Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды дайындау және жасау тәсілдері [ 77 бет ]

Мазмұны

1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктердің тарихы
1.2 Дәрілік өсімдіктер туралы жалпы сипаттама
1.3 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері
1.4 Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші
биологиялық активті заттар
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды
дайындау және жасау тәсілдері
1.6 Патенттік ізденіс

2 Ғылыми-зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Адам денмсаулығын қорғау, ауруларға медециналық көмек көрсету денсаулықты қорғаудың басты мәселесі болып табылады. Өз уақытысында және сапалы дәрілермен қамтамасыз ету ұйымы осы мәселенің басты құрамды бөлігі. Медикаментозды көмек жұмысында дәрілік өсімдіктерді зерттеудің үлкен маңызы бар, оларды нарықтық қатынас жағдайында біріншілік мәнді иеленетін эффективті дәрілік препараттарды алу үшін зерттейді.
Жыл сайын қолданылатын дәрілік өсімдіктердің саны өсуде. Олардың ішінде қазіргі уақытта онкологиялық емдеуге, қан тамыры ауруларына, туберкулез, қант диабетіне қолданылатын дәрілік өсімдік түрлеріне көп көңіл аударылады.
Культурада жасалынатын дәрілік өсімдіктерді зерттеу мен қолдану формацевтикалық және медициналық өндірістің дамуымен байланысты. Қазіргі заманғы жағдайларда Қазақстанның форма индустриясының ең перспективті бағыты салаларды дамыту болып табылады, ол бай шикізат базасында базирленеді. Бірақ кейбір жабайы дәрілік өсімдіктердің өндірістік қорларының мәнісі аз және олар қорғауды қажет етеді.
Барлық елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп жылдық тәжірибесі халықтың медицинаның дәрілік заттарының негізінде жатыр. Бірақ та өсімдіктерді дәрі ретінде қолдану көптеген уақыт эмперикалық болып қала берді. Тек адам ағзасына күшті физиологиялық әрекет көрсететін табиғи қосылыстарды синтездеу және жинау қабілетін анықтағанда оларды қолдану процестерін түпкілікті өзгертуге мүмкіндік берді.
Дүние жүзілік Денсаулықты қорғау ұйымының болжауынша жақын он жылдықта фитопрепараттардың бөлігі жалпы көлемде дәрілік заттардың 6% -тін құрайтын болады.
Қолданған әдебиеттер:


1. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
2. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы. Москва “Агропромиздат” 1986г.
3. “Технология спирта” Яровенко Р.О. Смирнов және т. б.. Москва 1988г
4. Сырманова К.К. “Этил спирті м.б.-синтезбен өндіру” Алматы1987г.
5. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
6. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., Бурченко П.Н. Интенсивная технология производство озимой пшеницы. Москва. Россельсхозиздат. 1988г


Дисциплина: Медицина
Тип работы: Дипломдық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы

Урезанное содержание работы для ознакомления
Мазмұны
1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктердің тарихы
1.2 Дәрілік өсімдіктер туралы жалпы сипаттама
1.3 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және ... ... ... ... ... әсер етуші
биологиялық активті заттар
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды
дайындау және ... ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Қолданылған ... ... ... ... ауруларға медециналық ... ... ... ... мәселесі болып табылады. Өз уақытысында және
сапалы дәрілермен ... ету ... осы ... ... ... ... ... жұмысында дәрілік өсімдіктерді зерттеудің үлкен маңызы
бар, оларды ... ... ... ... ... иеленетін
эффективті дәрілік препараттарды алу үшін зерттейді.
Жыл сайын қолданылатын ... ... саны ... ... ... ... онкологиялық емдеуге, қан тамыры ... қант ... ... ... ... түрлеріне көп көңіл
аударылады.
Культурада жасалынатын дәрілік өсімдіктерді зерттеу мен қолдану
формацевтикалық және медициналық ... ... ... ... ... Қазақстанның форма индустриясының ең перспективті
бағыты салаларды дамыту болып ... ол бай ... ... ... ... ... дәрілік өсімдіктердің өндірістік
қорларының мәнісі аз және олар қорғауды қажет етеді.
Барлық елдер мен халықтардың ... ... ... көп ... ... ... дәрілік заттарының негізінде жатыр. Бірақ
та өсімдіктерді дәрі ретінде қолдану ... ... ... ... қала
берді. Тек адам ағзасына күшті физиологиялық әрекет көрсететін табиғи
қосылыстарды синтездеу және ... ... ... ... ... түпкілікті өзгертуге мүмкіндік берді.
Дүние жүзілік Денсаулықты қорғау ұйымының ... ... он ... ... ... ... дәрілік заттардың 6% ... ... ... ... өсімдіктердің тарихы
Адам баласы кейбір өсімдіктерді әр түрлі ауруларды емдеуге пайдалануға
болатындығын алғашқы қауымдық кезеңнен бастап-ақ білген. Одан ... ... ... ... ... емге ... ... халық арасына
ауыздан ауызға таралып, кейіннен қағазға жазыла ... ... ... ... жазбаларда өсімдіктерді ауру-сырқауларды емдеуге ... ілім ... ... алты мың жыл ... Ирак жерінде өмір сүрген Шумер
мемлекетінен басталғаны айтылған. Онда шумерлік дәрігерлердің емдік қасиеті
бар өсімдіктердің жапырақтарынан, тамырларынан, сабақтары мен ... ... ір ... ... ... ... жазылған. Осымен
қатар сол уақыттың ... ... ... ... ... ... ... дәрілік қасиеті жойылатыны анықталып, кептіру жұмысы ... таса ... ... тиіс ... ... Осы себептен
шумерліктер кейбір ... ... ... ... ... ... мен ассириялықтар сол шумерліктер көрсеткен өсімдіктерден
дәрі-дәрмек жасау ... ... ... ... ... ... ... дәрілік шөптер өсірілетін арнайы бақ та ... ... ... ... ... емдік қасиетін кеңінен
анықтай отырып алоэ, анис, мендуана, ... т.б. ... ... ... ... ... ... өсімдіктерді жинаумен қатар
ассириялықтар сияқты оларды қолдан егіп-өсірумен айналысқан. Олар ... ... ... шет ... ... ... ... Тұңғыш рет осы дәрілік қасиеттері бар өсімдіктерді
Египет мамандары классификация ... Олар ... ... ... ... ... ... Дәрілік өсімдіктердің
шипалы қасиеттері ерте заманнан (Египет, Үндістан, Қытай, ... ... ... ... әлі де ... ... зерттелген жоқ. Бұл жағынан
келгенде Қазақстан құпиясы мол ... ... ... ... бай және ... ... ... бай өсімдік әлемінде 3000
–дай түрлі шөптер өседі, солардың ішінде көп ... ... ... ... ... ... ... бар, олар дәрі жасау
саласында өте маңызды роль атқарады. Бұл шөптерге: дала ... ... ... костянковая және т.б.
Басқа да дәрілік шөптер: ит ошаған, мыңжапырақ, түйме шетен, ермен,
дермене, ... ... ... бақ – бақ, ... ... ... ... долана, есек мия, ақ мия, ... ... ... т.б.
Өсімдіктерді ауру-сырқауды емдеуге пайдалану әр елде өздеріне керек
бағытта, әр түрде жүргізілген. Осыдан ... ... ... ... ... ... ... елі біраз роль атқарған. Греция дәрігері
Гиппократ дәрілік өсімдіктердің екі жүзден астам ... ... ... ... ... ... ... туралы толық ғылыми
тұрғыдан түсінік берген. Ал, ... ... ... дәрігері өзінің
“Дәрілік заттар” деген ... ... ... алты жүз ... ... ... Медицина саласының жетістіктері көбінесе дәрілік
өсімдіктерге байланысты. Дәрілік ... ... ... де ... ... ... ... қала да береді. Кейінгі кездерде дәрілік өсімдіктерге
деген ... та ... ... ... ... адам ... зиянын
тигізбейді, олар үй жағдайында да адам өзі дайындап ... ... ... өсімдіктерге деген сұраныс Орта Азияда 1970-1980 жылдарда
250 пайызға ... ... ... ... – 75 ... ... ... шөптердің жиналуы әлі де болса қалыпты мөлшерде емес. Қазіргі кезде
медицина ғалымдары ... ... ... ден ... әр ... организмге
қаншалықты пайдалы екенін кеңінен дәлелдеуде. Бұл ... ... ... Осындай пайдалы өсімдіктерді тексере келсе, ... ... ... көбейтуге көңіл аударылуда.
Рим дәрігерлері бұл өсімдіктерді ауруларды емдеуге пайдалану жайындағы
деректерді осы Греция ... ... ... ... Рим
дәрігерлерінің емдік қасиеті бар өсімдіктердің санын көбейтуге ... де өте зор. ... ... ... бойынша, римдіктер дәрілік
өсімдіктердің мыңнан астам түрлерін тапқан.
Дәрілік өсімдіктер туралы көптеген ... ... ... ... да біздің заманымызға жеткізген. Соның ... ... өз ... флорасынан өсімдіктің сегіз жүзге жуық түрін
тапқан. ... ... ... ... ... ... құрылған.
Осының арқасында болу керек, тибеттіктерде ауру-сырқауды ... ... ... өте ... елдерге қарағанда Қытайда бұл салада көзге көрінерлік жұмыстар
жүргізілген. Бұл елде ... ... ... ... жаңа ... екі жарым
мың жыл бұрын жазылған.
Фармаколог Ли ... он ... ... ... жиырма жеті жылдық
зерттеу жұмысын жинақтап, елу екі ... ... ... шығарған.
Бұл еңбекте дәрілік өсімдіктердің екі мыңға жуық түрі ... ... ... ... жинау, кептіру, одан дәрі жасау әдісі,
қандай ауруға қалай ... ... ... ... ... әр елде жүргізілген зерттеулер араб елінің ... ... ... ... ... ... жүз жыл бұрын араб фармакологы Бируни
“Китаб – ас - сайдана” ... ... ... өсімдіктің алты жүзге жуық
түрін ... ... де әр ... ... емдеуге өсімдіктерді пайдалану
ерте уақыттан басталған. Иван Грозный тұсында дәрілік ... үшін ... ... ... осы ... ... ... оқулықтар жазып шығаруға көп көңіл ... Петр 1 ... ... ... ... ... Сол мезгілден бастап
дәрілік өсімдіктерді өсіру, жинау, кептіру жұмыстары қолға алынды. ... ... ... ... ... ... ... Осы
уақытта жергілікті жерде өсетін көптеген өсімдіктерді (кенеден, ... ... ... ... ... үкіметі құрылғаннан кейін, 1921 жылы “О ... и ... ... ... ... ... ... дәрігерлік
мекемелерге дәрілік өсімдіктер өндіру ... ... ... ... әрі ... ... ... 1925 жылы ССРО Мемлекеттік жоспарлау
комитеті дәрілік өсімдіктерді ... ... ... ... 1931 жылы ... өсімдіктерді пайдалануға ғылыми негіз беру үшін
Бүкілодақтық дәрілік өсімдіктер ... ... ... ... ... іске ... ... дәрілік өсімдіктердің
кең түрде денсаулық сақтау ісіне пайдаланылуы ғылыми тұрғыдан қаралып,
дұрыс жолға қойыла ... ... ... ... ... ... жинаумен дәрі жасап
шығару өндірісін толық қамтамасыз ету мүмкін емес екендігін ескере ... ... ... ... плантациялар құрылды.
Украинада, Қазақстан мен Молдовада, ... ... ... ... ... ... ... елімізге керекті шикізаттың алпыс процентін ғана
қамтамасыз етеді. Совхоздардағы плантацияларда дәрілік өсімдіктерді ... өте ... және қызу ... жүргізілетін жұмыс. Мысалы,
фармацевтік өндірістің бір жылына керекті сегіз жүз тонна жас гүл ... ... ... ... ... ... ... жинау мерзімі өтіп кетсе, ол
қурап, ... ... ... ... осыншама мөлшерде және тығыз ... ... ... жинап алу оңайға түспейді. Дегенмен, жұмыстың
ауырлығына қарамастан, халыққа ... ... ... үшін ... он алты мың ... 1960 жылы отыз мың тонна, 1970 жылы отыз мың тонна,
1980 жылы елу мың ... ... ... ... жиналады. Бұл
өсімдіктерден стрихнин, ... ... ... ... ... ... ... препараттар алынады. Жалпы қолданылып жүрген
препараттардың 40 процентін осы дәрілік өсімдіктерден ... ... ... бұл ... емге керекті дәрі алумен
қатар, құрамында әр түрлі витаминдер, микроэлементтер, белок, ... ... ... эфир майы ... ... оларды соның тағамдыққа ... да ... ... ... Бұлардың ішінен көбіне шөп түрлерін
тағамдыққа пайдалану жағы басым. Осы қасиетінің ... олар ... ... ... бір түрі ... ... Франция тұрғындары
қайнаған ыссы суға қантты езіп, аюбалдырғанның уақталған жапырақ ... ... ... ... ... Ал ... жақтың тұрғындары
аюбалдырғанның жас бұтақтарын уақтап салат жасайды немесе басқа тағамдарға
қоспа ... ... Оның ... дәні мен екі ... ... хош
иісті келеді. Сондықтан оларды ыстық тағамдарға дәмдеуіш ретінде, ... ... 3-5 ... ... ... Жаңа жиналған тамырынан тосап,
цукат жасайды. ... ... ... ... иіс беру үшін нан ... ... Тамыр ұнтағын қуырған етке салуға, шай демдегенде
қосуға болады.
Витаминдерге өте бай ... бірі – ... Бұл ... ... щи, ... ... Кавказ елінің тұрғындары оның жас жапырағын
тұздап, шайға, етке ... ... Ал ... ... ... ... уақтап кесіп, үстіне сірке қышқылын және май қосып, тұз, бұрыш
салып ... ... ... ... ... нан илейтін ұнға
қосады. Бұл жағдайда, 400 грамм ұнға 100 ... ... ... ... ... өсімдіктердің осындай пайдасын, әсіресе қалалық жерлерде толық
кәдеге жарату ... ... ... ... ... ... денсаулығын сақтауға тигізетін ... ... ... ескеріліп, қалалық жерлерде парк, сквер, бульвар санының
көбеюіне болашақта да көңіл бөлінуі керек.
Өсімдіктер атмосферадағы зиянды газдарды сіңіруде де айтарлықтай ... ... улы ... ... ... тағы ... ... орындары
бар және көшелерімен үнемі автотранспорт жүретін қалаларда өте көп болады.
Адам денсаулығын сақтау жолындағы күрес, бүкіл елдің ... ... ... ... - өзіміз тіршілік етіп отырған ауа. Ол әр түрлі зиянды
қосылыстардан таза ... ғана ... дені сау ... ... ... ... ... ауа кеңістігін таза ұстаудың нақты
жолдарының ең ... ... ... екенін білген орынды. Сондықтан
жасыл ... ... ... оларды қорғау халық игілігіне керекті
бүкіл адамзат алдында тұрған аса маңызды міндеттердің ... Бұл ... ... ... ... дамыған шағында бүкіл ел ... ... ... өсімдіктер адам өмірі мен денсаулығының маңызды көзі болған
және болады да, сондықтан оған ... ... ... ... жыл ... ... ... өсімдіктерге деген сұраныстың өсуіне
байланысты, оларды табиғи әсерлерде дайандау ... ... оның өзі ... өсіп келе ... ... қамтамасыз етуге қабілетсіз. Көптеген
дәрілік өсімдіктер регенерациялық ... ... ... жер астының бөлімі орташа есеппен 3-8 жылда қалпына
келеді. (5)
Ыстық жаздың жағдайлары және егудің, өңдеудің агротехникалық шарттарын
құру ... ... ... және ... ... ... ... сондықтан дәрілік өсімдіктерді культурада
интродукциялау мен өсіру олардың ... ... ... жол ... егілген дәрілік өсімдіктерді қолданудың ... ... ... ... ... ... бар, өйткені табиғи
ресурстардың әлсіздеу қауіптілігі төмендейді және өңделуге жоғары сапалы
шикізатының едәуір ... ... ... ... ... ... ТОО “Химфармға”, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикамыздың төрттен жоғары ауданын ... ол ...... ... ... ... Оңтүстігі мен Шығысы Тянь-Шань тайлы жүйесімен көмкерілген.
Таулардағы климат түзілудің маңызды ... ... ... өзгеретін
рельф болып табылады. сондықтан, әсіресе Оңтүстік ... ... ... ... ... таулы бөктер (Джунгар, Займискалық,
Қырғыздық, Таластық және Теріскей алатау т.б.) ауа ... ... ... ... үшін әртүрлі экономикалық шарттар мен
экожүйелерді құрады.
Әсіресе Қаратаудағыны атап өтуге ... онда ... ... ирек ... өсімдіктер өседі. Мұнда дәрілік препараттардың көзі
ретінде перспективті болып табылатын ... ... бар, ... ... ... ... және ... төзімді культуралды өсімдіктердің
сорттарын селекциялауда үлкен қызығушылық тудыратын өсімдіктер кездеседі.
Тек Оңтүстік Қазақстанда ғана ... ... ... ... ... ... кездеседі, мысалы, Северцев унгериясы, костянковая проролеясы
және т.б. ... ... ... ... ең атақты дәрілік өсімдік –
қырықбуын эфедрасы орналасқан.
Төтенше ... ... ... осы ... ... ... ... флора мен өсімдік ресурстарының уникалдығын
анықтауды, жергілікті ... cina Berg, ... ... және ... аймақтық өсімдіктерді (Solanium avicula forst, Cassia
acutigolia Del., Catharanthus roseus т.б.) культивирлеуге мүмкіндік ... ... ... алғашқы тәжірибелері ВИЛАР – дың
қызметкері С.А.Суетинмен Оңтүстік Қазақстанда ... және ... ... ... ... ... ... шарттарында үшкір жапырақты кассийдің
биологиялық ерекшеліктерін оқып білу мақсатында зерттеу жұмыстарын жүргізді
және эффективті әдістерін өңдеді, кейін ... ... ... ... ... ... ... биологиялық ерекшеліктері мен
өнімділігін А.М.Маралбаев зерттеді. (11)
Бұл шаруашылықтарда осы культуралардың айтарлықтай жоғары өнімді және
шикізатты дайындауды ... ... ... ... ... зауыт
формацияға саласодин, антросенин, глауцин, мукалтин және т.б. сияқты бағалы
жартылай фабрикаттарды шығарды.
Қазақстанның ...... ... аридтік шарттарында
самарқанд өлмес гүлді өсімдігінің биологиялық және ... ... ... ... ... өлмес гүлді өсімдігінің
культурасы өндірістік плантацияларда өндірістік зерттеулерден өтті. (12)
Сонымен, Оңтүстік ... ... ... ... дәрілік
өсімдіктерін культивирлеуге болады. Осыған ... ... ... ... ... ... 5 түрі бар, оның ... Мексикада, үшеуі Солтүстік
Америкада өседі. (13)
Түр алғаш рет К.Линнеймен 1753 жылы ... ...... L. ... атпен жазылған. 1794 жылы К Moench күлгін және қызғылт
гүлдердің, ... ... гүл ... ... ... ... белгілерін пайдалану арқылы эхинацеяны жеке бір түрге бөліп алды.
“Эхинацея” атауы – “күлгін” ... ... ... ... үш ... Asteraceae Dumort тұқымдасына жататын ең кең ... puppurea (L) Moench, ... (L) (Nutt) және ... ... ... ... ... сипаттама
Соңғы кезде әртүрлі саладағы фитохимиктер, ... ... ... ... өкілдерін зерттеуге және қолдануға ... ... ... иммунно димирлеуші әрекеттегі жаңа фитопрепараттарды құру
мәселесімен соқтығысқан елдерге ТМД, Ресей, Украина және белорусия тән. 50
жыл бойы ... ... ... келе ... ... елінің
тәжірибесі – эхинацеяның фитохимиясын ... ... ... ... ... шығаруға негіз болды. Экологиялық және ... бар ... ... ... ... ... ... олардың
түрлері 5630-ға жетеді, соның ішінде пайдалылығы жөнінен ... ... ... өсімдік.
Оңтүстік Қазақстан флорасында 3 мың түрлі өсімдік өседі, оның ... ... ... бар. ... ... Қазақстанда 1932 – 1947 жылдардан бастап ... ... жылы ... ... ... эрва ... дәрілік қасиетін
анықтады. Түкті эрва және ... ... ... ... ... зор ... ... жылы Қазақстанда дәрілік өсімдіктерді зерттеу мақсатымен арнаулы
экспедиция құрылды. Ол экспедицияны В.Е.Корнилова басқарды (1940).
Эхинацеяның дәрілік қасиеттері ХҮІІ ... ... ... ... ... ... ал ХХ ғасырдан – ТМД ... тек ... ғана ... ... ... ... химиялық құрамы мен фармокинетикасы туралы ... 1897 жылы ... ... жүз жыл уақыт зерттелген эхинацеяның биохимиясы ... ... ... және ... ... ... ... Хоббитин
анықтамаларында толық қарастырылған.
Украйна жағдайында онтогенез В.А.Мельмовамен зерттелген, ал академик
А.В.Фомин атындағы ботаникалық бақылауда үш ... ... ... ... және ... жапырақты эхинацеясы. (18)
Қазақстанда интродукциялық зерттеулер Қазақстан Республикасының МНиО
ботаникасы мен фитоинтродукция институтында У.Х.Суюнсалиева, Т.А.Коваленко,
Н.Т.Ташкулова мен ... Орти Урал ... ... мен ... ... және жіңішке жапырақты эхинацеяның морфобиологиялық сипаттамасы
мен биологиялық гүлдену жолдары Ташкент жағдайында.
С.Худжаниязава мен әсіресе су ... ... ... ... құрамында күлгін эхинацеясы бар 70-ке жуық
аллопатикалық және ... ... ... ал ... дүние
жүзінде шығарылатын “иммунал”, ... ... ... эхинацея тұнбасы” “эхинацея майы”, “Богатырь”, “эхинацея” және ... ... 300 жуық ... ... ... ... ... Қазақстанға өте қажет, өйткені елімізде 108 мың онкоаурулар
бар және жыл ... ... саны 28 ... өсіп ... ... бойынша
ауру – сырқауға шалдығатындардың орташа ... – 81,2 ... 100 мың ... ... ... Оңтүстік Қазақстанда осы өсімдікті зерттеу дәрілік өсімдік
шикізатының шикізат базасын кеңейтуге үлкен мүмкіндік береді.
Күрделі гүлділер тұқымдасы. Эхинацея грек ... ... ... ... ине ... өткір тікенекті болып келеді) деген
мағынаны білдіреді.
Эхинацея туысына 5 түрлі шөптесін ... ... олар ... түрде
Солтүстік Американың атлантикалық аудандарында және Мексикада кездеседі.
Бұл көп жылдық, тамыр сабақты, 1-15 м ... тік ... ... ... ... Оның спецефикалық дәмі мен иісі бар.
Себеттері көп ... ... 2-4 ... ... ... ... ... Дәрі шөптердің кейбіреулері табиғатта өте аз ... ... ... қор жинау рентабельді болмай қалады. Сол
себепті арнаулы түрде дәрілік шөп ... ... және ... ... ... ол ... дәрі ... арнаулы алаңшылар
бөлініп, техника және білімді мамандар жұмыс істей бастаған. ... дәрі ... ... өнім ... ... ... ... онда біз тәрізді төбесі өткір, қалқанша тәрізді
күрделі гүлді, жапырақшалары орналасқан, әдетте қою ... және ... бар, ... аналығы бар, ішкі түтікшелі гүлдері қос жынысты.
Тұқымдарының шеттері кішкене тісті болып келген, қалың төрт ... ... ... ... немесе әлсіз бұтақты сабақтан
және кезектесіп ... ... ... ... ... ... ... жапырақты 3-5 көлденең жолақтардан тұрады.
Емдік қасиеті. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... еліміздің дәрі – дәрмектерге ... 2-3 ... ғана ... ... ... ... қажеттілік жылына 300 млн АҚШ ... ... оның 55 ... ТМД ... 42 ... астамы алыс шет елдерден
тасымалданатын дәрілердің есебінен өлшенеді.
Соңғы жылдары ... ... кең ... егіс ... көп ... бөлінуде, өйткені отандық шикізат қорын жетілдіруде бұл
бағыттың болашағы зор. ... орай ... ... ... ...... институттарында дәрігерлік өсімдіктерді
жерсіндіру және ... ... ... ... жиынтығын жетілдіру,
биологиялық белсенді заттарды анықтап, химиялық тұрғыдан зерттеу, сондай –
ақ өңдеудің әдістер ... ... ... алу ... зерттеулер
жүргізілуде. Өзіндік фармацевтикалық өндіріс құру өте көп ... және ... ... ... ... ... өндіру, медицинада және мал
дәрігерлігінде өсімдіктердің өзін және жиынтығын ... ... ... ... тез, әрі ... болыр еді.
Бүйрек және бауыр аурулары, асқазан, ішек жолдары нефрит пен циститті
емдеу үшін, несепте тас ... болу ... ... ... ... тұз жиналған кезде қолданылады.
Қолдану әдісі: шөптің 1 ас қасығына 1 стакан қайнаған ыстық ... 2-3 ... ... ... ... 1/3 стаканнан тамақ алдында ... ... ... ... ... 5-6 апта. Дәрігердің белгілеуімен
қабылдаған абзал.
Коллекциялық алаққойды дайындау. Питомникті ... ... ... жер ... ыңғайлы алаққой таңдап алынады.
Өсімдікті егуден бұрын алаққойды ... ... ... ... ... ... арам шөптер өсіп кеткен жерлер үшін пайдалы жерді жырту
наурыз, сәуір ... ... ... ... жүргізіледі. Жырту
тереңдігі 20-22см. Айдалған жерді жақсылап тырмалайды, ... Зябь ... ... жүргізіледі, тереңдігі 20-22см, одан соң
тырмаланады. Көктемде қайтадан тырмалау ... ... ... бөліп
егудің алдында оның жобасы сызылады. Сол жоба ... ... ... ... ... ... қазылады.
Жерсіндіру егу техникасы. Алаққойдағы өсімдіктердің қалай ... ... ... ... бір ... ... ... кезінде біз әр түрлі өсімдіктің тіршілігін алатын болсақ,
мақсатты тексеруге тек жан-жақты зерттеледі ... өсу ... ... ... ... ... үш қатар болып егіледі.
Қатардың ұзындығы 10м ... ... ... ... ... ... ... питомниктерінде де тұқымдары үш
қатарға егіледі. Қатар ұзындығы 10м, аралығы ... Үлгі ... ... бір қатарға тұқым себіледі. Үлкен өсімдіктер, пиязшықтарда дәл осы
әдіспен егіледі. Көпжылдық өсімдіктердің ... ... ... ... бір ... өсімдіктердікі 2-3 жыл болады. Сынақ мерзімнен кейін ең
пайдалысы табылған дәрілік ... ... ... ... ... селекциялық тексеруге беріледі.
Экологиялық сынақтың мақсаты – пайдалы дәрілік өсімдіктердің топырақ –
климаттық жағдайларына ... ... бұл ... де ... питомниктегі жерде де дәл сол сияқты болады.
Өндірістік ... ...... ... шөптердің өндіріс
жағдайына бейімдеу. Өндірістік сынақ дәрілік өсімдіктерде 3-5 га көлемінде
жүргізіледі, өсімдік түріне ... жер ... әр ... болуы мүмкін
(1,2га, 0,5 га).
1.3 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері.
Дәрілік қасиеті бар ... ... үйде егіп ... егер осы істі дұрыс қолға алатын болсақ, біріншіден, бұл табиғатқа
жасаған көмегіміз, яғни табиғаттағы ... ... аз ... да ... ... Екіншіден, дәрілік өсімдіктер қысы-жазы қол астымызда болып,
керек уақытында еш жақтан ... ... ... Үй ... ... ... жұпаргүл, жебіршөп, жалбыз, зире, шалфей,
мелисса т.б. осы сияқтылар жатады. ... ... ... ... құм
қарашірік, уақталған тастарды әзірлеу тиіс. ... ... ... ... ... ... орын дайындап алған дұрыс. Қыста терезе алдын, ал
жаз айларында балкон, лоджа, ... ... ... ... ... болуы керек. жарық жеткіліксіз болса люминесцентті шамды
тәулігіне 8-10 ... ... ... жарық жібереді. Өсімдіктерді
отырғызар және дән ... ... ыдыс ... әзірленген уақ тастарды, ал
оның бірдей мөлшерде құнарлығы ... ... ... ... ... кейін оларға себетін өсімдік дәнін бір ... ... ... ... ... содан кейін таза сумен ... себу ... үйде ... ең жауапты жұмыстың бірі- ыдыстардағы
топырақтан ... ... ... оларға пайдаланылатын суды біраз тұндырып
алып құйған дұрыс. өсімдіктер ыдыстарға отырғызылып болған соң 8-10 аптадан
кейін 2 ... ... ... ... ... ... ... арнайы тыңвйтқыщ ерітіндісін алған жөн. Тыңайтқышпен суарғанда
ыдыстағы топыраққа сіңіріп, өсімдікке тигізбеуге тырысу керек.
Дәрілік өсімдіктердің елуден астам түрі ... ... ... байланысты олардың биолгиялық ерекшеліктері, агротехникалық шаралары
толық зерттеліп, олар арнайы айналысатын шаруашылықтарға тегіс, қолданылып
келеді. Сондай ... ... ... жалбыз рауғаш, шалян, қуандәрі,
мия түймедақ, шырғанақ, ... ... тағы ... әр ... ... өсірілуде. Дәрілік өсімдіктерді өсіргенде олардың
әрқайсысының биологиялық ерекшеліктеріне көңіл ... ... жөн. ... ... тек вегетативтік жолмен, ал кейбіреулері тұқымынан
немесе тамыр түйнектерінен өсіп өнеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... орай құбылмалы келеді. ... ... ... ... яғни ... ... өсетін,
жылылықты жақсы көретін өсімдік. Ал топырақтағы артық ылғал бұл өсімдіктің
өсуіне кедергі жасайды. Ал ... ... ... дымқылы молырақ
топырақта өсіп-өенді. Тамыр кесінділері, болмаса бүршіктері арқылы да
өсіруге ... ... мол ... ... өнім ... Осы ... валерьян
да тұқымнан өседі. Бұл өсімдіктің жаңа өскен көзі 600С ... ... ... ... ... ... ылғал сүйгіш өсімдік. Механикалық
құрамы жеңіл қаратопырақты жерге еккен дұрыс. Сол сияқты ... ... ... өсіп - өнеді. Жылбыз өсімдігін вегетативті жолмен тамыр
кесінділерінен ... ... ... ... ... мол ... ... жарық сүйгіш өсімдік. Дәл осындай жағдайда бақажапырақ та ... Бұл ... тек ... ... ... екі рет, ... ... себу керек. түймедақ та осындай өсімдіктердің қатарына ... да ... ... ... бірқалыпты ауа-райында жақсы өседі. Дән жылдам
көгеріп шығуы үшін себілген ... ... ... ... ... пен ауаның дымқылдылығы бірқалыпты жеткілкті болғанда рауғаш өте
жақсы өседі. Өсу ... ауа ... ... ... оның жақсы
өсуіне септігін тигізеді. Жақсы өнім алу үшін бұл ... ... ... ... ... жолмен өсетін өсімдіктердің бірі лаванда. Оны өсіру үшін
кесінділерін алдын ала парникте тамырланғанша ұстап, содан кейін ... ... ... жылу мен ... ... ... сияқты көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда арнайы егіп,
өсіріп дәрі-дәрмек жасауға керекті мөлшерде ... ... етіп ... ... ... тек ... өсімдігі 18-20мың
гектар жерде өсіріледі және оның өнімі де жоғары, гектарынан ... ... ... 12-15 ... жылбыздікінен 8-10 центнер
кепкен жапырақ ... ... ... ... өнім беру сол ... қолданылатын агротехникалық шаралардың дұрыс отырғызу ең ... ... ... ... ... ... ... тиісті шамада
ұстау, органикалық және минералдық тыңайтқыштарды дер кезінде енгізу өнім
мөлшерін ... ... ... ... қатар дәрілік өсімдіктердің
өнімін жоғарылатуға олардың жаңа ... ... да ... ... ... ... ... дәрілік жалбыз өсімдігінің алты сорты
өндіріске енгізіліп, олардың гектарынан 10-12 ... ... ... мүмкіндік алынады. Соңғы жылдары жинауға мүмкіндік алынады. Соңғы
жылдары арнайы ... ... жеке ... ... ... бау-бақшаларында шырғанақ, итмұрын ... ... ... шұғылдануда. Бұларды өсірудегі агротехникалық шаралар
көптеген анықтамаларда жарық көрген. Ал дәрілік қасиеті өте күшті женшень
өсімдігін егіп өсіру ... ... елде ... ... ... Міне, сол
женьшенді өсіру жайында ... ... ... жөн ... ... ... тұқымынан өсіріледі. Тұқымды жерге себер алдында оны
сегіз ай бойына ... қою ... ... ол үшін ... ... төрт ... ... беркелкі, температурасы 18-20С болатын арнайы ыдыстағы құмда
ұстайды. тұқым мен құм ... 1:4 болу ... Құм ... ... үшін ... бөлме температурасындай қайнаған сумен суарады. Үш айдан ... 80 ... ... ... ... егілген ыдысты температурасы 1-
30С подвалға түсіру керек. Дән бұдан кейін көп ... ... ... дейін төмендетуге тырысқан жөн. Жалпы ... ... өне ... бойы ... ... ... дұрыс. Жазғытұрым
дәндерді құмнан алып, ТМТД препаратымен өңдейді. Содан соң алдын ... ... ... ... ... осы өңделген тұқым себіледі.
Дәнді еккенде олардың арасы 4х8 болмаса, 2х15 см, ал дән 4 см ... Дәл ... ... ол ... ... Бұл ... тек дәннен
көбейеді.олардың тұқымын екі рет, күзде және ... себу ... та ... ... ... ... Ол да жарық сүйгіш
өсімдік, бірқалыпты ауа-райында жақсы өседі. Дән ... ... ... ... ... ... ... болғаны жөн. Топырақ пен ауаның
дымқылдылығы бірқалыпты жеткілкті болғанда рауғаш өте жақсы ... ... ауа ... ... ... оның ... өсуіне септігін
тигізеді. Дәнді осындай тереңдікке еккеннен ... ... бір ... ... ... ... ... үстін жапырақ шіріндісін жабу керек. содан
кейін женьшень егілген жерге күн түсірмеу үшін көлеңке – қалқа жасау ... осы ... ... ... ... дән егілген соң 20-30 күннен кейін
көгеріп шыққан өсімдікті көруге болады. Өсімдік өніп өсу кезінде ... ... ... ... ... ... ... дұрыс. Осы
сияқты көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда ... ... ... ... ... ... ... мекемелерді қамтамасыз етіп
отырады. Қазірдің өзінде, тек шалфей өсімдігі 18-20мың гектар ... ... оның ... де ... ... 100-150 ... тамыр,
бақажапырақтан 12-15 центнер, жылбыздікінен 8-10 центнер кепкен жапырақ
өнімдері алынады.
Негізінде ... ... ... ... мен ...... жерлеріндегі күн көзі түспейтін қылқан және ... ... ... жерлерінде өсіп өнеді. Өсімдікті өсіру, ... ... ... ... ... ... құнды дәрілік өсімдіктерді
өсіру оңай жұмыс емес. ... ... ... қар ... ... ... ... ұқыпты түрде ретімен жүргізсе, оларды республика
жерінде егіп өсіруге болады. ... ... ... да айтып кететін
болсақ ол қазіргі уақытта медицинада қолданылатын күлгін эхинацея жіңішке
жапырақты эхинацея, ... ... ... аз ... ... ... теннессиялық және қошқыл қызыл ... ... ... ...... ... ... шыққан.
Медицинада үш түрі қолданылады: Asteraceae Dumort ... ... ... ... ... puppurea (L) Moench, ... (L) (Nutt) және
E. Angustigolia.
Эхинацеядан жасалған тұнбалардың, экстрактордың, консервирленген
шырындардың дәрілік шипалылығы басқа заттарға қарағанда ... ... жаңа және ... ... кез ... ... Эхинацеялар бір-бірімен тек түйсіне қарай емес, сонымен ... ... ... ... биологиялық активті заттардың әртүрлі құрамына
қарай ерекшеленеді. Эхинацеяны құрайтын көптеген активті заттар ... ... ... ... ... оның ... ... қалу үшін – ең тиімді әдіс лиофилизациялау керек. Эхинацеяның
тамырында алкиламидтер анестезирлеуші ... ие. ... ... дем алу ... ... ... ауруларын емдеуге кең
қолданылады. Екілік ... ... ... ... 108 адам 8 ... ... эхинацеямен емделген. Зерттеулерге қарағанда ... ... ... ... ... ... және ... едәуір төмендеді. Эхинацеямен емделген адамдардың 36 ... ... ... ... ... ... және ... өңделген иммундық жүйенің ... ... ... Ал ... өсімдігі дәнінен, дымқылы
молырақ топырақта өсіп-өенді. Тамыр кесінділері, болмаса бүршіктері арқылы
да өсіруге болады. ... мол ... ... өнім ... Осы ... да ... ... Бұл өсімдіктің жаңа өскен көзі 600С ... ... ... ... суыққа берік, ылғал сүйгіш ... ... ... ... жерге еккен дұрыс. Сол сияқты левзия
өсімдігі де тұқымнан өсіп - өнеді. Жылбыз ... ... ... ... ... ... ... топыраққа дымқыл мол болғанда
жақсы өсетін, жарық сүйгіш өсімдік.
Дәрілік валерьян өсімдігі жоғарыда айтылғандай, ылғалы мол жерлерде
жақсы ... ... дәні екі ... ... ... ... Валерья
дәнін ерте көктемде, болмаса күзде қатар аралығын 30-45 ... ... ... егеді. Бірінші жылында валерян тамыр салып, кішкентай
жапырақтары ... ... ... ... ... үшін ... гүл ... жұлып тастау керек.
Осы сияқты шалфей өсімдігі дәннен ... Ол үшін ... ... ала ... ... ... ... аралығын 30 сантиметрден, 3-4 см
тереңдікке егеді. Бірінші жылдың өзінде-ақ көп жапырақты өскіндер ... ал ... жылы ... толық өсіп-өну процесі басталады. Қысқа
қарай өніп шыққан шалфейдің ағаш жапырақтарымен жауып тастау керек. ал ... ерте ... ... ... ... жөн.
Осылар сияқты көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда ... ... ... ... ... мөлшерде дәрігерлік мекемелерді
қамтамасыз етіп отырады.
1.4 Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші ... ... ... ... құрамында көптеген биологиялық әсерлі заттар
болады. Осы ... ... ... пайдаланған сол заттар адам
организміне еніп, әр түрлі физиологиялық өзгерістер туғызады. Өсімдіктердің
дәрілік қасиеті осы ... ... ... ... мен мөлшеріне
байланысты. Дәрілік өсімдіктер құрамындағы биологиялық әсерлі заттардың
сапониндер, игілік заттары, ... ... ... да тағы ... ... ... ... – табиғаттағы күрделі азотты заттар. Бұлар өсімдіктерде
тұздар немесе олардың ... ... ... бұл ... аты араб ...... және грек сөзі “ейдос” – сияқты деген екі сөзден тұрады.
Бірінші рет ... ... ... гректің ұйқы құдайы Морфейдің
құрметіне ... деп ... ... ... әр түрлі өсімдіктерден стрехнин,
бруцин, никотин, ... ... ... өте әсерлі алколоидтар ... ... ... ... алуан түрлі ... ... болу ... ... ... емдеу көбіне
нәтижелі ақталады. Елімізде өсетін көптеген ... ... ... ... өсетін жердің табиғат жағдайына, оларды жинау
мен кептіру мерзіміне байланысты. Өсімдіктердегі алколоидтар ... ... ... ... ... ... нерв ... тигізетін
фиологиялық әсері өте күшті. ... ... ... ... ... туады да, ал за мөлшерде әсерлі емдік қасиеті болады.
Гликозидтер молекулалары ... ... ) және ... ... заттардан тұратын топтарға жатады. Сақтау кезінде ... және ... ... ... ... ... ... дереу кептіріп, ал сақталған уытта дымқылданбағаны жөн. Өйткені
ферменттер құрғақ өсімдікте өз әсерін ... ... ... ... жүрек ауруларын емдеуге пайдаланылады. Олар өте улы. Дегенмен жүрек
ауруларын емдеуге бұл гликозидтердің аз ... ... ... ... ... ащы ... асқазанның ас қорыту жұмысын жақсартуға
қолданылады. Гликозидтердің бір түрі сипониндер. Олар ... ... ... ... ... ... және ... сапониндер көп болады. бұлар қақырық түсіруді жеңілдетуге,
зәр, өт ... ... ... ... пайдаланылады. Соңғы
жылдары флавоноидты ... ... ... ... ... ... организммен шығаруға қолданып жүр.
Эфир майлары - ... ... ... мен ... күшті хош иісті жеңіл, ұшатын зат. Өсімдіктердің ... ... ыссы су, ... бу арқылы айдалынып алынады. Эфир майы
өсімдіктердің 2000 ... ... ... Бұл ... эфир ... сол ... биологиялық өсіп-өну кезеңіне және ауа райының
жағдайына байланысты өзгеріп ... Эфир ... ... әр түрлі
микробтармен, вирустармен күресуге өте әсерлі. ... ... ... ... ... ... – ішек қызметін жақсартуға және қақырық
түсіруге мүмкіндік туғызады.
Өсімдіктерден алынатын илік заттары ... ... ... ... ... илік ... деп те атайды. Бұл илік ... ... ... ... ... препарат ретінде жиі қолданылады. Танидтер
денедегі жараны, күйікті емдеуге де пайдалы. Сонымен бірге алкалоидтармен,
ауыр металл ... ... ... құрамы жағынан эфир майына өте жақын, өсімдіктерде кездесетін
заттардың бірі ... Қою, ... ... ... иісті, әр түрлі
күрделі қосылыстардан тұратын зат. Смоланың ұзақ уақыт қатпайтын ... деп ... ... ұзақ ... ... ... бальзам деп атайды.
Смоланың бактерицидтік қасиеті өте күшті. Олар өсімдіктердің 70-тен астам
тұқымдастарында кездеседі. Көбінесе қалампыр және ... ... көп ... бұлар қақырық түсіруді жеңілдетуге, зәр, өт айдауға
керекті препараттарды дайындауға пайдаланылады. Соңғы ... ... ... ... ... және ... ... шығаруға қолданып жүр. Эфир майы, әсіресе әр ... ... ... өте ... ... ... жүрек-қан
тамыры жүйесінің қызметін, асқазағ – ішек қызметін жақсартуға және қақырық
түсіруге мүмкіндік туғызады. ... ... ... ... және ... ... болу ... фенаидтарды препараттармен емдеу
көбіне нәтижелі ақталады. Елімізде өсетін көптеген өсімдіктерден алынатын
фенаидтар мөлшері өсімдіктер өсетін жердің ... ... ... ... ... мерзіміне байланысты. Өсімдіктердегі фенаидтар мөлшері 1-2
проценттен болады. Әсіресе, орталық нерв жүйесіне ... ... өте ... ... ... ... ... улану қауіпі туады да,
ал зат мөлшерде әсерлі емдік қасиеті болады.
Витаминдер – ... ... өте ... ... зат. Оның аз
ғана мөлшерінің өзі адам, жан-жануар тіршілігінің ... ... ... зат ... ... ... май ... заттарды сіңіру процесін реттеуге өте ... ... ... жетіспеген уақытта организмдегі зат алмасу процесі бұзылып, жалпы
мүшелер ... ... ... ... нашарлайды. Қазіргі
уақытта табиғатта 30-дан астам витаминдер бар. ... көбң осы ... ... Бұлардан басқа өсімдік құрамында қызғылт сары түсті
каротин, фитонцидтер, кверцетин сияқты заттар бар. ... ... ... ... ... эликсирі –ферменттер туралы айта кеткен
де жөн. Өйткені, ферменттер ... ... ... ... ... ... емес. Организмдегі химиялық өзгерістерді реттеу,
бағыттау және шапшаңдату тек солардың ... ... ... ... ... адам организміне тез ... ... ... ... ... ... ... Мексиканың ежелгі
тұрғындары етті пісірудің немесе қуырар алдында, оны ... ... ... содан кейін сол ағашжапырағымен орайтын болған. Себебі,
осы әдіспен пісірілген ет өте ... және ... ... ... ... ... қараса, жаңағы қауын ағашында папаин ... ... ... ... ... ... Қауын ағашының
осындай қасиеті жөнінде ел арасында аңыз бар. ... ... ... тез ... әрі ... ... ... деп ойлаған бір жас жігіт
піскен күрішке қауын ағашының ... ... сол ағаш ... ... ... ... күні сол ... жолдастары жігітіміз қандай болды екен деп
келсе, ағаш ... ... бір топ ... көреді. Яғни қауын ағашының
жапырағындағы етті жұмсартатын фермент – ... ... ... ... тек ... ... екен дейді.
Өсімдік организміндегі керекті заттар негізінен осы ферменттердің күші
арқылы пайда ... Ал ... ... тек қана ... ... ... ... химиялық процестерді жүргізу жұмысы температураға
байланысты. ... ... ... 470С ыстықта
төмендейді, ал 540С болғанда тоқтайды. ... біз ... етіп ... шикі ... ... ... түгелдей сақталады деген
қорытынды шығады.
Осыған байланысты жалпы өсімдіктерден ... ... ... т.б.) сол ... пайдаланғанда ондағы емдік қасиетті органикалық
заттар адам организміне бұзылмай көбірек мөлшерде сіңілетіні анық.
Дәрілік өсімдіктердің ... ... ... тағы бір тобы –
микроэлементтер. Бұлардың қатарына ...... ... ... ... ... иод тағы басқалары. Тек теңіз капустасының өзінде ғана
59-данастам осындай элементтер бар. Бұл микроэлементтер адам ... ... ... ... ... ... әр ... ауу\ру
процестерін тоқтатуға көмектеседі.
Мысалы, кәдімгі қияр шырынындағы калий қан ... ... ал ... ... ... ... әсерлі.
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспалар
Әр түрлі өсімдіктердің емдік мақсатта жиналған бөліктерін уақтап,
турап, әр ... ... ... ... ... мақсатта қолдану ел арасында
ертеден таралған. Қазіргі уақытта, фармацевтік ... ... ... қосындылар дәріханаларда сатылады. Дегенмен қолда
бар өсімдіктерден жасалған қосындылар ... ... ... бар ... үй ... керекті қоспаларды жасап, пайдалануға
болады. Олар төмендегідей топтарға бөлінеді:
Тыныс органдары ауырғанда пайдаланатын қоспалар:
1) жалбыздіктен ... екі ... ... ... екі ... шөбінің бір бөлігінің қосындысы. Осы қосындының бір ас ... ... ... ... су ... шай ... қайнатады. Сонан соң 20
минут тұндырып араға үш сағат салып ... ¼ ... ... ... ... ... екі бөлігінің, өгейшөп жапырағының ... ... ... бір ... қосындысы. Осы қосындының бір ас
қасығына екі стакан қайнаған ыссы су құйып, шай ... ... ... тұндырып дәкемен зүзіп алады. Осы тұнбаны жылы күйінде екі мезгіл
жарты стаканнан немесе оның ¼ ... ... Ол ... ... ... және ... түсіруге көмектеседі;
3) жалбызтікеннен тамырының бір бөлігін, құлқайыр шөбінің бір бөлігін,
салаубас гүлінің бір ... ... ... бір ... ... Осы ... екі шай қасығына бір стакан (200 мл) қайнап тұрған
су құйып, шай демдегенде ... ... ... дәкемен сүзіп алады.
Осы тұнбаны күніне үш рет жарты стаканнан ішуге болады.
Асқазан ... ... ... ... ... екі бөлігін, анис дәнінің екі бөлігін,
мыңжапырағының бір бөлігін мия ... үш ... ... Осы қосындының
екі шай қасығына бір стакан ... ... су ... он ... баяу ... ... ... кейін дәкемен сүзіп, таңертен және кешке жарты
стаканнан ішеді.
2) ... ... алты ... мыңжапырақ жапырағының екі
бөлігінің, қалақай жапырағынының екі бөлігін қосады. Осы қосындыны бір ... екі ... ыссы су ... он минут қайнатады. Сондан кейін дәкемен
сүзіп, ... ... ... 0,5 және 1 ... ... ... ... үш бөлігі, қалақай жапырағының үш бөлігі, жусан
бөлігінің үш бөлігі, ... шөп ... ... Осы ... екі ас
қасығына екі стакан қайнап тұрған су құйып, он минут ... ... ... дәкемен сүзеді. Суытылып таңертен және ... ... ... ... ... үш ... ... жапырағының екі бөлігі,
мыңжапырақ шөбінің екі бөлігінен жасалған қосындының екі ас қасығына бір
стакан ыссы су ... шай ... ... Жиырма минут тұндырып
алады да дәкемен сүзіп алады. Осылай дайындалған ... ... ... ¾ ... түнде жатар алдында ішеді.
5) қалақай жапырағының үш бөлігі, ... ... үш ... ... екі бөлігі, иір тамырының бір бөлігі, шүйгін шөп тамырының ... ... Осы ... екі ас ... бір ... ... су ... он минут қайнатады. Қайнап болғаннан кейін дәкемен сүзеді.
Осылай әзірленген тұнбаны түнде жатар ... ... ... бір ... ... ... төрт ... мен мыңжапырақ жапырағының
қосындысының бір ... Осы ... бір ас ... бір ... ыссы ... шай ... қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай
дайындалған тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас ... ... ... үш ... қалақай жапырағының үш бөлігі, жусан
бөлігінің үш бөлігі, шүйгін шөп тамырының ... Осы ... екі ... екі ... ... ... су құйып, он ... ... ... ... ... сүзеді. Суытылып таңертен және кешке жарты
стаканнан ішеді.
8) қандыағаш ... екі ... анис ... екі бөлігін,
мыңжапырағының бір бөлігін мия тамырының үш бөлігін алады. Осы қосындының
екі шай қасығына бір ... ... ... су ... он ... баяу ... қайнатады. Содан кейін дәкемен сүзіп, таңертен және кешке жарты
стаканнан ішеді.
Тамаққа тәбет арт ыратын ... ... ... бір ... мен ... жапырағының бір бөлігінің
қосындысы.Осы қосындының екі шай ... бір ... ... ... су
құйып, шай демдегендей қайнатып, дәкемен сүзеді. Осылай дайындалған тұнбаны
күніне екі мезгіл тамақ алдында жарты стаканнан ішеді.
2) ... ... екі ... ... ... екі ... бақ-бақ
тамырының бір бөлігінің қосындысы. Осы қосындыны бір ас қасығына бір стакан
қайнап тұрған су құйып, шай ... ... ... ... ... тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір екі ас қасықтан ішеді.
3) жусан ... төрт ... мен ... ... ... бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір стакан ыссы су құйып, ... ... ... тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 ... ... бір- екі ас ... ... ... ... үш ... мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының бір
бөлігі. Осы қосындыны бір ас ... бір ... ыссы су ... ... қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. ... ... ... 15-20 ... ... бір- екі ас ... ішеді.
5) жусан шөбінің бес бөлігі мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының
бір бөлігі. Осы қосындыны бір ас ... бір ... ыссы су ... шай
демдегендей қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас ... ... ... ... ... ... емен ... алты бөлігі, жұпаргүл шөбінің төрт бөлігі, жалбыз
тікен жапырағы немесе тамырының екі бөлігінің қосындысы. Осы ... ... ... бір ... ... тұрған су құйып, қайнатады. Содан кейін ... ... ... сүзеді. Осылай дайындалған тұнбамен жылы күйінде
күніне бірнеше рет шаю ... ... ... бір ... ... гүлінің бір бөлігі мен
бузина гүлінің бір гүлінің ... Осы ... ... шай ... ... ыссы су құйып қайнатады. Тұнбаны жылы ... ... ... ... ... түрлері:
а) толокнянка жапырағының үш бөлігі, гүл кекіре гүлінің бір ... бір ас ... ... бір стакан қайнаған ыссы су құйып, 15
минут тұндырып, дәкемен сүзіп, бүйрек ауырғанда ... ... 20 ... күніне 3-5 рет бір ас қасықтан ішу ... ... ... төрт ... ... ... екі бөлігі мен
қара мия тамырының бір ... ... Осы ... ... ... бір ... ыссы су құйып қайнатады.
в) күлгін эхинацея жапырағының екі бөлігі, ... буын ... ... ... ... бір бөлігі. Осы қоспаның екі ас ... ... ... ыссы су ... 15 ... ... ... Дәрігердің
белгілеуімен ішеді.
г) түкті эрва гүлінің төрт бөлігі, аюбалдырған тамырының үш ... ... ... үш бөлігінен дайындалған қоспаның бір ас қасығына екі
стакан қайнаған ыссы су құйып, 15 ... ... ... ... ... кеңесі бойынша ішеді.
Шаруашылық территориясындағы топырақ жамылғысы көбінесе сұр
топырақты, орташа құрғақ, І ... топ ... ... Осы ... шаруашылық территориясының барлық жерінде тараған. Бұл топқа сапасы
жақсы жыртылатын және ... ... ... ... және ... зоналық
агротехниканы қажет етеді. Қара шіріндінің ... күші 60-70 см. ... ... жоғары бетінде 1,5-2,03% дейін болады. Жалпы азот ... ... 0,158% ... ... азот және фосфор топырақта төмен
қамтамассыз етілген. Ауыспалы ... ... ... ... Оның 537 ... кг ... Топырақтың ІІ агроөнеркәсіптік тобы орташа сапалы жыртылған
және жыртылуға жарамды ... ... ... ... су ... ... ... әлсіз қатарланған. Топырақтағы фосфорлардың
қозғалмалы түрі нашар қамтамассыз ... ... ... ... Тассай ауылының жер бедері толқынды, әлсіз ... ... ... Ойлы ... ... ... ... баяу көрсетілген пішіні орталықтың жоғарғы шұңқырдың тереңдігі
симметриялы бетімен орналасқан, сондықтан көп бөлігі тұрақталған. ... ... ... ... созылады. Шұңқырдың оңтүстік
шығыстағы иілген бөлігі көбіне оңтүстік және оңтүстік батыстың ... ... және ... ... суғару үшін жарамды. Оңтүстік
иілген бөлігі көбінесе жеткілікті ... үшін ... Ойлы ... ... ... биіктігіне қарай азаяды және жер бедері тегіс
болып қалыптасады. Батыстың жер бедері ... ... ... ... ... ... есем балкалармен кесілген. Жер бедерінің көптеген
аймағы ... Жер ... ... ... және де ... ... етілген.
2 Ғылыми зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
Бұл өсімдік негізінен АҚШ –тың шығыс аймағынан таралған. ... ... ... ... Францияда,АҚШ-та көп жылдар бойы
культивирленіп келеді, Молдавада, Украйнада, Ресейдің европалық ... ... және ... ... ... өсіріледі. Дәрілік
препараттар алу мақсатында оның тамырын және гүлдерін пайдаланады
Қазіргі ... ... ... ... ... ... эхинацея, ақшыл эхинацеядан басқа, аз зерттелген түрлері
парадоксальды ... ... және ... қызыл түсті
эхинацеялар белгілі.
Эхинацеялар бір-бірімен тек түйсіне қарай ... ... ... ... ... ... ... активті заттардың әртүрлі құрамына
қарай ерекшеленеді.
Эхинацеяның фитохимиялық құрамы. Химиялық ... ... ... ... ... ... 7 ... активті заттардың
болатыны анықталды. Оларға полисахаридтер, флаваноидтар, кофе ... ... ... ... және т.б. ... ... ... құрамы. Химиялық анализ бойынша эхинацея
туысына ... ... ... 7 ... ... ... анықталды. Оларға полисахаридтер, флаваноидтар, кофе қышқылының
өнімдері, ... ... ... және т.б. ... кіреді.
Эхинацеядан жасалған тұнбалардың, экстрактордың, консервирленген
шырындардың дәрілік шипалылығы басқа заттарға қарағанда жоғары.
Бұл препараттар жаңа және ... ... кез ... ... ... ... ... мөлшері төртінші жылда көп
жиналады, ақшыл эхинацеяда бұл ... 22,3 мен 25,4 ... ... ... ал ... эхинацеяға қарағанда 5,5-6,9 пайыз есе жоғары.
Күлгін эхинацеяның жапырағында экстрактивті заттардың ... ... ... ... (15%) ... ... ... әдісі мен өсіру ... ... ... ... ... ... айырмашылық жоқ.
Кейбір әдебиеттерге сүйенсек, эхинацея әртүрлі ауруларды емдеу үшін,
мысалы жылан уына ... ... ... тіс ... қолданылады.
Кейінгі уақытта ракты емдеуге, ЖҚТБ және созылмалы ... ... ... осы өсімдікті потенциалды қолданудың терең зерттеулері ... ... ... ... ... консервирленген
шырындардың дәрілік шипалылығы басқа ... ... ... ... жаңа және ... ... кез ... бөлігінен
алынады. Тамырындағы экстрактивті заттардың мөлшері ... ... ... ... ... бұл ... 22,3 мен 25,4 пайызға ... ... ал ... ... ... 5,5-6,9 ... есе жоғары
Батыс Германияда эхинацеядан экстракттар, мазьдар, сусындар, сонымен қатар
200-ге жуық ... ... ... ... ... әдісі мен өсіру ұзақтығына қарамастан, гүлшоғырындағы экстрактивті
заттардың мөлшерінде ешқандай айырмашылық жоқ.
Эхинацеяны құрайтын көптеген активті ... ... ... ... зақымданады сондықтан оның шипалы қасиеттерін сақтап қалу үшін – ... әдіс ... ... ... ... ең ... ... болып табылады, олар өсімдіктің
тамырларында және аз ғана мөлшерде гүлінде кездеседі. Эхинозидтар ... ... ... ... саңырауқұлақтарды және
қарапайымдарды жою үшін өте ... ... ... ... ... жүзетін бос радикалдарға қарсы қорғаныш эффектісін көрсетеді, сөйтіп
коллагеннің табиғи күйіне ... ... ... ... Күлгін және
жіңішке жапырақты эхинацеясының тамырларындағы фруктоза құрамы мамыр ... ... ... ал жаз бен күз ... аралығында біртіндеп
жоғарылайды. жіңішке жапырақты ... ... ... ... ... ... ... қарағанда баяу жүреді. ... ... қыс бойы ... ... ... ... анықталды.
Бұл мағлұматтар эхиноцея экстрактарын жергілікті қолдануң ... ... ... ... ... ... ... алу
үшін өсімдікті пайдалануға дәлелдерді келтіреді. Күлгін және ... ... ... ... ... мамыр айында аз
минимальды болады, ал жаз бен күз ... ... ... ... ... ... қасиетке ие.
Эхинацея экстракттары ... дем алу ... ... ... ... кең ... ... соқыр плацебо бақыланатын
зерттеулерде 108 адам 8 апта бойы сұйық ... ... ... ... қабылдаған адамдарда плацебо ауруының ... және ... ... ... ... ... ... 36 пайызында инфекция қайталанбаған.
Эхинацеяның құрамына кіретін химиялық қосылыстардың ... ... ... Көптеген ғалымдар иммунитетті
стимулирлейтін эхинацеяның қабілеттілігін полисахаридтермен байланыстырады.
Эхинацеяның тамырында алкиламидтер анестезирлеуші ... ие. ... ... дем алу ... созылмалы инфекция ауруларын емдеуге
кең қолданылады. Күлгін, жіңішке жапырақты және ... ... ... ... галактоза, глюкоза, ксилоза, ... ... ... ... және ... ... ... инулин, пектин) бөлініп алынған.
Күлгін және жіңішке жапырақты эхинацеясының тамырларындағы фруктоза
құрамы мамыр айында аз ... ... ал жаз бен күз ... ... ... жіңішке жапырақты эхинацеяда
фруктанттардың жоғары дәрежесі полимеризациямен түзілуі күлгін ... баяу ... ... ... ... қыс ... төртінші дәрежесі полимеризациясының жүретіні анықталды.
Күлгін эхинацеясының жер үстілік бөлігіндегі фруктанттардың құрамы жер
астылық бөлігімен салыстырғанда 10 есе төмен.
Күлгін, жіңішке ... және ... ... ... ... ... және ... ең көп мөлшері жіңішке жапырақты
эхинацеясына тән, ол 5,9 пайызды ... ... ... және ... тамырында бұл полисахаридтер күз бен қыс мезгілдерінде көп
(максимальды) жиналады, ал жазда оның мөлшері азая ... ... жер ... ... ... жоғары құрамы
анықталды, соның ішінде клетчатка, пектин, ... және ... ... ... құрғақ затқа шаққанда 38 пайызды құрайды.
Күлгін эхинацеясының жер үстілік бөлігінен молекулалық массасы 79500Д
ксигоглюкон, ал ... ... ... ие ... ... ... бернеше түрінен иммунотилирлеуші және суыққа ... бар жеке ... ... алынды. Ұлпалар жасушасын
қоршап, бастериалды және иммуностимулирлеуші әрекеті ... ... ... ... ... ... ... гиалуронды қышқыл деп аталатын полисахаридті құраушылар ... ... ... ... ... ... ұлпаның
регенерациясына мүмкіндік туғызады. Кез-келген эхинацеяда ... ... мен ... ... гүлі мен ... ... ... Цикор
қышқылының мөлшері өсімдіктің жасына, культивирлену ұзақтығына және
вегетация ... ... ... алады.
Осының барлығын шикізатты дайындауды, идентификациялауда ескеру қажет.
Эхиноцид – ... ... ... ... ... бар зат, ... бұл гипозетивті және анальгетикалық қасиеттері
де бар. 80-жылдардың соңында Германияда иммуностимулирлеуші қасиеттерге ие
құрамында цикорлы қышқылы бар ... ... ... ... жер ... бөлігі полисахаридтерге бай, ... ... ... жоғары концентрациясына бай. Инулин инфекция
аймағына түскенде ақ қан ... ... ... ... ... ... ... бактериалар, вирустар және
басқа да микроорганизмдерді жойып, ағзаның ... ... ... ... күшті әсер ететін иммуностимулирлеуші полисахаридтер
құрамында көп қанты бар, күшті бұтақталған, суда еритін ... ... ал ... ... ... тек поли ... ... макрофагтордың фагацитозын күшейтеді және
макрофактармен өңделген иммундық жүйенің маңызы ... ... ... экстрактының құрамындағы таза күйіндегі
полисахаридтер көк ... және ... ... ... ... қатысады, сонымен қатар in vivo жағдайында
перифириялық қанға гранулациттердің реактивті ... ... ... макрофагтор интермелейтін интерлейкен – 6 және альфа ісігіне
қарсы факторларды ... ... ... нәтижесі және оларды талқылау
Күлгін эхинацея клеткалық культурасында изолирленген полисахаридтер
ісікке және жасуша ісілік паразиттерге қарсы цитаулылықты күшейтеді. ... ... ... жүргізілгеннен бұл полисахридтер адас активтң
фаза реакцияларын қамтамасыз ете алады.
Көптеген фенолдық ... ... ... ... ... қарсы аллергияға қарсы радиоқорғағыш
заттардың көпшілігі күлгін және ... ... ... ... ... ең ... ... қышқыл болып табылады. күлгін
эхинацеясындағы оның мөлшері 0,2 ден 1,29 пайыз аралығында. Ақшыл ... ... ... эхинацеяларында цикор қышқылының мөлшері азырақ
болады.
Кез-келген ... ... ... ... мен ... ... мен жапырағында көбірек болады. Цикор қышқылының мөлшері өсімдіктің
жасына, культивирлену ұзақтығына және вегетация ... ... ... ... ... ... идентификациялауда ескеру қажет.
Эхиноцид – алтын стафилакокқа, стрептококқа ... ... бар зат, ... бұл ... және анальгетикалық қасиеттері
де бар. 80-жылдардың соңында Германияда иммуностимулирлеуші қасиеттерге ие
құрамында цикорлы қышқылы бар эхинацея экстракторы патенттелді.
Басқада ... ... ... ... ... ... болатыны анықталған. Оның ... ... ... – ден 5,31% ... ... ... жер ... бөлігін де ақуыз
көбірек және ол күлгін эхинацеяда да 18,3-12,8%. Ақуыз аминқышқылының
құрамы ... ... ... ... локоза витродағы антигенді
спецификасы ... ... ... ... бөлініп алған. Күлгін
эхинацеясына бетаина – глициннің болуы тән. Мадус фирмасының ... ... ... ... ... ... сығылған
шырын құрамындағы бетаина бойынша стандартталады.
Күлгін және жіңішке жапырақты эхинацеяларының құрғатылған тамырларында
күрделі гүлділерге тән туссилягин және изотуссилягин алколоидтары аз ... (0,006 ... ... ... ... ... ... әсеріне қарай варьирлене алады. Ылғалды және ... ... ... ... ... ... құрамы анықталды.
Ақшыл және күлгін эхиинацеясында сапониндердің болатыны белгіленді.
Күлгін ... жер ... ... ... ... (3,3 ... ... сүт қышқылдары анықталған.
Күлгін эхинацеясының жапырақтарының құрамын 8,56*10-2% ... ... % С ... бар.тамырында олардың мөлшері 8,3-10-4%
құрайды. Күлгін эхинацеясының жаңа жапрақтары мен сабақтарында С ... ... ... 230мг ... Бұл өте ... ... С витамині
табиғи антиоксидант болып табылады.
Эхинацеяның бұрын шпатталмаған липофильді ... ... ... ... Ең біріншіден, ол систотерин, сонымен қатар
систотерин-3, Д-глюкозид және ... ... ... ... ... май ... 31 ... Осы майдың негізгі компоненттері кариофендер және ... ... ... ... ... ... ... пинен, туйен, гумулен
кориофилен кездеседі. Күлгін эхинацеясының әсер үстілік бетінің эфир
майында ... ... ... – 8 ден 2-04, ...... анықталған; ванилин, п- гидроксид кариокалық қышқыл, ал ... ... ... ... ... ... ... және күлгін
эхиинацеясында сапониндердің болатыны белгіленді. Күлгін ... ... ... ... қышқылдар (3,3 пайыз), ал ... ... ... эфир майы бар ... ... ... ... қарағанда иммунды активтілік ерекше анық көрсетеді.
1.6 Патенттік ізденіс
Дәрінің түрі ... ... – 0,5 г ... ... ... ішерден 7-
8 мин бұрын тәулігіне 3 реттен 6-26 апта бойы қабылдау қажет.
(71) Тапсырыс беруші: Корсун Влад ... (22) ... ... 16.04.2001.
(24) Патенттің іске қосылған мерзімі. 16.04.2001.
(46) Жариялану мерзімі: 20.02.2003.
(71) Тапсырыс ... ... ... ... Университеті.
(72) Жаңалық ашушы – Никитина Т.И.
(73) Патент иесі – ... ... ... ... ... ... Бюл. №9
(72) Бенчаров Ю.В.
(71) (73) Бенчаров Юрий Владимирович.
56) SU 1794454 А1, 1997. SU 1659054 А1, 1988.
(98) 121165, Москва а/я 115,000 ... ... ... ... ... ... Бұл жаңалық, медицина саласында дененің сыртқы жағын емдеуге
қолданылады. Бұл ... ... бұл ... ... ... суда ... фракциялардан, мәселен сулы спирттен, сулы
аммиак экстрактынан және аралас өсімдік компоненттерінен тұрады.
Маралий және ... ... ... ... т.б. ... шөптерден жасалынады. Суда еритін фракциялардың барлығын
Байкал суында ерітеді. Терапевтикалық емдеу тиімділігі: суланып
тұрған, іріңдеген ... ... өте ... әсер ... дәрі ... маздардың, лосьон, кремдердің
құрамына кіреді;
Ресей федерациясындағы ... ... ... ... (22) ... : ... 13.06.2002;
(24) Патенттің қолданыла бастаған мерзімі: 13.06.2002.
(46) Жарияланған мерзімі: 20.11.2003.
(54) Гипотензиялық әсері бар ингредиенттердің құрылымы.
Биотехнология № 3
1) УДК 663-51: 631. ... ... ... ... ... ... ... ұлпасының морфогенді потенциясы.
47-49 бет.
1.04 Биотехнология
Теориялық және ... ... ... 53-54 ... УДК 633.5: 577.02
I. Baohond; Li Xiulan, Li Fuguand.
Жалбыз ұлпа культурасындағы ... ... ... және ... ... және ... ... журналы 46-47 беттер
3) УДК 633-5: 663.23
S.Namjoshi; K.Zand; Pullman G.
Жабайы лобель өсімдігінің соматикалық ... және ... ... 37. ... Сауырбаева Ж, Серғазиев.
Дәрілік шөптерді қолдану.
(57) Реферат: Бұл жаңалық, гипертония сырқатын емдеу үшін ... ... ... ... ... ... Бұл үшін
мынадай құрамдағы дәрілік шөптер алынды: долана жемісі, ... ... ... ... және айра ... ит ... ... шөбі, калина жемісі, қалақай жапырағы, жүгері ... ... ... гүлі, дәріханалық ромашка гүлі, қызыл рауғаш жемісі,
спопыш шөбі, укроп жемісі, ... ... ... ... ... этил ... мен суды ... бір мөлшерде аламыз. Бұл қосындылар,
гипотензивтік, суық ... ... ... ... өт ... қасиеті бар
препарат болып саналады да, медицинада жиі ... ... ... Цитология және генетика институты. СОРАН.
(72) Жаңалық ашушылар: О.А. Скворцов т.б.
(73) ... ... Олег ... ... ... ... тапсырыс
(21) (22) Тапсырыс: 2002111420/14,29.04.2002.
(43) Тапсырыстық жарияланған мерзімі: 20.11.2003.
(54) Қояншық пен құлап қалатын ... ... ... ... Бұл ... ... суда ... еритін хитозонның құрғақ
экстаркты және басқа өсімдіктердің құрамдары 1:15:4 ... ... ... ... ... шөбі, дәрілік мелисса, сұлының жас
өскіні, 2:2:1:1:2:2:1:4;
Дәрінің түрі түймедақ – 0,5 г болады. Дәріні ... ... 15 ... ... 3 ... 4-26 апта бойы қабылдау қажет.
(71) Тапсырыс беруші: Корсун Влад Федоровия.
(21) (22) ... ... ... Патенттің іске қосылған мерзімі. 16.04.2001.
(46) Жариялану мерзімі: 20.02.2003.
(71) Тапсырыс беруші Башқұрт мемлекеттік медицина Университеті.
(72) ... ...... ... Патент иесі – Никитина Татьяна Ивановна.
Таблица 1 – Патенттік құжаттар
|Іздену пәндері ... ... ... ... ... |
|(зерттеу объектісі|құжаттың түрі |аймақ 7-2 (патент |жаңалықтың ... ... оның ... |мен ... және ... ... ... (толық |пайдалы жағы |
|бөліктері) |берілген аймағы |нөмірі – 21; ... ... оның |
| ... ... ... ... |жарамсыздығы |
| | ... | ... |
| | ... ... ... (Бұл |
| | |4 | ... ... | | | ... ғана |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |РҮ 2142295 ... ... | ... ... ... ... | ... ... |35/78 | ... ... | ... | | ... әдістері | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | |
| |JP токи кахо ... 850910 ... ... | |
| |12В4 (11) | ... | |
| ... | ... |
| |35/78 | ... | |
| ... | ... | |
| ... | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |ДЕ ... | ... | |
| ... | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... үшін | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |РҮ 2142295 ... |Суық тиюдің | |
| ... ... ... алу ... |
| |35/78 ... |эхинацейдің, | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... ... Р.У., ... О.А. ... и ... Aerva lanata (L).Juss ... Каз НУ 2004. №1 (22).
С. 12-14/
2. Бекбергенов Қ. Ауыл ... ... ... ... ... Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. Москва. “Колос”,
1979г.
4. Дүйсенбеков Ә. Суармалы гектарлар. Алматы “Қайнар”, 1987ж.
5. Доспехов Б.А. ... ... ... ... 1985г.
6. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. ... ... ... ... ... ... 1994ж.
7. Прозина М.Н. Ботаническая микротехника. – М.: Высшая ... ... Б.Д. ... по ... ... ... Доброхова К.Д., Чудинов В.В. Лекарственные ... – Алма – Ата. ... ... К.У., ... И.И., ... В.Ф. Целбные травы.
Қайнар. 1979. -239с
11. ... С.Н. ... ... Алма –Ата: Наука. 1981.-
143с.
12. Пузырева А.А., Климатическое районирование ... ... Ата: ... 1975. С. 4-6
13. Отыншиев Б. дәрілік өсімдіктер негіздері. Алматы “Қайнар”
1994ж.
14. Оганезов А. Дәрілік өсімдіктер. Алматы “Қайнар” ... ... Ө.О., ... Е. ... жер – ... ... ... Алматы 1983ж.
16. Методические указания по семеноведению интродуциентов. – М.:
Наука. 1990-64с
17. Нұртаев Ж., Бапаев Б., ... Н. ... ... ... ... 1995ж
18. Сейтов И.С. Егіс тәжірибелерін жүргізудің методикасы. ... ... ... І., ... Қ. ... ... ... арттыру
Алматы “Қайнар” 1981ж.
20. Сейітов., Саудабаев Ш., Абдрашов. Агрономия негіздері. Алматы
“Қайнар” 1989ж
21. Тұрғанбаев С.Қ. Дәрілік өсімдік. Алматы “Қайнар” 1989ж
22. Доспехов Б.А. ... ... ...... ... результатов исследований).-М.: Агропромиздат. 1985.-
351с.
23. Тілемісов Ауылшаруашылығы сөздігі. Алматы “Қайнар”
24. Хафизов А.Ш Дәрілік өсімдіктер. Алматы “Қайнар” 1989ж.
25. ... ... на ... ... ... сельскохозяйственных наук. Алматы, 1997ж.
26. Восточное отделение ... ... ... ... ... ... Алматы,
1986г
27. Адекенов С.М. Современное состояние и ... ... ... ... продукции для медицины //Фармация
Казахстана. ... ... И.А. ... ... ... ... адам ... қорғау, ауруларға медециналық көмек
көрсету денсаулықты қорғаудың басты мәселесі болып табылады. Өз уақытысында
және сапалы дәрілермен қамтамасыз ету ... осы ... ... ... ... ... ... дәрілік өсімдіктерді зерттеудің
үлкен маңызы бар, оларды нарықтық қатынас ... ... ... эффективті дәрілік препараттарды алу үшін зерттейді.
Барлық елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп жылдық
тәжірибесі халықтың медицинаның дәрілік ... ... ... ... ... дәрі ... ... көптеген уақыт эмперикалық болып қала
берді. Тек адам ағзасына күшті физиологиялық ... ... ... ... және ... қабілетін анықтағанда оларды қолдану
процестерін түпкілікті өзгертуге мүмкіндік берді.
Мазмұны
Кіріспе
1. Аналитикалық шолу
1.1 ... ... ... ... ... Астық дақылдарының вегетативті органдары және
оның көбеюі мен өсіп өркендеуі
1.3 Ауа райының әсері
1.4 Топырақ ... ...... бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиттер
Кіріспе
Қазақстан астық өндіру жөнінде ... ... ... ... ... ... астық шаруашылын өркендетуге басты көңіл
бөлініп, жыл сайын орташа есеппен өндірілетін астықтың ... ... ... Жер ... адам саны ... ... ... тамақ
өнеркәсібін өркендету мәселесі күрделі міндет болып ... ... ... жыл ... азайып, шөп – шабындық кеміп, мал көбінесе қолға
қарайтын болғанда егін шаруашылығын ... одан жыл ... ... мол
өнім алу – аса маңызды міндет болып отыр.
Егін шаруашылығының көлемі жөнінен Қазақстан ТМД ... ... ... ... мен ... кейін). Бірақ астықтың сапасы жағынан
бірінші орын алады. Қазақстанның солтүстік облыстарының бәрінде ... және ... ... ... Онсыз сапалы нан пісіру мүмкін емес және
оны шет мемлекеттерге алтынға балап сатуға болады. ... ... ... млн тонна сапалы бидай өндіру жоспарлы меже саналады.
Қазақстан Республикасында астық ... ... мол ... ... жаңа сорттары шығарылып отыр, олар еліміздің барлық жерлеріне
кең ... ... көп ... ... ... элеватор және астық
қамбалары көп салынып, ондағы барлық орындалатын ... ... ... егін ... жаңа техника мен озық технология
кеңінен енгізілуде. Ол астық көп өндіріп, оның ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінде шикізатпен, мал шаруашылығын
күрделі жеммен қамтамасыз етуге әліде жетіспейді. Сондықтан республикамызда
2000-2010 ... ... ... және ... ... ... егіс өнімін арттыру ең басты бағыт деп есептеліп, әр адам
басына жылына 1,5 тоннадан ... ... ... алға ... ... ... Қазақстанда ұн, нан сияқты халық күнделікті ... ... мал ... ... ... жем де ... ... құрғақ жағдайда өте ұзақ сақталады, әр түрлі пішінді ... және жер ... ...... ... ... ыстықтан
да, суықтан да қорықпайды.
Міне осыдан барып барлық жер жүзіне кең ... ... Міне ... ... ... ... ... көптеген елдерінде егін
шаруашылығын дамытуға, сапалы астықты мол ... ... мән ... Аналитикалық шолу
1.1 Астық дақылдары туралы негізгі мағлұматтар
Жер жүзіндегі барлық өсімдік дүниесі жабайы және ... ... ... ... Мәдени өсімдіктерге адам қолымен өсірілетін және оның
қажеттеріне жарайтын өсімдіктер жатады. Олардың жабайы ... ... ... көп ... ... өсіріліп, жақсы агротехникалық жағдайлар
туғызудың ... ... ... ... алу, баптау арқылы көптеген жаңа
түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... көп беретін, адам қажетіне жарайтын қасиеттері ұлғайтылып
өзгеріп кеткен. Міне ... ... тек ... ғана ... болған, яғни
жабайы түрде өсу қабілетін жоғалтқан.
Өсімдіктердің түпкі тарихи шыққан тегін тексере келіп, Ч. Дарвиннің
эволюциялық теориясы ... жер ... кең ... ... ... ... өте жауапты және өте қиын жұмыс екенін еске ... ... ... ... өсімдіктерді олардың тарихи тегіне,
өсімдіктердің және олардың ... ... ... ... ... (genus), түрлерге (species), түр - ... ... ... Бұл ... ... ... ... оқып үйренуді жеңілдетеді.
Тұқымдастық (латынша Familia ), ... ... ... ең ... ... жік. Бұл жіктемеде өсімдіктің шыққан
тегіне, оның дәнінің құрылысына қарай бөлінетін ... Ауыл ... ... ... ... дақылдар (Gramineae), бұршақ тұқымдастар
(Fabaceae) жатады.
Тектер (genus) әр тұқымдастық тектерге бөлінеді. ... ... ... бір тұқымдастыққа жататын көптеген өсімдіктер топтары ... ... ... ... бидай (Triticum), қара бидай ... сұлы (Avena), тары ... ... (Zeaemays), күріш (Orusa)
т.б. көптеген мәдени және ... оның ... арам ... ... ... ... Басқа тұқымдастарға да ... ... ... ... оқулықтың екінші бөлімінде танысуға болады.
Тектер одан қарай түрлерге (Species) ... ... ... ... ... Оған мысал, үшін бидай тегіне жұмсақ, қатты кожа бидай,
бесбас ... ... ... екі ... ... (полба) сияқты көптеген түрлері
кіреді. Түрлерге бөлуде дәннің түсі, сыртқы әлпеті, ... ... ... қасиеттерінің ерекшеліктері ескеріледі. Бұлардың тұқым
қуалау ерекшеліктері де ескеріледі. Бұл ең ... ... Оны ... рет ... және ... Бұл ... аты екі ... тұрады –
бірінші сөз тегінің, ал екіншісі – түр аты. Мысалы, ... ... ... ... ... - Tr. durum, кожа ... - Tr.compactum, бесбас бидай
- Tr. tirgidum, жалғыз дәнді бидай - Tr. tonococcum, екі дәнді бидай - ... т.б. ... ... сөз де ... ... тармақтар (Varietas). Өсімдіктің түрлері өзінің сыртқы құрылысының
ерекшеліктеріне қарай түр – ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан жұмсақ бидай түр – тармақтарын ... ... ... ... жоқ, ... оларды тек латын тілінде ғана
беруге мәжбүр болып отырмыз. Олар, лютесценс – ... ... ақ ... ... эритроспермум – қызыл дәнді, ақ ... ... ...... ақ қауызды ақ бидай, альборубрум –
қылтанақсыз, қызыл қауызды ақ бидай т.б. көптеген түр ... ... ... ... ғылымдарда және тәжірибе жүзінде
ең көп тараған жіктей бірлігі – сорт. Сорт дегеніміз ғылым ... ... ...... ... ... және ... шығарылған немесе жергілікті жерде себіліп жатқан, ... ... ... ... Оған ... өсімдіктердің бойы,
түсі – түрі, түсімі, химиялық құрамы және технологиялық ... ... ... ... ... ... ауруға, зиянды жәндіктермен
зақымдануға т.б. қолайсыз жағдайларға ... ... ... ...... ... тобы ... сорт шығарылған соң, оны ең жақсы деген ... ... Жаңа сорт ... ... үш жыл ішінде жеңіп, өзінің
артықшылығын көрсетсе, сонда ғана оны аудандастырады. Бұл ... ең ... ... оның өнімділігі, сапасы, технологиялық қасиеттері, ... ... ... т.б. ... ... ... ... ол аудандастырыла қалса, оған тапшы сорт деген атақ ... ... тез ... ... ал әлі ... ... көрсеткіштері
жақсы сорт “келешегі бар” сорт деп аталады. Қазір Қазақстанның ... ... ... ... сынау станциялары ұйымдастырылған
және олар жаңа сорттарды ... ... ... ... ең ... ғана
ауыл шаруашылығында белгілі аудандарда аудандастырады.
1.2 Астық дақылдарының вегетативті органдары және оның көбеюі мен өсіп
өркендеуі
Өсімдіктің органдары әр ... ... ... ... ... ... Оған ... сабақ, жапырақ сияқты өсімдіктің тұқым
қалдыру қызметін атқаратын генератив ... ... ... ... ... су және ... ... тартып
алатын орган және онымен қатар өсімдікті жерге біріктіріп ұстау қызметін
атқарады.
Тамыр ұрықтан жаралған негізгі тамыр және онан өсіп ... ... ... ... ... ... өскенде оның бұтақтары негізгі
тамырдан да, оның ... және ... ... да өсіп ... ... сабағынан шыққан тамырлары қосымша тамырлар деп аталады.
Мұндай тамырлар жүгері сияқты биік ... ... көп ... ... ... ауа ... деп те ... дақылдардың тамыры көп шашақты тамыр деп аталады. Ол шашақтар
мен қосымша бағыныңқы тамырлардан тұрады.
Тамырлар тек қана ... ... ... өсіп ұзарады. Сол ұштарында
сүйір ... ... орны ... ... ... ... ... Мұның
астындағы клеткалар тез өсіп, өсу зонасына айналады, ал оның алдында ... ... Олар әр ... ... тканьдарына айналады, ал оның ... ... ... ол көптеген ұсақ тамыр шашақтарынан тұрады. Міне ... су мен ... еріп ... ... заттарды жерден сорып ала алады
да, ... ... ... арқылы жапыраққа жеткізеді. Жапырақта олар
фотосинтезге (фото-жапырақ, синтез-пайда болу) қатысады, ал одан қалған су
буланып ... ... ... ұзындығы жер қыртысындағы ылғалдың және
қоректік заттардың көптігіне байланысты ... ... ... ... ... ... іздеп таба біледі.
Өсімдік сабақтары ең маңызды органдарға жатады. Онда ... ... ... ... ... гүл ... ... бұтақтар және
басқа өсімдік өміріне керекті органдар мен ... ... ... тік және ... өсетін қасиеттерін атқарады, органикалық
заттарды жапырақтан төмен қарай, ал су мен ... ... ... ... де, ең ... ... және ... генеративтік органдарды шығарып,
оған жетілуге керекті, кейін қорғау айналатын ... ... ... ... ... орналасады. олар өзара бірінші, екінші
ж.б. қатар ... ... ... бұтақшалар өскіннің өсуін тоқтатып
бүршікке айналады. Бүршіктер жапырақ қойныныда немесе бұтақшаның ... да, ... келе гүл ... ... ... ... және ... түрлерінің сабағы бір жылдық
болады, жеміс беріп болған соң ... ... Олар тік ... тек ... ... сабағы шырмауық тәрізді өрмелеп өседі. Дәнді
дақылдардың сабағы сабан деп ... Ол ... іші ... ... бөлінеді. Буындардан жапырақ өсіп шығады.
Өсімдік жапырақтары негізгі органдардың ішіндегі ең негізгісі. Егер
астық дәнінде қоректік заттардың қоры ... ... ... өзі тек
жапырақтарда ғана пайда болады және сонымен қатар тыныс алу процесінде
көміртегін ... ... ... ... ... ... заттар (соның
ішінде ет, сүт, май, жүн т.б.), құрылысминералдары, киім, отын (ағаш, тас,
көмір, ... газ) ... ... ... ... ... ... және басқа тірі жәндіктердің өмір сүруі осы жапырақтарда ... ... ... өсімдіктерде жапырақ өзінің пластикасы
(алақан) мен сабағынан тұрады, ал дәнді дақылдарда сабақтың орнына сабанды
қаптап ... ... ... ... ... ... және ... көптеген устьица деп аталатын ұсақ тетікшелер бар. Оларда хорофилл
дәндері көп болады. Осы ... ... ... тыныс алады және ол жасыл
түсті болғандықтан күн сәулесін байлап, ... ... мен ... ... (қант, крахмал т.б.) синтездейді. ... ... май ... ... ... бар. Ол ... үстіне түскен
зиянды нәрселерден қорғайды.
Тесікшелер күндіз ашық ... ... ... Өсімдік тыныс алғанда
ауамен бірге көмірқышқыл кіреді де, ол ... ... ... ... 12Н2О ... + 6Н2О + 3О2) ... да, ... қайтадан сыртқа шығады.
Бұл процесс күн жарығы мен хлорофилдің қатысуы арқылы ... ... ... + n Н2О = ... ... ... да, тамақ және
энергия қоры ретінде дәнге құйылып, сақталады. Хлорофил ... ... ол күн ... ... сәулесін өзіне сіңіріп алады. Бұл
құбылыстың қалай жүретінімен биохимия пәнінде танысамыз. Осы ... ... ... ... қосыла алады, ал ... өзі ... ... ... ... энергия қорына айналады. бұлардан басқа да жер
қыртысынан көптеген минералды заттар ... ... ... қосылып, оның қоректік қорына айналады.
Жазда бидайдың бір га егістігі 40 центнер өнім береді деп есептесе,
осы мерзім ішінде 10 ... ... ... ... ... бұл ... ... 500кг басқа да минералды заттарды жерден ... ал ... ... ... ... байлап, 14 тоннаға жақын оттегін бөліп шығарады.
Міне осы 1 га жердегі жасыл өсімдіктер 4,5 млрд ккал ... ... оның 2,2 млрд ккал ... ... ... де ... қорына
айналып, жылулыққа, судың буға айналуына пайдаланылады. Бір грамм молекула
қант синтезіне 674 ккал (2821,9 ... күн ... ... былай жүреді:
2Н2О
4Н + О2
СО2 +4Н ... ... осы ... ... ... крахмалға, майға, белоктарға,
ферменттерге, витаминдерге айналады.
Фотосинтез ауаның температурасы 25-300 С болғанда жақсы ... ... күн ... 1-2 ... ғана ... алады. Ол энергия 1м2
жапырақ ауданында бір сағатта тек 80-100 кг ... ... ... ... ... ... ... жапырақтары арқылы тыныс алу процесі
жүреді және су буланады. Судың булануынан өсімдік ... ... ... ... насос сияқты суды соруды қамтамасыз етеді және ... ... ... ... ... ... көп суды ... бидай егістігінің 1 гектарында жаз бойы 2 млн кг су ... ... 1 ... ... заттар синтезіне
125-1000г су кетеді. Судың ең аз жұмсайтын бидай 1г ... ... ... су ... ... ... Өсімдіктің барлық органдары мен клеткаларында
тыныс алу ... ... ... ... ... ... алу мен фотосинтез
қатар жүреді де, түнде тек тыныс алу процесі ғана ... ... ... қабылданып, оттегі бөлініп шығатын ... ... ... ... ... қабылданып, көмір қышқылы бөлініп шығады және
әр ...... ... ... кеткен затқа 674 ккал (2821,9 ... ... + 6О2 = 6СО2 + 6Н2О + 674 ... ... ... ... ... тотығады. Мұнда да ... ... ... ... ... басқа биохимиялық реакциялардың
жүруіне ... және оның ... ... ... алу от ... жануға ұқсас, яғни бұл процес жүрген кезде жылу
бөлініп шығады. Бірақ, ... бен ... алу ... ... айырмашылықтар бар. өсімдіктің ... алу ... тек ... (НАД, ... қатысуымен ақырын жүреді. Тыныс алудың қарқыны
өсімдіктің әр түрлі органдарында ... ... жас ... ... ол өте ... қарқында жүреді де, кәрі органдарда олардың қарқыны
өте төмендейді, жоқтың қасы болады. тыныс алудың астық сақтауда маңызы ... ... ... ... ... алуы ... қасы, ал оның ылғалдылығы мен
температурасы көтерілген ... ... ... ... да ... түседі. 1 кг
құрғақ дән тәулігіне 0,3 – 0,4мг ... ... ... оның ... ... бөлінетін көмір қышқылының 2000 мг – ға дейін
жетеді, демек оның қарқыны бірнеше мың есе ... ... алу ... ... заттары пайдаланылып, ... ... ... фотосинтез қоректік затардың қорын көбейтсе, тыныс алу
азайтады. Бірақ ол тірі ... өте ... ... ... өмір ... бұл екі ... ... екі саласы болып есептеледі. Өсімдіктің
көбеюі немесе ұрпақ қалдыру қабілеті ... ... ... ... ... ... - өзі немесе айқас тозаңданатын қол үйлі өсімдіктерге
жатады. Олардың бәрі гүл ... ... ... көбейеді.
Өсімдіктің гүлі жыныс мүшелдері арқылы тозаңданып көбеюге арналған ... ... ... гүл ... соң ... айналады.
Осы жас бұтақшалар шоғырланып шашақ, сіңсі бас, күрделі масақ, ... ... т.б. ... гүл шоғырларына айналды. Гүл шоғырлары
гүлдерден тұрады. Дәнді дақылдардың гүлі ішкі және сыртқы екі ... Осы ... ... ... және ... ... бар. ... төменгі аумағында екі ладикуле пленкалары орналасқан. Олар
гүлдеген кезде ісініп ... ... ... да, ... ... ... жасайды.
Өсімдіктің аналық ұрығы. Өсімдіктің аналық клеткасының төменгі шетінде
ұрықтық түйін орналасқан. Одан ... ... ... ... Оның ... аузы бар. ... ... ұрық бұтақшасы орналасқан. Олар
ұрықтанғаннан кейін дән пайда ... ... ... аналық ұрықтың
ядросы бар. Ядрода аналық ұрық қабы, оның ішінде орталық ... ал ... ... ... ал ... шетіне жақын аналық ұрық ядросы орналасқан.
Ол тозаңдану ... ... ... ... ... жіпшегі мен тозаңдықтан тұрады.
тозаңдықта аталық тозаң ... ... ... екі ... қоршалған,
ішінде үлкен вегетативтік және кіші генеративтік клеткалар ... ... ... соң, ол ... ... ... ... немесе
шыбын – шіркейдің көмегімен тарап кетеді де, ... ... ... ... ... олар ... түтікшелер арқылы ұрық бұтақшасына жетеді де, соның
ішіндегі ядросымен қосылады. Аталық үлкен ядро ... ... ... ... ... ... ал екі кіші (аталық және аналық) ядролар
қосылып ұрықтың бірінші клеткасының негізін салады.
Өсімдіктің гүлдері қос жынысты немесе бір ... ... ... ... ... ... тары және ... екі жынысты, яғни аталық және аналық
клетклары бірге орналасқан, ал жүгері бір жынысты, яғни ... және ... ... ... ... ұрықтары сабақтың басында шашақ түрінде,
ал аналық ұрықтары жапырақ қойнында собық түрінде орналасқан.
Өсімдіктер бір үйлі ... екі үйлі ... ... Екі ... ... ал ... ауыл шаруашылық сімдіктердің бәрі бір үйлі, яғни ... ... ... бір ... болады. Тұқымды тек аналық өсімдік
қана ... ал ... ... ... тозаңданып болғаннан кейін өзінің
өмір циклін аяқтайды.
Жылу. ... өсу үшін ... ... ... жылу ... О0С және
одан төмен температурада өсімдік өспейді. Өсімдіктің өсіп өркендеуіне
белгілі жалпы температураның да ... ... ол ... уақытының
ұзақтығы мен орташа тәуліктік температура 25-300С ... ... ... ... үсікке шыдайды, ал екінші біреулері (күздік
дақылдар) аязға да шығады. Мұны шынықтыру ... ... ... ... ... клеткаларында қант көбейіп, клетка сөлі ... ... ... ... ... өнуі де ... температурада өтеді.
Суыққа төзімді өсімдіктердің тұқымы 1-50 – та өне бастайды, ал ... ... 8-120 – та ... Одан кейін 20-250 – та өскені жөн.
Ауа. Ауа өсімдіктің өніп, өсуіне өте ... ... ... ... ... қышқылы, судың буы өсімдік ... ... ... ... Жер қыртысындағы ауаны өсімдіктің тамыры тыныс алу
қажетіне ... ал жер ... ... де ... ... алмайды. Ол организмдер жер қыртысындағы минералды заттарды өсімдік
пайдалана алатын, суға еритін ... ... ал ... ... ... ... алып, өсімдіктердің қоректенуіне ... ... өзі ... ... ... көмір қышқылын фотосинтезге
пайдаланады, судың буы ... ... ... ... ... ... ең ... тұқымның өсуіне, өсіп алған соң жер астындағы қоректік
заттарды сорып алуына керек. су болмаса ферменттер де жұмыс ... ... өну үшін ол өз ... ... суды ... ... ... жер тамырдың өсуіне де себеп. Дәннің өзінде піскеннен кейін 7-30
процентке дейін су ... ал ... ... ... ... ... өсіп ... үшін 100 процентке дейін су керек. Су фотосинтез кезінде
көмір сутектерге айналады. Дәнді ... ... өсіп ... үшін ... 300 ... жуық ... жаңбырдың суы керек.
Қоректік минералды заттар. Өсімдік өсіп ... ... ... ... ... ... бір га ... бидай егісі 16
центнер дән, 24 ... ... ... деп ... ол жаз бойы 46 кг ... кг фосфор қышқылын, 28 кг калий, 7-8 кг ... ... ал ... соған сәйкес 37,22 ,34,10 кг минералды ... ... ал ... ... жұмсайды, түсімі 12 центнер дәнге сабаны 24 центнер болса,
яғни – 73,22,43,47 кг минералды заттар ... Жер ... ... көп, ... олардың бәрі өсімдіктің қоректенуіне жарай бермейді,
көпшілігі суға ерімейтін ... Ең аз ... 1 га ... – нан 15000 кг ... 1200-50000 кг фосфор қышқылы бар. Өсімдіктің
тамыры бұл заттарды 0,01-0,05 ... су ... ... ... ғана
өзіне сіңіре алады.
Өсімдіктер өскенде өз айналасындағы табиғатпен тығыз байланысты.
Олардың өсіп ... ... да ... ... мен ... ... ... болады.
Өсу - өсімдіктің массасының көбеюі, яғни бойының өсуі, көлемінің
ұлғаюы т.б. Олар клеткалардың ... ... іске ... – бұл ... ... ... сапалық кезең. Мысалы,
тұқымның өнуі, өсімдіктің бұтақтануы, гүлдеуі, тозаңдануы, масақтанып,
масақтың өсуі, дәннің өсіп ... және т.б. ... ... ... ... ... ғана болатын кезеңдер. Бұлар табиғаттың құбылмалы
жағдайларымен тығыз ... ... ... бір жылдық, көп жылдық т.б.
өсімдіктердің өмірі осы ... ... ... ... өсу
сатысында туады.
1.3 Ауа райының әсері
Оңтүстік Батыс ауыл ... ...... ... ... ... құрғақ ыстық таулы аймаққа жатады.
Шымкент ... ... ... бойынша ауаның орташа
жылдық жылулығы +120 С. ... ... ... ... 00М ... 195-205 күнге созылады. Ауаның абсолюттік максимальді жылулығы шілде
айынды 36,8 0С дейін болады. Абсолютті максимальды суықтық ... ... ... ... ... ... үсік қазан айының аяғында басталады, ал
соңғы көтемгі үсік көкек айының 2-ші жартысында тоқталады.Үсіксіз кезеңнің
ұзақтығы 195 күнге ... ... ... ... ... 526 ... ... ылғал біріңғай түспейді, олар көбінесе ерте көктемде күздің аяқ
кезінде түседі. Қар ... ... ... де, ... ... ... Қар ... биіктігі жыл сайын өзгеріп тұрады және 21 ... ... ... Топырақ максимальды қату тереңдігі 20-27 см – ге
төмендейді. Шаруашылық территориясындағы желдерде шығыс және оңтүстік шығыс
бағытындағы ... ... ... ... және ... шығыс бағытындағы желдер
жатады. Желдің орташа жылдық жылдамдығы 3,1 м/ сек. ... ... 2.2.1. ... ... ... коэффициенті 0,66
тең. Климаттық жағдайы тәлімі немесе суармалы егіншілікке ... ... ... орай бау – ... және жүзім шаруашылығын дамытуға болады.
Кесте 2.1.1.
“Шымкент - Агро” метеростанциясының көпжылдық климаттық көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |І |
| ... ... ... ... |Ауа ... | ... | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |мм |
| ... |
| ... дән ... ... ... |Су ... ... қара |14-ке дейін |14,0-15,5 |15,5-17,0 |17-ден жоғары |
|бидай, ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... |14 |14-16 |16-18 |18 ... |13,5 ... |15-17 |17 ... |16 |16-18 |18-20 |20 ... |14 |14-17 |17-19 |19 ... |11 |11-13 |13-14,5 |14,5 ... |7 |7-9 |9-11 |11 ... ... ... кезінде тұрақты және төменгі шектер деп
аталатын ұғымдар қолданылады. Қазақстанның оңтүстік облыстарында ... ... 14 ... тең, ал ... ... ол 15 ... деп белгіленген. Барлық қабылданған астықтың салмағы осы тұрақты шекке
есептеліп ... ... ... ... ... 100 ... ... тапсырды
делік. Оның ылғалдылығы 10 процент болсын. Сонда ... ... ... (14 – 10 = 4 ... ... 4 ... қосылып, оның есепке алынған
салмағы 104 тонна қабылданды деп жазамыз. Егер ... ... 20 ... ... (20-14 = 6 ) оның ... ... ... 100-6
= 94 тоннаға тең болады.
Ылғалдылықтың ең ... шегі 17 ... 19 ... тең. ... ... ... осы шектен аспаса, сонда ғана ... ... тек ... ... ... ... ... бидайдан ұн
тарту үшін оның ылғалдылығын 15,5 – 16,0 ... ... ... ... астық шаруашылығындағы судың атқаратын қызметі үшін неше түрлі. Ол
пайдалы да, зиянды да болуы мүмкін.
Ғылыми, ... ... және ... ... ... ... ... әдістері қолданылады. Осы әдістердің бәрін
екі топқа ... ... 1. Тура ... – суды кептіріп, ұшқан суды немесе
кепкен астықтың салмағы арқылы анықтау; 2. ... ...... ... байланысты оның электр тогын өткізе білу мөлшерін
өлшеу әдісі арқылы есептеп табу.
Қазіргі қолданылып ... ... ... ... әр ... ... Атықтың кептіруде, сумен бірге одан көптеген ... ... ... ... ... ... көмірсутектер, азотты заттар ұшып шығып кетеді
және дәннің құрамында бірқатар биохимиялық өзгерістер жүріп, оның ... ... ... ... ... ... ... осындай өздеріне
тән жетістіктері мен кемшіліктері болады. кемшіліктерін түгел жою ... ... бұл ... бәрі тек ... нәтиже береді. Олардың
ішінде ең ... ... ... беретін әдіс – үлгілі немесе жталондық
әдіс. Бұл әдіс ... ұшып ... ... көлемі жоққа тән. Сондықтан
бұл әдісті жаңа ... ... және жаңа ... ... Ол әдіс ГОСТ 17197 ... – жылулық ОВЗ-1 қондырғысында
астықтың ылғалдылығын өлшеудің әдістерінде” жазылған. Мұнда астықты алдымен
1050-да кептіреді. Тек осы ... су ... ұшып ... ... ... Астықтың өзінің ішінде астықты ұстағыш қондырғы бар.
ISO ... ... ... ... ІАСС ... астық
химиясы ассоциациясы) және Англя, Франция, Польша сияқты ... ... әдіс ... ... әдісі қолданылады. Мұнда астық
вакуумды (10-12мм сынап бағасында), 40-500С температурасында Р0О5 үстінде
150 ... ... ... ... ... ... кептіріп өлшейді.
ТМД – дағы стандарттық әдіс бойынша астықтың ылғалдылығын ... ... ... ... түкпір түкпірінде қолданылады. Мұнда ұсатылған дәнді
1300С температурада 40 минут СЭШ –і, СЭШ-3 және ... ... Су ... ... дәннің салмақтарының
арасындағы айырмасы сол дәннің ылғалдылығын көрсетеді. Егер дән су ... ... оны ... дән ... 1050С ... 30 минут
кептіріп алып, содан кейін ұсатып 1300С 40 ... ... де, ... осы екі ... ... ... алады.
Ғылыми мекемелерде астықты ұсатып оны 1050 ... ... ... оның тұрақты салмағына дейін кептіріп анықтайды.
Мұнда астықтың ішкі ... ... өте ... ... ... Бұл ... ... дейін созылады. Сондықтан өндіріс жағдайында пайдалануға қолайсыз.
Жаңа және бұзылмаған астық ащы да, ... де, ... да ... болар
болмас өсімдік татитын нәзік тұщы дәмі болды. Ол көп ... ... ... ... ... оның түсі де дәмі де ... үнемі тыныс алады. Тыныс алғанда ... ... ... ... май) бұзылып, алдымен оның құрамына кіретін ... одан әрі бара әр ... ... ... май, ... ... Міне ... бәрі дәннің ішінде жиналып,
астықтың ... ... ... ... ... астықтың жаңа
екенін немесе бұзылмай жақсы сақталып жатқанын анықтайтын көрсеткіш.
Сонымен қышқылдық деп, астықтың ішіндегі негіздермен қосылып, ... ... ... ... ... ... орта есеппен 14 процент (бұршақ тұқымдастарда 24
процент) ақуыз бар. Астықтың тамақтық ... ... ... мен ... ... Бірқатар мемлекеттерде астықтың құндылығын толық
сипаттау үшін оның ... ... ... және оның ... ... бір ғана ... Кьелдаль әдісімен анықтайды. Бұл
әдіс астықтың құрамындағы барлық азоттық заттардың көлемін анықтауға
негізделген. Егер ... ... ... дақылдардағы азотты тапсақ, оны
ақуыздық коэффициентке көбейтіп, ақузды басқа сөзбен ... ... ... анықтаймыз. Ол коэффициенттің ...... ... ... Ол ... немесе ұнның ақуызын табу керек
болса 5,7 – ге, ал кебектің, ұрықтың ақуызын табу ... ... 6,25 ... ... ... 2,34 процент азот бар екені анықталды десек, бұл
санды ... ... 5,7 ... ... осы ... процент белок бар екенін білеміз.
Белок масақтың әр жеріндегі дәнде, оның ірілігіне, ұсақтығына ... ... ... ... ... тұрады. Мына Д.Ф.Торжинскаяның
мәлімдемесімен танысып білуге болады.
Дәндегі ақуыз
|Масақтағы дәннің |1000 ... ... ... ... |
|орналасқан орны ... ... ... ... |35,1 |14,7 ... дән | | ... |42,0 |15,7 ... |29,7 |13,5 ... мәліметтерге қарағанда ірі, толық ... дән ... ... ... ... ... қарағанда Қазақстанның
солтүстік, ортлық қуаңдау аудандарында өсірілген бидайда ақуыздың көлемі 20
процентке дейін жетеді. Мұндай бидай күшті ... деп ... ... ақуызы
аз нашар бидайдың құндылығын арттыруға пайдаланылады.
Иондалған сәулелердің қатынасы
Кейінгі кезде зиянды жәндіктермен күресу үшін және дымқыл ... ... ... ... жұмыстары көптеген ғылыми –
зерттеу ... ... ... бірі ... (ВНИИЗ)
зерттеуіне қарағанда дымқыл дәнді рентген және ...... ... ... на кг) ... доза ... оның ... тимейтіні
анықталған. Егер оны 545 Кл/кг дозамен өңдесе астықтың тыныс алу ... рет ... ... ... төрт айға ... консервілеуге болатынын
анықтаған.
Москва К.А.Тимирязов атындағы ауыл ... ... ... ... ... зерттеулерімен 11-
18 крад (110-180 Джоуль) дозасымен зиянды жәндіктерді оның имаго ... ... ... ... ал оның ... 1-800 рад/с (0,01-8,00
Вт/кг) дейін жоғарылатқанда ересек ... ... ... зиянды жәндіктермен күресу және астықты консервілеу бағывтында
жүргізілген жұмыстармен ... ол ... ... ... ... әсерін де зерттеген.
Рентген және гамма сәулелер 30 крад (300 Дж/кг) дозасында астықтың
қасиетіне ешқандай әсер ... ... Тек ... 545 кл/кг дозада
кликовинаның қаттылы аздап қана ... өсе ... ... ... ... аздап крахмалдың өзгеретіні туралы хабар жоқ, ал
майдың ... саны ... ... Бұл әлі ... болмаған.
Денсаулық министрлігі 100крад дозаға дейін астықты өңдегенде адамның
денсаулығына зиянды болмайтынын ... ... ... ... ... ... у ... орнына ионданған сәулелердің
қолданылуы мүмкін. Бұл ... жоқ ... ... ... ... ... өңдеу және селекция бағыттарында
толық пайдаланылады.
Қорытындылар мен ... ... ... ерекшеліктің климат-жағдайына байланысты
астықты дәнді дақылдардың сапалық көрсеткіштері әр түрлі
болатындығы анықталды.
2. ... ... ... сапа ... дақылдың
ботаникалық сортына физиологиялық қасиеттеріне байланысты
өзгеріп отыратындығы анықталды.
3. Астықты қабылдауда, ... және ... ... ... ... ... қатаң сақтау
керектігін білдік.
4. Астықтың сапасын анықтауда мемлекеттік астық инспекциясының
және мемелекеттік тұқым ... ... ... ... ... талаптарына сай жабдықталуы
қажет екенін білдік.
5. Күшті және нашар ... ... тек оның ... ... ... оны өсіру кезіндегі агротехникалық іс
– шараларға және ауа райына тікелей байланысты екеніне көз
жеткіздік.
Пайдаланылған әдебиеттер
29. Абугалиева И.А. ... ... ... ... Қ. Ауыл ... ... ... “Қайнар”
1994 ж
31. Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. Москва. “Колос”,
1979г.
32. Дүйсенбеков Ә. Суармалы гектарлар. Алматы “Қайнар”, 1987ж.
33. Доспехов Б.А. ... ... ... ... 1985г.
34. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы
өнімдерін өндіру ... ... ... 1994ж.
35. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы.
Москва “Агропромиздат” 1986г.
36. Крючев Б.Д. Практикум по ... ... ... ... Я.В., ... Н.Н. ... пшеница. Москва ... ... ... Ю.А и др. Что должен знат специалист об особенностях
интенивных технологии воздилевания зерновых культур. Москва
“Агропромиздат” 1987г.
39. Леурда И.Г., ... Л.В ... ... ... Москва.
“Колос”1974г.
40. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
41. Отыншиев Б. Астықтану және диқаншылық негіздері. ... ... ... А. ... басы нан. ... ... 1982ж.
43. Оспанов Ө.О., Жаламбеков Е. Құнарлы жер – ... ... ... ... 1983ж.
44. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., Бурченко П.Н. ... ... ... ... ... ... ... Ж., Бапаев Б., Сманаов Н. Суармалы жерді тиімді
пайдалану. Шымкент 1995ж
46. Сейтов И.С. Егіс тәжірибелерін ... ... ... ... ... І., ... Қ. ... егіншілік өнімін арттыру
Алматы “Қайнар” 1981ж.
48. Сейітов., ... Ш., ... ... ... ... ... ... С.Қ. Диқан серігі. Алматы “Қайнар” 1989ж
50. Турешов К.О. Минеральное ... и ... ... ... ... на ... ... почвах.
51. Тілемісов Ауылшаруашылығы сөздігі. Алматы “Қайнар”
52. ... А.Ш ... ... на ... ... “Қайнар” 1989ж.
53. Автореферат Дисертации на соискание ученной степений
кандидата сельскохозяйственных наук. ... ... ... ... ... Технологическая схема
интенсивного воздемивания озимой пшеницы. Алматы, 1986г
55. Восточное ... ... ... ... озимой пшеницы. Алматы “Қайнар” 1987г.
56. Мемлекеттік стандарт. 13586. 1-68 зерна методы определение
количество и ... ... вины в ... Издан.
Официально. Москва.
57. Мемлекеттік стандарт. 12037-66 Астық ... ... ... ... 2755987. ... определения
зараженности из загрязненности вредительями хлебных ... ... ... ... ... Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін
өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” ... ... Ю.П. ... технологии производства пшеницы. Москва
“Агропромиздат” 1986г.
3. “Технология спирта” Яровенко Р.О. Смирнов және т. б.. ... ... ... К.К. ... ... ... өндіру” Алматы1987г.
5. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
6. Орманджи К.С., ... Ю.А., ... П.Н. ... ... ... ... ... Россельсхозиздат. 1988г
-----------------------
Технологиялық көрсеткіштері
Химиялық тексеру тәсілі
Физикалық тексеру тәсілі
Сенсорлық көрсеткіштері
Ботаникалық – физиологиялық ... ... ... ... сапасын тексерудің сенсорлық тәсілі
Дәмі
Түсі
Түрі
Иісі
Адамның сезім мүшелері
Ботаникалық –физиологиялық көрсеткіштері бойынша тексеру
Астықтың өнімділігі және өсу күші
Астықтың ішкі және сыртқы құрылысы
Астықтың түрі ... ... ... қай ... ... ... тексерудің физикалық тәсілі
1 л дәннің массасы
Шөптектігі
Толық-тығы
Көлемі
Ірілігі
Қалың-дығы
Жылтыр-лығы
Дәннің формасы
1000 дәннің массасы
Астық сапасын ... ... ... ... ... ... белок
протейн
Дәндегі крахмал
Похожие работы

Тұлға туралы жалпы түсінік 13 бет
Дәрілік өсімдіктерге тарихи және әдеби шолулар 35 бет
Астық дақылдары 54 бет
Сірке қышқылы микробиологиялық синтездеу жолмен алуда культивирлеу процесінің факторларын зерттеу 19 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері 220 бет
Өнімділігі 30 тонна/тәулігіне модифицирленген майлар цехын жобалау 71 бет
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары) 95 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру 92 бет
Электрондық оқу басылымдарын ендіру және қолдану 62 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.3491

^