... Өнерқайраткерлерімен кездесулер
← Пікірталас кештері
← КВН
← Әдеби-музыкалық кештер т.б.
Өнер сүюшілер клубын өнер ... ... деп те ... Бұл ... мүше болған мектеп оқушыларынң бәрінде бірдей ... бар деп айту ... ... ... ... ... ... өнердің әр түрі туралы элементарлық түсінік ... ... ... ... ... білу ... бойына бірден бітпейтінін тек дұрыс ұйымдастырылған тәрбиенің,
алған білімнің нәтижесінде, ең алдымен жоғары идеялы, шын ... ... оқып ... өнер , ... ... меңгеру, табиғаттың
тамаша көрінстерінің адам ... ... әсер етуі ... ... шығармау қажет.
Оқушылардың эстетикалық сезімдері мен ... ... ... тыс уақыттар мен сабақ оқыту процесінде іске ... ... ... ән – күй, ... сабақтары оқушылардың
эстетикалық ... ... ... және ... ... олардың
сүйіспеншілігін шыңдай түседі. Оқушылардың сыныптан тыс ... өнер ... ... ... түрлері көп. Бұларға : хор,
оркестр, балалар театры, ... ... ... ... ... беру ісінің ең негізі- ... өмір ... ... ... ... ... ақ өмір мен өнердегі озаттық пен
жарасымдылыққа ынтық та құштар болып, шын ... ... айыр ... ... ... ... қалыптастыру, өмір мен өнердегі
тартымдылықты тартымсыздықтан айыр ... етіп ... ... ... ... кейін үйірме мүшелерінің әрқайсысы өздері сүйетін өнер
түріне бейімділігін анықтап, ... өз ... ... ... ... музыка, мүсін өнерлері мен әдебиет сүюшілер ... өнер ... ... ... ... ... ... өнері туралы түсінік алғаннан кейін қазақ халқының
композиторлары ... ... Дина ... ... ... ... және ... күйлерін тыңдап көреді.Музыканың
әуені мен ... ... ... жаңа ... сезім туғызып, оның
эмоциялық әсер алу ... ... ... ... ... ... мәдениетсіздіктің болмауына ... ... ... тыңдап - өсуіне , түсінуіне оқушыларды жарқын сезімге, өмір
қуанышына ... ... ... ... ... ... ... келіп : “Адамдарға қарапайым ... ... ... ... ... ... бірі ... жәй әннан
бастап,Бетховеннің сонаталарына шейін- музыканың ... түрі ... өзге ... ... ... үлкен музыканың орны бөлек.
Анағұрлым терең мазмұнмен қаныққан ол –музыка ... ... “,- деп ... ... ... ... біздің мектептерімізде
жағдай жасалса- радиодан берілетін концертер,музыка ... ... ... ... ... ... ... болар еді.
Балалар күрделі музыканы жүйелі түрде түсіну үшін ... ... ... туралы аңыз- әңгімелерден бастаған жөн.Себері
әрбір халықтың ... ... ... бар, ... ... ... ... беріп бағалағаны сонша, олар табиғаттың адам күші жетпейтін
сұрапыл күштеріне ... ... ... ... ... ... ... дәрігерлер жоқ кезінде ауруларды емдеу ... ... ... құртын шақыратындар, тамыршылар, бақсылар ) пайдалану туралы
әңігмелерден бастау оқушыларды қывзықтырады. ... ... ... әлеміне саяхат! туралы музыка пәні мұғалімі, ең алдымен музыка
дыбыс өнері екендігі, қазақтың ... ... ... ... ... түсінік беріліп болған соң құдіретті күші жайындағы аңыздарға
оқталады. Оған дәлел ... ... ... ... хан” аңыздарын айта
келіп, артынан осы күйлерді тыңдатады немесе домбырадан тартып ... кеш ... ... ... ... жасауға, өлең, тақпақ, би инсценировкаларын және костюмдерді
іріктеп алуға жәрдемдесу музыка ... ... Ол- ... және ... пәні ... бірлесе отырып,
оқушылардың қайсысы көркемөнердің қай ... ... ... әнді жеке ... ... ... ... айтушы және
биелуші оқушыларды ... ... ... ... пәні мұғалімі өзінің педагогтік ... ... ... ... бір ... өзі ... кездегі тәрбие
жоспарындағы көрсетілген жұмыс түрінен гөрі осы ... ... ... ... сыныптан тыс уақыттардағы тәрбие
жұмыстары түрлері ... ... ... ... жұмыстар
оқушылардың ой- өрісіне сай ... ... ... ... ... 7-8 сынып оқушыларын пайдалы ... ... ... ... көптеген композиторлардың ... ... ... ... жиі- жиі ... ... , едәуір
мағлұматтар алып ... ... ... ... ... ... байланысты кештер, әңгіме, лекция,музыка
сағатын өткізіп отыруға әбден ... ... ... ... ... жүзеге асыру жұмыстарының мақсаттарына арнап әр ... әр ... ... ... ... дискілерді,
бейнетаспа және үнтаспаларды жинаған да қолайлы.
Педагогикалық тұрғыдан дұрыс және ... ... ... ... өнер ... ... ... түсінігін
молайтып, тереңдетіп қана қоймай, сонымен ... ... ... бір ой ... ... туралы оқушының ой- өрісі әрі ... оны ... ... , сондай-ақ музыканың мәнін терң түсінудің
сипаты да өзгеріп отыратындығы байқалады.
Похожие работы

Жалпы білім беретін мектептерде тәрбие жұмысына сипаттама 8 бет
Тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері 55 бет
Қазақстан Республикасындағы халықтың әртүрлі категориядарымен әлеуметтік жұмыс жүйесінің қалыптасуын талдау 88 бет
Педагогикадан мемлекеттік емтиханға дайындық 40 бет
Оқушыларға экологиялық тәрбие берудің ерекшеліктері 16 бет
Халықты әлеуметтік қорғау мен әлеуметтік сақтандырудың теориялық негіздері 23 бет
Салт-дәстүрлерді орнықтырудағы мұғалімдердің қызметі 16 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
Негізгі құралдардың есебі 53 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым 11 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2477

^