Мамандық бағдар берудің психологиялық негіздері [ 60 бет ]

МАЗМҰНЫ

Кіріспе..................................................................................................................3

1 бөлім. Мамандық бағдар берудің психологиялық негіздері.
1.1.Орта буын оқушыларын мамандық таңдауға даярлаудың
психологиялық негіздері..............................................................................6
1.2.Мамандық бағдар беруде жеткіншектердің жас ерекшеліктерін ескеру.20

2 бөлім. Оқушылардың мамандыққа икемділігін анықтау
және қалыптастыру
2.1. Мамандық бағдар беру барысында оқушылардың жекелік
қасиеттерін зерттеу.....................................................................................32
2.2. Оқушылардың мамандыққа қызығушылығын диагностикалау............48

Қорытынды........................................................................................................61

Әдебиеттер тізімі..............................................................................................63
Кіріспе

Психологиялық қызметтің міндеттерінің бірі - оқушылардың әр түрлі мамандықтарға икемділігін анықтау негізінде олардың болашақта тиімді қызмет атқару саласын таңдап алуға көмек көрсету. Бұл проблеманы жан-жақты зерттеу 19 ғасырда басталып көптеген ғалым психологтар оның әр түрлі аспектілерін зерттеді. 20 ғасырдың басында В.Вундт, Мюнстерберг, Бине т.б. ғалымдар ұйымдастырған зертханалар зерттелінушілердің психофизиологиялық ерекшеліктерін бағалау арқылы олардың мамандыққа жарамдылығын анықтаған. Бұрынғы кеңес мектептерінде мамандыққа баулу мәселелеріне үлкен көңіл бөліп, көптеген ғалымдар осы проблеманы зерттеуге үлкен үлес қосқан. Ю.В.Болыпакова, П.П.Блонский, Н.К.Крупская, В.И.Лебедев, Г.Н.Стычинчкий, В.А.Сухомлинский, Ю.П.Сокльников, А.П.Сейтешов, Г.А.Уманов, Л.К.Керимов, Т.Х.Хамракулов. Олар өз зерттеулерінде мамандыққа баулу жұмысының құрылымын, мазмұнын және пайдаланылатын әдіс-тәсілдерді анықтап, мектеп қабырғасында балалармен жүргізілетін мамандыққа икемділігін анықтау жұмыстарының бағдарламасын жасады.
Қазіргі кезде жеке тұлғаның психофизиологиялық ерекшеліктерін толық және жан-жақты талдап шығуға мүмкіндік бар. Сондықтан мектеп тәжірибесінде мамандыққа баулу және мамандыққа икемділігін анықтап беру жұмысын мектеп психологі жүргізуі керек. Мектептерде психологиялық қызмет ұйымдастырылуына байланысты барлық оқушылардың жеке-даралық ерекшеліктерін, әр баланың қызығушылықтары мен интеллектуалдық қызметке икемділігін, таным процестері мен жекелік қасиеттерін сандық және сапалық жағынан толық бағалап шығуға, баланың психологиялық портретінің ерекшеліктерін жүйелі түрде зерттеуге мүмкіншілік бар. Психологиялық қызмет жоспары бойынша жүйелі түрде жүргізілген зерттеулер нәтижелерін мамандықты саналы таңдап алуға, мамандыққа психологиялық қызмет жоспары бойынша жүйелі түрде жүргізілген зерттеулер нәтижелерін мамандықты саналы таңдап алуға, мамандыққа баулу жұмысы арқылы әр оқушыға тиімді көмек көрсетуге мүмкіншіліктер бар.
Мектеп психологі оқушылардың мамандықтар саласына икемділігін зерттеумен қатар, оларды қазіргі кезде кең тараған мамандықтармен таныстырып, оларды орындау үшін жаңа техниканы және технологияны меңгерудің қажеттілігін, осы проблеманы шешу жолдарын анықтауға ықпал жасайтын іс-шараларды ұйымдастыруы керек. Оқушыларды мамандыққа баулу мәселесі өте актуалды болып отырғанына байланысты біз дипломдық зерттеу тақырыбын «Жеткіншектерге мамандық бағдар берудің теориялық және әдістемелік негіздері» деп анықтадық.
Зерттеу объектісі - мектеп психологиялық қызметі.
Зерттеу пәні - мектеп психологінің оқушыларға мамандық бағдар беру жұмысы.
Зерттеу мақсаты - мектеп психологі жұмысында оқушылардың жеке даралық психологиялық ерекшеліктерін зерттеу арқылы орта буын оқушыларының мамандықты саналы таңдауына негіз құру.
Зерттеу міндеттері:
- білім беру жүйесіндегі психологиялық қызмет арқылы мамандық бағдар беру проблемасы бойынша ғылыми-әдістемелік еңбектеді талдау және мектеп психологінің оқушылардың мамандық қызығушылығын зерттеу әдістемелерін жинақтау;
- мектеп оқушыларының жекелік психикалық қасиеттерін зерттеу әдістемелерінің ішінен мамандық бағдар беруге пайдаланылатындарын іріктеп алып, оларды жүйге келтіру;
- жеткіншектердің мамандықа қызығушылығын диагностикалау және зерттеу нәтижелерін талдау арқылы балаларға мамандық таңдауға көмек көрсету жолдарын анықтау.
Талдау, оқушылардың жеке даралық психикалық қасиеттерін бағалау үшін темпераментті анықтауға Айзенк, Стреляу тестері, мамандыққа икемділігін анықтауға Климовтың жасаған тесті, балалардың ұйымдастырушылық және коммуникативтік қасиеттерін зерттеу тестері көмегімен оқушыларды зерттеу және нәтижесін талдау.
Зерттеу базасы Алматы қаласындағы № 87 орта мектеп.
Дипломдық жұмысты орындау екі кезеңде жүрді.
Бірінші кезеңде мамандық бағдар берудің психологиялық негіздерін зерттеу, бұл жұмыстың мазмұны және әдіс — тәсілдерімен танысу, ғылыми әдістемелік әдебиеттерді талдау, дипломдық зерттеу тақырыбын, зертеу жұмысының ғылыми аппаратын анықтау жұмыстары жүргізілді.
Екінші кезеңде мектеп оқушыларының жекелік психологиялық ерекшеліктерін зерттеу және нәтижелерін талдау арқылы олардың мамандыққа қызығушылығын, қабілеттерінің ерекшеліктері анықталып, баланың қай салада қызмет атқаруға икем екендігі туралы болжам жасалды.
Диплом жұмысы кіріспе, екі бөлім, қорытынды және әдебиеттер тізімінен тұрады.
Әдебиеттер тізімі.

1. Абрамова Г.С. Практическая психология. М., 2001.
2. Алдамұратов Ә. Жалпы психология. Алматы, 1996.
3. Анциферова Л.Н. Психология формирования и развития личности. М.,
1981.
4. Бектенгалиева С.Х., Дцгарова Н.Қ. Балабақшада психологиялық қызмет жұмысын ұйымдастыру. Алматы, 2003.
5. Битянова М.Р. Практическая психология. М., 1997.
6. Бап-Баба С. Жантану негіздері. Алматы, 1998.
7. Бабасов Е.М. Конфликтология. Минск, 2000.
8. Бэрон Р., Ричардсон Д. Агрессия. С-Пб,. 1998.
9. Бютнер К. Жизнь с агрессивными детьми. М., 1991. Ю.Бернштейн К.А. Очерки по физиологии движений и физиологии активности. М., 1966.
11. Валлон А. Психологическое развитие ребенка. М., 1967.
12. Возрастная и педагогическая психология. Под ред. М.В.Гомезо и др. М., 1984.
13. Выготоский Л.С. Собрание сочинений в 6 томах. М., 1982.
14. Валиева М. Білім беру технологиясы және оларды оқу-тәрбие үрдісіне енгізу. Алматы, 2002.
15. Грановская Р.М. Элементы практической психологии. М., 1997.
16. Диагностика готовности детей к обучению в школе - анализ поведения. М., 1993.
17. Дьяченко О.М. Об основных направлениях развития воображения у
детей. Ж. «Вопросы психологии», 1988, № 16.
18.Добсон Дж. Непослушный ребенок. Под ред.Н.Коршуновой. М., 1992.
19. Донченко Е.А., Титаренко Т.М. Личность: конфликт, гармония. Киев,
1989.
20. Дружинин В.В. и др. Введение в теорию конфликта. М., 1989.
21. Драгунова Т.В. Проблема конфликта в подростковом возрасте. Ж.
«Вопросы психологии», 1972, № 2.
22. Дубровина И.В. Настольная книга школьного психолога. М, 1996.
23. Жарықбаев Қ. Жалпы психология. Алматы, 2004.
24. Жарықбаев Қ. Психология. Алматы, 1970.
25. Золотнякова А.С. Проблемы психологии общения (социальный и
личностные типы общения, их профессиональные, познавательные и генетические аспекуты). Ростов-на-Дону, 1976.
26. Зейгарник Б.В. Патопсихология. М., 2000.
27. Квимен В. Прикладная психология. С-Пб., 2001.
28. Кле М. Психология подростка: Психосексуальное развитие. М., 1991.
29. Козлов Н.И. Как относиться к себе и людям, или Практическая
психология на каждый день. М., 1998.
30. Кон И.С. Психология ранней юности. Книга для учителя. М., 1989.
31. Кристофер Э., Смит Л. Тренинг лидерства. Питер, 2001.
32. Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики. МГУ, 1981.
33. Матейчик 3. Родители и дети. Книга для учителя. М., 1992.
34. Морозов А.В. Деловая психология. С-Пб., 2000.
35. Мектеп оқушыларының психологиялық ерекшеліктерін анықтауға
арналған психодиагностикалық қызмет. Құрастырған Л.К.Көмекбаева. Алматы, 2004.
36. Нұрмұхамбетова Т.Р., Рсмаханбетова Ш.Е. Тәжірибелік психология.
Шымкент, 2004.
37. Немчин Т.А. Состояния нервно-психологического напряжения. Л., 1983.
38. Немов Р.С. Психология. В 3 т. т.З. М., Г996.
39. Особенности обучения и психического развития школьников 13-17 лет.
Под ред. И.В.Дубровиной, Б.С.Кругловой. М., 1998.
40. Овчарова Р.В. Семейная академия: Вопросы и ответы. М., 1996.
41. Осипова А.А. Введение в практическую психокоррекцию. М., 2000.
42. Петровский А.В., Ярошевский М.Г. Психологический словарь. М, 1990.
43. Популярная психология для родителей. Под ред. А.С.Спиваковской. С-Пб., 1997.
44. Платонов К.К. Психологический практикум. М., 1980.
45. Поддьяков Н.К. К вопросу о развитии мышления. М., 1981.
46. Петровский А.В. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы.
Алматы, 1987.
47. Петровский А.В. Способности и труд. М., 1996.
48. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога. М., 1996.
49. Рыбалко Е.Ф. Возрастная и дифференциальная психология. М., 1990.
50. Римский С, Римская Р. Практическая психология. М., 1999.
51. Столяренко Л.Д. Основы психологии. Ростов-на-Дону, 2002.
52. Семья в психологической консультации. Под ред. А.А.Бодалева,
В.В.Столина. М., 1999.
53. Субботский Е.В. Ребенок открывает мир. М., 1991.
54. Снайдер Д. Практическая психология для подростков. М., 1999.
55. Тәжібаев Т. Жалпы психология. Алматы, 1993.
56. Теплов Б.М. Проблемы индивидуальных различий. М„, 1961.
57. Учителям и родителям о психологии подростка. Под ред. Г.Г.Аракелова. М., 1990.
58. Херсонский Б.Г., Дворяк С.В. Психология и психопрофилактика
семейных конфликтов. Киев, 1991.
59. Хоменстаускас Г.Т. Семья глазами ребенка. М., 1989.
60. Цукерман Г.А., Мастеров Б.М. Психология саморазвития. М., 1995.
61. Щербаков А.И. Проблемы возрастной психологии. М., 1987.
62. Шеврандин Н.И. Социальная психология в образовании. М., 1995.
63. Чернявская А.П. Психологическое консультирование. М., 2004.


Дисциплина: Психология
Тип работы: Дипломдық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы

Урезанное содержание работы для ознакомления
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.............................................3
1 бөлім. Мамандық бағдар берудің психологиялық негіздері.
1.1.Орта буын оқушыларын мамандық таңдауға даярлаудың
психологиялық
негіздері...................................................................
...........6
1.2.Мамандық бағдар беруде жеткіншектердің жас ерекшеліктерін ескеру.20
2 ... ... ... ... ... қалыптастыру
2.1. Мамандық бағдар беру барысында оқушылардың жекелік
қасиеттерін
зерттеу.....................................................................
................32
2.2. Оқушылардың мамандыққа қызығушылығын диагностикалау............48
Қорытынды...................................................................
.....................................61
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
........................63
Кіріспе
Психологиялық қызметтің міндеттерінің бірі - ... әр ... ... ... негізінде олардың болашақта тиімді қызмет
атқару саласын ... ... ... көрсету. Бұл проблеманы жан-жақты зерттеу
19 ғасырда басталып көптеген ... ... оның әр ... аспектілерін
зерттеді. 20 ғасырдың басында В.Вундт, ... Бине т.б. ... ... ... ... бағалау арқылы олардың мамандыққа ... ... ... ... ... ... мәселелеріне үлкен көңіл
бөліп, көптеген ғалымдар осы ... ... ... үлес ... П.П.Блонский, Н.К.Крупская, В.И.Лебедев, Г.Н.Стычинчкий,
В.А.Сухомлинский, Ю.П.Сокльников, А.П.Сейтешов, Г.А.Уманов, ... Олар өз ... ... ... жұмысының
құрылымын, мазмұнын және ... ... ... ... ... жүргізілетін мамандыққа икемділігін анықтау
жұмыстарының бағдарламасын жасады.
Қазіргі кезде жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бар. Сондықтан мектеп тәжірибесінде
мамандыққа ... және ... ... ... беру ... ... жүргізуі керек. Мектептерде психологиялық қызмет ұйымдастырылуына
байланысты барлық ... ... ... әр баланың
қызығушылықтары мен интеллектуалдық қызметке икемділігін, ... ... ... ... ... және ... жағынан толық бағалап шығуға,
баланың психологиялық портретінің ерекшеліктерін жүйелі түрде зерттеуге
мүмкіншілік бар. ... ... ... ... ... ... зерттеулер нәтижелерін мамандықты саналы таңдап ... ... ... ... ... ... түрде жүргізілген
зерттеулер нәтижелерін мамандықты саналы таңдап алуға, мамандыққа ... ... әр ... тиімді көмек көрсетуге мүмкіншіліктер бар.
Мектеп психологі оқушылардың ... ... ... ... оларды қазіргі кезде кең ... ... ... орындау үшін жаңа техниканы және технологияны меңгерудің
қажеттілігін, осы проблеманы шешу жолдарын анықтауға ықпал жасайтын ... ... ... ... ... баулу мәселесі өте
актуалды болып отырғанына байланысты біз дипломдық зерттеу ... ... ... берудің теориялық және әдістемелік
негіздері» деп анықтадық.
Зерттеу объектісі - мектеп ... ... пәні - ... ... ... ... бағдар беру
жұмысы.
Зерттеу мақсаты - мектеп психологі жұмысында оқушылардың жеке даралық
психологиялық ... ... ... орта буын ... ... ... негіз құру.
Зерттеу міндеттері:
- білім беру жүйесіндегі психологиялық қызмет арқылы мамандық бағдар
беру проблемасы ... ... ... ... және мектеп
психологінің оқушылардың мамандық қызығушылығын ... ... ... ... ... ... қасиеттерін зерттеу
әдістемелерінің ішінен мамандық бағдар беруге пайдаланылатындарын іріктеп
алып, оларды жүйге ... ... ... ... ... және зерттеу
нәтижелерін талдау арқылы ... ... ... көмек көрсету
жолдарын анықтау.
Талдау, оқушылардың жеке даралық психикалық қасиеттерін бағалау үшін
темпераментті анықтауға ... ... ... ... ... ... ... тесті, балалардың ұйымдастырушылық ... ... ... ... көмегімен оқушыларды зерттеу
және нәтижесін талдау.
Зерттеу базасы Алматы ... № 87 орта ... ... ... екі ... ... ... мамандық бағдар берудің психологиялық негіздерін
зерттеу, бұл жұмыстың ... және әдіс — ... ... ... ... ... дипломдық зерттеу тақырыбын, ... ... ... анықтау жұмыстары жүргізілді.
Екінші кезеңде мектеп оқушыларының жекелік психологиялық ерекшеліктерін
зерттеу және нәтижелерін талдау ... ... ... ... ... ... ... қай салада қызмет атқаруға
икем екендігі туралы болжам жасалды.
Диплом ... ... екі ... ... және әдебиеттер тізімінен
тұрады.
1 бөлім. Мамандық бағдар берудің психологиялық негіздері
1.1. Оқушыларды мамандықты таңдауға даярлаудың
психологиялық негіздері
Мамандық - рrоfessio - деген ... ... ... ... ... ... ... Мамандық бағдар беру - әр адамның жекелік
қасиеттеріне, қызығушылығына, қабілетіне, ... ... ... ... ... ... ... дұрыс таңдаудың өр адамның өз өмірінде табысты болуына ... ... ... ... ... ашуға негіз болатындығын көптеген
ғалымдар өз еңбектерінде дәлелдеп ... ... ... ... ... А.Кершенштейнер, Г.Мюнстерберг, ... ... т.б. ... ... ... ... Осы идеяларға сүйене отырып барлық ізгіниетті
мемлекеттер өз ұрпақтарын тәрбиелеу барысында оларға ... ... ... беру ... өз ... ... дәстүрлерге сүйене отырып
ғылыми негізде шешу жолдарын іздестіруде.
Жалпы білім беру мектептерінің тұжырымдамасында ... ... ... іс-әрекет түріне баулу және әр баланың ... ... мен ... анықтауға мүмкіндік беру қажет
екені анықталған. Бұл мәселені шешу әр ... әр ... ... ... ... ... ұйымдастырылған мектептерде
балалардың жекелік психикалық қасиеттерін анықтаумен шектелуде. Ал шын
мәнінде бұл ... ... және ... ... ... алдын-ала кәсіби диагностикалаудан өткізу проблемасын
зерттеу үшін көптеген арнайы және ... ... ... Оның ішінде Айзенк пен Стреляудың темпераментті ... ... ... интеллектуалдық қабілеттілікті анықтау шкаласы,
Айзенктің интеллекті зерттеу ... ... ... ... ... ... ... мазасыздану деңгейін анықтау
тесті, коммикациялық және ұйымдастырушылық қабілетті ... ... ... ... ... ... Олардың нәтижесін кәсіби бағдарлауда
қолдану ережелерін Айзенк, Лемтес т.б. ... ... ... жеке ... психофизиологиялық қасиеттерін жан-
жақты зерттеп келесі компоненттер бойынша мағлұмат алудан тұрады:
- ... ... ... ... жүйке қызметінің жеке-даралық ерекшеліктерін анықтау;
- қызығушылығы, бейімділігі, қабілеті, кәсіби ниеттері ... ... ... ... ... ... және дағдалары.
Кәсіби бағдарлауды жүргізуге негіз болатын идеялар жастарға білім беру
тұжырымдамасында анықталады. Біздің ... ... ... ... әр ... мамандықты дұрыс таңдауға қажетті қабілеттері
мен қызығушылығын анықтауды ұйымдастыру. Әдіснамалық сипатта бұл ... ... және ... бағдарлау жұмысын жүргізудің даралық
ұстанымы жатады. Бұл ... ... ... ... және кәсіби
жоспарларына байланысты топтау арқылы, сыныптастыру ... ... ... ... беру программасы анықталады.
Кәсіби бағдарлау жұмысын негізгі екі кезеңге бөліп қарастыруға болады.
Біріші кезең - әлеуметтік-кәсіби бағдарлау. Бұл кезеңде балаларға ... ... ... ... ... ... ... мамандық шеберлік
және сондай жалпы мағлұматтар беріледі. Бұл кезеңнің міндеттері:
- мамандақ туралы жалпы ұғымды меңгерту, ... ... ... ... баланың мағлұматтылығын қалыптастыру;
- шебер адамдардың құрметке бөленетінін, олар материалдық және ... өз ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму тенденциясына байланысты
ңандай мамандықтардың болашағы мол деп болжамдауға болатындығын көрсету;
Туыстарының, таныстарының, ... ... ... ... ... шығармашылық сипатымен таныстыру;
- еңбек романтикасы туралы мағлұмат беру;
- еңбектің материалдық және рухани байлықтың көзі ... ... ... ... әрекеттің өзі құндылық екенін айқындап, әрбір
жеке адамның мамандықты дұрыс таңдап өмірдегі өз ... ... ... ғана оның ... одан әрі ... ... ... жоғары
мансаптық орынға ие болуына мүмкіндік туады. ... ... ... оны ... және ... ... жол ... бағдар беру жұмысын ұйымдастыруда құндылықтардың қалыптасуына
үлкен әсерін тигізетін нәрсе — мотивтер екенін ескеру ... ... ... алты ... ... ... ... мотивировка;
- мамандықтың романтикасы;
- танымдық сипатындағы мотивтер;
- қоғамдық мәні бар мамандық таңдау мотиві;
- беделге, үлгіге сүйену;
- ... ... ... ... бойынша төрт топқа бөлеміз: а) нақты ... ... ... дәлелге негізделген мотивтер; б) нақты
емес, жеткіліксіз ... ... в) ... ... г) ... ... жоқ мотивациялар.
Өзінің қажеттілігін қанағаттандыруға ұмтыла отырып, адам өз алдына
нақты бір мақсат қояды, бірақ бұл ... өз ... ... ол адамның
бағыттылығымен тығыз байланысты жүреді де оның ... ... ... ... ... ... ... асыру нақты бір мәселелерді шешусіз,
сәйкесінеше жұмысты ... ... ... Сондықтан әрбір жағдайда адам
объект, құбылыс немесе іс-әрекет түрлерін таңдайды. ... ... ... ... ... таңдау мотивтерін анықтауға арналған көптеген әдістемелер бар.
Оларды қолданып зерттеу жүргізу нәтижесінде ... ... ... мотивациялық сферасы өте нашар көрініс беретіндігі анықталған. Бұл
жағдай мектеп ... ... ... болашақ өмір жолын
анықтауға өздері үлес қосуға ... ... ... ... ... басқа психикалық қасиеттері де ... ... ... Осы ... ... көрсетуге болады: қажеттіліктер -
қызығушылықтар - объективті құндылықтар — мотивтер - ...... ... деп ... ... ... анықтайтын қасиетті айтады. Темпераменттің табиғатын И.П.Павлов
зерттеген. Оның ілімі бойынша жүйке ... ... ... - қозу мен
тежелудің жүру күші, олардың алмасуы, динамикасы. Темперамент ... ... ... ... болмайды, олардың үйлесімділігіне тәуелді. Бұл
үйлесімділікті И.П.Павлов жүйке ... ... деп ... ... И.Кантттын сыныптастыруы бойынша темперамент төрт типке ... ... ... ... ... ... қазіргі
кездегі психологияда ең кең қолданылыатын сыныптастыру ... ... ... ... ... ... деп ... - холерик. Бұл темперамент өкілдерінің жүйке процестері күшті жүреді,
барлық іс-әрекеттерге белсенді кіріседі де шалағай орындап тастайды, ... ... қозу ... ... және ... ... олар көп
жерде ұшқалақтық көрсетеді, жаңалықты қуанышпен қолдайды, тәуекелге барғыш,
ұрысқақ, кек сақтамайды, ... ... - ... ... ... ... ... жүреді, қозу мен
тежелу процестері тепе тең, жеңіл алмасады, ... ... ... ... ... ... ынтамен бастайды, бірақ қазағушылығы тез
басылады, барлық жұмысты ... және ... деп ... ... - ... Флегматиктердің жүйке процестері күшті жүреді, байсалды,
барлық нәрсені ойланып, асықпай сапалы орындайды, сыйысымды, тіл ... ... жай ... - ... ... ... процестері баяу жүреді,
салмақты, қозу және тежелі ... жай ... ... жерде
іскерлік, ашық-жарқындық көрсетеді, жаңалықтан қорқады, сасқалақ, кейде
ұстамалы.
Темперамент ерекшеліктерін диагностикалауға Айзенк, Стреляу ... ... Осы ... ... ... тек ... ... қана қоймастан, сонымен ... ... ... ... жақын екені анықталып, невротизмнің байқалатындығы
да диагнотикаланады.
Адамның темпераменті таза бір ... ... ... ... ... бірнеше түрінің қосындысы болып келеді. Сондықтан темпераментті
зерттеу нәтижесінде доминанта көрсеткіші темпераменттің қай ... ... ... ... ... ... де ... үлкен көңіл
аударған дұрыс болады. ... ... ... ... балаларға
олардың жүйке процестерінің күшті және әлсіз, теріс көрсеткіштерін анықтап
беріп, өзін-өзі ... ... ... ... әсерін төмендету
қажет екені түсіндіріледі.
Сондай-ақ жеке адамның ... ... ... ... ... ... келесі төрт ... ... және ... ... деген қатынасы, сыйласуы, сыйысымдылығы;
- еңбекке деген қатынасы, еңбеккерлігі, шыдамдылығы, табыскерлігі;
- заттарға деген қатынасы, мұқияттылығы, үнемділігі, пысықтығы немесе
салақтығы, ... ... ... ... ... деген көзқарасы, өзін-өзі жақсы көруі, ... атақ ... ... ... ... ... ... емес. Мінездің
жеке көрсеткіштері бір-бірімен тығыз байланыста болып бір тұтастық құрады.
Мінездің барлық көрсеткіштері және ... ... ... ... ... ... темпераментті өзгертуге болмайды, ал мінез-
құлық көріністері тәрбиеленеді, оны адам ... ... ... ... ... беру және ... ... барысында осы және тағы басқа
жекелік ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері көп мөлшерде қалыптасқан. Олардың көмегімен
барлық психикалық ңасиеттерді жан-жақты талдап шығуға мүмкіндіктер мол.
Мінез-құлық ерекшеліктерін анықтауға арналған ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтау тесті,
Шмишектің мінез ... ... ... бала агрессиясын
зерттеуге ... ... ... тағы сол сияқты бірнеше
әдістемелерді қолданып, әр адамның мінез ... ... және ... ... ... ... ... Бала агрессиясын зерттеушілер оған
әр түрлі анықтамалар береді. Бала агрессиясын зерттеушілер оған әр ... ... ... ол ... ... орта ... өзін
қорғауға арналған түқым қуалаушылыққа негізделген ... деп ... ... ... ... роль ... ... әрекет
(Моррисон) деп түсіндіреді. Агрессияны фрустрация мен ... да бар ... Дуб, ... ... жеке ... ... қатынаста
деструктивтік әрекетке жақындығын белгілейді. Деструктивтік ... ... ... ... ... ... жасап, қиындықты жеңуге
деген белсенділігі. Сондықтан агрессияның оң және ... ... ... ... ... ... ... адам өз өмірін, немесе басқа адамдардың
өмірін сақтауға, табыс көзіне төнген қауіпті жоюға бағытталған ... ... ... ... ... ақтауға болмайтын агрессия байқалуы
мүмкін.
Жеткіншек жас кезеңінде ... ... ... ... ... ... орын алуы мүмкін. Бұл құбылыстың түрлерін, себебін,
және мөлшерін анықтауға болады. Психолог осы мәселені зерттеп, агрессиясы
нормадан тыс ... ... ... ... ... керек.
А.Басс және А.Дарки агрессияны сипаттағанда оны негізгі екі топқа
бөледі. Біріншісі-мотивациялық ... осы ... ... ... Психолог ең алдымен агрессияның осы түрін анықтап алуға тиіс.
Екіншісі — инструменталдық агрессия, немесе өзін ... ... ... ... әрекеттері. Бұл қасиеттің көрініс беруі сегіз ... ... ... кәсіби бағдар беру барысында анықтау арқылы мінезді
тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... беру ... балалардың іс-әрекет түрлеріне
қабілеттілігін анықтаудың орны ерекше. осы ... ... ... ... ... керек. Бейімділік деген адамның тіршілік
объектісіне ықыласымен, жасампаздықпен, шығармашылықпен ... және ... ... ... ... оқушының тапсырмаға деген бейімділігі
болса, оны орындауға бала уақытын үнемдемейді және өз ... ... ... ... Осы әрекет барысында бала ... ... ... бар екенінің кепілі.
Қабілеттіліктің негізгі көрсеткіші ретінде жаңа ... және ... және ... меңгеруі, ептілігін жетілдіруге ынтасы, ... ... ... ... ... кәсіби бағдарланудың нәтижесі
ретінде біз тек мектеп бағдарламасын меңгеруі емес, сонымен ... ... ... ... ... ... Қабілет дегеніміз
адамның білімді, іскерлікті, дағдыны тез және сапалы меңгеруі, іс-әрекетте
табысты ... ... ... ... ... және ... ... қатынасында адамның қабілеті,
қандай да бір мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты жүреді. Мысалы, қоршаған
ортасының әсері адам ... ... оның ... ... қарым-қатынас мәдениетіне үлкендердің қандай үлгілері
негіз болды - бұлардың бәрі ... өз ... ... сол адамның
барлық адамдық қасиеттерді меңгеріп, өзінің қабілеттерін ... ... ... да бір мамандыққа қабілетін дамытатын қолайлы жағдайлар
туындаған кезде жоғарыда аталған шарттар мен ... ... ... Соның нәтижесінде адамның қабілетінің нышаны ашыла
бастайды. Адамның мамандықта ... ... ... оның ... ... ... ... керек. Сонымен қатар
қабілеттен басқа жеке даралық ерекшеліктерге мінез-құлық ... өте ... ... қасиеттер консервативтік, кертартпа әсері бар, тұрақты қасиеттер.
Қабілет ерекшеліктерін жан-жақты зерттеген Б.М.Теплов оны жалпы және
арнайы қабілеттерге бөлген. ... ... ... өміріне қажетті барлық іс-
әрекет түрлерін тез меңгеруі және оларды сапалы орындауы. ... ... ... ... бір ... ... табысқа ие болуын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... болады.
Мамандыққа бағдарлау барысында осы қабілеттірдең ... ... ... қандай түрлерінде адам ерекше ... ... ... ... туады. Интеллектуалдық қабілетті зерттеуге
арналған әдістемелер өте көп. ... ... ... ... атап ... ... Тестері сегіз субтестен түрады. Әрқайсысы 50 тапсырмадан
құрылған. Олардың ішінен вербалдық, математикалық, ... ... ... деп әр түрін жеке дара қолданып, іс-әрекеттердің қай
түрінде адам өзінің қабілеттерін толық ашуға ... ... ... ... беру барысында балалардың психикалық ерекшеліктерін жан-
жақты диагностикалау арқылы олардың болашақта қай салада табыста болуға
мүмкіншіліктері ... ... ... ... ... ... ... болалармен кеңес жүргізіліп, олардың пәнедерге
қызығушылығы, мектептен тыс ... ... ... ... мамандықтары, мамандықтар туралы мағлұмат алу көздері тағы
көптеген мәселелер анықталады.
Адамдардың психофизиологиялық ерекшеліктеріне ... ... ... түрі 1908 жылы ... қаласында кәсіби кеңес беру бюросы
ашылған күннен басталды деп айтуға болады. Ал шын ... ... ... ... де орын алған. Бұл проблема адамзаттың қоғамдық ... ... ... ... оның ... ... ... тән даму
тарихы бар. Әрине кәсіби бағдарлау мамандықтардан ... ... ... ... ... даму барысында топ мүшелері орындайтын функцияларының
анықталуы мен ... ... ... ... ... ... ... тәлім-тәрбие беру, оны болашақ өмірге даярлау
көптеген жаңа проблемаларды тудырды. Адам өміріндегі барлық қажеттілікті
қаиағаттандыруға қажетті іс-әрекет ... ... деп ... ... ... тәрбиелеу жолдары да анықтала бастады.
Адамның кәсіби жарамдылығын бағалау элементтері ежелгі дәуірде
қалыптаса ... ... 3-ші ... орта ... ... ... түлектерінен хатшыларды дайындауға сынақ жүргізіледі. Сол заманның
білім көлемділігінің ... ... ... ... ... орталық ірі тұлғасы болады: ол кеңістікті өлшеуді, ... ... ... ... ... ... ... олардың
ішінен адамның денсаулығын нығайтуға қолданатындарын анықтауды т.б.
іскерліктерді ... ... ... ... абыз ... өнеріне тек қана нақты сынақтан өткен
адамдарды ғана оқытқан. Ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... шығуы шарт болған. Әңгімелесу барсында
талапкердің өмірбаяндық мағлұматтарды анық бере ... ... ... ... ... ... ... дасауға қабілеті
бағаланған. Сонан соң оның ... ... ... ... ... ... ... тексерген. Өзінің оқуға қабілеті жоқ, ұзақ мерзім
оқудың ауыр-жеңіл жерлеріне ... ... ... ... ... ... өлім ... қорқытып, сынаған.
Осы қатаң сынаудан және білімділігі бойынша таңдаудан ... ... өте ... ... ... ... Пифагор оқуын аяқтағаннан соң
Грецияға оралып, онда өз мектебін орнатты және оқуға қабылдау үшін ... ... ... әртүрлі байқауларды ұйымдастырып, талапкерлер
солардан өтуі ... ... ең ... ... ... ... көп көңіл бөлді. Қазіргі кезге ... ... ... ... ... ... ... кейбір психологтар
мен палгерлер өз қызметінде қолданады. ... ... ... ... ... ... ... аударды. Оларды адамның мінез-
құлқының ең айқын көрсеткіштері деп анықтады. Пифагор ата-аналардың берген
мағлұматтары мен ... ... да ... ... ... ... ... үкіметтік-төрелік қызмет және көптеген мамандықтар
болды. Осы мамандықтарға қазметшілерді іріктеп алу, оларды өз ... ... ... ... таңдаудың өз ерекшеліктеріне сәйкес
келетін түрлері қалыптаса бастады. Олардың ... ... ... өзін және отанын қорғауға қажетті іскерлік пен дағдыны меңгеруі,
басқаларға өте ... да ... ... ... ... ... ... жарыстар жүргізілді. Сол сияқты Ежелгі Спарта, Рим,
Афина ... да ... ... ... ... ... ... инициациялар түрлері, емтихандар мен ... ... ... ... тарады.
Спартада жауынгерлерді тәрбиелеу жүйесі ерекше дамыған болды. Бұл қала-
мемлекетте ер балалармен қатар әскери-дене тәрбиесінен ... ... ... Өйткені жауынгерлер соғысқа аттанып кеткен кезде әйелдер
көптеген құлдарды игеріп отыруға ... ... ... ... ... болды. Сондықтан адамның дене тәрбиесіне, ... қара күші мен ... ... ... көңіл бөлінді.
Римде тәлім-тәрбие жұмысында гладиаторлар даярлау ерекше мәртебеге ие
болды. Жақсы тәрбиеленген гладиаторлар ... мен ... ... ... ер ... айбаттылығын, шыдамдалағын, жауға деген
қатыгездігін тәрбиелеуге қосатын үлесі өте үлкен болып келді. Сонымен ... ... өнер ... ... көптеген жеңіл
кәсіптерді үйрететін мектептер ашыла бастады. Ежелге Римде сауаттылық кең
тараған. ... ... ... жарлықтар жазба түрде шығарылып,
балалардың сауатын ашатын әліппе ретінде осы ... ... ... ... оған мамандық білім бермеген ата-анаға балалары
қамқорлық көрсетуіне мемлекет тарапынан тиым салынған.
Афина басқа локонияларға қарағанда ... ... ... бағалап, оны дамытуға өте үлкен орын берген. Үндістанда ежелгі
дәуірден ... ... ... ... ... ... бояушы,
балташы, ағаш ұсталары, құмырашы, үй қызметкерлерінің ... ... ... ... сырнайшы, жылан арбаушы,
биші, садагерлер т.б. мамандықтар ... ... Өр ... өз ... ... үрім-бұтағына үйретіп шығарған.
Орта ғасырларда адамзаттың орындайтын іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... мамандықтардың
түрі, теңізшілер, кеншілер тағы басқа көптеген мамандықтар пайда ... ... ... ... ... ... ... мектептер және
жұмыс орнында үйрету кең тарайды. Сонымен қатар жоғары ... ... ... мен ... ... ... ... процеске айналып 19 ғасырдан бастап кәсіби
диагностика, кәсіпке жарамдылықты анықтау аяқ ала бастайды. Сонымен ... ... ... ... ... әлеуметтік кәсіби адаптация және кәсіби
тәрбиелеу ғылыми жағынан байыпталып зерттеліне бастады.
Бұл жұмыс әр адамның жекелік психикалық ... ... ... тіршілік түрлеріне икемдилігін анықтаумен ұштастыру ... ... ... ... жеке тұлғаның психикалық
ерекшеліктерін ғылыми тұрғыда ... ірге ... ... ... Осы ... ... мақсатымен Ф.Гальтон Лондонда 1888 жылы
халықаралық медициналық және денсаулық сақтау әдістерін қолдану ... ... ... ... тән қабілетімен қатар ... 17 ... ... ... ... мүмкіндіктер жасалды.
1908 жылдың қаңтар айында Бостон қаласында ... ... ... ... ... ... ... талапкерлердің өмірлік еңбек жолын
анықтауға көмек беретін әдістемелер қолданыла бастады. Бұл ... ... ... тұрғыда негізделген кәсіби бағдарлаудың бастамасы деп
айтуға болады. Көп ұзамай осыған ұқсаған бюролар Нью-Йоркте ... ... әр ... ... ... ... ... зерттеп, мектеп
оқушыларының қабілетін анықтау болды. Бұл бюроның негізін құрушылардың бірі
Ф.Парсонс табысты мамандық таңдаудың үш ... ... ... ... әр ... ... дұрыс бағалауы, өзінің іс-әрекет түрлеріне
бейімділігін, ... ... ... ... және
шектеуліктерін дұрыс бағалауы;
- әрбір таңдаған мамандық бойынша қызмет атқарғанда табысты жұмыс істеу
үшін ненің қажет екенін ... ... ... мен байланысты білімді өзін-өзі бағалаудың
нәтижесін үйлестіре алуы.
Осы және көптеген әлеуметтік психологиялық зерттеулердің ... жылы ... 17 ... ... ... мамандық таңдауға міндетті
түрде көмек көрсету туралы Заң қабылданды.
АҚШ-та мамандарды кәсіби жарамдылығы бойынша таңдаудан өткізуге ... ... ... университетінің психологиялық зертханасының директоры
Г.Мюнстерберг, психотехникалық зерттеулердің негізін ... ... ... ... ... ... өз ... көптеген
әдістемелер жасауға өз үлесін қосты.
Біріші дүниежүзілік соғыс барысында әскери техниканы ... ... ... ... алу ... ... ... Осы
қызметті жолға қою үшін көптеген арнайы зерттеулер жүргізілді. Германияда
1922 жылы ... ... және ... беру ... құру ... ... ... кеңес беру бюросының ұстанымдары бойынша ... ... ... ... ... ... таңдауға жоспарлы түрде даярлау;
- бюро жұмысын ... ... ... ... мектеп
бітірушілермен арнайы жұмыстарды келесі бағыттарда жүргізу:
- мамандықтар туралы мағлұматтар беру;
- мектеп ... ... ... ... үшін ... ... жұмысқа немесе кәсіби мектептерге ұсыныс хат толтыру.
Кәсіби бағдарлаудың ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы Кеңес жерінде құруға үлкен ... ... ... өз ... ... 1927 жылы ... кәсіби кеңес беру бюросы ашылды. Бұл жерде мамандыққа баулу
тәжірибесімен қатар ... ... ... ... 1928 ... "Педалогия негіздері" деп аталатын еңбегі жарық көрді.
Тәжірибелік психологиялық білімді ол кезде педалогия деп ... Осы ... ... ... ... ... зерттеу, және ағзаның
физиологиялық ерекшеліктерін анықтау әдістемелері ... ... ... елдерде бұл тәжірибе өте кең тарап, Еуропалық ғалымдар
К.Айзенк, Кеттел, ... ... т.б. ... ... адамдардың жекелік
қасиеттерін, интеллектуалдық іс-әрекеттерге икемділігін, жан мен тәннің бір-
біріне тәуелділігін т.б. ... ... ... ... анықтап,
оларды психологиялық кеңес беруде қолдану жолдарын зерттеді.
1984 жылы ... ... ... жүргізілген реформаның
материалдарында мектептерде ... ... ... зерттеулерді кеңінен қолдану қажеттілігі көрсетілген. Сонымен
қатар психологиялық кеңес беру орталықтарын ашу ... ... ... Осы ... ... ... ... мектерінде, Балтық жағалауындағы
мемлекеттерде мамандыққа баулу және кәсіби ... беоу ... ... ССРО ... академиясы жанынан мамандық бағдар беру ғылыми зерттеу
институты ашылып, онда осы ... ... ... ... кәсіби бағдар беру проблемалары педагогика ғылымдарының
докторылары, профессор А.П.Сейтешов, Г.А.Уманов, Л.К.Керимов, және олардың
шәкірттері жан-жақты ... ... ... ... ... ... беру -
психологиялық, педагогикалың және ... ... ... ... ... ... баулу және кәсіби бағдарлау баланың дүниеге
көзқарасының қалыптасуына негіз болады деп дәлелдеген. Бұл ... ... ... мен ... ... бір-бірімен үйлестіруге
бағытталған. Сонымен қатар халықтың тұрмыс шаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамдылық процесін
оңтайландыруға бағытталған.
1.2. Мамандық бағдар беруде жеткіншектердің жас ерекшеліктерін ескеру
Жеткіншек жас ... ... ... ... ... ... сапалар немесе жаңа құрылымдар қосылады. Бұл ... ... және ... ... жаңа сапа беріп, олардың бір-
бірімен бітісуі әлі аяқталмаған кез болғандықтан, көптеген екі жақтылық
орын алады. Сондықтан бала ... ... ... ... ... ... орындайтын әлеуметтік ролін, қарым-қатынас ерекшеліктерін
анықтау қажеттілігі туғанынан бала уайым шегіп, өз орнын іздейді.
Үлкендер баланы барлық уақытта түсіне бермейді. Қарым-қатынас ... ... ... ... ... тіл ... ... ету
орын алады да, мұндай көзқарас баланың қырсықтығын туғызып, нәтижесінде
үлкендер мен баланың арасында текетірестік орын алуы ... дене ... ... да үлкен үйлеспеушілік орын
алады. Мәселен, олардың аяқ-қолдары, ... тез ... да, ... ... ... ... кешеуілдейді. Дене мүшелерінің бір келкі
дамымауы салдарынан жеткіншекте ... ... ... деп ... ... ... Ол денесін тік ұстауға қиналып, көбінесе бүкшейіп,
немесе бір ... ... ... Жеткіншек жас кезеңінде балалардың
эндокриналық жүйесі де өзгеріске ... ... ... ... ... ... күшейтіп, жеткіншекті жыныстық өмірге
дайындайды. Ми ... ... ... ... ... ... жеткіншектер көп мәселелердің байыбына ... ... ... дейін тыңдап болмастан, морт ... ... ... ... жас ... ... кезеңң, «қиын жасң, «проблемалың т.б. көптеген
қосымша белгілерге бай. Оның ... осы жас ... ... ... ... Бұл жас ... бала ағзасы
дамының бір сатысынан екінші сатысына өтіп, ал әлеуметтік статусы бойынша
олар әлі ... ... ... ... ... ... құбылыс даму
дағдарысы деп аталады.
Жеткіншек жас кезеңіндегі мінездің кейбір ... ... ... ... акцентуация деп атайды. Акцентуацияның байқалу ерекшеліктерін
Леонгард жан-жақты зерттеп, оның ... ... ... ... осы
жас кезеңінде мазасыздану да бала өмірінде едәуыр орын алады.
Осы жас кезеңінің ерекшеліктерін ... ... ... ... басқа да жеткіншіктің айналасындағылар жақсы түсінетін болса,
барынша төзімдік көрсетіп, түсінушілік білдірсе, ... жас ... ... ... ... ... ... өз бетімен орындап, үлкендердең қамқорлығы мен ақыл-
кеңесінен құтылғысы келуі;
- үйге берілген тапсырмаларды жаттап алмастан өз сөзімен түсінікті етіп
айтуға ... ... сын ... қарап, олардың айтқанын сынап-мінеп, кей кезде,
өрескіл мінез көрсетуі;жеткіншек істі игеру жағынан әлі бала ... ... қою ... ересек, өз мүмкіндігін жоғары бағалап, бәрін өзі істей
алатындай сезінуі.
Жеткіншектердің қырсық ... ... ... ... ... ... болатын бірнеше себептер бар. Олар:
Балалардың оқудан басқа айналысатын шаруасының болмауы.
- ... ... ... да ... ... ... ... көріп, соған еліктейтіндігі.
Өзінен үлкен балалармен ... ... ... ... фантастикалық және криминалистикалық әдебиеттерді оқып,
ондағы кейіпкерлерге еліктеуі. Акцентуацияның ... ... ... анық ... ... жас кезеңіндегілерімен жүргізетін жұмыстарының
міндеттері мен мазмұны осы ерекшеліктерден туады. ... ... ... байланысты проблемаларын ескере отырып, оларды
шешуге ... шешу ... ... ... бағытталады. Сонымен қатар
осы жас кезеңінде баланың интеллектуалдық дамуына үлкен көңіл бөлу қажет.
Мінездің акцентуациясы дегеніміз мінездің жеке ... ... ... шығу нәтижесі.
Акцентуацияның белгілері: адамның ызақор болып, ... ... өте қызу ... ... беруі. Сонымен қатар дәл өзіне тікелей
қатысы жоқ факторлаға немқұрайды қарауы ... ... ... ... ... Акцентуацияны көп психиаторлар психопатияның бастамасы
деп түсінеді. Оларды шизоидты тип және этелептикті тип деп екіге ... ... ... акцентуациясын сыныптастыру жүргізгендер оны негізгі
екі топқа бөліп, оларды интровертті (нормадан тыс тұйық мінезді) ... ... тыс ашық ... деп көрсеткен.
Егер интроверт өз-өзіне жетіп, қарым-қатынасы шектеліп, үндемей түйліп
қалатын болса, экстроверт қарым-қатынасқа да, ... де ... ... иланушылық, сөзі еш тоқтамайтын, өзін-өзі басқара
алмайтын болады. Олар ... ... ... ... ... ... ... өте жоғары, ешқандай ... ... ... ... ... басқалардан өзін кем көріп, жаңа
таныстардан, топтардан өзін қашық ұстайды). Осы ... жою ... ... ... Демонстративтік тип - эгоцентрист
болады. Өзін дүниенің ортасы деп есептеп, барлық адамдар тек сол үшін ... тек ... ... ... ... ... Өтірікші, мақтаншақ, өзін
басқадан артық етіп көрсеті үшін барлық ... ... ... ... оған ... аудармаса өзін-өзі өлтіргісі келген болып спекталь
қоюы да мүмкін). Адам өзін-өзі тәрбиелеп акцентуацияға блокада ... ... Ол үшін ... сын ... ... ... кезең балалардың қатарластарымен қарым-қатынас жасауға тырысу
және мінез қүлқында тәуелсіздікке, тұлғалық ... ... ... сияқты бірқатар спецификалық ... ... ... ... ... ... - дамудың барлық
жақтарына әсер ететін бірден болатын саналы өзгерістер. Бұл ... ... ... ... жүреді. Мысалы, қыздар балаларға
қарағанда ... ... тез ... ... қатар жеткіншектердің
психикалық дамуы да әртүрлі жүреді, психикасының бір жағы тез ... ... жай ... Бұл ... ... ассинхронды даму да
(жеткіншектердегі бір хронологиялық жасқа ... ... ... даму уақытымен сай келмеуі) интроиндивидуалды ассинхронды даму
да (бір ... ... ... ... ... тән. ... ... бір оқушыдағы психологиялық ерекшеліктердің пайда болу уақытының
ерте де кеште пайда болатынын ескеру ... ... ... жеткіншектік
кезең һ-танымдық процестердің күшті дамитын уақыты. 11-16 ... ... ... мақсаттылығымен, тұрақты, ырықты зейіннің және логикалық
естің қалыптасуымен сипатталады.
Жалпы, жеткіншектік жас адам ... ... ... ... Оның
пайда болу себептері, сипаты мен мағынасы әртүрлі психологтармен түрліше
түсіндіріледі. Көптеген авторлар бұл ... ... де ... атап ... ... бұл ... үлкендердің толығымен
жеткіншектерге деген дұрыс емес қатынасы ретінде қарастырылады және ... жас ... ... ... ... ... ала алмауынан
түсіндіріледі (Ремшмидт X. 1994) Л.С. Выготский кризистің әрбір ... ... бір ... мазмұн болады» деп атап көрсетеді.
Яғни, бұл мәлімет бойынша, үлкендердің жаңа ... ... ... жасау жолымен кризистің пайда болуымен қашуы нәтижесіз болып
табылатындығы шығады. Жеткіншектер ... ... ... ... ... де ... өзі осы ... жағдайларды басынан өткеру үшін ... ... ... алып, нақ осы қарама-қайшылықтар арқылы жеткіншек
өзін, өзінің белгілі бір ... ... ... ... ... Егер, жеткіншек жас, ешқандай ... ... ... ... ... кризис» типімен көрінетін болса
арықарай кеш, сондықтан да ауыр. 17-18 жастағы ... ... ... ... ... жас және ... жас ... сипаттайтын созылмалы
инфантилді балалық позиция қалып қояды. Олай болса, «жеткіншектік кризистің
позитивті жағы» деп отырғанымыз ... ... ... ... ... ... ... және ақырлы формаларға келтірмейтін күрес арқылы бала
өзіндік танымы мен ... ... ... тек қана ... ... ... өзіне ғана арқа сүйеу мүмкіндігі ғана емес, сонымен қатар
балада өмірлік ... да ... алу ... - ... ... кезеңдегі кризис дамудың басқа да критикалық кезеңдері сияқты
үш фазамен орындалады:
1. Негативті, яғни ескі ... ... ... ... ... құлауы.
2. Кризистің кульминациялық нүктесі жеткіншектік жаста -13 жас.
3. Посткритикалық фаза, ... жаңа ... ... ... құрылуы.
Әдебиеттерде жас ерекшелік кризисінің пайда болуының екі негізгі бағыты
көрсетілген:
1. Тәуелсіз кризис-біршама кең ... ... Оның ... - еріктік
мінезділік, негативтілік, үлкендерлі мойындамау, олардың талаптарына деген
бейкөзқкрас, қызғаныш т.с.с. Әрине бұл ... ... әр ... ... әртүрлі көрінеді.
2. Тәуелді кризис — бұл біріншіге ... ... тыс ... ... ... тәуелділік, бұрынғы қызықтарға, мінез-құлық
формаларының регрестілік т.с.с.
Егер тәуелсіздік кризисі- алға ... ескі ... ... ... ... кризисі- артқа шегіну болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... енді бала еемеспін қызбын»
десе, екінші жағдайда «мен әлі баламын және бала болып қалғым келеді» деген
бір-біріне ... ... Даму ... ... ... әсер ... ... Ж.Плаженің зерттеулеріне сүйенетін болсақ, тұлғаның
ағымдық қасиетерінің дамуы 12-13 жаста жаңа мағынаға ие ... ... ... өмір ... ... бағалықтар мен идеалдар мен адам үшін маңызды
болып табылады: әлеуметтік шындық, ... ... , ... ... ... ... барлығы жеткіншектер үшін эмоционалды боялған,
жекелік маңызды. Бірақ бұл құндылықтар даму ерекшеліктері ... ... ең ... ... ... ... үшін ... өмірге
қарағанда біршама реалды болып табылады. Жеткіншектер қызығуларының өзіндік
сипаты болып, олардың ... ... бір ... ... ... ... әсер ететін нақты әсерлер -
қажеттіліктің ... ... және ... реакцияның
өткірлігі. Бұл кезеңдегі оқушылардың жоғары бағалылық орын алады, бұл кезде
оқушы еш нәрсе көрмейді де естімейді де. Егер ... бәрі ... ... одан оншалықты қорқуға ... ... оның жиі ... ... ... ... 13-14 ... балада
мотивтер иерархиясы қалыптаса ... ... ... ... ... әлі кедей. Бұлармен жұмыс істегенде олардың
қызығушылығын арттыру керек. Жеткіншек өз ... ... ... ... мүмкін. Бұл жағдайда олар «жүйкеге ... ... ... ... ... сияқты мінез-құлықтық қатерлі ... тән. ... ... ... ... ... алып ... Аффект дегеніміз
адамның белгілі бір жағдайдан шығуының адекватты ... таба ... ... ... ... ... әсер ететін
негізгі факторлар мыналар:
1. Дисгармониялық отбасы-ол психологиялық ... ... ... отбасыдағы белгілі бір мүшелерінің біреуінің жүйке-психикалық
ауытқуы, не химиялық бағыныштылықта болуы мүмкін;
- отбасыдағы ... ... - сол ... ... ... ... болып табылатын дисгармониялық отбасылар: әдебиеттерде
дисгармониялық семьялардың түрлі ... ... ... ... дестругенді, құлап бара жатқан және құлаған
отбасылар сонымен бірге сырт көзге күшті болып көрінетін отбасылар.
2. ... ... және ауыр ... ... ... ... емес торбиеге байланысты жеткіншектерде «толық емес» сезімді
болдыруы ... ... ... ... ... ... қатарластарымен
дұрыс достық қатынасты құра алмау, оларда даралық аномалды дамуды туғызады.
Адамның жаткіншектік жаспен ересектік арасындағы ... ... ... барлық физикалық дамуы аяқталады, ерте жасөспірімдік
жастағы психикалық дамудың ерекшеліктері ... ... ... ... Жасөспірімдердің болашаққа қарауы, өмірлік
жоспарлар мен перспективалардың құрылуын Л.И. ... ... ... ... ... ... деп ... Ерте
жасөспірімдердің жаңа құрылуы балаладың жекелік және ... ... ... ... табылады (Дубровина И.В. 1989) Э.Эриксон осы
жастағы дамудың түрлі варианттары мен ... ... ... ... ... псипотологияға эдентикалық кризиспер тығыз байланысты
уақытша перспективаны ауытқуы тән ... ... ... ... қазіргі
мені толғандырып жүрген балалардың саны жеткігшектік және жасөспірімдік
жаста бірдей болса, 15-16 жаста ... ... ... ... ... ... кезейінде конструктивті даму барысынан келесі ауытқулар
болуы мүмкін:
- ... ... ... ... қысқа мерзімді мүмкінділігінің жоқтығы.
- уақыт диффузиясы: екі көрініспен пайда болатын уақыт сезімінің
бұзылуы. Уақыт ... ... ... өлімді тілеумен байланысты;
- жұмыстың тұрып қалуы: ... ... ... ... ... ... бұзылуы;
- жат идентитификцияның орын алуы: идентификцияа қалыптасуында ... ... ... ... мен ... ... ... мұны
үлкендер керек емес немесе кауіпті деп бағалайды.
Негізінен бұл ауытқулар аса ... ... көп ... есею
процесі рамкасы толығымен дұрыс вариация болып табылады ... егер ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың
анық формасына алып келуі мүмкін. Сонымен қатар, қазіргі ерте ... ... ... ... ... артып отыр. Жыныстық
қатынастың ерте басталуы түрлі жат қылықтармен (төмен үлгерімділік, қылмыс
жасаумен, алкоголизммен, жүйкелік ... ... ... мүмкін,
және мұны дәлелдейтін статистика бар. И.Кон пікірімен келісетін болсақ, ол
- ... да ... ... заңдар немесе идеалдар интровертті
және экстровертті, невротикпен ... ... ... ... ... ... ... бір адамның қорегі басқа адам үшін у болып
табылуы ... ... ... барып психикалық саулық басталады» - дейді
Кон И.С. ... ... рок ... Ди ... ... өмір сұру курсы» кітабында өз досының теориясы туралы айтады. Ол
өз ... ... ... не» деп ... ... ... ... талдайды.
Олар:
1. Өзін жалғызбын деген сезінуден арылу немесе танымал болғысы келу;
2. Өзінің ата-аналардан тәуелсіздігін білдіргісі келгендік;
3. ... ... ... ішкі ... ... ... ... қалу үшін;
5. Себебі «мүны ... ... ... ... үшін ... ... қиынға түседі.
Сонымен, жыныстық қатынасты меңгеру әр бір жасөспірімнің міндеті.
Өйткені ол адамның ... ... ... ... бірақ бұл жөніндегі
кедергілердің болуы жасөспірімдердің ... ... ... ... ... қорқыныш сезімі билейді, өзін кем санайды, ішкі ... ... ... ... ... эмоционалды үйлеспеуіне себеп
болатын факторлар ... Олар ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін екіге бөліп қарастырылады:
1. Интернализацияланған (өзіне бағыттылған);
2. Экстернализацияланған басқаларға бағытталған. Экстернализацияланған
мінез-құлық ассоциалды мінез-құлықтың ... ... ... ... ... ... - ... мен олардың ерекше
жағдайларға талпынуы, мектепте танымды болғысы ... ... ... ... ... ... ... болатын психологиялық
жағдайларды атап ... ... ... құрбандықты қажетсінуі.
2. Анатомо-физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... анық байқалуы.
4. Акцентуация түрлерінің анық байқалуы.
5. Психикалық дамудағы ауытқулардың жиі кездесуі.
6. Өзін-өзі төмен ... Өзін ... ... ... Бұл ... әсер ететін
факторлар:
1. Микроәлеуметтік фактор - бұған жасөспірімнің іс-әрекетінің негізгі
үш ... ... ... мектеп және қатарларының референтті группасы:
отбасылық тәрбие сферасында ... оның ... және ... ... ... дұрыс емес жақтарының болуын көрсетті. Айта кететін
нәрсе истереоидты және гипертандты ... ... ... ... үшін ... болатын гиперсүйемелдеу, ал гипосүйемелдеу-шизоидті және
эмоционалды мобильді тип үшін қатерлі болып келеді (Трудные судьбы, ... ... ... ... ... А.А. ... ... оның екі типін көрсеткен.
1. Агрессивті қорғану типі - бұл ... ... ... Оппозициялы тип - «бүл отбасы кумирі» тәрбиесі ... ... типі - ... қиын ... ... ... балалар төбелескіш, жаушыл, конфликтігі түскіш, тұрақсыз, мектептегі
тәртіптің дезорганизаторы болып, бұл балалар дөрәкі ... ... ... ... ... ... ... аланың туылуы қажетсіз
болған жағдайда ол соны сезінеді. Баланың қағылып тастауы түрлі ... ... ... Ата-аналардың олардың қатты сөйлесуінен көрінеді.
Бұл негізінен конфликтідегі, ... жоқ ... ... Бала барлық
уақытта нервті жағдайда ... ... ... ... ... ... ... Балалар айналадағыларға
сенбеушілікпен қарайды, «біреу барлығына ... ... ... ... да ... осының негізінде айналадағы адамдармен де
конфликтіге түседі, олар оны қаға ... оны ... ... деп есептейді,
бірақ ол мұның бәріне өзін кінәлімін деп есептемейді, барлығына басқаларды
кінәләйді.
Оппозициялы тип бұл ... өз ... ... ... ... балалардың барлық еркеліктерін көтеруі, кемшілігіне мән
бермеу, оларды ... ... ... Осының негізінде олар әлеуметтік
ортаға тиісінше бейімделе алмайды. Сондықтан да ... ... ... Бұл ... бірге, тіктелген, жоғары ... ... ... туады. Мұғалімдер оларды дұрыс бағаламайды, ... өзін ... ... ... ... ... олар ... көсете бастайды. Сонымен ... ... ... ... тәуелсіз өмір сүргісі келгеннен және олардың
шектен тыс қаталдығынан туады. ... ... ... көңілін
өзіне аударғысы келіп түрады. Осы себептен ... ... ... ... ... уақытта жасөспірімдердің қалыптасуына
үлкен әсерін тигізеді. Бұл негізінен қоғамның идеологиялық тенденциясынан
экономикалық тенденцияға өтуінен ... ... ... ... ... кері мінез-құлық кең деңгейде көрініп отыр. Оған
бірден бір себеп ... ... ... ... олардың бір сезімдердің орнына
потологиялық сипаттағы келесі бір сезімдердің келуі мүмкін.
Жалпы, оқушылардың мінез-құлқының ауытқып немесе бұзылып келе ... ... ... Мәліметтерге сүйенсек бала тырнағын тістеп отыруы
мүмкін, ол ішкі ... ... ... да және ... шытырман
жағдайлардан дакөрінеді, яғни мінез-құлықтың өзгеруінің көріністері болып
табылады.
Сонымен қорыта келе ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады. Оларға әсер ететін себептердің
мазмұны да бірдей және бүл екі жас ... ... ... ... ... процестермен, жекелік дамуын, ағзаның физикалық жетілуімен
сипатталса, жасөспірімдік кезеңде ағзаның жетілуі аяқталады, ... ... күрт ... ... бөлім Оқушылардың мамандыққа икемділігін анықтау және қалыптастыру.
2.1. Мамандық бағдар беру барысында оқушылардың жекелік қасиеттерін
зерттеу
Жеткіншек жас кезеңінің ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... ... ... ... бірқатар тестерді жинақтап
алдық. Бірінші кезеңде балалардың темпераментін анықтағанды дұрыс көрдік.
Ол үшін біз ... ... ... Я.Стреляу тестімен анықтау
Мақсаты: темперамент типін және жүйке процестерінің тепе-теңдігін
анықтау.
Орындау ... ... ... 134 ... жауапты талдау арқылы
темперамент көрсеткіштері мен ... ... жүру ... болады. Сүрақтарға жауапты ия, жоқ, білмеймін деп беру ... ... ... қате ... ... емес. Әр адамның өз жауабы өзіне дұрыс
және сол адамның өзіне тән ... ... ... ... ... ... онша көп ... үш вариант жауаптың
біреуін жауап параққа жазыңыз. ... ... ... сирек қолданған жөн.
Сауалнама.
1. Сіз өзіңізді басқалармен тез ... ... ... ... ... ... үшін басқалардан нұсқау күтесіз бе?
3. Жұмыстан шаршағаныңыз басылу үшін қысқа уақыт ішінде дем алғаныңыз
жеткілікті ме?
4. Ыңгайсыз жағдайда жұмысты ... ... ... ... ... ... ... жоқ аргументтерді
пайдаланасыз ба?
6. Ұзақ үзілістен соң ... ... ... оңай ма ... Жұмысқа беріліп кеткенде шаршағаныңызды ұмытып кетесіз бе?
8. Біреуге берілген тапсырманың орындалуын шыдамдылық пен ... ... Әр ... ... ... ... ... ұйықтауыңыз барлық
уақытты бірдей жеңіл болады ... ... ... ... ... құпияда сақтай аласыз ба?
11. Бірнеше апта немесе айлар бойы айналыспаған жұмысқа жеңіл ... ... ... ... ... Терең ойланып істейтін істі жақсы көресіз бе?
14. Қызық емес жұмысты орындау барысында жалығып, ұйқы басып кетеді ме?
15. Күшті тебіренуден ... ... ... ... Өзіңіздің күшті жағыңызді көрсетуге құмарсыз ба?
17. Бейтаныс адамдардың алдында өзіңізді еркін ұстайсыз ба?
18. Ашуыңызды басқалаға көрсетпеу сізге оңай ма?
19. Сәтсіздікте ... ... ... ... ... өз мәнерлеріңізді басқа адамдардың мінезіне
икемдейсіз бе?
21. Ерекше ... ... ... ... ... ... Басқалардың әсерінен көңіл-күйіңіз өзгереді ме?
23. Қиын-қыспақта өзіңізге ... ... ... ... ... ... алдында өзіңізді емін-еркін сезінесіз
бе?
25. Күтпеген жерде күн тәртібі өзгерсе, сіз сасып қалмайсыз ба?
26. Қажетті жауапты тез ... ... Сіз үшін өте ... ... күту ... ... көрсете
аласыз ба?
28. Демалыс, каникулдың бірінші күндері сіз үшін жеңіл ... ... ... ба?
30. Жүрісіңізді, тамақтануыңызды жай басарларға теңестіруіңіз оңай ма?
31. Дем ... ... тез ... ба?
32. Сабақта, жиналыстарда сөз алуға құмарсыз ба?
33. Ашулануыңыз оңай ... ... ... ... соң оны тоқтатуыңыз оңай ма?
35. Басқаларға кедергі келтірмеу үшін үндемей отыруға қиналмайсыз ба?
36. Шағыстырушыларға ермей қаласыз ба?
37. Басқалармен тіл ... ... ... оңай ... ... қабылдау үшін, барлық жағдайларды салыстырып көресіз бе?
39. Кітап оқығанда, автордың ойын ... ... ... қадағалап
отыасыз ба?
40. Жолаушылармен әңгімелесіп отырасыз ба?
41. ... ... ... жемісті болмайтынын білсеңіз, сол
әңгімеге қатысудан өзіңізді ұстап қаласыз ба?
42. Нақты қимыл әрекетті талап ... ... ... ... ... пікірімен санаса отырып өзіңіздің шешіміңізді өзгерте
аласыз ба?
44. Жұмысты ұйымдастырудың жаңа тәртібіне тез үйренесіз бе?
45. Күндіз қызмет атқарған болсаңыз, ... ... ... ... ... ... ... тез оқисыз ба?
47. Кедергі кездескенде жоспарлаған нәрседен тез бас тартасыз ба?
48. Ұстамдылық көрсете аласыз ба?
49. Тез оянасыз ба?
50. Жылдам жауап ... ... ... ... ... Шуға көңіл бөлмей жұмысты орындай аласыз ба?
52. Шындықты бетіне баспай, шыдамдылық көрсете ... ... ... ... бастықпен сөйлесерде ұстамдылық көрсетесіз бе?
54. Жаңа ортаға тез үйренесіз бе?
55. Жаңалыққа құмарсыз ба?
56. Күндіз ауыр ... ... соң ... ... түнгі ұйқы
жеткілікті ме?
57. Қысқа ... ... ... әрекет жасауды талап ететін
жұмыстан бас ... ... ... ... ... ... көбін өзіңіз дербес шешесіз бе?
59. Өзіңіз сөйлеуден бұрын басқалардың пікірін тыңдап ... ... Жүзе ... ... суға ... бара ... адамды құтқаруға
әрекет жасайсыз ба?
61. Қажырлы еңбек етуге қабілеттісіз бе?
62. Ескерту жасау артық ... ... ... ... қала ... ... Жұмыс орныңызға мөн бересіз бе?
64. Бір жұмыстан екіншісіне ауысуыңыз оңай ма?
65. Маңызді ... ... үшін ... ... ... бе?
66. Басқалардың оқшау мінезіне қатты ашуланасыз ба?
67. Басқа адамның тіршілігіне үңілмеу, қағаздарын оқымау сізге оңай ... ... ... жұмыстан жалығасыз ба?
69. Көпшілік ортасында тәртіп сақтау сізге оңай ма?
70. Артық дене қимылын жасамай сөйлеу, жауап беру сізге қиын ба?
71. ... ... ... ... ... Көп ... талап ететін жұмысты ұнатасыз ба?
73. Ұзақ уақыт жұмысқа беріліп істейсіз бе?
74. Жылдамдықты талап ететін ... ... ... ... Қиын кезеңде ұстамдылық көрсетесіз бе?
76. Ұйқыдан оянғаннан соң төсектен бірден тұрасыз ба?
77. Өзіңіз тапсырманы орындап болғаннан соң ... ... ... ... Жағымсыз жағдайды көргеннен соң бұрынғыдай ынтаменен әрекетіңізді
жалғастырасыз ба?
79. Күнделікті басылымдарды жылдам қарап ... ... ... ... ... ... кездеріңіз болады ма?
81. Ұйқыңыз қанбаса жұмысты сапалы орындай аласыз ба?
82. Ұзақ уақыт үзіліссіз жұмыс істей аласыз ба?
83. Бас немесе тіс ... ... ... ... аласыз ба?
84. Басқалар сізді күтіп, көңіл көтеріп отырғанын біле тұрып ... ... ... ... ... тез жауап бересіз бе?
86. Тез сөйлейсіз бе?
87. Қонақ келетін болса өз жұмысыңызды саспай орындайсыз ба?
88. Сенімді дәлелдер ... өз ... ... ... ... ... ба?
90. Өзіңізден жай қимылдайтындардың жұмыс темпіне икемделе аласыз ба?
91. Өз уақытыңызды ұйымдастырғанда, ... ... ... ... ... шамаңыз келеді ме?
92. Көңілді компанияда қобалжығаныңыз басылады ма?
93. Бірнеше істерді қиналмастан бір уақытта орындайсыз ба?
94. ... ... ... ... ... болсаңыз, өмірге деген
сеніміңіз сақталады ма?
95. Нақты қимылдарды талап ететін ... ... ... ... ... істі болғанда салқын кандылық көрсетесіз бе?
97. Қиын жағдайларда өзіңізге сенесіз бе?
98. Бейтаныс адамдар арасында, үлкен топтың ... ... ... бе?
99. Қажет болса сөзіңізді бірден тоқтата аласыз ба (жиналыс, кино,
спектакль басталғанда)?
100. Басқалардың жұмысты ... ... ... оңай ма?
101. Іс-әрекет түрлерін өзгертуге құмарсыз ба?
102. Төтенше жағдайда басқалардың ... ... ... ... ... ... ... күліңізді баса аласыз ба?
104. Жұмысқа бірден кірісіп кетесіз бе?
105. Келіспейтін нәрсеңізге қарсы сөз айтасыз ... ... ... бөленбеуге шамаңыз келеді ме?
107. Ақыл-ой қызметінен қатты шаршағаннан соң күндегідей ұйықтайсыз ба?
108. Ұзақ уақыт, ішкі кернеу қыспай, күте ... ба ... ... Нәтижесі сәтсіз болатынын білсеңіз, оған араласпай тұрасыз ба?
110. Тартыс-талас кезінде саспастан дәлел іздейсізбе?
111. ... ... ... ... ... ... таба ... ба?
112. Сізге өтініш жасағанда тыныштық сақтайсыз ба?
113. Сіздге өтініш ... ақ ... ... өтесіз бе?
114. Бар күшіңізді салып жұмыс істеуге дараярсыз ба?
115. Демалыс өткізу, көңіл көтеру жайыңызды ауыстырып тұрасыз ба?
116. Жаңа күн ... ... ... оңай ... Төтенше жағдайларда басқаларға көмек көрсетуге асығасыз ба?
118. Спорт жарыстарын, цирк ... ... ... өз әсеріңізді
ерекше дыбыстар мен қимыл әрекеттер арқылы білдіресіз бе?
119. Көпшілікпен сөйлесуді талап ететін жұмысты ... ... ... ... ... көрінісін қадағалайсыз ба?
121. Дене күшін талап ететін жұмысты жақсы көресіз бе?
122. ... ... ... деп ... бе?
123. Күтпеген жағдайда дауысыңыз өзгереді ме?
124. Сәтсіздікке кездескенде барлығын тастай салмауға ... ... ... ... ... ұзақ ... танаш отыра аласыз ба?
126. Егер күлкіңіз біреудің намысына тиетін болса, сіз өзіңізді ұстай
аласыз ба?
127. Тұнжыраған көңіл-күйіңіздің ... ... ... оңай ... ... ... оңай ма?
129. Қоршаған ортаның салт-дәстүрін сақтау сізге оңай ма?
130. Көпшіліктің алдына шығуды ұнатасыз ба?
131. Жұмысқа ұзақ даярлықсыз кірісіп кетесіз бе?
132. Өз ... ... ... ... ... барасыз ба?
133. Қимыл әрекеттеріңіз ширақ па?
134. Жауапкершілікті талап ететін жұмысты ынталанып ... ... ... ... сай ... — 2 ... Жауап сай келмесе - 0 балл; Білмеймін
деген жауап — 1 балл.
Өңдеу кілті:
Қозу күшін ... үшін ... ... берілген жауап кілтке сай
келсе шкала бойынша бағаланады:
ия - 3, 4, 7, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 24, 32, 45, 56, 60, 66, 72, ... 81, 82, 83, 94, 97, 98, 102, 105, 106, 113, 114, 117, 121, 122, ... 132, 133, 134; жоқ - 47, 51, 107, ... ... ... үшін ... ... берілген жауап кілтке сай
келсе ол шкала бойынша бағаланады:
Ия - 2, 5, 8, 10, 12, 16, 27, 30, 35, 37, 38, 42, 48, 50, 52, 53, ... 65, 67, 69, 70, 75, 77, 84, 87, 89, 90, 96, 99, 103, 108, 109, ... 118, 120, 125, 126, 129; Жоқ - 18, 34, 36, ... ... динамикасын анықтау үшін келесі сұрақтарға берілген
жауап кілтке сай келсе ол ... ... ... - 1, 6, 9, 11, 14, 20, 22, 26, 28, 29, 31, 33, 40, 41, 43, 44, ... 54, 55, 64, 68, 71, 74, 76, 79, 80, 85, 86, 88, 91, 92, 93, 95, ... 104, 111, 115, 119, 131; Жоқ - 25, 57, 63, ... және ... процесстерінің көрсеткіштері 42 және одан жоғары
болса, ... ... ... күшті жүретінін көрсетеді.
Қозу және тежелу процестерінің ара қатынасы жүйке процестерінің тепе-
теңдігін көрсетеді. Егер ара ... 1-ге ... ... тең ... ... иесі байсалды болады, қозу көрсеткіші басым болса - ол ... ... ... ал ... басым болса - ол адамның
тормоздан шығуы қиын, тежелгіш екенінің белгісі болады.
Зерттеу ... ... ... |Ара ... ... Омар Ғ. |48 |42 |1Д ... ... В. |51 |43 |1,2 ... ... Ә. |60 |46 |1,3 ... ... X. |42 |42 |1 ... ... 0. |44 |44 |1 ... ... С. |45 |42 |1Д ... Ғаля Қ. |48 |46 |1,1 ... Ғабит Л. |49 |45 |1,2 ... ... К. |46 |46 |1 ... ... |44 |44 |1 ... Каражан 0. |45 |42 |1,1 ... ... |19 |38 |0,5 ... ... |46 |42 |1Д ... ... Д. |47 |39 |1 ... ... В. |42 |42 |1 ... ... |49 |41 |1Д ... ... |51 |42 |1,2 ... ... |29 |48 |0,6 ... |45 |45 |1 ... Жансая Т. |48 |41 |1Д ... ... Т. |41 |49 |0,9 ... ... ... ... ... бойынша 7 бала байсалды, ал
қалғандарының қозу процесі басым, немесе экстраверсиясы ... ... ... ... ... сай екені анық байқалды. Сондықтан темпераментті
зерттеу нәтижесі ақиқат жағдайды көрсетіп тұр деп айтуға әбден ... ... ... саны ... ... |
| ... |11 |130-150 |
| ... |7 |115-129 |
| ... |3 |100-114 ... буын ... жас ... ... ... жас
кезеңдегі екендігімен байланысты. Осы жас кезеңіне тән ... ... ... ... Осы ... ... ... тұрған
көптеген мәселелерді шешуге бөгет болуы мүмкін. Сондықтан біз ... ... ... ... астындағы адам» әдістемесі
Графикалық әдістер көбінесе дербес және көмекші ретінде қүрастырылады.
Мамандарда олар негізінен өте нашар сенімсіз ... ... ... ... шындықты жобалау және өз бетінше елмеуге мүмкіндік береді.
Демек, сурет ... ... ... жеке ... оның көңіл-күйін,
сезімдерін, уайымдарын, қарым-қатынасын көрсетеді.
Практиктер сурет тесттерді жиі қолданады. Суреттің нәтижесі бала өзінің
күйзелістерін ... ... ... ... оның ішкі ... ... Әрине, зерттеуші үшін оның суреттері қандай ... және ... ... ... мәлімет алынғандығы әрқашан
түсінікті.
Психодиагностиканың мақсаты жобалық графикалық ... ... ... үрдісінде қолданды, сол сияқты көбінесе олар бала
өзінің ішкі дүниесін көрсетуге және өзін ... ... ... ... ... ... ... кездесетін, бірақ қызықты және
мәліметті әдістеме болып табылады. Ол адамның эго ... ... ... ... қарсы тұру қабілетіне бағытталған. Сонымен қатар,
қорғаныс механизмдернің қасиеттері мен жеке ... ... ... ... вариантта қарапайым түрде беріледі. Зерттеушіге тік
Бағытталған қағаздың А4 ақ ... ... ... салу ... ал
бүдан кейін сондай басқа параққа бөлек - жаңбыр астындағы ... ... ... суретті салыстыру адамның стресстік қолайсыз (жағымсыз) жағдайда ол
қиындық кезінде не сезінетіндігін анықтауға мүмкіндік береді.
Тестілеу кезінде салынған суретті ... ... және ... ... назар аудару керек. Көбірек сенімді мәлімет алу ... ... ... ... ... ... ... келесі мәліметтерге көңіл бөлу
керек. Интепретацияда ұсыныстарға сүйене отырып, логикалық ... ... ... ... ... ... астындағы адам» суретін «Адам» суретімен салыстырғанда көптеген
айырмашылықтарды айқандауға ... ... ... ... ... ... ... егер адам
күтіп тұрғандай бейнеленсе, онда бүл ... қиын ... ... ... қиындықтан қашумен де байланысты болуы ... ... егер ... ... құс ұшатын биіктіктен бақыланғандай
бейнеленсе).
Жаңбыр астындағы адам кескіні парақтың жоғарғы жағына жылжу жағдайында
зерттеулушінің әрекеттен қашу ... ... ... ... бар екендігі айтылады.
Кескіннің өзгеруі (трасформация)
Кескіннің көлемінің ұлғаюын кейде жасөспірімдерде ... ... ... және ... ... ... білдіреді.
Кескіннің кішіреюі зерттелуші өзін қорғау мен жақтаушылықты ... ... ... ... ... ... адамдарға
көшіруді көздейді. Кішкентай кескіндеулерді салатын бала әдетте өзінің
сезімін көрсетуге ... және ... ... ... ... ... мен көпшілік тенденцияларына ие болады. Олар ... ... ... ... ... сездіреді.
Егер де Жаңбыр астындағы адам суретінде кескіндерді бейнелеу кезінде
дененің ... да бір ... (аяқ, қол, ... көз) салынбаса, онда бұл
қорғаныс механизмдерінің өзгешеліктерін және эго реакциясының ... ... ... ... ... ... ... албырттығымен байланысты.
Жаңбыр белгілері (атрибуттары)
Жаңбыр - адамдарда болатын кедергілер, жағмсыз әсерлер.
Бейнелеудің сипаты адамның қиын ... ... ... ... - ... ... ... жағдайлар, боялған
тамшы немесе сызықтар - қиын, үздіксіз жағдайлар.
Жаңбырдың қайдан «келетінін» (адамның оң немесе сол ... ... ... көп ... ... ... болатынын анықтау керек.
Интерпретация адам кескіні немесе оң және сол жағының жазылған мәнімен
қатысып жүргізіледі.
Қара бұлт жағымсыз жағдайларды күту белгісі ... ... ... ... ... ... мөлшерінің қалындығына, орналасуына назар
аудару ... ... ... ... ... ... ауыр қара бүлт
бейнеленеді.
Шалшық су, батпақ,балшық бұл ... ... ... ... ... ... бейнелейді.
Шалшықтың бейнелеу ерекшелігіне назар аудару қажет (форма, ... Адам ... ... ... ... ... ... артқы жағынаннемесе алдыңғы жанына ... ба, ... ... ... ... оның өзі шалшықта тұр ма?).
Қосымша бөлшектер
Барлық қосымша бөлшектер (үй, ағаш, орындық, машина) немесе адам қолына
ұстайтын ... ... гүл, ... ... ... ... ... көрініс ретінде қарастырылады.
Бөлшектерді көбірек толықтай түсіндіру (мәнін ашу) көрсетілген бейненің
символдық мәнін құрайды. Мысалы, найзағай дамудағы жаңа ... ... ... ... қайғылы өзгерістерді бейнелеуі мүмкін. Найзағайдан
кейін жиі пайда ... ... ... ... ... кемпірқосақ
толығымен орындалмаған армандарды білдіреді.
Қолшатырдың сырты жағымсыз нәсерлерден психикалық ... ... ... ... ... көзқарасы бойынша
қолшатыр бейнесінде ана мен әкесіне байланысты белгі ретінде қарастырылады.
Қолшатырдың жауын-шашыннан қорғауы да, ... да ... ... ... ... адам адам үшін ... қиын
жағдайларды шешетін анасының немқұрайдылығын дәлелдеуі мүмкін.
Адамдардың ... ... ... көлемі мен ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бөлшектердің бұрмалануы мен өткізілуі
Қатысты бөлшектердің болмауы шиеленісті жағдайларға және ... ... ... ... болуын көрсетуі мүмкін. Мысалы,
суретте қолшатырдың ... қиын ... ... жағынан көмектің
болмауы жағдайын көрсетуі мүмкін.
Суреттердегі түстер
Суретті қарапайым қаламмен орындауға болады. Көп адамдар түрлі-түсті
қаламның ... ... Егер ... ... ... ... болмаған жағдайда түстерге қарап шешім шығарудың қажеті жоқ.
Түстер белгілі бір ... ... және ... ... ... мүмкін. Сонымен қатар, әртүрлі реакциялардың және
шиеленісу жағдайдың да бейнелеуі ... ... ... ... бала әдетке 2-ден 5-ке дейінгі
түстерді қолданады. 7-8 түстер жоғары лабильділікті көрсетеді. Бір ... ... ... қорқыныштың болуын көрсетеді.
Қорытындылау кезеңі
Суреттің интерпретациялау кезеңі 1-ші және 2-ші кезеңінен ... ... ... ... ... ... нәтижесінің және
адам туралы мәліметтерге қатысып алынған барлық материалдар талданады.
Тест нәтижесін талдау кестесі
|Балалар аты | ... Омар Ғ. ... ... қажетті етеді, эгоцентризм, танымдық |
| ... ... ... ... |
| ... қорқақ, мазасыздануы жоғары, шешім |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... В. ... ... ... әлеуметтік ортадағы өз орнына |
| ... ... ... ... ... ... іс-әрекет үстінде, тынымсыз, шыдамсыз. |
|3. Мақпал Ә. ... ... ... жоғары, сенімсіз, |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... эмоционалдық тұрақсыз, сондықтан басқалармен |
| |тіл ... ... оны ... ... ... деп |
| ... ... анық ... ... ... X. |Проблемалары көп, эгоцентризм, танымдық қызығушылығы |
| ... өзін ... ... ... ... |
| ... жоғары, шешім қабылдауға пысық, тұйық, |
| ... ... ... ... ... О. |Достықты қажетсінеді, танымдық ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... анық ... ... ... С. ... ... етеді, сырқаттанады, танымдық |
| ... ... ... ... ... сырласуға |
| ... ... ... шешім қабылдауға пысық,|
| ... ... ... ... ... ... Қ. ... ... ... ... ... өзінің |
| ... ... ... танымдық |
| ... ... ... анық ... ... Ғабит Л. ... ... ... ... ортадағы өз орнына |
| ... ... ... деген, танымдық |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... кезінде көмек көрсетететін |
| ... ... ... ... ... оның ... ... әсерін тигізіп жүр. ... ... К. ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... жоғары, шешім қабылдауға пысық, тұйық, |
| ... ... ... анық ... ... ... Т. |Эгоцентризм, танымдық қызығушылығы жоғары, сенімсіз, |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... эмоционалдық тұрақсыз, инфантилизм. ... ... О. ... ... ... ... ... |
| ... анық ... ... ... |
| ... ... ... ... ... тұйық, |
| ... ... ... ... ... Р. ... ... қызығушылығы жоғары, сенімсіз, |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... көрсетуі мүмкін |
|13. МәдинаН. ... ... ... ... ... өз ... |
| ... танымдық қызығушылығы жоғары, барлық|
| ... ... ... ... ... Д. |Қоршаған ... ... ... ... ... |
| ... элементтері байқалады, сезімтал, |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... В. |Өзіне сенімі төмен, бақаларға тәуелді, ... |
| ... ... ... ... техника |
| ... ... ... ... сенімі төмен, бақаларға тәуелді, эгоцентризм, |
| ... ... ... ... ... Е. |Өзіне сенімі төмен, бақаларға тәуелді, эгоцентризм, |
| ... қол ... ... ... ... |
| ... ... бағалайды. ... ... Н. ... ... ... жоғары, сенімсіз, |
| ... ... ... шешім қабылдауға пысық, |
| ... ... ... ... ... |
| ... шеше алмай жүрген проблемалары көп. |
|19. Нұрғали Н. ... ... ... ... ... ... барлық |
| ... өзі ... ... ... анық |
| ... сезімтал, эрудицияны жоғары бағалайды, |
| ... ... ... ... ... |
|20. Жансая Т. ... ... ... басқаларға тәуелді емес, эгоце|
| ... ... ... ... эрудицияны жоғары |
| ... өзі ... ... ... ... |
|21.Насиба Т. |Басқаларға ... ... ... ... |
| ... күшті, корқыныш сезімі анық байқалады, |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ешкіммен өзі бірінші болып таныспайды, |
| ... ... өзі ... ... ... жүргізу нәтижесінде балардың басым көпшілігі басқа адамдарға
бағытталғандығын және олар ... ... ... ... ... ... ... Соның
нәтижесінде олардың мазасыздануы ... ... ... нәтижесін салыстырып талдау арқылы жеткіншектерге эгоцентризм
мен инфантильдік қосарласып келетінін байқадық. ... бұл ... ... ... ... ... көрсеткенімен жүруге даяр
екен дем тұжырымдама жасауға болатындығы анық болып тұр.
Осы көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... анықтау қажет болды. Бұл зерттеулер технологиясы және
нәтижесі келесі ... ... ... ... қазығушылығын диагностикалау
Мамандық таңдау мотивациясы көптеген көрсеткіштермен сипатталуы мүмкін.
Осы проблеманы ... ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөлген. Ол балалардың қызығушылығын
анықтауды олардың мамандық таңдау мотивациясын зерттеуден бастауды ... ... ... осы ... ... мамандық таңдау мотивациясын анықтауға Климовтың «Жекелеп
диагностикалау» әдістемесін пайдаландық. Бұл тест ... ... ... ... ... ... екенін анықтадық. Бұл әдістеме келесі
бес көрсеткіш бойынша аданың қызығушылығын және қай ... ... ... ... ... ... ... - табиғат;
Адам - техника;
Адам-адам;
Адам - белгілеу жүйесі;
Адам - көркем бейне. Бұл әдістеме жаңадан пайдаланып жүрген ... ... ... ... ... ... Е.А. ... жіктеуі бойынша әр түрлі мамандыққа ... ... Бл ... жас ... мен ересек адамдарды кәсіптік
бағдарлауда да қолдануға болады.
Әдістеменің амазмұны: сыналушы ұсынылған 20 жұп қызметтің ... ... ғана ... ... алып, жауптар парағының тиісті торына «+» ... қоюы ... ... оқуды бітіргеннен кейін сіз кез келген жұмысты алып
кете аласыз дейік. Дегенмен ... екі ... ... ғана ... ... ... ... едіңіз.»
Қорытындыларды түсіндіру:
Жауаптар парағы 5 бағананың ... «+» ... ... ... ... Бес ... әрқайсысы белгілі мамандыққа
сәйкестендірілген. Ал сыналушы мамандықтың ең көп «+» белгісін алған ... ... ... ... ... ... бөлініп беріліп
отыр:
1. Адам - табиғат, мұнда тірі ағзалар, өсімдіктер, ... ... ... ... объектісі болады. Бұған агроном, зоотехник, мал
дәрігері, бағбан, орманшы кіреді.
2. Адам - техника, мұнда техникалық ... ... ... ... мен ... (қуат) еңбек объектісі болады. Бұған
радиомеханик, токарь, слесарь, жүргізуші, инженер кіреді.
3. Адам - адам, адамдар, ... ... ... ... - ... саласы, медицина, педагогика, заң қызметі.
4. Адам — белгілеу жүйесі. Олардың еңбек ... ... ... кодтар, кестелер. Бұл салада корректорлар, бағдарламашылар,
машинистер, статистер, экономисттар істейді.
5. Адам - ... ... Бұл ... ... ... ... ... олардың ролі, элементтері мен ерекшкліктер. Зергер, фотосуретші,
музыкант (сазгер), суретші, өнертанушы, жазушы, әртіс.
Сауалнама
|1 а. ... |1б. ... мен ... ... ... күту | ... қызмет көрсету |
| | ... ... ... ... Ауруларға көмектесу |немесе |2 б. ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
|3 а. ... плакат, көркем ашық |немесе |3 б. Өсімдіктердің жай-күйін, |
|хаттарды безендіру сапасын | ... ... ... ... | | |
|4 а. ... ... (ағаш, |немесе |4 б. Тауарларды тұтынушыға |
|мата, металл, пластмасса және | ... ... ... ... | | |
|5 а. ... ... |5 б. Көркем кітаптарды талдау |
|кітаптарды, мақалаларды талқылау| ... ... |
|6 а. ... ... күту, |немесе |6 б. Жолдастарды жаттықтыру |
|өсіру ... ... | ... ... бір |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|7 а. ... ... |немесе |7 б. Жүк ... ... ... жасау (не музыка | ... ... ... ... ... ... |құралын басқару (көтергіш |
| | ... ... ... ... | ... |
|8 а. ... ... ... |8 б. Көрмелер, витриналар |
|мәлеметтер беру, түсіндіру | ... ... ... ... ... ... және | ... концерт дайындау) |
|т.б.) | | |
|9 а. ... ... ... |9 б. ... ... ... техника) тұрғын үй | |суреттегі қателерді тауып, ... | ... ... а. ... ... ... |10 б. Есептеу, есептен |
| | ... ... ... а. ... жаңа |немесе |116. Өнеркәсіптік ... ... ... | ... ... ... |
| | ... (машиналар, |
| | ... ... ... |
| | ... ... а. ... ... ... |12 6. ... кестелрді |
|даудамайды талқылап, түсіндіріп,| |талқылау ... ... ... ... көтермелеу | |тәртіптеу) ... а. ... ... |13 6. ... ... ... ... бақылау, | ... ... ... | | ... а. ... аспаптарын, |немесе |14 6. Жараланған, ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... а. ... ... ... |15 б. ... оқиғалар |
|қиялдағы оқиғаларды көркемдеп | |мен ... ... ... ... | ... ... есеп |
| | ... ... ... |
| | ... ... а. ... лабораториясында |немесе |16 б. Ауруларды қабылдау, ... ... | ... ... ... |
| | ... ... а. Бөлменің, үйдің ішін, ... |17 б. ... мен ... ... ... салу | |құрал-сайманды құрастыру, |
| | ... ... а. ... ... |18 б. Сахнада ойнау, |
|балаларды ... ... | ... ... |
|апару, экскурсияға, туристік | | ... ... | | ... а. ... ... |немесе |19 б. Сызумен айналысу, ... ... | ... ... ... ... жасау, үй салу | ... ... а. ... ... ... |20 б. ... ... |
|баубақшаның, орман жауларымен, | ... ... ... машинасымен,|
|зиянды жәндіктермен күресу | |телетайп, теру ... және |
| | |т.б.) ... ... ... ... ... ... ... саны ... Адам - ... |2 ... Адам - ... |3 ... ... |13 ... Адам - белгілеу жүйесі |1 ... Адам - ... ... |2 ... ... ... ... зерттелінген балалардың басым
көпшілігі «адам-адам» адамдар, топтар, ұғымдар кіреді. Оларға ұсынылатын
амандықтар - қызмет ... ... ... ... заң ... басқа адамдармен қатынаста болуды талап ететін жұмыстарды қалайтыны
анықталды. Ал «Адам - табиғат» және ... - ... ... көрсеткіштері
бойынша таңдаулар өте аз ... бұл ... ... балалар әлі онша түсінбеген деп таптық. Өйткені «Адам -
табиғат» саласы адамдарға ең жақын, «адам-адам» саласынан ... ... ... басқа адамдармен жұмыс қабілетін тереңірек зерттеу
мақсатымен олардың ... және ... ... ... и организаторские способности) әдістемесімен зерттедік.
Коммуникациялық ұйымдастырушылық қабілетті; зерттеу әдістемесі (КОС)
Төменде берілген сүрақтарға «ИЯ» немесе «ЖОҚ» деп жауап ... ... ... ... ... көп ... ... көпшілігін сіздің пікіріңізді қабылдауға
міндеттейсіз бе?
3. ... ... ... ... ... ... ... ба?
4. Қиын жағдайда дұрыс шешім қабылауға Сіз ... ... ... ... ... танысуға тырысасыз ба?
6. Қоғамдық жұмыстармен айналысу Сізге оңай ма?
7. Сізге адамдармен араласқаннан гөрі кітап оқып, уақыт өткізу ұнай ... Өз ... тез ... ... ... жасы ... адамдармен тіл табысуыңыз оңай ма?
10. Достарыңызбен ойын ойнап, оларға ойын үйретуді ұнатасыз ба?
11. Сізге жаңа ортаға кіріп кеті қиын ... ... ... ... ... жиі ... ба?
13. Жора-жолдастарыңыз Сіздің пікіріңізге келісуі оңай ма?
14. Жолдастарыңыз Сіздің пікіріңізбен келісімге келтру үшін күш саласыз
ба?
15. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... Өз уәдеңізді, міндетіңізді орындамағаныңыз үшін ... рас ... ... сәт кездескенде, жаңа адаммен танысуға ұмтыласыз ба?
18. Маңызды іс-әрекетте шешім қабылдау кезде бастаманы өзіңізге жүктей
аласыз ба?
19. Сізді қоршаған адамдар ... ма және жеке ... ... ... ... ... ... қиналатыныңыз рас па?
21. Үнемі көпшіліктің ортасында жүру Сізге ұнайды ... ... ... аяқталмаса ашуланасыз ба?
23. Бір істің бастамасын қолға алсаңыз қиыншылықты сезесіз бе?
24. Жолдастарыңызбен жиі араласқаннан шаршайтыныңыз рас ... ... ... ... ... ба?
26. Сіздің жолдастарыңызға қатысты мәселені шешуге белсенділікті жиі
қолыңызға аласыз ба?
27. ... ... емес ... арасында өзіңізді сенімсіз
сезінетіңіз рас па?
28. Істеген ісіңіздің шындығын дәлелддеу үшін ... күш ... ... ... ... емес ... сергітуді, көңіл көтеруді ендіре аламын деп
сенесіз бе?
30. Қоғамдық жұмыстарға қатысасыз ба?
31. Таныстарыңыздың көп болмауын, оларды ... ... ... ... ойыңыз, шешіміңіз өз достарыңыздың арасында қолдау таппаса,
оны дәлелдеуге ұмтылмайтыныңыз шындық қой?
33. ... ... ... ... ... ... ... Өз достарыңыз үшін әр түрлі іс-шаралар ... ... ... бе?
35. Көпшіліктің ортасында сөйлегенде өзіңізді ... ... рас ... Кезесуге жиі кешігіп келесіз бе?
37. Достарыңыздың көп екені рас па?
38. Өз достарыңыздың ортасында жиі ... ... ... ... таныс емес ортада өзіңізді ыңғайсыз сезінесіз бе?
40. Таныстардың, көпшіліктің ортасында өзіңізді сенімсіз сезінетініңіз
рас па?
Коммуникациялық ... ... үшін ... ... жауап кілтпен
сәйкес келсе 1 балл деп есептелінеді:
ИЯ- 1,5,9,13,17,21,25,29,33,37;
ЖОҚ-3,7,11,15,19,23,27,31,35,39;
Ұйымдастырушылық қабілетті анықтау үшін келесі сүрақтарға жауап ... ... 1 балл деп ... - ... - ... қабілет бойынша сәйкес келген белгілерді санап шығып зерттелініп
отырған қабілеттің ... ... ... ... ... нөтижесі.
|Оқушылар саны |Коммуникативтік қабілеті |ұйымдастырушылық қабілеті |
| ... ... ... |12 |14 ... көрсетілгендей балалардың барлығының қабілеті бар,
зерттелінеген 21 баланың ... 9 ... екі ... де ... бар ... ... аты ... ... ... Омар Ғ. |9 |9 ... Ерғали В. |8 |4 ... ... Ә. |9 |3 ... ... X. |5 |8 ... ... 0. |7 |3 ... Қатира С. |4 |9 ... Ғаля Қ. |8 |8 ... |3 |7 ... ... К. |8 |9 ... ... |3 |8 ... Каражан О. |6 |7 ... ... |5 |10 ... ... |6 |8 ... Манзура Д. |8 |6 ... ... В. |7 |9 ... МахфузаХ. |4 |8 ... ... Е. |8 |8 ... ... |9 |9 ... ... |7 |8 ... ... Т. |9 |7 ... |6 |9 ... ... балалардың басым көпшілігі ашық-жарқын,
басқалармен қарым-қатынас жасау оларға қиын ... ал ... ... ... ... және ... қабілеттері бірдей көрініс
беретіні анықталды. Олар мектепте барлық сыныптан тыс және мектептен тыс
жұмыстарға ұйытқы ... ... ... балалар екені анықталды. Қазіргі
кездегі мамандықтардың барлығы немесе басым көпшілігі ... ... ... ... болуды талап ететін болғандықтан балаларды осы саладағы
қызметтерге икемділігін ... ... деп ... ... ... бар ... кеңінен пайдалану қажет деп түсіндік.
Келесі кезеңде оқушылардың мамандық таңдауға эмоционалдық ... ... ... беру ... ... эмоционалдық қатынасын анықтау» әдістемесі.
Бұл әдістеме екі тапсырмадан тұрады: сурет салғызу және жанама сұрақтар
аркылы мамандық таңдау ойынын жүргізу.
Мақсаты: балаларға ... ... ... ... ... жүргізу барысында балаларға сурет салғызу арқылы олардың
өздерінің ... ... ... ... ... және «алтыншы
сезім» ойыны көмегімен мамандыққа ... ... ... сөзде балаларға әр адам өз мамандығын саналы таңдап алса оның
болашақта сол мамандықта шеберлікке жетуге, лауазымдық ... ие ... ... жолы ... түсіндіру қажет. Барлық мамандықты «ұнайды-ұнамайды»,
«жақсы-жаман», «сол салада қызмет ... ... ... ... ... ... Көп мамандықтар туралы өз пікірімізді ... ... ... ... Дегенмен, мамандық туралы мәліметіміз өте тапшы
болғанның өзінде, біз оны ... ... ... ... оған ... ... ... байланысты екенін анықтап
алудың маңызы ... ... ... ... ойланғандағы сезімім» тақырыбында сурет
салу. Сурет простой карандашпен «А4» форматтағы параққа салынады.
Сурет салу нәтижесін талдау
|Аты ... ... ... |
| ... ... ... |
|1. Омар Ғ. |58 ... мән ... және ... |
| | ... ... Ерғали В. |51 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... Ә. |58 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... X. |42 ... ... алыс |
| | ... деп ... ... Балқия О. |36 ... ... алыс |
| | ... деп ... |
|6. Қатира С. |45 ... ... алыс |
| | ... деп ... ... Ғаля Қ. |37 ... таңдау алыс |
| | ... деп ... ... ... Л. |59 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... К. |66 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... |49 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... 0. |55 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... |39 ... таңдау алыс |
| | ... деп ... ... ... |56 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... Д. |27 ... ... ... әлі|
| | ... ... ... В. |52 ... мән ... және терең |
| | ... ... ... |49 ... мән береді және терең |
| | ... ... ... Е. |26 ... ... ... ... | ... ... ... |39 ... ... алыс |
| | ... деп ... |
|19. НұрғалиН. |45 ... мәін ... және ... | ... ... ... Т. |48 ... мән ... және ... |
| | ... ... |21 ... ... ... ... | ... ... ... ... талдағанда баланың суретті салуға жіберген
уақытымен талдайды. Кестені талдау арқылы 21 оқушының ... 11 ... ... ... ... ... ... анықтауға көп
көңіл бөлетіндігі байқалды, ал ... - ... ... ... ... кең ... жүр ... Осы жинаған материалды талдау
арқылы балаларды қандай мәселелер мазасыздандырып ... ... ... ... ... себеп туды.
Екінші тапсырма.
«Алтыншы сезім» машығы.
Қатынасушыларға келесі сұрақтарға жауап беру ... ... ... болады. Ұсынылған сұрақтардан өздеріне ... ... ... Жыл айларының біреуін ата.
3. Келесі сандарды жаз: 7, 13, 99, 100, 258, 555. Бір ... ... ... Келесі сөздерді жаз: өкпе, бауыр, жүрек, бүйрек. Біреуіне шеңбер
кигіз.
5. Реңктердің үйлесімділерін тап: қызыл - көк, ... - ... ... ... ... сары - қоңыр қызыл. Бір жүпты белгіле.
6. Шеңбер, квадрат, үшбұрыш, толқын сызық сал, ... ... ... Бір ... атын ... Бір ... ... Ақшаның санын жаз.
10. Бір мүсінді ата.
11. Тағымдардың бір түрін ата.
12. Музыкалық аспапты ата.
13. ... ... ... Бір ғылым саласын ата.
15. Бір әріп жаз.
16. Бір буын жаз.
17. Бір сөз жаз.
18. Бірнеше нүкте қойып шық.
19. Бір санды жаз.
20. ... ... ... ... жаз (ақшадан басқа)
21. Аурудың атын жаз.
22. Адамға құнды нәрсені ата.
23. Біздің осында ... ... ... Агрессия туралы мақал айт.
25. Махаббат туралы мақал айт.
26. ... ... ... ... ... көрсеткішін ата.
|Аты ... саны ... ... ... Омар Ғ. |18 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... В. |15 ... мән ... және ... |
| | ... ... Мақпал Ә. |16 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... Х. |13 ... ... алыс |
| | ... деп есептейді |
|5. Балқия О. |16 ... ... алыс |
| | ... деп ... |
|6. Қатира С. |15 ... ... алыс |
| | ... деп есептейді |
|7. Ғаля Қ. |17 ... ... алыс |
| | ... деп ... ... ... Л. |18 ... мән береді және терең |
| | ... ... ... К. |21 ... мән ... және терең |
| | ... ... ... Т. |19 ... мән береді және терең |
| | ... ... ... О. |19 ... мән береді және терең |
| | ... ... ... Р. |19 ... ... алыс |
| | ... деп ... ... ... Н. |22 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... Д. |17 ... ... ... әлі |
| | ... ... ... |17 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... Х. |14 ... мән ... және ... |
| | ... ... ... Е. |11 ... ... туралы әлі |
| | ... ... ... Н. |19 ... ... ... |
| | ... өту ... деп |
| | ... ... ... Н. |20 ... ... |
| | ... ... ... мәін |
| | ... және ... ойланады |
|20. Жансая Т. |18 ... ... ... |
| | ... мән береді және терең |
| | ... ... Т. |12 ... ... туралы әлі |
| | ... ... ... ... ... ... өз ... туралы
ойлары оларды әлі тікелей толғандыру жағдайында емес екені анықталды.
Сонымен қатар ... ... ... жалпы адамдарға
деген көзқарастарының қалыптасуы туралы пікір айтуға мүмкіндік ... ... ... тоғыз коррекциялық ойындар дайындалып, олардың
көмегімен «адам-адам» ... ... ... ... ... құрылды.
Қорытынды.
Мамандыққа бағдарлау проблемасын шешуге арналған іс-шараларды қанша
ерте бастаса оның ... ... ... болады. Дипломдық зерттеу барысында
мектептердегі мамандыққа баулу және мамандық бағдар беру жұмысы ... ... анық ... Бұл ... ... ... ұйымдастырудың негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Осы
проблеманы мектеп тәжірибесінде шешу ... ... оңай ... ... ... қазақ мектептерінде мамандық бағдар беру барысында
пайдаланылатын әдістемелер өте кем. Сондықтан дипломдық зерттеу тақырыбын
«Жеткіншектерге ... ... ... ... және ... деп ... ... бойынша жүргізілген зерттеулер нәтижесінде
келесі қорытындылар жасадық.
1. Мектептерде мамандық бағдар беру жұмысын ... жас ... ... өте ... ... осы жас ... ... интеллекті қалыптаса ... Осы ... ... ... болашақ мамандығы терең толғандырады.
Бұл проблеманы зерттеушілер ... ... ... ... қызығушылықтың қалыптасуына осы кезеңді синзитивті деп атауға
болады. А.П.Сейтешовтың айтуы бойынша болашақ мамандығын ерете ... ... ... ... уақыты қалмайды. Сондықтан көптеген
педагогикалық-психологиялық ... ... ... жолы ... ... ... беру барысында балалардың жекелік ... ... ... ... жас ... кездесетін
акцентуация, мазасыздану басқа ауытқулардың ерекшеліктерін анықтап, оның
ерекше дамып ... ... ... ... ... жағдай туады. Өйткені, балалардың ауытқуын анықтау үшін зерттеу
жүргізу мен мамандық бағдар беру үшін ... ... ... ... ... әсерлерінің айырмашылығы өте үлкен.
Мамандық бағдар беруге жүргізілген зерттеулерді осы буындағы негативизмі
асқынып ... ... оң ... ... Мамандық бағдар беру көпаспектілі проблема. Сондықтан бұл ... ... ... жас ... даму ... ... Балалардың жекелік
психикалық қасиеттерін зерттеу;
- Әлеуметтік ортаның даму ерекшеліктеріне байланысты қазіргі кезде
керекті мамандықтарды насихаттау;
- Оқушылардың қызығушылықтары мен ... ... ... ... ... мотивтерін зерттеп, олардың құндылықтарға сай
келетінін талдау.
4. Балалардың жекелік психикалық қасиеттерін зерттеу барысында олардың
акцентуациясы анық ... ... ... ... ... ... ... барысында олардың басым көпшілігі "адам-
адам" қатынасқа жақын ... және бұл ... ... ... және ... ... едәуір дамығанын
анықтадық.
5. Психологиялық ... ... ... ... ... беру ... ... ерте ұйымдастырса, оның нәтижесі сонша тиімді
болады. Сондықтан ... ... өзі ... ... ... жұмыстарын орта буын оқушыларынан бастағаны орынды екені дәлелдеуді
талап етпейді.
Әдебиеттер тізімі.
1. Абрамова Г.С. Практическая психология. М., 2001.
2. ... Ә. ... ... ... ... ... Л.Н. ... формирования и развития личности. М.,
1981.
4. Бектенгалиева С.Х., Дцгарова Н.Қ. Балабақшада психологиялық қызмет
жұмысын ұйымдастыру. Алматы, 2003.
5. Битянова М.Р. ... ... М., ... Бап-Баба С. Жантану негіздері. Алматы, 1998.
7. Бабасов Е.М. Конфликтология. Минск, 2000.
8. Бэрон Р., Ричардсон Д. ... ... ... ... К. ... с ... детьми. М., 1991. Ю.Бернштейн К.А.
Очерки по физиологии движений и ... ... М., ... ... А. ... ... ребенка. М., 1967.
12. Возрастная и педагогическая психология. Под ред. М.В.Гомезо и ... ... ... Л.С. Собрание сочинений в 6 томах. М., 1982.
14. Валиева М. ... беру ... және ... ... үрдісіне
енгізу. Алматы, 2002.
15. Грановская Р.М. Элементы практической психологии. М., 1997.
16. Диагностика готовности детей к обучению в ... - ... ... ... Дьяченко О.М. Об основных направлениях развития воображения у
детей. Ж. «Вопросы психологии», 1988, № ... Дж. ... ... Под ред.Н.Коршуновой. М., 1992.
19. Донченко Е.А., Титаренко Т.М. Личность: ... ... ... ... В.В. и др. ... в ... конфликта. М., 1989.
21. Драгунова Т.В. Проблема конфликта в подростковом возрасте. Ж.
«Вопросы психологии», 1972, № 2.
22. Дубровина И.В. ... ... ... ... М, ... Жарықбаев Қ. Жалпы психология. Алматы, 2004.
24. Жарықбаев Қ. Психология. Алматы, 1970.
25. Золотнякова А.С. Проблемы психологии общения (социальный и
личностные типы ... их ... ... ... ... ... ... Зейгарник Б.В. Патопсихология. М., 2000.
27. Квимен В. ... ... ... ... Кле М. Психология подростка: Психосексуальное развитие. М., 1991.
29. Козлов Н.И. Как относиться к себе и ... или ... на ... ... М., 1998.
30. Кон И.С. Психология ранней юности. Книга для ... М., ... ... Э., Смит Л. ... ... Питер, 2001.
32. Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики. МГУ, 1981.
33. Матейчик 3. Родители и ... ... для ... М., ... ... А.В. ... ... С-Пб., 2000.
35. Мектеп оқушыларының психологиялық ерекшеліктерін анықтауға
арналған психодиагностикалық қызмет. Құрастырған ... ... ... Т.Р., ... Ш.Е. ... ... 2004.
37. Немчин Т.А. Состояния нервно-психологического напряжения. Л., 1983.
38. Немов Р.С. ... В 3 т. т.З. М., ... ... ... и ... ... школьников 13-17 лет.
Под ред. И.В.Дубровиной, Б.С.Кругловой. М., ... ... Р.В. ... ... Вопросы и ответы. М., 1996.
41. Осипова А.А. Введение в практическую психокоррекцию. М., ... ... А.В., ... М.Г. ... словарь. М, 1990.
43. Популярная психология для родителей. Под ред. А.С.Спиваковской. С-
Пб., 1997.
44. Платонов К.К. ... ... М., ... ... Н.К. К вопросу о развитии мышления. М., 1981.
46. Петровский А.В. Педагогикалық және жас ... ... ... ... А.В. ... и труд. М., 1996.
48. Рогов Е.И. Настольная книга ... ... М., ... ... Е.Ф. ... и ... ... М., 1990.
50. Римский С, Римская Р. Практическая ... М., ... ... Л.Д. ... ... Ростов-на-Дону, 2002.
52. Семья в психологической консультации. Под ред. А.А.Бодалева,
В.В.Столина. М., 1999.
53. Субботский Е.В. Ребенок открывает мир. М., ... ... Д. ... психология для подростков. М., 1999.
55. Тәжібаев Т. Жалпы психология. Алматы, 1993.
56. Теплов Б.М. Проблемы индивидуальных различий. М„, ... ... и ... о ... ... Под ... М., ... Херсонский Б.Г., Дворяк С.В. Психология и психопрофилактика
семейных конфликтов. Киев, 1991.
59. Хоменстаускас Г.Т. Семья глазами ... М., ... ... Г.А., ... Б.М. Психология саморазвития. М., 1995.
61. Щербаков А.И. Проблемы возрастной психологии. М., 1987.
62. ... Н.И. ... ... в ... М., 1995.
63. Чернявская А.П. Психологическое консультирование. М., 2004.
Похожие работы

Бастауыш сынып оқушыларының таным процесстерін дамыту жолдары 60 бет
Мұғалімнің этникалық өзіндік санасы және оның оқушылар психологиясына әсері 69 бет
Психокоррекцияны және психологиялық кеңес беруді жүргізу әдістемелері (жеткіншек жас кезеңі) 77 бет
Экологиялық білімін қалыптастыру және тәрбие беру теориялық негізі 59 бет
Жоғары сынып оқушыларына кәсіби бағдар берудің психологиялық негіздері 54 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау 16 бет
Поли және моно этностық ортадағы мәдениеттің психологиялық ерекшеліктері 44 бет
Психология ғылымындағы кәсіби бағыттылық мәселелеріне теориялық шолу 45 бет
Оқушы дарындылығын ашудағы мектептің ролі 68 бет
Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің ролі 53 бет

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2849

^