Қазақ халқының салт-дәстүрлері [ 21 бет ]

Әр ұлттың өзіне тән ерекшелігі бар. Оны музыка мәдениетінен, би өнерінен, қол өнерінен, тұрмысынан байқаймыз. Ән, күйлерді тыңдай отырып, билерін, ою-өрнектерін, зергерлік әшекей заттарын көре отырып, оның қай ұлтқа тән екенін ажырата білуге болады. Осылайша қазақ ұлттын да оңай ажыратуға болады. Қазақ халқының бұрыннан пайда болған салт-дәстүрлері басқа көршілес жатқан ұлттардың салт-дәстүрлеріне ұқсас болып келеді. «Қырғыз қазақ бір туған» деген мақал қазақ халқы мен қырғыз халықтарының бір-біріне өте ұқсас екенін көрсетеді. Сонымен қатар түркі тілдес халықтар да қазақ халқымен бір қандас болып келеді.
Қандай халықтың болмасын салт-дәстүрлері сол халықтың мінез-құлқын, қасиеттерін таныта алады. Мысалы. қазақтарға тән бауырмалдық, ақжарқындық, қонақжайлық. Әрине, бұл қасиеттер басқа халықтарда да кездеседі. Бірақ бұл қасиеттер әр халықта әр қырынан көрініс береді. Сонымен ұлттардың салт-дәстүрлеріндегі мінездері мен қасиеттері бір-біріне ұқсап, бірін – бірі толықтырады.
Қазақ халқының салт – дәстүрлері осы ұлттың мінез – құлқын, қасиеттерін көрсетеді. Кейбір салт – дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары сол халықтың тұрмысына, тәрбиесі мен мінезіне, сеніміне, ырымына қарай қалыптасып, келеді. Қазақта «Алты жыл аш болсаң да, атаңның салтын ұмытпа» деген мақал бар. Той – думандарда, жиындар мен мерекелерде орындалатын осы қазақ халқының салт-дәстүрлері оның ұмыт болмағанын паш етеді.
Қазақ халқының салт-дәстүрлері тіршілік кәсібіне, наным-сеніміне, өмірге деген көзқарастарына байланысты ұрпақтан – ұрпаққа берілгенде ауысып, өзгеріп, жаңарып отырады. Қазіргі уақыттың өмір ағымына байланысты кейбіреулері түрленіп қана қоймай жаңадан еніп те жатыр.
Салт-дәстүрдің ұрпак тәрбиесіндегі мәні зор: балатәрбиесіне, тұрмыс-салтқа, әлеуметгік мәдени салт-дәстүрлер болып үш түрге бөлінеді. Бала

Дисциплина: Мәдениеттану
Тип работы: Материал
Цена этой работы: 500 теңге



Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 500 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можно вывести на банковскую карточку

Урезанное содержание работы для ознакомления
Қазақ халқының салт-дәстүрлері
Әр ұлттың өзіне тән ерекшелігі бар. Оны ... ... ... қол өнерінен, тұрмысынан байқаймыз. Ән, күйлерді тыңдай отырып,
билерін, ою-өрнектерін, зергерлік әшекей заттарын көре ... оның ... тән ... ... білуге болады. Осылайша ... ... да ... ... ... халқының бұрыннан пайда болған салт-дәстүрлері
басқа көршілес жатқан ... ... ... ... ... ... бір ... деген мақал қазақ халқы мен қырғыз халықтарының
бір-біріне өте ... ... ... ... ... түркі тілдес халықтар
да қазақ халқымен бір қандас болып келеді.
Қандай халықтың болмасын салт-дәстүрлері сол халықтың ... ... ... ... ... тән ... ... Әрине, бұл қасиеттер басқа халықтарда да кездеседі. Бірақ бұл
қасиеттер әр халықта әр қырынан көрініс береді. ... ... ... ... мен ... бір-біріне ұқсап, бірін – ... ... салт – ... осы ... мінез – құлқын,
қасиеттерін көрсетеді. Кейбір салт – ... мен ... ... ... ... мен мінезіне, сеніміне, ырымына қарай
қалыптасып, келеді. Қазақта «Алты жыл аш ... да, ... ... ... ... бар. Той – ... жиындар мен мерекелерде орындалатын осы
қазақ ... ... оның ұмыт ... паш ... ... ... тіршілік кәсібіне, наным-сеніміне,
өмірге деген көзқарастарына байланысты ұрпақтан – ... ... ... ... ... Қазіргі уақыттың өмір ағымына байланысты
кейбіреулері түрленіп қана ... ... еніп те ... ... тәрбиесіндегі мәні зор: балатәрбиесіне, тұрмыс-салтқа,
әлеуметгік мәдени салт-дәстүрлер болып үш түрге бөлінеді. Бала тәрбиесіне
байланысты әдет-ғұрыптарға ... ... ... ... бері ... бастап, есейіп азамат болып кеткенге дейінгі кезеңі
кіреді. Мысалы: шілдехана, сүйінші, балаға ат кою, ... ... ... тілін дамыту, тұсау кесу, атқа мінгізу, сүндет той, тіл ашар, ... мен қыз ... ... ... мен ... еңбекке, өмірге бейімдеу.
Тұрмыс-салт дәстүрлеріне қазақтың киіз үйі, киіз ... ... ... ... ... ... мен тағамдар, мал бағу, егіншілік, аңшылық,
балықшылық, ... ... ... ... ... түрлері
енеді. Ал, әлеуметтік-мәдени салт-дәстүрлерге: қазақ ... ... ... ... ... сөз ... қазақтың ұлттық әуен
аспаптары, үйлену — үй болуға байланысты, қонақ күту, ұлттық ... ... ... кіреді.
Бұл кітапта қазақ халқында қазіргі күні ұмыт болмаған және жаңадан енген
салт-дәстүрлер жиынтығымен таныса аласыздар.
Амандасу салты
Амандасу салты ... ... ең ... ... бірі. Үлкені мен
кішісі бір-бірімен кездескенде бірінші амандасады. Жасы ... ер ... ... ... салты «Ассалаумағалейкүм!» деген сөзден басталады)
Бұның мағынасы жақсы тілекті білдіреді: «Сізге алланың нұры жаусын» ... Бұл ... жасы ... ер ... әр ... ... ... амандасқанда
жиі қолданады. Тілегін қабыл алып, қарсы адам: «Уағалейкүм ассалам!» деп оң
қолын ұсынады. Ол: ... ... ... де ... ... ... ... қол алысып, амандасып болғаннан кейін амандасушылар кезек-кезек
отбасыларының, туған-туыстарының, бала-шағаның, мал-жанның халін ... ... ... үйге ... ... ... шығарып, жайғастырып
отырғызады. Қазан асып, дастарқан жая карсы алады. ... адам ... ... ең ... аман ... сұрасып болғаннан кейін, дастарқан басында
қай елдің баласы ... ... кім ... сұрап, нендей шаруамен
жүргенін әбден біліп алған соң ... ... ... ұзақ уақыт
көрмей жүздескен адамдар төс қағыстырып, қол алысып, ... ... ... ... ... ең бір ... келіндердің ата-енесі
мен қайын жұртымен амандасуы. Ізеттілік көрсетіп, келін ата-енесіне ... ... ... ... ... ... ... және олар ұзақ
уақыт басқа жақта болғандарында салады. Сәлемін ... олар ... ... ... Жас ... ... алған енесі немесе жасы
үлкен кісілер «Өркенің өссін», «Бакытты бол!», «Ұл тап!», «Көп жаса!» деген
тілектерін айтып ... ... ... тағы сол ... ас
ұсынғанда сәлем салып ... Үйге ... ... ... үй ... ... екі ... бірдей созып амандасады. Балаларының
орындарынан тұрып амандасқаны ізеттілікке жатады. Егер үйде ... ... ... ... тұрғызбай өздері барып амандасады.
Алыстан келген ағайын көп жылдар бойы көрмеген туыстарына сәлем беріп,
амандықтарын білу үшін ... ... ... ... ... ағайындар қуаныштарын дастарқан үстінде бөліседі.
Ұзақ сапардан келген адамға туған-туыстары мен ... ... ... ... ... ... ... олармен бөліседі.
Сапардан келген адамның не көріп, не біліп келгенін, барған ... ... айта ... ... мен ас, ат ортақ» деп, өз ұрпағын бауырмалдыққа, береке-
бірлікке баулып келген ата дәстүрінде кісі өлсе ... ... ... ... деп ... айту, жас нәресте дүниеге келсе: «Нәрестенің
бауы берік болсын!» деп, немесе ауылға жас келін ... ... ... ... деп ... ... көрші-қолаң мен туған-туыстың міндетті
парызы болып саналады. Сондықтан қонақтар есіктен кіре бере осы ... ... ... ... ... сұрасқандарынан білуге
болады. Үлкендерінің ... ... ... ... ... үлкендерді
сыйлағаны, ол үшін олар риза болады.
Қазақ халқының бір ерекшелігі сыйластығында. Үлкеңді ... ... ... ... қай ... ... міндетіндей. Қарт туысарымен
амандасып кету үшін әдейілеп сол үйге кіреді. ... ... олар ... ... ... ... ... қалжағдайын біліп амандасып кету тәрбиелікке жатады.
Қонақты қарсы алу мен күту рәсімдері
Қазақ ... ... ... ... ... ... ... демек бар» дегендей, той-думандатып өмір кешетін қазақ халқы ... ... ... шақырып, оны құдайындай сыйлаған. Ертеден келе жатқан
әдеті бойынша келген қонақты құр ... ... қай ... ... ... ... ... алып, дастарқандарын жайып, оған ... ... ... ... кіре бере үй ... амандасып болған соң келіндері
мен қыздарына «төрге ... ... деп, ... ... ... өтінеді.
«Қонағын сыйлаған төрге шық дейді» деген мақал да ... ... ... ... ... ... аса ізгі ниетпен қарап, қой сойып, қазан асып,
баптап күтеді. «Қонақ ... ... ... шык кешікпе» дегендей, үйіне
келген қонақтың алдынан үй иесі шығып қарсы алып, сырт ... ... ... қарай беттеуін өтінеді. Алдыменен қонақ келісімен қымыз немесе
басқа да ағарғаннан жасаған ... ... ... ... ... ... іше ... бала-шаға, туған-туыстарын сұрап, ... ... ... ... ... ... ойнап отыру
әңгімелеріне сән ... ... қақ ... жолы ... бас қонақ отырады.
Жолы мен жасына қарай қалған қонақтар төр ... оңы мен ... ... Қонақ үстіне конақ келсе жасы кіші қонақ жасы үлкенге ... ... ... ... ... ... орын беруі» сонан қалған дәстүр.
Қонақтарды сыйлау қазақ халқында шай құйып беруінен ... Шай ... ... ... Олар ... ... ... қою ғана
етіп құяды. Шай құюдың әр елде әр түрлі дәстүрі бар. ... ... көп ... ... ... ... ... оңтүстікте шайді
кесенің жартысынан төмен етіп ғана құяды. Шайді сүт немесе қаймақ қатып
қызыл ... етіп ... ... ... бауырсақ, өрік-мейіз, ірімшік,
құрт, май, қант салып түрлендіру — үлкен аспазшылық. Қонаққа шай екі
қолымен беріледі, немесе шыныны оң қолымен ұстап, сол ... ... шыны ... ... ... ... еңкейіп ұсынады. Дастарқан
үстінде үй иелерінің қонақтарға әлсін-әлсін алдарындағы астан алып отыруын
өтініп отырады.
Қазақ елінде ... ... ... ... ... мал ... бермеген,
бірақ қонакка деп әрқашан сыбаға сақталған. Сыйлы қонаққа мал сойылады, ал
қысты күні соғым ... ... ... ... риза ... ... ... Мал союдың өзіндік жөн-жобасы бар. Арнайы қонақ шақырып, той
жасағанда келетін ... ... ... мал сояды. Қонақ сыбағасына мал
сойылған жағдайда ол алыстан келген аса сыйлы адам ... ... мал ... ... союшы малдың мінер жағына бір ... екі ... ... ... орай ... алақанын жайып қонақтан
«әумин» деп бата тілеген. Қонақ бата істеуге тиіс болған, бата әр ... ... Бата үй ... ... ризалық білдіру, мал-жанның
амандығын тілеу сияқты болып ... көп ... ... бір түрі ... болған:
Басқа амандық берсін,
Жанға саулык берсін.
Босағаң тең болсын,
Пиғылың кең болсын.
Алдан ас кетпесін,
Кетпес байлық, қайтпас ырыс берсін.
Дәулетің тасып ... ... асып ... ... болсын,
Дүшпаның пияда болсын,
Ұлың ұяда болсын,
Қызың қияда болсын!
Адамның жаласынан,
Бұлттың аласынан,
Көрінер көрінбес мың да ... ... ... сақтасын!
Дастарқан байлығын берсін!
Еті дайын болған сон қонақ күтуші баласына қонақтардың қолына су құюды
тапсырады. ... ... мен ... ... оң ... қол ... сүлгі
ораламын асып, отырған қонақтардың артымен барып, бала ... ... су ... шығады. Су құюшы балаға қонақ ықыласын білдіріп,
рақметін, тілегін ... ... ... ... бас тарту ежелгі ел
дәстүрі. Ол — адам ... ... ... ... ... ... ... өзіңдік сый-сыпаты, мүше ұстау рәсімдері бар. «Қонақ асыңа емес,
қабақ-қасыңа ... ... үй иесі ... ... ... тартысымен
білдіреді. Мысалы, бас жасы ... ... ... ... ең сыйлы
қонаққа ұсынылса, онан кейінгі отырған қонаққа асықты жілік ұстатады. Ал
күйеу бала мен ... төс ... Бас ... ақсақал немесе үлкен қонақ
өзі ауыз тиіп ... ... ... ... ... ... ... береді, етінен, құйқаларынан кесіп жанында отырғандарға асатады.
Ет желініп, сорпа ішілгеннен кейін су құюшы бала тағы да ... ... су ... ... орамалдарын ұсынады. Дастарқан жиылмай тұрып,
ықылас білдіріп, бата беріледі. Біраздан соң шай ... ... ... ... шай беру дәстүрі бар. Етке тойған қонақтың асын шаймен
басады. Әңгіме-думан құрып, ... ... ... ... ... адамдардың әңгімерелін тыңцайды. Қарттардың арасында қонақтарды үйіріп
алатын ... ... ... ... адамдар термелер айтып, арасында
термені әрі қарай жалғастыру үшін әңгімемен айта келіп, «Сонда былай деген
екен» деп өлең ... ... ... ... айтылып, біраз
көңіл көтергеннен кейін, арқа ... ... есік ... ... ... ... болған үлкеңдер ризашылықтарын білдіріп, баталарын
беріп, үй иесіне рақметтерін айтады. «Қонағыңның алтынын алма, алғысын ... бар. Үй иесі де ... риза ... ... ... ... ... білдіріп шығарып салады.
Қазақ халқының қонақ күту дәстүрі ел-жүрт ... ізгі ... ... ... ... ... мықты
боллуында, көрші-қолаңдардың алыс-берісіне, үлкенді-кішілі болып
сыйласуына, өскелең ... ... ... ... ... ... ... болуды үйретудегі тәрбиелік мәні зор.
Бесік той
Туған-туыстары жиылып, нәрестені бесікке салу дәстүрін өткізеді.
«Бесік алып ... ... ... ... көп ... Бір ... келін болып
түскен қызы бірінші босанғанда алып барады. Бесіктің жасауын қыздың ... Оған қоса ... ... ... мен ... қойылатын
тәттілерін салып алып барады. Алып барған киітінің ішіне тоғыз түрлі заттар
салады. Бағалы киімнен бастап ұсақ заттарға ... ... ... ... асқа ... шүйіркелесе әңгімелесіп, құдағиларымен танысады. Шай
ішіліп, не бір әңгімелер айтылады. Сонан соң ... ... ... алып ... ... ... бұрын сол үйдің басқа ... ... ... ... әйел көрімдігін береді. Жаңа бесікке
нәрестені бөлемес бұрын бесікке салушы ... ... ... шашу ... алып ... ... тәттілері мен ұсақ сыйлықтарын,
ақшалай ... ... ... ... ... ... қолын
тосқан әйелдерге «тыштыма» деп үлестіріп береді. Жаңа ... ... ... ... ... көріп отырғандар баға беріп, бесік
әкелушілерге киіт ... ' ... ... пен ... бір-біріне
сыйлайды. Бесік жыры әндері айтылып, би ... ... ... ақ ... ... ... ақ ... бесікте жат, бөпем!
Жылама, бөпем, жылама,
Жілік шағып берейін,
Байкұтанның құйрығын,
Жіпке тағып берейін,
Әлди-әлди, аппағым,
Қойдың жүні қалпағым,
Жұртқа жаман болса ... ... ... ... біткен құрағым,
Жапанға біткен тірегім,
Жаман күнде керегім!
Қонақ келсе, қой, ... ... сой, ... той, ... ... ... майымыз,
Жеті қарын жентіміз,
Алу секер қантымыз,
Дауыл соқса, бақан бар,
Сом темірге балға бар,
Сом сынғанға — алда бар,
Қалқам менің, қайда екен?
Асқар — ... ... ... неғып жүр екен?
Алма теріп жүр екен.
Асқар таудың алмасы,
Жаңа пісіп тұр екен.
Әлди, бөпем, ақ бөпем,
Ақ бесікте жат, бөпем,
Астыңа терлік салайын,
Үстіңе ... ... ... ... іздеп табайын?
Жылама, бөпем, жылама,
Атекеңді қинама!
Арша ма екен бесігі?
Ала ма екен әкесі?
Өрік пе екен ... ме екен ... ме екен ... пе екен ... ... жылама,
Ата-ананды қинама.
Құлағыңды майырып,
Түнде жылқы қайырып,
Жаудан жылқы айырып,
Жігіт бола ма екенсін?
Айыр қалпақ киісіп,
Ақырып ... ... ... ма екенсің?
Бармақтарың майысып,
Түрлі ою ойысып,
Ұста болар ма екенсің?
Тандайларың тақылдап,
Сөйлегенде сөз бермей,
Шешен болар ма ... ... ... топта күрескен,
Балуан болар ма екенсің?
Бал қайнатып, шай ішкен,
Қазы кертіп, жал ... ... ма ... ... көбірек,
Басты болар ма екенсің?
Қарағай найза қолға алып,
Жауға тиер ме екенсің?
Қашқан ... ... қуар ма ... ... жылама,
Атекеңді қинама!
Алтынмен шоқтап тақия,
Берсек пе екен осыған?
Біз садаға, біз ... пе екен ... ... ... ... тойда екен,
Тойда болса, отырсын,
Әлди, балам, алда жар!
Армансыз дүние ... ... ... ... ... аһ ұрар!
Жездей-жездей қолыңнан,
Жезделерің айналсын!
Әлди, балам, батыр балам,
Шауып келе жатыр балам,
Отыз қызды олжалап,
Алып келе жатыр балам,
«Олжа — ...... бір ... келе ... ... ағы-қарасы,
Жүрегімнің парасы,
Уайым-қайғы ойлатпас,
Көңілімнің санасы,
Айналайын, шырағым!
Көлге біткен құрағым!
Маңдайдағы кұндызым!
Аспаңдағы жұлдызым!
Әлди балам, ақ балам!
Айналайын балам-ай!
Айналсын сенен анаң-ай!
Әлдилеп сені ... ... ... ... ақ ... ... ... жасын бұлама,
Әлди-әлди бөпешім,
Қозы жүні көрпешім,
Жұрт сүймесе сүймесін,
Өзім сүйген бөпешім,
Айнекем балам, қайда екен?
Қыздарменен тойда екен,
Қызыл алма қолында,
Қыздар мұның жолында,
Әлди, балам, ақ ... ... жат, ... ... нақ ... балам, әлди!
Әуедегі жұлдыздай,
Суда жүрген құндыздай,
Өзім қалап сүйгендей,
Жұмақтағы қор қыздай,
Әлди, балам, әлди!
Бөбек бөлеу
Бөл-бөл, бөбек, бөл, бөбе
Бөлейін бері кел, ... ... төрт ... ... тер ... ...... кір, бөбек.
Бөл-бөл, бөбек, бөл бөбек,
Бүлдіршін шүмек, бәйтерек.
Балалы үйрек, бас бармақ.
Кішкене бөбек, бес бөлек.
Саусақайы салбырап,
Бөлене ... қос ... ... бөл, ... ... көн, ... ала ... көлде екен,
Көк ала тайың соңда екен.
Торсығынды тосайын,
Тұмсық төсей сор, көкем.
Бөл-бөл, бөпем, бөл, бөпем,
Бөлейін бері кел, көкем.
Жұлдызынды жұм көкем,
Жуынып ерте тұр, ... атқа мін, ... қара біл, ... ... бөл ... қонған көк өзек,
Көк өзекте көбелек,
Көлге көк құс шүй, бөбек,
Көк өзекте көбелек,
Көбелектей күл, ... ... бөл, ... ... қолкөмек,
Әлпештеген ата-анаң,
Бола қалса мүгедек.
Таңайын ұйықта, таң атсын,
Түңде оянба, түн ... ... бөл, ... ... ки, бөпем,
Ерінбей еңбек ететін,
Еліңе бол елгезек.
Елгезек болсаң, иісін,
Ендеше саған екі емшек.
Бөл-бөл, бөбек, бөл ... ... біл, ... ... ... ... кетерсің,
Елге есті ер керек,
Ер жет! Есей ертерек!
Қасым Аманжолов
Әлди, әлди, әлпешім,
Ұйықта деймін — ұйықтайсың,
Маза берсең қайтеді,
Ұйықта ...... ... көз ... ... ... көзіңнен...
Ұйықтай қойшы, бөбегім,
Әлди-әлди, әлди-ді,
Әлди қашан қалғиды.
Ұйықта десем, күлесің,
Айналайын күлкіңнен!
Ер жеткен соң ... бір күн ... — деп, — ... ... «тұр-тұрлапң
«Жоқ қой, әлі таң атқан»,
— Деп жүрмеші бұртандап,
— Әлди-әлди әлди-ді,
Әлди біздің қалғиды.
Ұйықта, бөпем, ұйықтай ғой,
Ұйықтайтын шағында,
Қызық өмір, ... ... ғой ... ... кеткен не табар,
Бұл өмірге бекер кеп.
Ұйықта бөпем, ұйықтап ал,
Ер жеткен соң бол ... ... ... боп ... ...... дағы күн шығар,
Уілдейсің, күйімсің,
Күй де бір кез тыншығар.
Сен де тынық бір мезгіл,
Толқып қана жат, бөпем,
Аспанымда жүзе біл,
Айым ... ақ ... ... ... ... халқының өмір салтына көрік беретін дәстүр — тұсау кесу. Бала
жүре бастаған кезде кішігірім той ... ... ... ... келгендер
тұсау кесер тойына сыйлықтарымен, шашуларымен келеді. Дастарқан жайылып,
көрші-қоландар, ... ... ... ... ... ... байлайтын жіпті тұсау кесер әйел дайындап алып ... ... ... ... ... ... ... аяғына байланған жібін
кесіп жібереді. Жіпті ақ, кара жіптен есіп, еркін байлауға жететіндей ... Ақ, ... есіп ... жіп, ... ала жібін аттамасын
деген жақсы ниетті білдіреді. Түсау кесетін әйелді ... ... ... іске ықшам, жасы үлкен, балалы-шағалы әйелге жүктейді.
Ол әйел шамасына қарай ... ... ... Кей ... ... ... дейін жаңа киімдер кигізіп, әкелген сыйлығын ел ... деп ... ... ... ... кигізіп қояды. Бұрынырақта ат пен ер тоқымын
сыйлаған. Өлендер айтьшып, ... ... ... ... ... ... ... бірі мынау:
Қаз-қаз балам, қаз, балам,
Қадам бассаң мәз болам.
Күрмеуіңді шешейін,
Тұсауынды кесейін.
Қаз-қаз балам, қаз, балам,
Тоқымынды жаз ... ... ... ... жүре ... түре ғой.
Тай құлын боп шаба ғой,
Озып бәйге ала ғой,
Қаз баса ғой қарағым,
Құтты болсын ... аяқ баса ... аса ... ... ... ... бол, ... бас шегінбе.
Тұсауын кескен әйелге әке-шешесі риза шылығын білдіріп, сыйлықтарың
тартады. Киітін береді. ... ... ... ... ... тұсау
кесетін әйел аяк киім немесе бастан аяқ киімнен бір тоғыз етіп ... ... ... ... ... сол ... ... арналған үлкен ойыншық
сыйлайды.
Сүндет той
Сүндеттеу бұрыннан келе жатқан дәстүр. Ең бірінші ... ... оның ... ... және сүндетке отырғызу Құдайдың берген
өсиеті болған. Қазақ халқына да осы ... ... ... ... мұсылмандықтың және бала ер жетіп, азамат болды ... ... күні ... халқы осы салтты «Сүндет той» деп, көп
жерлерде үлкен той жасап, атап ... ... ... ... тай
мінгізіп, келген қонақтары сыйлықтар сыйлайды. Бұрынырақта атқа жабу ... ... ... отырғызылатын баланы отырғызып, алдына қоржын іліп,
туған-туыстарын тойға шақыртуға ... ... ... ... ... ... оны сүндетке отырғызылатын баланың суретімен ... ... ... Той ... кейбір жерлерде арнайы
ұлттык киім киіндірген баланы атқа отырғызып, жиналған ... ... ... атын ... ... ... ... шашып, байғазыларын береді. Тойды өткізетін асаба қонақтарын
жайғастырып отырғызып, ... ... Той ... ... ... қарсы алып, тілектерін айтқызады. Тойға арнайы келген жақын
туыстары ... ... ... ... Би биленіп, өлеңдер
айтылып, ойындар ... ... ата, ... ... ... ... ... тәрбиелеуге алғанды
«бауырына салу», деп атайды. Бауырына салғандарымен ... ... та ... Бұл дәстүрдің мақсаты жалғыз қалған ата-
анасына ермек болсын деп, ал тыстарына ... ... ... ... ... ... тәлім-тәрбиелерін береді, қамқорлықтарын
жасайды. Бала өскен соң ата-анасына кетеді немесе сол ... ... ... ... ... ... ... бауырына ұлдың әке-
шешелері салады. Бірінші ... ... деп ... ... ... ... ... да тәрбие береді. Есейген балаға бауырына
салған адамдар әрдайым ыстық ... Өз ... кем ... ... ... ... есейген бала табысының алдыңғысынан сый сыйлайды.
Бұл оның ризашылығын ... ... ... ... айта ... ... ... тұрмысқа шыққанда үйлену тойларының қадірлі аналары
деп, сөз ... ... ... ... Келін түсіргенде сол үйдің
табалдырғын аттады.
Беташар
Жаңа ... ... ... ашып ... ...... ... келе жатқан дәстүрі. Келіннің бетін ақын жігіт
өлеңменен ашады. «Беташар» айтар жігіттің ақындығына қоса ... де ... ... ... жөн. ... әр ... әр ... өтеді. Кейбір
жерлерде күндіз туған туыстарына той жасалып, барлық туыстары жиналған соң
беташар жасайды. Ақын жігіт той басқарушы мен той ... ... ... ... ... ... тізімі мен отбасындағы орындарын жазып
алады. Өлеңге қосып, әр қайсысының атын шатастырмай айту үшін ... ... ... ... ... жапқан келінді екі абысыны екі жағынан
сүйеп алдын ала дайындап қойған жерге алып ... Екі ... ... жас ... ең ... абысындары болуы қажет. Мұның ... ... ... ... ... ... әрі ... сыйластықты бір-біріне білдіру жолы болып табылады. Өйткені
«келіннің бетін кім ашса сол ыстық» деген сөздер ... ... ... сәлем
салғанда демеген абысындарға да қатысты. Бұл ... ... ... ... жас абысындары да келінмен бірге сәлем жасап, келінге ... Бет ... ... ... ... көпшілік алдында келінге және
көпшілікке арнап өлең айтады. Келіннің ... ... айта ... ... ... жігіттің жақын туыстарымен таныстырып сәлем бергізеді.
«Беташардың» мағынасы енді қыздың жаңа жанүяға келіп, қызметінің өзгергенін
білдіреді. Қыз ... ... ... тастап, әдепті келін болуы жайлы
осы жерде ... ... ... ...... ... ... әдептілік міндеттерін сипаттап ақыл айту. «Беташар» айтатын
адам жанүяға жаңа ... ... осы екі ... ... ... ... кім екенін, қандай туыстық жақындығы бар ... ... ... аға, ... апа, қайын сіңлі, қайын інісінің
беделін, ... ... да, тізе ... ... ... ағайындарының атын атап оларды да таныстырады. Ата-енесінің
айтқандарын екі ... ... ... Туған-туыстары конаққа
келгенде қабақ шытпай қонақжайлылық танытуын, қадірлеуін де айтып ... ... адам жас ... ... сыйын атайды да сәлем салғызған ақынды
да құр қол қалдырмайды. Ақын жігіттің ... ... ... ... ...
Похожие работы

Қазақ халқының этникалық мәдениеті 24 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
Ұлттық тәрбиенің отбасындағы маңызы 6 бет
Қазақ мақал - мәтелдерінің гендерлік сипаты 6 бет
Мемлекеттік тіл 28 бет
VI-XII Көшпенділер мәдениеті 200 бет
Қазақ тіліндегі -дай, -дей, -тай, -тей тұлғалы теңеу мәнді тілдік бірліктердің этнотанымдық сипаты 22 бет
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары 3 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым 11 бет
Махамбет өлеңдерінің жанрлық ерекшеліктері 10 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.3290

^