Қаржы нарығы. Бағалы қағаздар және қор биржасы [ 36 бет ]


Мазмұны

Кіріспе

1. Қаржы нарығының мәні және оның құрылымы
1.1 Экономикадағы қаржы нарығының мәні
1.2 Қаржы нарығының көрінісі мен құрылымы

2 Бағалы қағаздар нарығы- қаржы нарығының құрамдас
бөлігі
2.1 Бағалы қағаздардың ресурстары мен олардың мәні, қызметі
2.2 Бағалы қағаздардың жіктелуі

3.Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының
қызмет ету механизмі және оны жетілдіру
жолдары
3.1 Қор биржалары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі

Кіріспе

Қоғамдағы соңғы 6-7 жылда болған өзгерістер Қазақстан Республикасының нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі дәуір кезеңдерінің өзгерістері. Нарық қатынастары өркениетті елдерде ежелден дамып, соңғы 70-жылда «социализм» мен «капитализм» деген екі жүйенің бәсекесінде өзінің өміршеңдігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін дәлелдеді. Сол «капитализм» экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын қолайлы үйлестіру арқылы уақыт талабына сай әлеуметтік бейімделген нарықтық шаруашылық құра білді. Қаржы-несие институттары демократиялық негізде құрылған қазіргі нарық –адамзат дамуының ең жоғарғы жетістігі. Одан әрі даму және өркендеу кезінде оның инститтутары мен салалық құрылымдары, басқару әдістері мен қызмет ететін субъектілері және т.с.с. нарыққа қатысушылары өзгеруі мүмкін. Бірақ ол өзгерістер нарықтың түп негіздеріне әсер ете алмайтын жеке тұрғыдағы өзгерістер.
Нарық – күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар жиынтығы. Ол бір жағынан тауар және көрсетілген қызмет нарығын қамтыса, екінші жағынан қор жинау нарығын қамтиды. Соңғысы, өз кезегінде, қаржы нарығы мен қозғалмайтын мүлік нарығынан тұрады. Осы аталған нарықтардың өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді құрайды. Ал бұл механизм несиеге негізделген.Басқаша айтқанда, нарыққа қатысушылардың басым көпшілігі іскерлік шартқа қол қойып, өздеріне бағалы қағаз түрінде міндеттеме алады. Кәсіпкерлердің өзара жасаған дәл осы міндеттемелері – экономикалық механизмнің тұрақтылығының кепілі.
Бағалы қағаз нарығының субъектілерінің қатынастары экономикалық- құқықтық механизмге негізделеді. Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі ретінде оның маңызын дәлелдейді. Бірақ бағалы қағаздардың маңызы онымен шектеліп қоймайды. Бағалы қағаздар кез-келген мемлекеттің төлем айналымында маңызды орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі жүзеге асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық шаруашылығының ең тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең субъектілер ғана ала алады. Өзінің ұйымдық және құрылымдық ерекшеліктеріне орай бағалы қағаздар қаржы институттары, қаржы нарықтары мен оларды реттейтін құқықтық ережелермен қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің тұтас бір бөлігін құрайды. Мұндай жүйе біздің мемлекетімізде нарық қатынастарын қалпына келтіру қажеттілігі туындаған кезде, яғни 90 –шы жылдардың басында құрыла бастады.
90- шы жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелденгендей шаруашылықты жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты құралы – бағалы қағаздар екені талассыз ақиқат. Бағалы қағаздар ақша түріндегі капиталға да, заттай капиталға да меншік құқын бекітіп, тек бағалы қағаздар арқылы ғана мемлекетік меншікті акционерлік қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері- халықтың меншігіне айналдыру мүмкін. Бағалы қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып, оларда экономикалық өрістеудің қаржы көздері шоғырланып және инвестициялық қорларды бөлу қатынастары жүзеге асады. Қазіргі өндірістің жалпы құлдырап, қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы ұлттық өнімдегі өндірістік инвестицияның үлесін арттыру бағалы қағаздар нарығының потенциалды қорларын пайдаланбай іске асуы мүмкін емес. Қазақстан Республикасының мемлекеті бағалы қағаздар нарығын құру және одан әрі өрістету мақсатында қажетті шараларды жасауда. Қазақстандағы меншікті мемлекет иелігінен алу және жекеменшіктендірудің Ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар нарығының негізгі элементтерін құру процесін жеделдетті. Мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік қоғамдар түрінде қайта құру оларды инвестиция тартудың ең бір тиімді механизмдерінің бірі- акция шығарудың пайдалану мүмкіндігін ашты. Бағалы қағаздар нарығының механизмі экономиканың барлық субъектілеріне инвестиция көздерін алуға мүмкіндік жасайды. Акция шығару осы ресурстарды шектеусіз алуға мүмкіндік туғызса, ал облигация шығару ақша ресурстарын, оларды банктерден алудан гөрі, тиімді жағдайда алуға мүмкіндік береді. Мемлекет бюджет кемшілігін толтыру мақсатында да ақша белгілерін эмиссияламай, мемлекеттік бағалы қағаздар шығарумен шұғылданады. Өркениетті мемлекеттерде экономикалық өрлеуді қаржыландырудың басты жолы бағалы қағаздар нарығы болып табылады. Бағалы қағаздар нарығының күрделі ұйымдық – экономикалық жүйесі көптеген өзара байланысты элементтерден тұрады:
• Эмитенттер, яғни әртүрлі бағалы қағаздар шығаратын шаруашылық субъектілері;
• Инвесторлар, яғни уақытша бос ақша иелері – заңды және жеке тұлғалар;
• Бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары: брокерлер, дилерлер, инвестициялық басқарушылар және т.б.;
• Инвестициялық компаниялары, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары және т.б. қорлар;
• Қор биржалары, депозитарийлер, клирингтік және басқа да қағаздарды тіркейтін, сақтайтын ұйымдар.
Осы күрделі құрылымдардың қызметін ұйымдастыратын, басқаратын және реттейтін заңдар мен ережелер және мемлекеттік органдар қажет. Айтылған мәселелердің барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамуының бүгінгі кездегі сатысында Қазақстан халқының жас буыны алдында жаңа, тіпті ерекше бағыт, яғни бағалы қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы операцияларды меңгеру міндетті пайда болғаның анықтады. Бұл өте терең экономикалық және құқықтық білімді, математикалық және бағдарламалық жағынан қамтитын және жинақталған дағдыны ұғынуды талап ететін күрделі де қиын кәсіпшілік. Сонымен бағалы қағаздармен қызмет жасайтын жоғары білімді мамандар дайындау- уақыт талабы. Әрине бұндай істе нақты көмекті қазіргі батыс және отандық авторлардың ғылыми еңбектерін оқып, үйренуден алуға болады. Сонымен бірге өткен тарихқа да оралу, оны білу – алға басудың кепілі.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. А. Молдабекова «Нарықтық қатынастағы халықтың дамуы»
2. Б.А. Көшенова «Бағалы қағаздар нарығы» Алматы 1999 ж
3. Б. Мәдешов « Нарықтық экономика теориясына кіріспе» Алматы 1995
Б. Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов «Нарықтық экономика негіздері»
5. Г.М. Осипова «Экономикалық теория негіздері» Алматы2002
6. Ғ.С. Сейітқасымов «Ақша несие банктер» Алматы 2001ж
7. Мақыш Серік Биханұлы «Ақша айналысы және несие» Алматы 2004
8. Мақыш Серік Биханұлы «Коммерциялық банктердің операцияларыә Алматы 2002 ж
9. Ө.Қ. Шеденов «Жалпы экономикалық теория»
Ү.Байжомартов
Б.А. Жүнісов
Б.И. Комягин
10.С .Райымқұлұлы «Экономикалық теория негіздері»
Г.Утимисова Шымкент 2006 ж
Г. Жұманова
11. Қ.Қ. Ілиясов «Қаржы» Алматы 2005ж
С. Құлпыбаев
12.Статистикалық Баспасөз Бюллитень №1 Алматы 2004
13. Статистикалық Баспасөз Бюллитень №2 Алматы 2005
14. Қазақстан цифрларда Алматы 2005
15. Я. Әубәкіров «Экономикалық теория негіздері» Алматы 1998

      
      Қаржы нарығы. Бағалы қағаздар және Қор биржасы
Мазмұны
Кіріспе
1. Қаржы нарығының мәні және оның құрылымы
1. Экономикадағы қаржы нарығының мәні
2. Қаржы нарығының көрінісі мен ... ... ... ... ... ... құрамдас
бөлігі
2.1 Бағалы қағаздардың ресурстары мен олардың мәні, қызметі
2.2 Бағалы қағаздардың жіктелуі
3.Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының
қызмет ету механизмі және оны ... Қор ... ... ... соңғы 6-7 жылда болған өзгерістер Қазақстан Республикасының
нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі ... ... ... ... ... ... ежелден
дамып, соңғы 70-жылда «социализм» мен «капитализм» деген екі ... ... ... ... және ... ... Сол ... экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын
қолайлы үйлестіру арқылы уақыт талабына сай ... ... ... құра ... ... институттары демократиялық негізде
құрылған қазіргі ... ... ... ең ... ... Одан әрі
даму және өркендеу ... оның ... мен ... құрылымдары,
басқару әдістері мен қызмет ететін субъектілері және т.с.с. нарыққа
қатысушылары ... ... ... ол ... ... түп ... ете ... жеке тұрғыдағы өзгерістер.
Нарық – күрделі, әрі жан-жақты ... ... ... ... Ол бір ... ... және ... қызмет нарығын қамтыса,
екінші жағынан қор ... ... ... ... өз ... ... мен ... мүлік нарығынан тұрады. Осы аталған нарықтардың
өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді ... Ал бұл ... ... ... нарыққа қатысушылардың басым
көпшілігі іскерлік шартқа қол қойып, ... ... ... ... ... ... өзара жасаған дәл осы міндеттемелері –
экономикалық механизмнің тұрақтылығының кепілі.
Бағалы қағаз нарығының ... ... ... ... ... Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі
ретінде оның маңызын дәлелдейді. ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар кез-келген мемлекеттің төлем айналымында
маңызды орын ... ... олар ... ... ... ... ... Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы ... ... ең ... ... ... яғни ... ... жүйесіндегі
ең өміршең субъектілер ғана ала алады. Өзінің ұйымдық және құрылымдық
ерекшеліктеріне орай ... ... ... ... қаржы нарықтары
мен оларды реттейтін құқықтық ережелермен қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің
тұтас бір бөлігін құрайды. ... жүйе ... ... ... қалпына келтіру қажеттілігі туындаған ... яғни 90 ... ... ... бастады.
90- шы жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелденгендей шаруашылықты
жетілдірудің нарықтық әдістерін ... ... және оны одан ... ... ...... ... екені талассыз ақиқат. Бағалы
қағаздар ақша түріндегі капиталға да, ... ... да ... ... тек ... ... арқылы ғана мемлекетік меншікті акционерлік
қоғамдардың, яғни ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып,
оларда экономикалық өрістеудің қаржы көздері шоғырланып және ... бөлу ... ... ... ... ... ... құлдырап,
қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы ұлттық өнімдегі өндірістік ... ... ... ... ... ... қорларын пайдаланбай
іске асуы мүмкін емес. Қазақстан Республикасының мемлекеті бағалы қағаздар
нарығын құру және одан әрі ... ... ... шараларды жасауда.
Қазақстандағы меншікті мемлекет иелігінен алу және жекеменшіктендірудің
Ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар ... ... ... құру
процесін жеделдетті. Мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... құру ... ... тартудың ең бір тиімді механизмдерінің
бірі- акция шығарудың пайдалану мүмкіндігін ашты. ... ... ... ... ... субъектілеріне инвестиция көздерін алуға
мүмкіндік жасайды. Акция шығару осы ресурстарды шектеусіз алуға ... ал ... ... ақша ... ... ... ... тиімді жағдайда алуға мүмкіндік береді. Мемлекет бюджет кемшілігін
толтыру мақсатында да ақша белгілерін ... ... ... ... ... ... мемлекеттерде экономикалық
өрлеуді қаржыландырудың басты жолы бағалы ... ... ... ... қағаздар нарығының күрделі ұйымдық – экономикалық жүйесі көптеген
өзара байланысты элементтерден тұрады:
... яғни ... ... ... шығаратын шаруашылық
субъектілері;
• Инвесторлар, яғни уақытша бос ақша иелері – заңды және жеке тұлғалар;
... ... ... ... ... ... ... басқарушылар және т.б.;
• Инвестициялық компаниялары, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары
және т.б. қорлар;
• Қор биржалары, депозитарийлер, клирингтік және басқа да ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастыратын, басқаратын ... ... мен ... және ... ... ... ... барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамуының ... ... ... ... жас ... алдында жаңа, тіпті ерекше
бағыт, яғни бағалы қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы
операцияларды меңгеру ... ... ... ... Бұл өте ... және ... білімді, математикалық және бағдарламалық
жағынан қамтитын және жинақталған дағдыны ұғынуды ... ... ... қиын ... ... ... қағаздармен қызмет жасайтын жоғары
білімді мамандар дайындау- уақыт талабы. Әрине бұндай істе нақты ... ... және ... ... ... ... оқып, үйренуден
алуға болады. Сонымен бірге өткен тарихқа да оралу, оны білу – ... ... ... ... мәні және оның ... ... ... нарығының мәні
Қаржы нарығы- бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде бағалы
қағаздарды сату мен ... сату ... ... жүзеге асыру жолымен
кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... және ... ... бос ақшасын
жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ... ... ... Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі
болып ... және ... ... кредит, сақтық, валюта және басқа
рыноктармен (капитал, жұмыс ... ... үй, жер, ... және ... ... байланысты.
Кез-келген субъектінің қаржы ресурстарына қажеттілігі және ... ... ... тура ... ... нарығының жұмыс
істеуінің объективті алғышарттары болып ... ... ... ... ... ... жатады:
1. Бәсекенің дамыту мен монополизмді шектеу мақсатындағы ... ... ... ... ... меншіктің барлық
нысандары кәсіпорындардың, соның ішінде мемлекеттік ... да ... ... ... ... ... ... рөлінің қысқаруы: өндірістік
күрделі жұмсалымдарды орталықтан ... ... ... ... қайта бөлудің азаюы
3 .Шаруашылқ жүргізуші субъектілер мен халықтың бағалы қағаздарға және
басқа ... ... ... табыстылығының өсуі бюджет
тапшылықтарын қаржыландыру үшін ... ... ... ... сондай- ақ жергілікті бюджеттің тапшылықтары ... ... ... жабылуы тиіс.
Қайсы бір ел болмасын, оның ... ... ең ... ... үш жүйеден тұрады: мемлекеттік қаржы, ... ... ... ... ... және т.б.) және ... ... басқа экономиканың қаржы жүйесіне, ...... ... ... сияқты әртүрлі типтерінің, сондай- ақ
қоғамдық ... ... да ... ... салалық ерекшеліктеріне
байланысты өндіріс қаржылары, ... ... ... ... сала ... және т.б. ... та бөлінеді. Осы қаржы жүйесінің
маңызды буындарын қысқаша сипаттайық.
Мемлекеттік қаржы – бұл ... ... ... ... атқару үшін
қажетті (халық шаруашылығын басқару, қорғаныс, заңдылықты және ... ... және т.б.), ақша ... ... ... ... ... – бұл кәсіпорынның өндіріс пен
ұдайы ... ... ... ... оның ... ... ақша ... жүйесі.
Халықтың қаржысы – бұл тұрғындардың еңбек ету, шаруашылық жүргізу және
басқа қызметтер негізінде алатын ... ... ақша ... бұл ... ... меншігі мен әл – аухатын ... ... ... екі ... ... ... қаржы үшін қаражаттар
жиналады. Бұрын кері байланысы бар: мемлекеттік қаржыда шоғырланған ... ... ... және ... ... халық шаруашылығына қайта
оралып келеді. Сондықтан барлық қаржы ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, қарыз, валюта және капитал ... Оны ... ... мақсат уақытша бос ақша қаражаттарын
мемлекеттің, ... және ... ... ... ... болып табылады. Әкімшілік- әміршілдік ... ... ... нарығының қызметін мемлекеттік бюджет, министрліктердің
қаржы жоспары, банктердің несие жоспары және т.б. атқарған ... ... ... ... ... және ... жаңа нысандарына өту жағдайында қаржы ресурстарының әдеттегі
әдістерін ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын
министрліктер арқылы салааралық бөлу ... ... ... ... ... ... ресурстарын өз бетінше тұтыну және оларды
сату арқылы қаржы нарығын құруға қолайлы ... ... ... ... тән инфрақұрылымы және жаңа принципті ақпаратты
ағымы бар ... ... ... ... ... ... ... үшін бағалы қағаздарды эмиссиялау, қаржы инфрақұрылымын құру және
ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... Өтпелі кезеңде қаржы нарығының дамуы қаржы-несие
жүйесін қайта құру ... ... ... ... көрсетіп отырғанындай, нарықты экономикаға
тән қаржы қатынастарының екі ... ... және ... бір- ... байланыста болады. Мемлекеттік бюджет пен басқа деңгейдегі ... ақ ... ... емес ... ... қорлары кәсіпкерлік табыс
және азаматтардың табысының бір бөлігін алу ... ... және ... ... сәйкес қайтарылымсыз бюджет қаражатымен бөлу арқылы
пайдаланылады.
Ақша ресурстарын бюджеттік пайдалану ... ... ... Қаржы нарығында ақша толыққанды тауар ретінде көрінеді
және оны пайдаланудың бағасы ... ... ... сұраным мен ұсыным
негізінде орнығады. Қаржы нарығы жағдайында – кәсіпорындар, ... ... ақша ... ... жасалған табыстарын, ал халық шаруашылығы
қосымша қаржы көздерін тұрақты алуға талпынады. Бұндай нарық ... шын ... өзін - өзі ... ... ... нарығы жоқ жағдайда ақша –ресурстарын бюджеттік әдіспен пайдалану
басым болады. Ондай әдіс ... осы ... ... жүргізілген шаруашылық
механизміне тән болады. Ақша ресурстары мемлекеттің қолында шоғырланды және
мемлекеттік бюджет арқылы ұлттық табыстың үштен ... ... ... ... тек ... ... ... істеді, ал олардың қызметтерінде
кәсіпкерлік белсенділік болмады. Бюджет қаражаттары және ... ... ... ... ... «тек ... ... ғана»
бөлінді. Осындай саясаттың нәтижесінде шығынмен ... ... ... төмен кәсіпорындар қаржыландырылды, ... ... ... ... ... ... тапшылығы күшейді.
1965 жылы басталған шаруашылық реформалардың нәтижесінде кәсіпорындардың
қаржы ресурстары ... ... ... ... ... қатаң бақылауда
болды. Қаражаттарды кәсіпорындар, кәсіпорындар мен адамдар, кәсіпорындар
мен ... ... ... ... тиым ... Кәсіпорындардың қаржылары
олардың банкідегі есеп шоттарында процентсіз сақталды.
Бізге қаржы нарығын қалыптастыруда батыл қадамдар жасау міндеттері,
яғни ... ... ... ... ... жүйелерін коммерциялық және
кәсіпкерлік негізге көшіру, сондай- ақ қаржы нарығының ... ... ... ... ... ... мен ... қазір өз алдында қызмет ететін жүйеге айналды да, ... ... ... «баға» және «ұсыныс» болады, олардың бірлігі
«нарық» деген ұғымды құрайды.
«Нарық экономикасы» - деген ұғым «өндіріс» «тұтыну» ... ... ... ... ондағы нарық экономикасына, яғни сұраныс,
баға, ұсыныс, өндіріс және тұтынуға реттеуші механизмді тікелей және ... ... ... ... ... алу, сату ... тән ... мен бірге қызмет көрсету, еңбек, ақша, капитал, бағалы ... және ... ... ... ... ... ерекше твауарлар, оларды сатып алу, сату рыноктың жаңа сапада ... ... Ол ... ... техникалық жүйесі. Сатушы мен сатып
алушылардың кәсіпкерлік білімі және айырбастың ... де ... ... ... ... процестерді реттеу кез келген қоғамдық
жүйенің, соның ішінде қаржыны басқарудың ... ... ... ... ... әдетте екі нысанда- өзін өзі ... ... ... ... жүргізіледі. Қоғамдық өндірістің түрлі
буынджарында қаржы базасын қалыптастырудың ... ... ... ... ... әдістерімен сипатталады. Екінші
нысаны қоғамдық өндірістің даму пройесіне ... сан ... ... ... ... ... ... арқылы араласуын
бейнелейді.
Нарықтық экономиканы қаржылық реттеу- бұл ... ... және ... ... ... әрбір нақтылы кезеңінде ... ... әсер ету ... ... ... ... ... күнделікті процесін қамтамасыз ету үшін шаруашылық жүргізуші
субъектіге мемлекеттің қаржылық ықпал жасауының ... мен ... ... дәйекті қолдану процесі ретінде сипаталады.
Нарықтық экономикадағы м емлекеттік қаржылық реттеуді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... есепке
алу.
- Қоғамның барлық мүшелерінің түпкілікті мүдделерін ... ... ... ... саратегиялық бағдарламасын әзірлеу.
- Көзқарастарды білдіретін демократиялық жүйенің ... және ... ... әлеуметтік, ұлттық топтарының мүдделерін еркін
білдірудің мүмкіндіктеріне арналған ... ... ... ... ... қылықтың нормасы мен ережесінен шегіністі айқын
және жедел сезінетін елде жасқы ... ... ... ... экономикадағы мемлекеттік қаржысын реттеудің нақтылы жүзеге
асырудың шарттары мыналар:
- экономиканы құрылымдық ... ... ... ... ... ... және меншіктің барлық нысандарында
шаруашылық процестер мен құрылымдарды монополиясыздандыру;
- Нарықтық бастамаға, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... еркіндік беретін барлық
шаруашылық жүргізуші субъектілер меншігінің бүкіл нысандарының шынайы
теңдігін жасау негізінде ... ... ... ... қаржыны экономикалық, соның ішінде қаржылық
нысандар мен әдістер ... ... ... ... етеді. Дүниежүзілік
практика мынадай реттеушілерді жасады: салық салуда-салықтардың
мөлшерлемелері, ... салу ... ... мен санкциялар,
табыстарды, мүлікті, активтерді мағлұмдамалау, ... ... ... ... ... ... ... нормалау,
қаражаттардың пайыздық аударымдары, бюджет тапшылығын қаржыландырудың
әдістері, ... ... ... ... ... фирмалардың қорларына аударылатын аударымдардың
норативтері, әлеуметтік қамсыздандырудың нормативтері және ... ... ақша ... және қолма-қолсыз ақшалар, эмиссияның
көлемі, ... ... ... (кредит үшін ... ... мен ... ... ... талаптары, ашық нарықтағы
ұлттық банк операцияларының ауқымы), баға (реттелмелі бағалардың деңгейі,
еркін және тіркелген ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржылық реттеу ... ... ... ... ... ... ... бағам, ақша
капиталының пайыздық мөлшерлемелері, халықаралық ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудың сан
алуан әдістері.
2. Бағалы қағаздар нарығы – ... ... ... ... ... ... ... мен олардың мәні, қызметі
Қазақстан Республикасының жоспарлы экономикадан түбегейлі ... ... ... ... өтуі ... ... ... және
оның қызметін қамтамасыз ететін институттардың құрылуын талап ... ... ... және ауқымды мақсат. Көптеген жылдар бойы елімізде шын мәнінде
ия қаржы ... ия оның ... яғни жеке ... және
инвестициялық банктер, биржалар, сақтандыру қоғамдары ... жоқ. ... ... ... ... ... ... өзіне қаратып,
барлық кіріс көздерін халықтың қажетін өтемейтін міндеттерге жұмсап
отырды. Оған ... ... ... ... ... ... ... құрылымының
3/4 бөлігі өндірістік құрал- ... ... ... жұмсалған.
Негізгі құрал- жабдықтар соғыс- өнеркәсіп кешеніне жұмсалғандықтан халық
игілігіне ... ... ... «ұзаққа созылған тапшылық
экономикасы» қалыптасып, ол тек тұрмыстық игіліктің ... ... ... ... ... ... рухани кемшіліктіде тудырды. Сондықтан,
шаруашылықты ұйымдастыру мен оны басқаруды жаңа ... ... ... ... ... ... өркениеттілігінің ең жоғарғы жетістігі
және өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді түрі ... ... ... ... ... ... ақиқат шындық.
Ал ҚР үшін шаруашылықты жүргізудің жаңа әдістеріне өту ғана ... ... ... ... ... ... бас ... нарық әдістерімен жүргізу қаржы нарығының мол мүмкіндігін
пайдалануды талап етеді. Қаржы нарығы – мемлекеттің ... ақша ... Бұл ... ... әртүрлі субъектілерінің сұранысы мен
ұсынысы әсерінен ... және ... ... ... ... ... ... Еуропа бірлестігі мен Жапонияның қаржы нарығы ең үлкен
қорларды ... Ал ... ... ... ... ... оның ... нарығының қоры мол, өз
өркендеуіне жетеді деуге әзір ... ... ... ... біріне- бірі
байланысты және бірін –бірі толықтырып тұратын, бірақ әрқайсысы өз алдына
қызмет жасайтын үш нарықтан ... ... ... ақша нарығы және қолма-қол ақша
қызметін атқаратын қысқа мерзімді төлем құралдары ... ... ... ... ҚР – ның ... ... қазіргі кезде айналымдағы ... ... ... ... ... ұлттық өнім жылына 5 % -ке, ал ... ақша -6-7 ... онда ... ... өнімді сату да оңайға ... Онда ... ... ... ... Егер де ... өнім ... сол 5 % -ке, ал айналымдағы ақша 10-20 % - ке және одан
да көп өссе, онда қарқынды инфляция болып ... ... ... кетеді.
Қазіргі кезде біздің мемлекеттің экономикасы дағдарыста.
Екіншіден, несие капиталының нарығы, яғни ... және ұзақ ... ... ... ... ... (олардың саны 71) ... ... ... көзі ... ғана ... ... ... Бұл несиені өзінің айналым қаржысы жоқ кәсіпорындар ... ... ... ... және ... ... ... өсімі өзгеріп,
қайта қаралып отыратын ұзақ мерзімді несие беріледі. ... ... бұл ... де дағдарыс тән.
Үшіншіден, бағалы қағаздар нарығы. Бұл нарықтың ... ... – жыл бойы оның ... өсу ... ... жоқ. Ал 90 ... ТМД елдерінде, оның ішінде Қазақстанда басталған нарық қатынастары
дамуы және одан әрі жетілдіру үшін ... ... ... Себебі, нарық
меншік қатынастарын және мемлекет пен ... ... ... ... ... ... Айта кету ... нарық ең бірінші
меншікті – ... және ... ... ... ... ... егемен жас мемлекеттер бюджет
тапшылығын толтыру мақсатында бұрынғы үйренген әдіс – ақша ... ... оның ... ... бағалы қағаздардың бірі-
қысқа мерзімді мемлекеттік ... (ГКО) ... ... ... органдары да дәл осы жолды пайдалануда.
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың кез-келген саласының өз ... ... ... жол ... ... ... шығарып осы қорды үнемі, яғни
кәсіпорын жабылғанша пайдалануға болады, ал ... ... ... ... ... ... ... Бұл айтылғандар бағалы қағаздар
нарығын өрістеуге мүмкіндік береді.
Қаржы нарығына мемлекеттік үстемдікті жойған кезде, ол ... тек ... ... ... ... ... Егер ... нарығы
жеке меншікке негізделсе, әрине оның әкімшілік тәсілмен қызмет етуі мүмкін
емес. Кәсіпорын мемлекеттік меншіктен ... ... ... бүкіл
табыстың салық төлегеннен кейін қалғаны өз меншігінде болады.
Кәсіпорындар осы уақытша бос қаржысына ... ... ... ... нарық деңгейіне сай келгенде ғана есепшотта
сақтайды. ... ... ... ... жүргізу -
өндірістің өсуін қамтамасыз етіп, қаржы қорларының ... ... оң ... ... ... ... және олардың құрылтайшы пайдасы
Акционерлік қоғам (бұдан әрі – қоғам) деп өзінің қызметін жүзеге асыру
үшін қаражат тарту мақсатында ... ... ... ... ... ... – үлесті немесе меншікті куәландыратын бағалы қағаз, яғни акция
қоғам шығаратын және ... ... мен ... ... ... ... алуға, қоғамды басқаруға қатысуға ... ... ... оның ... ... бір ... құқықтарын
куәландырады. Қоғам өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікпен
жауапты болады. Акционерлік ... ... ... ... бермейді
және өзіне тиесілі акциялар құнының шегінде қоғамның қызметіне байланысты
заңдарға тәуекел етеді.
Экономикасы дамыған елдерде олар ... деп те ... ... ... және ашық ... үлесінеде құрылады. Қоғамның
фирмалық атауы болады, онда қоғамның атауы, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... «жабық акционерлік қоғам» деген
сөздер немесе тиісінше «ААҚ» және «ЖАҚ» аббревиатурасы болуға тиіс. ... ... ... ... тіркеуден өтеді.
Жабық акционерлік қоғамдардың акциялары өзінің құрылтайшылары мен алдын ала
айқындалған адамдар тобының ... ... ... ... саны ... ... тиіс және ол өзі ... акцияларды
жабық әдіспен ғана орналастыруға хақылы.
Жабық қоғам акционерлерінің осы ... ... ... сататын
акцияларды сатып алуға артықшылықты құқығы бар. Жабық қоғамның ... ... ... ... ... қоғамның басқа акционерлеріне,
ал олар бас тартқан жағдайда - ... ... ... ... ... ... акцияларды сатып алудың артықшылықты құқығы акциялар
сатуға ұсынылған кезден бастап отыз күн бойы акционерлерде сақталады. ... ... ... ... осы ... пайдаланбаса, ол
қоғамға өтеді және онда отыз күн бойы сақталады. Қоғам сатылатын акцияларды
сатып ... ... ... ... ... ... ... қабылдау жолымен іске асырады. Қоғамның жарғысында сатуға ... ... ... алу ... қоғамның акционерлерінде немесе
оның өзінде қалдырудың өзге мерзімдері белгіленуі мүмкін, бірақ ол ... күн ... ... және оның ... ... сатып алудан бас
тартқан немесе белгіленген мерзімдер ішінде жауап алмаған ... ... ... және оның ... ... бағадан
төмен емес құны бойынша үшінші тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдаған ретте акционер оларды
басқа акционерлерге және ... ... ... ... ... ... өздеріне тиесілі акцияларды басқа акционерлердің ... ... ... ... ашық ... қоғам деп аталады. Ашық
қоғамның акциялары үш түрлі, яғни жабық, жеке және ашық ... ... ... саны ... ... ҚР- ның ... ... туралы заңында «бағалы
қағаздар нарығында акциялар бағаланатын, ... ... ... ... ... 200000 ... ... құрайтын және
акционерлердің саны 500 – ден кем ... ашық ... ашық ... қоғам
(бұдан әрі – халықтық қоғам) болып табылады» делінген. ... ... алу ... ... қағаздар нарығы туралы заңдармен белгіленген.
ААҚ төмендегі жағдайларға байланысты ашық халықтық қоғам ... ... ... қоғам мәртебесін алған қоғам акционерлерінің саны алты айдың
ішінде бес жүзден кеміп кетсе;
2. Оның активтерінің мөлшері айлық есепті көрсеткіштің 200000 ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы бағалануы тоқтатылса,
яғни осы жағдайлардың біреуі пайда болған кезден бастап 6 ай өткеннен
кейін уәкілетті органға хабарлай ... ... ... мәртебесін
жоғалтқаны туралы мәлімдеуі тиіс.
Қоғам акционерлерінің саны жүзден аспаса, акционерлердің жалпы жиналысының
шешімі бойынша ашық ... ... ... ... керек. Қоғамды құру туралы
шешім қабылданған жеке және заңды ... ... ... ... Қоғамның құрылтайшысы немесе құрушысы жалғыз ... ... ... ... оны ... ... ол ... өткенге дейін туындаған мәліметтер бойынша бірлесіп жауап береді.
Ал оны жалғыз тұлға құрған жағдайда қоғам құру туралы ... осы ... ... ... ... ... ... түрінде орасан көп табысты
иемденеді. Құрылтайшы пайдасы - дегеніміз қоғамды құрушылардың ... ... ... мен ... ... жұмсалған капиталының сомасы
арасындағы айырма ... ... ... ... ... ... ... нақты капиталдар мөлшерінің айырмасы құрылтайшы пайдасы болып
есептеледі. Мысалы, егер ... ... ( ... ... ... ... ... ал жалған капитал 1000 доллар болса, онда ... ... ... құрайды (1000-200). Бұл пайданы алудың бір тәсілі – капиталдың
ажыратылмалы болуы, яғни ... ... ... ... ... ... капиталдан көп болуы. Бұл құбылыс мемлекет акционерлік
меншікті ... ... ... ... кең ... ... мен ... қоғамының құрылтай құжаттары болып табылады.
Жалғыз тұлға құрған қоғамның құрылтай құжаты оның ... ... ... жиналысында құрылтайшылар қоғамды құру туралы шешім қабылдайды,
оның жарғысын бекітеді, ... ... ... ... ... ... ... қол қоюға және ұсынуға, заңдарда белгіленген
тәртіппен мүлікті, оның ішінде қоғамның акцияларын ... ... ... ... ақшалай бағалауды жүргізуге уәкілетті
адамдарды сайлайды. ... ... ... ... ... шартын жасасып, қол қоюға, сондай-ақ қоғамның ... ... ... ... шешім қабылдауға тиіс.
Қоғамның құрылтай жиналысында айналған органдар қоғам мемлекеттік
тіркелгеннен кейінгі акционерлердің бірінші ... ... ... жұмыс
істейді. Шетелдік инвестордың қатысуымен қоғам құру заң актілеріне сәйкес
жүзеге асырылады. Қоғамның құрылтай шартында ... құру ... ... үлесі (ашық, жабық), оны толық және қысқартылған ... ... ақ онда ... жарияланған жарғылық капиталының ең
төмен мөлшері : жабық ... үшін – ... ... көрсеткішінің 100
еселенген, ал ашық ... үшін – 5000 ... ... ... ... болады.
Қоғамның жарғысы заңды тұлға ретіндегі қоғамның мәртебесін айқындайтын
құжат. Қоғамды ... ... ... ол ... ... ... Қоғамның орналасқан жері, жарияланған акциялардың әр түрінің
саны, санаттары, атаулы құны, оларды ... ... ... ... ... ... ... жиналысын әзірлеу
мен өткізу тәртібі, сондай- ақ ... ... ... ... ... ... яғни осы ... жарияланатын
бұқаралық ақпарат құралдары көрсетіледі.
Осымен қатар жарғыда қоғам акционерлерінің құқықтары, яғни ... ... ... алуға, қоғамның қаржылық есебімен танысуға, ол
таратылған жағдайда қалған мүліктің бір ... ... ... ... ... акционерлердің міндеттеріде көрсетіледі. Акционер
өзіне тиесілі акцияларды сату жөнінде ірі ... ... ... туралы
қоғамға хабарлауға, тізілімді ұстаушыларға немесе осы акционерге тиесілі
акцияларды атаулы ұстаушыға қоғамның акцияларын ... ... ... ... өзгергендігін он күн ішінде хабарлауға
және ... ... ... ... қызметі туралы мәліметтерді жария
етпеуге міндетті.
АҚ- заңды тұлға. Оның органдары: ... ... ... ... ... орган немесе басқарма, тексеру комиссиясы
(алқалы немесе жеке-дара тексеруші) болып табылады. ... ... ... ... оның ең ... ... органы. Ол қаржы жылы
аяқталғаннан кейін бес ай ... ... ... ... жылдық
жиналыстан басқа жалпы жиналыстары кезектен тыс ... ... ... ... ... , ... ... құрмай-ақ басқару
мүмкіндігі ... ... Бұл ... ... ... ... ... жиналысының айрықша құзіретінде беріледі.
Акционерлердің жалпы жиналысының айрықша құзіретіне ... ... ... ... қоғамның жарғысына өзгерістер мен ... ... ... ... мен оны ... ... қайта құру және
тарату; қоғамның басқару ... ... ... ... капиталын
мөлшерін өзгерту; оның жылдық қаржылық есебін және жыл қорытындысы ... ... ... ... таза ... бөлу тәртібі, оның
облигацияларын және туынды бағалы қағаздарын шығару ... мен ... ... ... ... ... ... қолында акциялардың
бақылау бумасы бар ірі акционерлерде болады. Акциялардың бақылау бумасы
деген қоғамда үстемдік ... ... ... Ол ... иесіне қоғам
қабылдайтын шешімдерді айқындауына құқық беретін ... – бір ... ... шығарылған жарғылық капиталының мөлшеріне ... Іс ... ... ... жиналысында дауыс беретін
акциялардың бес және одан да көп ... ... ... ... ... басқару органы – директорлар кеңесі. Оның ... ... ... ... ... акционерлердің жылдық және керек
жағдайларда кезектен тыс жалпы және керек ... ... тыс ... ... ... ... ... олардың күн тәртібін бекіту,
қоғам шығарған акцияларды, ... мен өзге де ... ... ... туралы шешім қабылдау, таза табысты, резервтік капитал мен қоғамның
өзге ... ... ... ... ... және сол сияқты
көптеген қоғамның жылдық жиналыстары аралығында шешілетін мәселелер жатады.
Ағымдағы қызметке басшылық ... яғни ... ... жиналысының
және директорлар кеңесінің шешімдерін қоғамның ... ... ... ... атқарушы органдарының қаржы шаруашылық қызметін
бақылауды жүзеге асыратын орган – ... ... Ол ... үш ... ... бес жыл ... ... Тексеру коммисиясы кез-
келген уақытта өзінің бастамасымен, акционерлер жалпы ... ... ... ... ... және акциялардың 10 ... ... ... ... ... қоғамның атқарушы органның
қызметіне тексеріс жүргізеді.
Қоғам акционерлерінің жалпы жиналысының шешіміне сәйкес акционерлерге
өз табысынан дивидент ... ... ... ... ... санына
байланысты акционерге төленетін сыйақы. Дивиденттер ... ... ... сол қоғамның бағалы қағаздарымен де төленеді.
Қоғам дивиденттер төлеуді тоқсан ... ... ... бір рет, не ... бойынша жариялайды. Қорыта айтқанда, ашық және халықтық АҚ- дар
жыл ... ... ... ... ... ... және кірістері мен
шығындары туралы есебін жариялауға міндетті. Халықтық қоғам ... ... 20 күн ... ... және ... мен ... ... баспасөз басылымында жариялауға және уәкілетті органға беруге
тиіс. Қоғам облигациялар шығарған және ... ... ... ... өзінің қызметі туралы жариялауға міндетті.
АҚ- дардың көптеген құрылу жолдары бар. Олар – жұмыс істеп ... ... АҚ ... ... құру, олардың бірнешеуін біріктіру, ... ... ... және ... Қоғамды ұйымдастырудың осы ... ҚР- ның ... ... сәйкес жүзеге асырылады. Жаңа қоғамның
жарғысын бекітуді және органдарын сайлауды жаңадан пайда болған қоғамның
ұсынысы бойынша ... бір ... ... ... ... ... ... қайта құру болып табылады. Екі немесе одан да
көп қоғамның соңғысының қызметін тоқталып, ... ... ... ... ... ... сәйкес берумен жаңа қоғамның пайда болуы
қоғамдардың бірігуі деп аталады. Бірігуге қатысқан әрбір қоғамның ... ... жаңа ... ... ... ... арқылы
берілуі тиіс. Қосылатын қоғамның мүліктерін, құқықтарын және міндеттерін
тиісті өткізу мен оның ... ... ... қосылуы деп
танылады.
Қайтадан ұйымдастырылатын қоғамның акцияларын, кейіннен жаңадан
құрылатын ... ... ... осы ... ... ... пайда болған қоғамдар арасында бөлу арқылы ... ... ... және ... ... мен оның қызметін
тоқтатуды жүзеге асыру қоғамды бөлу болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін өткізумен бір немесе бірнеше қоғамды құру
қоғамның бөлініп шығуы деп ... Егер ... ... ... ... ... шектеулі серіктестікке немесе ... акт ... өтсе ол ... қайта құру деп танылады.
Қоғамды ерікті түрде тарату туралы ... ... ... ... және ... ... акционерлердің жалпы
жиналысында қабылданады. Таратуды жалпы ... ... ... ... ... асырады. Қоғамды тарату кезінде ең алдымен оның
несие берушінің ... ... ... ... ... ... кейін таратылатын қоғамның мүлкі акционерлердің
арасында төмендегіндей ... ... ... ... ... бойынша төлемдер бөріледі;
2) Артықшылықты акциялардың иелеріне оларға тиесілі акциялардың атаулы
құнын өтеу жүргізіледі;
3) ... ... ... ... ... ... ... өтеу жүргізіледі;
Қалған мүлік барлық акционерлер арасында оларға тиесілі акциялардың
атаулы құнына бара –бар ... ... ... ... ... ... алдыңғы кезектің мүліктерін бөлу толық аяқталғаннан кейін жүргізіледі.
2.2 Бағалы қағаздардың жіктелуі
Қарыз міндеттемесінің анықтамасым бағалы қағаздар анықтамасымен ... ... ... ... ... нарықта белсенді түрде айналысқа
түсетін ... ... ... ... ... ... ... сияқты нысаны (формасы) болмайды. Олардың көбісі келісім
құжатында 1-2 бап ... ... ... ... көбі ... өтеді. Тіркеу инвесторларға бағалы қағаздар туралы дәл және
маңызды мағлұмат алуға көмектеседі. Сол ... ... ... ... ... ... дәл анықтауына мүмкіндік алады. Бағалы қағаздар
бірнеше түрлі болып жіктеледі: біріншіден, түсіретін кірісіне; ... ... ... ... ... мен айналым жеріне
байланысты.
1. ... ... ... ... және ... бағалы қағаздар болып екіге
бөлінеді. Қаразды бағалы қағаздар бойынша ... ... ... ... ... ... негізі бөлігін келешекте белгіленген уақытта өтеу
көзделеді. Үлесті бағалы қағаздар, ... оны, ... деп ... ... ... ... ... үлесін көрсетеді және иемденушіге
шектеусіз ... бойы ... ... ... ... Ал бағалы қағаздардың
басқа түрлері қарызды және үлесті түрлерінен туындайды.
2. Бағалы қағаздар шығарушысы ... ... де ... Олардың
эмитенттері мемлекет, жергілікті әкімшілік, ... ... және тағы ... ... ... болуы мүмкін. Эмитенттеріне
байланысты үлесті және қарызды бағалы қағаздар төмендегіндей ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігі шығарған
бағалы қағаздар. Бұл ... ... ... ... ... оның төлемін (өтелуін) мемлекеттік бюджеттің қаржысы
қамтамасыз етеді. Бұл ... ... көп ... ... вексельдер мен қазыналық облигациялар. Мемлекеттік
меншіктегі кәсіпорындары да көбіне облигация түріндегі ... ... ... әкімшіліктер мен олардың ... ... ... ... ... ... ететін жергілікті
салықтар мен істің нақты жобасына үкіметтің берген дотациясы.
• Қаржы институттары мен корпорациялардың, яғни ашық ... ... ... және ... ... бағалы
қағаздары. Оларды өндіріс, құрылыс, сауда, жол қатынасы
кәсіпорындарымен қатар коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздары – олар ... ... ... ... және ... да ... банктің өзінің
қарыз міндеттемелері.
• Кәсіпкерлердің бағалы қағаздары – олар коммерциялық вексельдер,
фьючерстік шарттар және басқа коммерциялық қағаздар.
3.Бағалы қағаздар қай ... ... ... ... ... ... да
жіктеледі. Сатылу жеріне байланысты ақша ... және ... ... ... ... екіге бөлінеді.
Ал ақша нарығы қаржы нарығының бір бөлігі, онда қысқа мерзімді бағалы
қағаздар сатылып және сатып ... Оның ... ... 1 ... 1 жыл
аралығына созылады. Бұл нарыққа ... ... ... және басқа коммерциялық қағаздар сатуға түсіреді. Оларды
шығарушылар әртүрлі жіктелу топтарына жатсада, олардың бәрі ... ... ... ... 1 ... астам уақытқа шығарылған бағалы ... ... ... де, ... да ... қағаздар болуы мүмкін. Олардың
эмитенттері әр ... ... ... ... ... ... және тағы ... Айта кететін жәйт, бағалы қағаздардың
кейбір түрі қысқа мерзімге яғни 1 жылға дейін ... ... да ... ... ... ... (капиталдық) бағалы қағаздар- капиталды жұмсаудың
объектісі болып табылатын бағалы ... ... ... ... шарттар және т.б.)
Инвестициялық емес бағалы қағаздар- бұл тауар немесе басқа рыноктарда
ақшалай есеп- қисаптарға қызмет көрсететін бағалы қағаздар.
Эмитенттің ... ... ... және ... дәрежесін, инвесторлардың мүддесін қорғау кепілдіктерін және
басқа факторларды ескере отырып қор ... ... үш ... ... ... және ... емес.
Мемлекеттік бағалы қағаздар- бұл мемлекеттің ішкі ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар.
Мемлекеттік бағалы қағаздардың арасында көп тарағаны қазынашылық вексельдер
мен міндеттемелер, мемлекеттік және жинақтық қарыздардың облигациялары.
Муниципалдық ... ...... ... ... ... жатады.
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар- ... және ... ... ... болып келеді. Корпоративті бағалы қағаздар болып
кәсіпорындардың, ұйымдардың, банктердің борышқорлық міндеттемелері мен
акциялары қызмет етеді.
Қазіргі ... ... өмір ... ... ... ... ... болып бөлінеді.(Бағалы қағаздар нарығы туралы» заңда туынды ... ... ... ... ... ... ... қағаздар делінген. Туынды ... ... ... ... ... т.б. ... ... мен облигациялар жатады.
Акциялар
Акция – үлесті ... ... ... ... қағаз. Ол
иемденушісіне компанияның капиталының, мүлкінің кірісінің бір ... ... ... ... ... ... ... уақыт жұмыс істеп тұрса, акция
да сонша уақыт қолданылады. Бірақ осы уақыт ішінде акцияның иесі сан ... рет ... ... ... акцияны шығарған компанияға қайтаруға
құқы жоқ. Акционерлік капитал бөлінбейді. Акционер оны тек екінші нарықта
сатуына болады.
Акцияны ... мына ... ... ... ... яғни ... қоғам құрып, оның жарғылық
капиталын қалыптастырғанда;
• Бар компанияны акционерлік қоғам ретінде қайта құрғанда;
• Жарғылық капиталды қосымша молайтқанда.
Акция белгілі бір ... ... ... өз ... және оны ... қорғау үшін жұмсауға болатын бағалы
қағаздардың бірден-бір түрі. Акция ... ... ... ... ... өз ... қайта сатып алатын құқы бар. Бірақ
бірсыпыра елдердің заңында, егер корпорацияның ... ... жоқ ... ол ... ... сатып алатын құқықтан айырылады деген де ереже бар .
Дәл осы ... егер ... ... алу ... ... ... ... да қаралған. Заң жүзінде акцияны бөлуге де ... ... ... ... ... ... ... бірнеше түрге жіктеледі . Бір жағынан, бір ... ... беру ... бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып ... ... ... корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша – жай және
артықшылықты акция деп те екіге ... ... тек ... ... ... ғана ... ... Атаулы акция – иесі міндетті ... ... ... ... ... ... ... қанша және қай уақытта алғандығы туралы
жазылған акция иесі ғана акционер деп есептеледі.
ә) Ұсынушыға арналған акция – ... аты- жөні ... ... ... ... ... ... шығарылған акцияның жалпы саны
ғана көрсетіледі.
Ал басқару жағынан корпорацияға қолында атаулы акциясы бар акционерлер
қолайлы. ... ол ... ... қозғалысын және бағалы
қағаздардың қозғалысын және бағалы ... ... ... ... ... бұл ... ... реттеп және бақылап
отыруға мүмкіндік береді.
Корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша жай және артықшылықты
акциялар ... ... Жай ... иеленушілердің корпорацияның тапқан
пайдасының мөлшеріне байланысты дивидендтер алу құқы, жиналыстарда дауыс
беру арқылы корпорацияны ... ... құқы және ... ... ... ... ... есеп айырысқаннан кейін мүліктің бір
бөлігін алу құқы бар. Құқықтар ... ... ... ... ... ... акция өз иесіне бір дауыс үлесін береді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... корпорацияның
шаруашылық нәтижесіне байланысты.
Артықшылықты акциялар немесе (преференционалды) – ... ... ... Ол ... ... деңгейіне қарамастан белгіленген
мөлшерде неғұрлым нақты дивидент ... ... ... ... ... құқын бермейді. Ол дауыссыз бағалы қағаз. Оған
байланысты артықшылық дауыс құқы жоқтығының орнына төлеу ретінде жүреді.
Артықшылықты ... ... ... үшін ... осы түрі бойынша
дивидендтер әрқашан жай ... ... ... ... ... Сондықтан бұл акциялардан гөрі жай акция иемдену қауіптілеу.
Артықшылықты акциялар номинал құны ... және ... ... ... ... ... ... акцияның номиналына байланысты
процент түрінде есептеледі. Ал номиналсыз артықшылықты акциялар ... ... ... ... ... ... ... Акция
номиналының оның нарықтық бағасына әсері жоқ.
Артықшылықты акциялардың өзі, бірнеше түр тармағына ... ... ... ... – қатысушылар және қатыспаушылар, кумулятивтік
және кумулятивтік емес, конвертабельді және ... ... ... өз ... үстеме пайданы бөлуге қатыспауға
мүмкіндік береді. Басқаша айтқанда, корпорация жарғысында жай ... ... ... ... белгіленген, ал пайда одан жоғары болса, онда
ол артықшылықты акция бойынша төленетін дивидендтің ... ... ... ара қатынасын компанияның өзі белгілейді.
Қатыспаушылар акциясы- иесі еш ... ... ... ... ... құқы жоқ. Егер ... ... кумулятивтік болса,
онда бұрын хабарланған, бірақ кейбір себептермен төленбеген дивидендтер
міндетті түрде келесі жылы ... Ол жай ... ... ... ... ... ... асырылады, яғни төленеді. Кумулятивтік
емес акциялар бойынша төленбеген дивидендтерді келесі ... ... ... ... ... ... өз ... жағдайда (егер олар корпорация жарғысында көрсетілген болса) осы
корпорацияның жай ... ... бір ... ... береді. Артықшылықты акциялардың көбісі конвертабельді. Ал
конвертабельді емес ... өз ... ... ... ... акциялардың өте сирек кездесетін түр тармағының бірі- ... ... ... акциялар. Олар корпорация құрылтайшыларына ғана
арнап ... - деп ... ... бір ... ... яғни алған
ақша сомасын ... және ... ... ... ... жазбаша қарыз құжатын айтады. Ол корпорацияның активіне ... ... ... ... капитал акционерлік капитал деп
есептелмейді. Облигация шығару – ... ... ... бір ... жалпы шығыны облигацияны шығаруға және оларды орналастыруға
жұмсаған жылдық ... тең ... ... қарыз міндеттемесі болғандықтан оның кепілі болып
эмитенттің жалпы кепілдігі ... Ол ...... ... өз ... ... алмаған кезінде – корпорация мүлігінің бір
бөлігін иемденуге облигация ұстаушының ... ... да ... ... ... ең ... көзі. Дегенмен бұл екі бағалы
қағаздардың бір – бірінен түбегейлі өзгешіліктері бар. Ол ... ... ... ... ... ... беруші болып табылады.
Ал облигация корпорацияны несиелендіргеннің куәлігі. Өз ... ... ... ... ... сол ... тәрізді.
2. Облигация иемденушісіне сыйақы төленеді. Оның мөлшері бекітілген
және нақты анықталған. Бұл ... ... ... ... белгілі
бір анықталған уақыт аралығында ғана кіріс түсіреді. Облигация
бойынша ... ... ... ... ... төленеді.
Корпорацияның сыйақыны уақытында төлей ... оның ... ... тең. ... де ... ... төлем алады. Бірақ
дивидендтің мөлшері тіркелмейді және ол арнаулы уақытта төленбейді.
Егер корпорация ... ... ... ... ... төлегісі
келмесе, онда акционер корпорацияға қарсы ешқандай шара қолдана
алмайды.
3. Басқа несие беруші сияқты, облигация иесінің ... беру құқы ... ... жиналысына, сонымен қатар, корпорация басқаруға да
қатыспайды. Оған керісінше акция иесінің корпорацияның ... ... ... ... ... ... ... бойынша сыйақы корпорацияның шығынына жатады. Ол ... ... ... ... ... ... ... таза пайдасынан өтеледі.
Облигация бойынша мезгіл – мезгіл ... ... ... ... Купон деп облигациядан жыртылып алынатын талонды айтады.
Онда сыйақы мөлшері көрсетілген. Төленген ... ... ... ... ... Бұндай сыйақы төлеудің түрін купондарды ... ... ... ... ... көрсетіледі: номиналы, купондық
мөлшер, өтеу туралы нұсқау , эмиссия шарты , қамтамасыз етілуі, рейтингі.
Номиналы деп облигацияның ... ... ақша ... ... Оны
облигация иесі өтелу мерзімі келгенде алады.
Купондық мөлшер – жыл сайын эмитент ... ... ... ... ... ...... Жыл сайынғы купондық мөлшер бөлініп
төленуі мүмкін, мысалы, жарты жылда бір рет тоқсан сайын бір рет. ... мына ... ... ... шілде, ақпан – тамыз, наурыз –
қыркүйек, сәуір – қазан, мамыр – қараша, ...... Одан ... жұлдыздары да айнаға түскен сәуледей қайталанады. Мысалы, 5 қаңтар –
5 шілде, 20 наурыз – 20 ... және ... күні – ... ... ... ... номиналына тең соманы
қайтарып және сыйақы төлеуді тоқтататын ... ... ...... – ашық облигация шығару мәмілесі. Ол қарыз алушымен
траст компаниясының шарты бойынша ... ... ... ... алдында оның кепілі болып, облигация
ұстаушылардың мүддесін ... ... өз ... ... ... ... ... эмитенттің қаржы құжаттарын және оның
инвестициялық жобасының бизнес- жоспарын ... ... ... ғана ... береді. Осыған байланысты эмиссия шартына траст компаниясы
бірсыпыра ұсыны енгізеді.Олардың ішінде жиі кездесетіндері ... Ең аз ... ... ақырғы деңгейі
• Активтерді сатуға тыйым салу
• Төленетін дивиденд мөлшерін шектеу
Облигациялар атауы, сондай-ақ ұсынбалы, ... және ... ... ... ... ... шектеулі болып шығарылуы
мүмкін. Кәсіпорындар облигациялардың ... ... ... ал азаматтар жеке қаражатары есебінен сатып алады.
Облигациялардың мынандай түрлері ... ... ... ... облигация
• Қамтамасыз етілген облигация
• Ішкімемлекеттің және жергілікті қарыздардың облигациялары
... емес ... ... ... ... ... агенттігі шығаратын облигация.
Ипотекалық облигация- жылжымайтын мүліктермен қамтамасыздандыру шартымен
шығарылатын, ипотекалық қарыз ... ... ... ету ... ... ақ ... ... органның нормативтік құқықтық актісімен
белгіленетін өзге де ... ... ... ... ... және ... пайыз әкелетін ұзақ мерзімді бағалы қағаз.
Қамтамасыз етілген облигация- эмитент міндеттемелерін орындау ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының
азаматтық заңнамаларына сәйкес өзге де ... ... ... және ... қарыздарды өткізуден алынған қаражаттар
тиісті бюджеттерге бағытталады. Бұл ... ... ... ... обоигациялары олардың жарғыларына және қолданыстағы
заңдарға ... ... және ... қағаздар құрамында мемлекет тарапынан, халықтан және заңи
тұлғалардан алынған қарыз ... ... ... ... ... болып келеді. Олар әртүрлі нысандарда ... ... ... ... ... және ... ... векселдер мемлекеттік қазынашылық ... ...... ... ... ... бекітілген төлем міндеттемесі. Ол
бағалы қағаз. Вексель мәні- несиеге ... ... бір ... төлем уақыты
жеткенде келісілген жерде өтеу үшін тауар сатып алушының сатушыға беретін
қағаз. Қолдану өрісіне қарай ... жай және ... ... ... ... екіге бөлінеді. Жай вексельді төлеуші, яки вексель ... Жай ... ... тек екі жақ ... әрекет жасайды, яғни
вексель беруші өзі делдалды ... ақ ... ... ... ... өтейді. Аудармалы вексель деп несие берушінің қарыз
алушыға вексельде көрсетілген соманы үшінші ... ... ... ... ... айтады. Трассат тратта бойынша акцепт берген жағдайда ғана
қарыздар болып есептеледі. Акцепт ... есеп ... ... ... ... жазбаша берген келісімі. Вексельдің қолдану ... ... және ... ... ... ... ... байланысты коммерциялық, қаржылық және жалған вексельдер болып та
бөлінеді.
Коммерциялық (немесе сауда) вексель тауарларды сату және ... ... ... ... ... Мұндай вексель нақты тауар
кепілдігіне беріледі, яғни ол сату операцияларын ... ... ... ақшалай түрін рәсімдеу қаржы вексельдері болып
есптеледі. Оған банктік, қазыналық, ... және ... банк емес ... ... жатады. Ал қазыналық вексельдер деп мемлекеттік
қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелерді айтады. ... ... ... түрі кең өріс ... ... ... беру ... не материалдық, не
ақша құндылықтарының қозғалысымен байланысты ... ... ... ... яғни құр- қуыс және қарсы жүретін вексельдер жатады. Вексельдер
авалы- вексель бойынша ... ... ... банк вексель беруші ... ... ... ... жағдайда оны төлеу жауапкершілігін
өзіне алады.
Опцион- шартқа енгізілген мерзімдік талапты көрсетілген бағалы ... ... екі ... ... ... бір уақыттың ішінде келісілген ақыға
бағалы қағаздардың біраз ... ... ... ... ... ... ... екінші жақ, қажет болғанда, шарта белгіленген ақыға бағалы қағаздарды
сатуға және ... ... ... ... ... ... бекітілген стандартты
құжат. Оның өлшем бірлігі лот деп аталады, яғни 1 ... 100 дана ... ... ... ... ... түрлерінің бірі- варрант. Варант- ерекше
бағалы қағаз. Ол корпорацияның ... ... ... ... алушыға меншік құқын беретін міндеттемесі. Ол ұзақ мерзімді бағалы
қағаз. Әдетте, оны ... ... және ... қоса ... ... ... айырмашылығы- егер опционды
эмитент те және бағалы қағаздар ... ... де ... ... тек ... ... ... шығарады.
Бағалы қағаздардың келесі тобына қаржы нарығы айналымындағы мемлекеттік
институттар және банктердің қарыз міндеттемелері ... ... ... ... ... ... ... мерзімді
облигациялар. Олар мемлекеттің ішкі қарызының өтеу мақсатында ... ... бұл түрі ... ... ... ... ... ақша деп те атайды.
Депозиттік сертификат- ол эмитенттің мерзімді салымын ... ... ... ... Оның иесі ... адам. Депозиттік
сертификат екінші нарыққа белсенді түсетін және ... ... тез ... ... заңды түрде бекітілген ақшалы құжат. Ол қаржы ... ... ... есепшот иесінің чек иесіне көрсетілген соманы төлеуін
талап еткен жарлығы. Чек ... ... ... ... шығарылады.
Ағымдағы шот иесі шоттағы сома көлемінде көптеген чек толықтыруына болады.
Чектер бірнеше түрге бөлінеді:
• Атаулы ... Оны чек ... ... бір адамның аты- жөнін көрсетіп
толықтырады. Ондай чектерді екінші ... ... ... Ордерлі чектер. Олар жеке немесе заңды тұлғаларға ... ... ... ... «индоссаментпен» беруге болады.
• Иесі ұсынушы чектер. Ол бойынша көрсетілген сома чек ... ... ... ... ... ... ақ бір кісіден
екіншіге беруге болады.
Боналар- ... ... ... органдар, мекемелер,
фирмалар шығаратын және ... ... алу және ... ... ... ... міндеттемелері.
Мемлекеттік бағалы қағаздармен жасалатын операциялардың инвесторлар үшін
тағы бір тартымды түрі ... ... ... ... ... ... алу- сату ... болып табылады, ол
МЕККАМ)- ды сатып алу- сату ... ... ... ды
Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі шығарады, мемлекеттік бағалы қағаздар
болып ... ... ... ... Қазақстанның бағалы
қағаздарының қайталама рыногында еркін айналыста болады.
Мемлекеттік орта мерзімді қазынашылық валюталық міндеттемелер ... ның ... ... бағалы қағаздар болып табылады,
республикалық ... ... ... қаржыландыру мақсатында
Үкіметтің атынан Қаржы ... ... және ... ... ... ... ... Қазынашылық валюталық міндеттеменің бастапқ құны
100 АҚШ доллары.
Республикалық бюджеттің тапшылығын қаржыландыру үшін пайдаланатын қаржы
құралдарын ... ... ҚР- ның ... ... ... бір жыл
және бір жылдан астам мемлекеттік ... ... ... ... ... қазынашылық міндеттемелер (МЕИКАМ)
мемлекеттік бағалы қағаздар болып табылады мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... тапшылығын
қаржыландыру мақсатында Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі шығарады және ҚР-
ның қолданылып жүрген заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногы
Мемлекеттік бағалы қағаздардың бастапқы рыногы
|Есепті кезеңнің аяғында айналымда тұрған ... ... ... | ... ... ... |құны |құны ... ... ... ... ... |бойынша |бойынша |бойынша ... ... |2005 |2006 ... |281239 |280286 |476082 |468547 |693425 |680269 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |108578 |108462 |165806 |165651 |231506 |230471 ... | | | | | |
|, | | | | | | ... | | | | | | ... |2603 |2487 |5481 |5326 |22220 |21185 ... |7863 |7863 |5631 |5631 |2797 |2797 ... |- |- |2950 |2950 |961 |961 ... |68857 |68857 |151744 |154744 |205528 |205528 ... ... |29255 |- |- |- |- ... Ұлттық |65166 |64267 |205681 |198551 |407668 |396121 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |101140 |93743 |93743 |45500 |45500 ... |6355 |6417 |10852 |10602 |8751 |8177 ... | | | | | | ... | | | | | | ... БҚ| | | | | | ... ... ... сомасы ... ... | ... ... |Атаулы құны |
|құны |құны |құны ... ... ... ... |бойынша |бойынша |Рыноктық құны|
| | | | ... ... |2005 |2006 ... |27903 |28870 |35416 ... ... | | | ... | | | ... |8729 |10599 |12774 ... | | | ... | | | ... |121 |208 |656 ... |605 |853 |461 ... |- |80 |426 ... |4645 |6751 |11231 ... ЖЫЛ |3358 |2707 |- ... ҰЛТТЫҚ |2007 |8540 |11071 ... ... | | | ... |16752 |8815 |10784 ... ... |415 |916 |787 ... | | | ... БҚ | | | ... ... ... нарығының қызмет ету механизмі және
оны жетілдіру жолдары
Бағалы қағаздардың эмиссиясы және ... ... ... ... қатысушылары.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы – бұл жарғылық капиталды ... ... ... ... ... ... қағаздар шығару және
орналастыру. Бағалы қағаздарды (акцияларды, облигацияларды және басқа
міндеттемелерді) ... ... ... ... ... шығару) және мемлекеттің ... ... ... ... мүмкін.
Бағалы қағаздарды айналысқа шығару – эмиссия – бұл бағалы қағаздарды
олардың бастапқы ...... яғни заңи ... ... сату.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы:
1) акционерлік қоғам құрған кезде және акцияларды оның құрылтайшылары
арасында ... ... ... ... ... ... қоғамның бастапқы жарғылық
капиталының ... ... ... ... және ... ... міндеттемелер шығару жолымен
мемлекет, заңи тұлғалар, жергілікті билік органдары қарыз қаражаттарын
тартқан кезде жүзеге асырылады.
Эмиссиялық ... ... – бұл бір ... ... біртекті белгілері
мен реквизиттері болатын, осы эмиссия үшін бірыңғай жағдайлар ... және ... ... ... ... Олар ... ... емес эмиссиялық бағалы қағаздар болып бөлінеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы орган немесе Ұлттық банк болатын қарыз алуға
қатысы жөнінен ... ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаз - Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес ... деп ... ... емес ... ... ... және өзге де ... қағаздар.
Эмиссиялық бағалы қағаздар шығару - эмитенттің эмиссиялық ... ... ... ... ... ... ... іс
-әрекеті, немесе орналастырылуы, айналыста болуы және ... осы ... ... ... проспектісіне сәйкес жүзеге асырылатын белгілі бір
бағалы қағаздардың жиынтығы.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... құру мен ... ... жүзеге асыру үшін
қаражат тарту мақсатында эмитент жүргізеді.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың ... ... ... Онда ... ... ... және ... орналастыру
процестерінде, бір жағынан, эмитенттердің немесе олардың тапсыруы бойынша
бағалы ... ... ... ... және екінші жағынан,
инвесторлар арасындағы қатынастар қалыптасады.
Бағалы қағаздардың бастапқы ... ... ... ... (МБҚ) ... ... Ішкі ... борыштың
шегінде мемлекеттік бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... мен
ұлттық жинақ ақша облигацияларын шығарады. 1994 жылдың бірінші ... ... ... ... шығарылымы басталды.
Алғашқы мемлекеттік бағалы қағаздар үш айлық қазынашылық міндеттемелер –
МЕККАМ болды. Алғашқы алты айда олар ... ... ... ... ... ... 1 рет ... жыл соңына қарай олар апта
сайын жүргізіле бастады. ... ... ... ... МБҚ- ... жөнінде аукциондар аптасына 2-3 рет өткізіледі.
1998 жылы қайта қаржыландыру мөлшерлемесі ... ... ... ... Ұлттық банк беретін кредиттер доғарылған болатын және
Ұлттық банк алдындағы ... ... ... ... он ...... – ға қайта ресімделді.
1999 жылы сәуірде теңгенің еркін ... ... ... ... ... МБҚ – ға ... ... төмендетті. 1999 жылы МЕККАМ –
ның эмиссиясы 38,5 миллион теңгені құрады, бұл 1998 жылға қарағанда 1,8 ... ... МБҚ ... ... үшін Қаржы министрлігі қысқа мерзімді
валюталық бағалы қағаздарды шығара ... ... ақ ... ...... – ды ... жүзеге асырды.
МБҚ рыногының дамуы сандық өсуімен ғана емес, сонымен бірге терең сапалы
өзгерістерге де ұшырады. ... ... ... ... ... жаңа ... де, ... бірге бағалы қағаздардың айналыс
мерзімдерінің артуымен де қосарланып отырды. ... ... тек ... ... 3,6,12 айлық бағалы қағаздар шығарылды, 1997 жылдан
бастап орта мерзімді, купондық және инфляция ... ... ... ... ... бағалы қағаздар шығарылды. Соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... қағаздары
– МЕОКАМ -24, 2000 жылдан 18- айлық индекстелген МЕЙКАМ – 18 және ... ... 36 ... ... ... шығарылады. 20001 жылы
Қаржы ... ... ... 36,48 және 84 ... ... ... индекстелген қазынашылық міндеттемелер (МЕЙКАМ), айналыс
мерзімі 48 және 60 ... ... орта ... ... ... 2002 жылы ... және ... органдардың бағалы қағаздарын есепке алғанда мемлекеттік бағалы
қағаздар шығарылымының көлемі номиналдық құны бойынша 266 миллиард ... бұл 2001 ... ... 81,8 % көп (146,3 ... теңге). 2002
жылы теңге бағамының тұрақтануы қайта ... ... ... 9 % - дан 7,5% - ға дейін төмендеуі ... ... ... бағалы қағаздар шығарылымының өсуіне ... ... ... ... ... қағаздардың спектірі едәуір ... ... ... ... 1 ... 2001 жылмен салыстырғанда 2,1 есе
өсті. Бір жылда сомасы 5,1 миллиард ... ... ... ... ... ... оның 49,1% айналыс мерзімі
24 айды ... ... ... ... ... ... үшін ... министрлігі еврооблигацияларды
айналысқа шығарады, олардың айналысы 2003 жылдың 1 ... ... ... құрады. Ақша базасын реттеу үшін ... банк ... ... ... бағалы қағаздарға жататын нотталарды ... жылы ... банк ... шығарылымының көлемі номиналдық ... 210,8% ... ... құрады, бұл 2001 жылдың көрсеткішінен 82,4%
көп. 1999 жылдың сәуірінде теңгенің құнсыздануы кезеңінде ... ... ... шығарылды. 2001 жылы сомасы 4671 миллиард теңгенің
жергілікті ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардан басқа бастапқы рынокта мемлекеттік ... ... ... ... ... қағаздар нағыз пайдалы, бірақ сонымен бірге қауіпті
болып табылады, оларға кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде
1996 жылы жарияланған «Көгілдір фишкалар» ... ... ... 1 ... ... Республикасының есеп берген шаруашылық
субъектілері бойынша айналысқа шығарылған мемлекеттік емес (корпорациялық
)бағалы қағаздардың жалпы ... 1257,8 млрд ... ... ... млрд ... ... Акциялар айналысқа шығарылған корпорациялық
бағалы қағаздардың жалпы көлемінің 89,6 % (1127,3 ... ... ... ... жай ... 97,9 % (1103,4 млрд ... ... 2,1% (23,9 млрд теңге) келеді. Облигациялар айналысқа шығарылған
корпорациялық бағалы қағаздардың жалпы көлемінің 5,7 %- ын (71,6 ... ... онң 48,5% (34,7 млрд ... ... ... банктерді
айналысқа шығарған жалпы көлемінен еврооблигацияларға 4,7% ... ... 1 ... есеп ... ... ... бойынша сомасы
87,2 миллион теңге болатын басқа мемлекеттік емес ... ... оның 83 ... теңгесі- қойма куәліктері. Мемлекеттік
емес(корпорациялық) бағалы ... жыл ... ... ... ... ... құны бойынша) 1156,8 миллиард теңгеге, соның ішінде акциялар ... ... ... 53,3 миллиард теңгеге, еврооблигациялар 58,4
миллиард теңгеге орналастырады. 2002 жылы ... ... ... млрд теңгеге тең болды, бұл 2003 жылдың 1 қаңтарында ... ... ... ... 6,4 %- ын ... ... ... (59,2%) қаржы мекемелеріне, облыстар қимасында
Алматы қаласының (53,6%), Астана қаласының (42,6%) ұйымдарында келіп ... ... ... 2003 ... 1 ... ... 69,3 миллиард
теңгенің акциялары орналастырылмаған, бұл айналысқа шығарылған ... ... 6,1% ... ... ... қағазды шығарудың, оларды тікеудің,
орналастырудың, айналысқа жіберудің және өтеудің талаптары мен тәртібі ... ... ... ... ... ... ... бағалы
ағаздарға ұлттық бірдейлендіру нөмірлерін беру тәртібі уәкілетті органның
нормативтік ... ... ... емес ... ... қағаздар эмиссиясы бағалы қағаздар
шығару эмитенттің ... ... ... ... ... ... тіркеуді; инвесторлар үшін эмиссия проспектісінде ... ... ... ... ... және орналастыруды; бағалы
қағаздарды орналастыру қорытындылары туралы есепті табыс етуді қамтиды.
Бағалы ... ... ... (қатысушылары) жеке және
институционалдық инвесторлар, эмитенттер, бағалы қағаздар нарығының кәсіби
қатыушылары, сауда- ... ... және ... өзі ... ... ... өз ... бағалы қағздарға салуды- инвестицияны жүзеге
асыратын жеке немесе заңи тұлғалар; инвесторлар құрамында ... ... ... үшін өздері тартқан қаржыны пайдаланушы субьектілер
болып табылатын институттық инвесторларға – ... ... ... ... емес зейнетақы қорларына, сақтандыру
компанияларына және қызметтің сипатына қарай айтарлықтай ақша қаражаттары
жинақталатын басқа арнаулы ... ... ... орын ... ... ... заңдарға сәйкес эмиссиялық бағалы қағаздар
шығаруды жүзеге асыратын заңи тұлғалар.
Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары- өз ... ... ... ... ... ... ... және бағалы қағаздар
нарығында лицензиясы бар заңи тұлғалар. Бағалы қағаздар нарығының ... ... ... кастодиан, депозитарийлер, андеррайтерлер
және басқалар жатады.
Брокер- бағалы қағаздар нарығының клиенттің тапсырмасы бойынша, ... және ... ... ... ... ... және өзгеде
қаржы құралдарымен мәмілелер жасайтын кәсіби қатысушы. Ол өз ... ... ... ... ... ... ... Брокер клиенттердің бағалы қағаздарының нақты ұштаушысы
ретінде болуы мүмкін.
Дилер- ... ... ... ... ... ... баға ... ұсыну және оларды бұқаралық ақпарат құралдарында
жариялау арқылы өз мүдделерін көздеп және өз есебінен эмиссиялық ... және өзге де ... ... ... ... кәсіби
қатысушы.
Кастодиан- бағалы қағаздар нарығының қаржы құралдарыың және ... ... ... және олар ... ... ... клиенттің
құжатты қаржы құралдарының сақтауы жөнінде өзіне ... ... ... сақтауды жүзеге асыратын кәсіби қатысушышы болып табылады.
Орталық депозитарий – бағалы ... ... ... ... ... ... қаржы құралдарын есепке алу ... ... ... ... қаржы қаржы құралдарын есепке алу мен
растауды, құжатты ... ... ... ... ... алу мен
растауды, құжатты нысанда шығарылған ... ... ... ... оның ішінде депоненттер арасында ... ... ... клирингті, сондай- ақ тиісті ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді жүзеге
асыратын кәсіби қатысушы. Ол коммерциялық емес ұйым ... ... ... ... ... ... ... депозитарий ҚР- ның аумағында
депозитарлық қызметті ... ... ... бір ұйым ... ... ... ... нарығының брокерлік- диллерлік қызметті
жүзеге асыруға лицензиясы бар және ... ... ... ... ... ... ... кәсіби қатысушы.
Сауда- саттықты ұйымдастырушы- қор биржасыдан тыс бағалы ... баға ... ... Бұл ... ... ... ... кәсіби қатысушыларының, бағалы ... ... ... ... ... бірақ заңнамаға сәйкес бағалы қағаздардан
басқа, өзге қаржы құралдарымен мәмілелерді жүзеге асыруға құқығы бар ... ... ... ... ... өзін- өзі реттейтін ұйымы- бағалы қағаздар
нарығында өз қызметінің біріңғай ережелері мен ... ... ... ... нысанында бағалы қағаздар нарығының кәсіби
қатысушылары құрған заңи ... Оның ... ... ... өзі реттейтін
ұйым мүшелерінің және олардың клиенттерінің ... мен ... ... ақ ... Республикасының бағалы қағаздар нарығында
кәсіби қызметті жүзеге асырудың біріңғай жағдайларын жасауды қамтамасыз ... ... ... және ... түрде болуы мүмкін, көпшілік биржалар
–Акционерлік қоғамдар. Биржадағы қызмет ететін негізгі тұлғаларының бірі
Аю- деп тауарлар ... ... ... ... ... ... тауар бағасынан қызмет ететін саудаға қатысушыны ... ... ... ... сату ... тауарларды сатып алады.
Маклер- деп биржа ... ... ... ... және осы
қызметі үшін сыйлық ақы куртажы иемденетін, ... ... ... Маклер көп жағдайда өздері мәмілелерді жасауға делдалдық жасайтын
биржалау қызмет етеді.
Бағалы қағаздар нарығының қызметі және оның маңызы
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... Ол ... тауар- бағалы қағаздар. Олар біріншіден, меншік
белгісі, екіншіден, ... ... яғни олар ... ... алу ... ... ... міндеттемесі пайда болады.Егер бағалы қағаздарға нарықтық
сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның бағасы көрсетілген ... ... ... ... де ... мүмкін). Бұндай нарықтық
бағаның ... ... ... қағаздардың «жалған капитал» екенін
көрсетеді. ... ... ... ... ... белгісі, яғни өндірістік
капиталдың оқшауланып шыққан бір бөлігі (сауда, несие капиталдары).
Бағалы ... ақша ... ... ... ... құндылықтардың
орнына жүретін «символы» болғандықтан оны»қордың ... деп ... ... ... ... ... ... инструменті немесе құралы»
болып та есептеледі Себебі тек сол ... ... ... ... жеткізуге немесе сол құндылықтар бір субъектіден екіншіге ауысуына
болады. Сонымен бағалы қағаздар нарығы ... ... яғни ақша ... ... ... ... ... көрсетеді.
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының құқықтық негіздері
Қазақстанда 1990-1994 жылдары бағалы қағаздар шығарып және олардың ... ... ... ... ... ... ... құрылды. Олар:
• Азаматтық заңдардың негіздері;
• 1991 жылдың 21 ... ... ... және акционерлік
қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Бұл заң- акционерлік
қоғамдар және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер құрып, олардың өз
жұмысын ... үшін ... мен ... шығаруына
мүмкіндік беретін заң;
• 1991 жылдың 11 маусымдағы (Бағалы қағаздар айналымы және қор биржасы
туралы» ... ... ... Бұл заң бағалы қағаздарды
шығаруды реттеуге, оларды ... ... ... нарығындағы
делдалдық қызметті лицензиялауға, қор биржасын құруға және оның жұмыс
істеуіне рұқсат беретін заң;
• 1991 ... 13 ... ... ... министрлер Кабинетінің қаулысы
бекіткен (Бағалы қағаздар туралы Ереже». Ол ... ... ... ... және олардың ... ... ... ... ... ... ... шығарылған басқа ережелер жиынтығы.
Олар да мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару, заңды тұлғалар шығарған
бағалы қағаздардың эмиссиясын ... ... және ... ... ... ... ... Мүлікті мемлекет меншігінен алу және ... ... сол ... ... ... ... реттеу туралы бірсыпыра заңдар мен заң күші бар ережелер;
• вексельдер, банктік (депозиттік) сертификаттарды шығаруды және оларды
айналымға ... ... ... ... ... ... ... банкісінің ережелері.
Өз тәжірбиеміз бағалы қағаздар нарығында мемлекеттің атқаратын ... Бұл ... ол әрі ... ... ... әрі ... әрі
бағалы қағаздар нарығын реттеуші және ондағы қатынастарды бақылаушы субъект
ретінде қатынасады. Мұнда мемлекет өзінің әр ... ... ... Себебі бір мемлекеттік орган басқа жақпен әрі «ойынға»
қатысушы, әрі ... де ... ... ... да ойынның ережесін
шығаруына болмайды.
Сондықтан 1994 жылдың 20 ... ... ... ... ... ... ... туралы» жарлығы шықты. Бұл ... ... ... ... мен ол ... ... ... келесі
кезеңі еді. Осы жарлық бағалы қағаздар нарығындағы қатынастарды реттейтін
және бақылайтын мемлекеттік орган ретінде ... ... ... ... ... бекітті. Жарлық шыққан күннен бастап 1991 жылғы
Қазақстанның екі заңы: «Бағалы қағаздар айналымы және қор ... ... ... ... ... ... өз ... жойды. 1994 жылдың алты айы
бойы Қазақстанның бағалы ... ... ... ... ... қалды. Тек 1994 жылдың 3 ... ... ... ... қағаздарды шығару, оны айналымға түсіру және қор биржасы
туралы уақытша ... және ... ... туралы уақытша ереже»
бекітілді. ... ... ... бағалы қағаздар нарығын дамытудың
құқықтық негіздері ретінде 1995 ... ... ... ... ... ... Ұлттық комиссияның төрағасы мен оның ... ... және осы ... ... ... ... ... қағаздар нарығын қалыптастырудағы асулы кезең ... Дәл ... ... Ұлттық комиссия өзіне бекітілген қызметтерді атқаруға
кірісті.
1995 жылдың сәуірінен Қазақстанда ... ... ... ... оның ... негіздерін қалаудың қазіргі кезеңі басталды. Осы кезде
нормативтік- құқықтық актілер қабылданып, ... ... ... ... Азия қор ... ... 1995 ... 21сәуірінде «Бағалы
қағаздар және қор биржалары» туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... реттеуді
қамтамасыз ету үшін ҚР- да Мемлекеттік бағалы қағаздарды қалыптастырудың
және дамытудың бағдарламасы әзірленіп, ... 1997 ... ... ҚР
–ның Парламенті бағалы қағаздарды реттейтін үш заң ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының инвестициялық
қорлар туралы», «Бағалы қағаздармен жасалған мәліметтерді тексеру туралы»
заңдар. 1997 ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы құрылды, оның функциясы барлық
мемлекеттік және басқа бағалы ... ... ... ... ... ... нарығының мемлекеттік реттеу жүйесінің
тиімділігін арттыру және онда ... ... ... ... ... ... Президенттің жарлығымен ҚР Бағалы қағаздар жөніндегі
ұлттық ... ... оның ... мен өкілеттіктері
Қазақстанның Ұлттық банкісіне берілді.
2003 жылдың шілдеде ... ... ... ... ... ... қабылдануы қор рыногында қалыптасқан қатынастарды
одан әрі дамыту қажеттілігінен туды. Бұл ... ... аясы ... ... ҚР – ның заңы (2003 жылғы мамырдың 13- і) ... ... ... ... ... сферасы болып отырған бағалы қағаздар
рыногының толыққанды жұмыс ... кең жол ... ... ... ... ... алты жылдай уақытты алды және
қазіргі уақытта оның мынадай құрылымы қалыптасып отыр:
Бастапқы нарық
Мемлекеттік емес бағалы ... ... ... ... ... алу – сату ... ... нарығы
Акциялар нарығы:
МЕБҚ- мен жасалатын репо- операциялар секторы
Мемлекеттік бағалы қағаздар секторы:
МБҚ-ны сатып алу- сату секторы;
МБҚ – мен жасалатын репо- операциялар ... ... ... тыс бағалы қағаздар нарығының баға белгілеу ұйымы
Басқадай сауда саттықты ұйымдастырушы.
3.1 Қор биржалары
Қор биржасы деген бағалы қағаздар ... ... және ... ... ... Қор ... ірі ... қожалық етеді. «Биржа» термині
ежелгі грек сөзі – ... яғни ... ... ... аңғартады. Алғашқы
қор биржасы ХVI ғ. Голландияда бағалы қағаздар ... ... ... шығару және сату үшін пайда болған. Ал ХVIІ ғ биржалар тауар және
қор биржасы болып ... ... ... Қор ... ең кең ... кезі ... ... сатысына өту, яғни ХХ ғ бас кезі. ... қор ... ... операциялары өндіріс кәсіпорындарының
акцияларын шығару және сату ... ... ... циклын және жалпы елдің
экономикасы мен ... ... ... ... ... ... қор ... өнеркәсіптің өрістеу фазасында экономиканың
өсуіне, ал дағдарыс ... оның ... ... ... ... ... биржалар бірнеше түрге бөлінеді. Мысалы,
• Қор биржасы (бағалы қағаздар сатады)
• Валюта биржасы
• Тауар биржасы
• Еңбек биржасы
Қор ... ... ... ... онда ... белгілер арқылы
бағалы қағаздарды сатып алу сату ... ... ... ... көп ... валюталарды саудалау іске асырылады. Қор
биржасының құрамында ... ... ... бұл материалдар мен заттай объектілердің, яғни шикізаттар,
құралдар, астық, металл және т.б. ұйымдасқан ... ... ... биржалар деп аталады.
Еңбек биржасы- ерекше тауар жұмыс күшін ... алу- сату ... ... ... екінші реттегі рыногының қайнаған ортасы қор биржасы.
Қор биржасы белгілі – бір сипатта ұйымдастырылып, мұнда ... ... алу, сату ісі ... Бұ ... ... болуы нарықтық қатынастардың
дамуының объективті салалары. Мұндай институттардың өмірге ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатудың ұлғаюымен
түсіндіріледі. Аталған тауарлардың белгілі ... ... ... ... ... ... бір ережелермен сипатталатын қызметтері мен ұйымдық құрылымы
сауданы саудаласу, ... ... ... ... ақ жүргізуге мүмкіндік
береді.
Биржа мынадай қызметтерді атқарады:
1. Құнды қағаздарды сатып алушы мен сатушыларды кездестіреді.
2. Құнды ... ... ... ... ... мен ... ... жинақтайды. Бағалы қағаздарды тікелей сату
мен сатып алу ... ... ... ... бір ... ... басқа салаға ... ... ... ... және жекелеген салалардың іскерлік белсенділігінің
экономикалық барометрі саналатын биржалар ... ... ... бағалауға көмектеседі.
Биржаны акционерлік қоғам ретінде, яғни жеке ... шарт ... ... ... ... ... болады. Бірінші жағдайда
олар акционерлер меншігінде, екіншісінде мемлекет меншігі, оның жұмысы
жарғы негізінде ... ... ... ... мен ... ... ... қабылдау белгіленеді. Биржаны биржа комитеті (басқармалар
кеңесі) басқарады.
Қор биржасы бағалы қағаздардың қайталама рыногының ұйымдастырушысы ... ... тыс ... тек ... қағаздардың жаңа шығарылымдарын
қамтиды. Оны көбінесе облигациялар ... ... ... ... ескі ... негізінен акционерлік қоғамдардың
акцияларының бағамы белгіленеді. Қор биржасы заңнамаға сәйкес ... ... ... ... қызмет жүргізуге Бағалы қағаздар жөніндегі
ұлттық комиссиясында ... ... ... ... ... ... және заңдарға сәйкес бағалы қағаздардан ... өзге ... өзге ... ... асыру құқы бар өзге де заңи тұлғалар
қор биржаларының мүшелері болып табылады. Қор ... ... ... кәсіби қатысушыларының кемінде он мүшесі болуы тиіс. Қор
биржасының мүшелері ... ... осы ... үшін қор ... жол ... ... ... түрлері бойынша сауда-
сатыққа қатысуға құқылы. Биржадан тыс бағалы ... ... ... ... – акционерлік қоғамның ұйымдық – ... ... ... ... клиенттердің арасында баға
белгілеу арқылы айырбастау жүйесін пайдалану мен қолдану ... ... ... ... және ... қамтамасыз етуді жүзеге ... ... Бұл ... ... ... оның ... арасындағы бағалы
қағаздарға баға белгілеудің алмасу жүйесін ұйымдастыру болып табылады.
Бағалы ... ... ... ... ғана баға белгілейтін
ұйымның клиенттері бола ... ... ... ... ... ... ... етеді. Ол бағалы қағаздар нарығының субъектілері қызметіне
міндетті талаптар белгілейтін нлрмативтік- ... ... ... бағалы қағаздар шығаруды тіркеу мен оларда көзделген шарттар
мен міндеттерді элементтердің ... ... ... ... бағалы
қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары мен олардың ... өзі ... ... ... және ... ... ... жасау және
т.с.с. жолымен жүзеге асырылады. Қазақстанда мұндай функцияларды ... ... ... ... банктің құрамындағы Бағалы қағаздар
жөніндегі департамент болып табылдады. Ол эмитенттер ... ... ... ... ... проспектілерін және бағалы
қағаздар шығару туралы шешімдер тіркейді., эмиссиялар бойынша ... мен ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының кәсіби ... ... бұл ... ... ... дағдарысының және экономиканың
нақты секторларындағы өндірістің құлдырауынан туындаған сыртқы және ... ... ... ... нарығына тигізетін жайсыз ... ол даму ... ... ... ... ... ... қадамдар соңғы кездері айтарлықтай белсенді бола ... ... ... экономиканы сақтандыру, қазір жұмыс ... ... ... ... ... ... құру үшін ... жасау, халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту жөніндегі ... ғана ... ... нарығының өтімділігінің төмендегі
проблемасын толық шешуіне мүмкіндік береді.
Қор биржасы- АҚ ... ...... ... ... осы ... ұйымдастырушының сауда жүйесін пайдалана отырып, ... ... ... ... ... ... және ... жағынан қамтамасыз
етуді жүзеге асыратын заңи тұлға және АҚ нысанындағы ... өзі ... емес ... ... ... ... ... және қолдау
2 Қор биржасының тізіміне бағалы қағаздарды енгізуге жорамалданып отырған
немесе енгізілген эмитенттерге, сондай- ақ қор ... ... ... ... ... мен ... қаржы құралдарына талап
қою
3Қор биржасында айналысқа жіберілген бағалы қағаздар мен өзге де ... ... ... ... ... жүйесіне кіруге өз мүшелеріне
мүмкіндік беру, оч қаржы ... ... ... ... ... және өткізу, қаржы құалдарымен мәмілелер бойынша есеп айырысуды
ұйымдастыру және жүзеге асыру
4 Өз ... ... ... ... және өзге де ... ... қағаздар нарығы және өзге де қаржы құралдары мәселелері бойынша
талдамалық зерттеулер жүргізу
6 Банк заңнамасында белгіленген ... банк ... ... ... ... және қор ... ішкі құжаттарына көзделген өзге
де функцияларды жүзеге асырады.
Биржаның негіз қалаушы қағадасы бағалы қағаздар нарығының ... ету ... ... Қор ... ... ... нарығының
субъектісіне келтірілген залалдардың ... ... және оған ... ... ... ... ... немесе коммерциялық құпияны
жария еткен жағдайда заңнамаға сәйкес ... ... ... рыногының толыққанды қызмет істеуін ... ... да орын ... керек. Бүкіл экономикадағы сияқты, қор
рыноғында да, сырт ... ол ... бір ... оңай ... баюы,
көп олжа табуы көзделмеуі тиіс. Қор рыногы атқаратын нақтылы қызметті көре
білген жөн:
Біріншіден, ... ... ... ... ... қағаздарға деген қосымша мүддесін күшейтеді, сөйтіп қоғамның ақша
қаржыларын өндіріс мүддесі үшін шоғырландыруға көмектеседі. ... яғни тез ... ... ... ... жаңа ... ... кәсіпорындарға жұмсауға итермелейді. Ал ... ... ... тежеледі. Екіншіден, алыпсатарлық бағалы қағаздардың
өтемділігін сақтап, ұлғайтады, сөйтіп бұл инвесторларды қызықтырады.
Үшіншіден, алыпсатарлық бағалы қағаздар курсының ... ... ... ... ... болады. Өйткені алыпсатарлықтар рыноктың
тенденцияларына қарама-қарсы әрекет етеді., инвесторлар сатқан кезде сатып
алып, ал олар ... ... ... ... ... операция, әсіресе
бағалы қағаздар курсының ауытқулары кезінде ерекше сипат алады.
Алайда ... ... ... ... ... аздығын, сөйтіп
алыпсатарлықтың ауқымы онша ... ... ... ... ... ... ... орнын білу керек, ол үшін
оны әдейі комитеттер мен биржалар құру ... ... ... ... тиіс.
Айта кететін жәйт, қазіргі кезде Қазақстанда екі қор биржасы, яғни
Қазақстан банкаралық валюта- қор биржасы және ... қор ... ... Екі ... да сату ... ... төмен жағдайда. Биржадан басқа
бағалы қағаздар нарығына белсене араласатын басқа ұйымдар да ... ... ... ... ... – Кәсіби мамандардың қауымдастығы.
Ондай ұйымдар ... ... ... жетіспеу жағдайлары кезінде
құрылып, кейбір ассоциация мүшелерінің кезірінен бағалы қағаздар нарығына
қатысушыларға нұқсан келтіргенін ... ... ... ... ... ... ... қызмет істеуіне бағытталған
іс- әрекеттерді көп жағдайларда осы тұрғыдағы мемлекет мүддесімен ... ... ... ... ... ... қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық
экономикаға көшуі елімізде оған ... ... ... ... ... ... құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын-
соңды болған емес. Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында ... ... ... ... қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым тиімді
пайдаланудың, ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ... ... ... болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай –ақ ... ... де іс ... етеді. Қаржы рыногы экономиканың түрлі
шаруашылық ... ... ... ... қайта бөлуді барлық әр
түрлі нысанда реттейтін нарықтық қатынастардың ... ... ... ... (ортақ) ұғым болып табылады.
Қаржы рыногының жандануы корпоративтік бағалы қағаздарды- ... ... ... ... мен облигацияларын шығару және
олардың айналысын жандандыру кезінде мүмкін. ... ... ... ... ... бұл ... жақсы дамымады, бұл жалпы экономикалық
әлеуметті тежейді.
Қазіргі кезде Республикада бағалы ... ... ... ... даму ... ... іс- ... жүргізілуде. Бюджеттің кемшілігін
толықтыру мақсатында мемлекет бұрынғыдай ақша белгілерін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қысқа мерзімді
вексельді шығаруда. Алайда, бағалы қағаздар нарығының дамуы жолында шешуін
талап ететін ... және ... ... мәселелер көп.
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығының ерекшелігі- ... ... ... ... ... ... ... өзгертуге
және инвесторлар мен өз мемлекетіміздің әрбір азаматын қатыстыру.. Қазіргі
кезде Қазақстан Республикасы қаржы нарығының дамыған инфрақұрылымы бар, ... ... ... ... қор ... (KASE), Банкаралық есеп
айырысудың Қазақстан ... ... ... қағаздардың орталық
депозитарийін, Банкнот фабрикасын, Теңге сарайы мен ... ... ... ... ... ... ... қаржы рыногында орныға бастаған қатынастарды реттеудің және
қадағалау тиімділігін арттырудың біртұтас жүйесін ұйымдастыру қажеттігіне
байланысты ... ... ... ... ... рыногын мемлекеттік реттеудің бірыңғай ... ... ... ... (2002 ... 17 ... № 872 ) ... Осы
жарлыққа сәйкес Еңбек және халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жөніндегі комитетінің
функциялары мен өкілдері Ұлттық банкке берілді.
Аннотация
Менің курстық ... ... « ... ... ... ... ... биржасы». Курстық жұмыста мынадай бөлімдер қарастырылады Қаржы
нарығының мәні және оның ... ... ... нарығы- қаржы нарығының
құрамдас бөлігі және Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының қызмет ету
механизмі және оны жетілдіру ... ... ... ... саны – 15 .
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. А. ... ... ... ... ... Б.А. ... ... қағаздар нарығы» Алматы 1999 ж
3. Б. Мәдешов « ... ... ... ... ... ... Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов «Нарықтық экономика негіздері»
5. Г.М. Осипова «Экономикалық теория негіздері» Алматы2002
6. Ғ.С. Сейітқасымов ... ... ... ... ... ... Серік Биханұлы «Ақша айналысы және несие» Алматы 2004
8. Мақыш Серік Биханұлы «Коммерциялық банктердің операцияларыә Алматы
2002 ... Ө.Қ. ... ... ... теория»
Ү.Байжомартов
Б.А. Жүнісов
Б.И. Комягин
10.С .Райымқұлұлы ... ... ... ... 2006 ... ... Қ.Қ. ... «Қаржы» Алматы 2005ж
С. Құлпыбаев
12.Статистикалық Баспасөз Бюллитень №1 Алматы 2004
13. ... ... ... №2 Алматы 2005
14. Қазақстан цифрларда Алматы 2005
15. Я. ... ... ... ... ... 1998

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы нарығы32 бет
Қаржы нарығының мәні мен механизмі31 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Бағалы қағаздар нарығы26 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет
Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылары22 бет
Биржа7 бет
Биржа ісін талдау18 бет
Биржа саудасын ұйымдастыру және оның даму бағыттары25 бет
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ҚЫЗМЕТ ЕТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ29 бет