Ислам дінінің әдет-ғұрпы, мейрамдары, догмалары [ 10 бет ]


КІРІСПЕ...............................................................................................2

Ислам дінінің пайда болуы және дамуындағы тарихи әлеуметтік, саяси жағдайлар……………………………….…..................................3

Ислам дінінің әдет-ғұрпы, мейрамдары, догмалары, негізгі бағыттары………………………………....………………………5

ҚОРЫТЫНДЫ................................................................9

Қолданған әдебиеттер тізімі................................................10

Кіріспе
Ислам діні – дүние жүзілік діндердің ішінде ең кеш шыққан жас дін. Ол біздің заманымыздың VII ғасырында арабия түбегін мекендеген тайпалар алғашқы қауымдық қатынастардан таптық қатынастарға көше бастаған кезде құл иеленушілік идеологиясы ретінде дүниеге келді.
Басқа да барлық дүниежүзілік діндер сияқты Ислам дінінің де өзіндік ұзақ тарихы бар. Ол тарих дүниежүзілік әлем тарихымен ұштасып, жұптасып, шамдасып жатады.
Ислам дінін уағыздаудың алғашқы жолдары сәтсіздікке ұшырауына бұл діннің әлеуметтік мазмұны тікелей әсер етеді. Құлдық, кедейлік, аштық, жалаңаштық құдайдың маңдайына жазғаны, тәуір өмір о дүниеге барғанда болады, бұл дүниеге көнгіш болған дұрыс деп уағыз айтылған жаңа дін араб қоғамының жырларына, көшпелі бәдауилерге ықпал жасай алмайды. Сондықтан, құранның алғашқы сүрелерінде байлықты сынау кездеседі. Бұл мәселелер ру, тайпа шонжарларына тиімді болмады.
Кейіннен ислам діні Үндістан, Африка елдерінің бірсыпыра жерлеріне тарады. Барлық жерде ислам діні қамшының астымен, қарудың күшімен арабтардың жаулау процессі кезінде таралды деу дұрыс болған болар еді.
Қазақстанда Волга бойындағы халықтар арасында бұл дін бейбіт жолмен Миссионерлердің үгіті негізінде жергілікті феодалдардың ислам діни идеологиясынан өз мүддесін қорғай алатын одақтасын іздеу негізінде таралды.

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Мұханов Қ., Әйтімбетова Г. Діндер тарихы мен теориясы және еркін ой.-Алматы, Республикалық баспа кабинеті.-1994 ж.
2. Орынбеков М.С. Қазақ сенімдерінің бастаулары. Алматы 2002 ж.
3. Н.Өсеров, Ж.Естаев. ислам және қазақтардың әдет-ғұрыптары. Алматы 1992ж
4. Нұртазина Назира Дәуітбекқызы. Қазақ мәдениеті және ислам. Алматы 2002ж
5. А.М.Васильев Шығармалары Т. Москва 1981ж
6. Нұралы Өсерұлы. Ислам және Қазақстан//Руханият. Алматы 2003ж
7. Доржанов С.Б. Ислам және қазіргі кезең. Алматы 1985ж

      
      Ислам дінінің әдет-ғұрпы, мейрамдары, догмалары
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................2
Ислам дінінің пайда болуы және дамуындағы ... ... ... ... ... мейрамдары, догмалары, негізгі
бағыттары………………………………....………………………5
ҚОРЫТЫНДЫ................................................................9
Қолданған ... діні – ... ... ... ... ең кеш шыққан жас дін. Ол
біздің заманымыздың VII ғасырында арабия түбегін ... ... ... ... ... ... көше ... кезде құл
иеленушілік идеологиясы ретінде дүниеге келді.
Басқа да барлық дүниежүзілік ... ... ... дінінің де өзіндік ұзақ
тарихы бар. Ол тарих дүниежүзілік әлем тарихымен ұштасып, ... ... ... уағыздаудың алғашқы жолдары сәтсіздікке ұшырауына бұл діннің
әлеуметтік мазмұны тікелей әсер етеді. Құлдық, кедейлік, ... ... ... ... ... өмір о дүниеге барғанда болады, бұл
дүниеге көнгіш болған ... деп ... ... жаңа дін араб ... ... ... ... жасай алмайды. Сондықтан, құранның
алғашқы сүрелерінде ... ... ... Бұл ... ру, ... ... болмады.
Кейіннен ислам діні Үндістан, Африка елдерінің бірсыпыра ... ... ... ... діні ... ... қарудың күшімен
арабтардың жаулау процессі кезінде таралды деу дұрыс болған ... ... ... ... ... ... бұл дін ... жолмен
Миссионерлердің үгіті негізінде жергілікті феодалдардың ... ... өз ... ... ... ... ... негізінде
таралды.
Ислам дінінің пайда болуы және ... ... ... ... да ... ... ... сияқты Ислам дінінің де өзіндік ұзақ
тарихы бар. Ол тарих дүниежүзілік әлем тарихымен ... ... ... ... ислам дінінің шығу дәуіріне, уақыт талабына, оны
ұстанған ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктерінің бар ... ... діні – ... жүзілік діндердің ішінде ең кеш шыққан жас дін. Ол
біздің заманымыздың VII ... ... ... мекендеген тайпалар
алғашқы қауымдық қатынастардан таптық қатынастарға көше бастаған кезде құл
иеленушілік идеологиясы ретінде дүниеге ... ... ... ... ... Ислам діні Арабиядағы Хиджаз өлкесінің ең ірі қаласы –
Меккеде шықты. ... елі ... бай ... ... болды. Олар: Рим,
Византия, Египет, Иран және басқа елдер бір-бірімен сауда қатынасын жасаған
кезде ... ... ... ... ... байланысты Араб феодалдары жер
келері боуымен бірге, құл ... құл ... ... зор ... ... бірге, Мекке ерте уақыттан бастап-ақ діни орталық ... ... ... ... су ... оның ... ... Қаабы Храмы көшпелі бадауиелердің өз құдайына табынатын орны ... ... ... ... өздерінің рулық құдайы болды. Олардың бейнесі
Қаабаның ... ... ... ... ... аңыздарында Кааба
мен Зәмзәм су көзін Ибрагим пайғамбар мен оның ұлы ... ... ... де ... ... жері егін ... де, мал шаруашылығымен де
айналсуға қолайсыз болды. Сондықтан меккеліктер шамаларына, қолдарындағы
қаражаттың мөлшеріне ... ... ... ... ... қосылатын.
Тез дамыған сауда алғашқы қауымдық қоғамның ... ... ... одаққа бірігуін қажет етті. Оны қуаттайтын көп құдайға сенудің
орнына бір құдайға сенуді ... діни ... ... ... ... ... жеріндегі алғашқы монотеистік дін – ханффизм ... ... ... ... ... ... ... шықты.
Ханифтер сол уақытқа дейінгі үстем болып келген политеизмге ... ... көп ... ... тек бір ... ... жалбарыну керек деп
уағыздады. Бірақ ханифистік діни ілім ... де, ... ... де ... ... теңсіздікке қарсы күреске шыққан араб
қоғамының жарлы, кедей ... ... ... ... ... Өйткені бұл діни идеологияның үйретуінше анық өмір, шын бастандық
о дүниеде ғана, бұл үниеде қызығы жоқ, ... деп ... Ақыр ... ... ... ... ... мен қаналғандар арасында
тарай алмады.
Бірақ, ... ... ... ... алғы ... ... Жаппай,
жалпылама уағыздан гөрі құдайды адамдар ... ... ... ... бар деу ... монотеистік дінді уағыздау ұтымдырақ еді. Ол өкілдің
ролін меккелік орта ... ... ... ... пайғамбарлық
сүрелерінің мазмұнына қарағанда, Мұхаммед Ханифтер ... ... ... жылы жаңа дінді уағыздай ... ... ... пен ... араб тайпаларының діни сенімдері мен ұғымдарына ... ... ... ... ... ... ... үстем тайпа
басшыларының құғынына түскен Мұхаммед тобы 622 жылы ... ... ... ... Оны ... жыл ... басы ... деп атап,
мұсылмандар өздерінің жаңа жыл санауын бастайды.
Ислам дінін уағыздаудың алғашқы жолдары сәтсіздікке ұшырауына бұл діннің
әлеуметтік мазмұны тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... тәуір өмір о дүниеге барғанда болады, бұл
дүниеге көнгіш болған дұрыс деп ... ... жаңа дін араб ... ... ... ... ... алмайды. Сондықтан, құранның
алғашқы сүрелерінде байлықты сынау кездеседі. Бұл ... ру, ... ... ... ... ... дін тарау үшін: 1) Ислам
дінінің әлеуметтік тірегі болмады; 2) Меккеліктер үшін ... ... ... ... ... ... қауымымен
келісімге келуінің маңызды себебі бар еді: 1) Ислам ... ... – алла – ... ... құдайы болатын; 2) Мұсылмандардың аллаға
тағзым ететін орталығы Кааба храмы болды. Бұл ... ... жаңа ... жасаған уақытта да өз саясатын жүргізуге толық ... Осы біз ... ... ... нәтижесінде Меккенің
мұсылмандық орталыққа айналуымен Ислам діні араб ... ... ... жылы ... ... кейін мұсылман қауымын Абу-Бекр (632-634)
басқарды. Ол Халиф (пайғамбардың орынбасарлары. ... ... ... ... жағынан басқарушы адам) деп аталды. Алғашқы үш халифтің: Абу-Бекрдің,
Омардың (634-644) және Османның ... ... ... ... ... елдерге ауыз сала бастады. VII-VIII ғасырлар ... ... ... ... ... ... ... түбегін, Орта Азияны
жаулап алды. Араб халифатының идеологиясы ислам діні болды.
Кейіннен ислам діні ... ... ... ... ... ... ... ислам діні қамшының астымен, қарудың ... ... ... ... ... деу ... болған болар еді.
Қазақстанда Волга бойындағы халықтар арасында бұл дін бейбіт жолмен
Миссионерлердің ... ... ... ... ислам діни
идеологиясынан өз мүддесін қорғай алатын одақтасын іздеу негізінде таралды.
Қазіргі ... ... діні араб ... Албания, Болгарияда, Түркида,
Югославияда, Африкадағы Мавританың, ... ... ... ... ... т.б. ... орын ... Біздің елімізде Ислам діні Орта
Азия ... ... ... ... ... Дағыстан
республикаларында орын алды.
Сұраққа байланысты түсіндіруді қажет ететін ұғымдар:
Ислам – ілім (учение) бағыну, бас ию, нану ... ... ...... ... ... ... – жаңаша мұсылман жыл санауының басы
Алла – күреншит руының жеке құдайы
Күреншит – Мұхаммедтің шыққан руының аты
Политеизм – көп ... ... – бір ... ... ... ... әрекеттерге жүгінсек дүние ... саны – 1 ... адам ... дінінің әдет-ғұрпы, мейрамдары, догмалары, негізгі бағыттары
Ислам діні - әдет-ғұрыпқа, мейрамдарға толы дедік біз ... ... ... мен ... ... ... барлығы десе де
болады. Ислам дініне дейінгі діндерден алынған, ислам дінінде оларға жаңа
әлеуметтік сипат және мән ... ... ... ету ... ... 2 бөлімнен тұрады:
1. Міндетті түрде орындауға тиісті шаралар: бұған бес парыз (иман, бес
уақыт ... ... ... ... ... ... Шариғат бойынша бұл
парыздарды мұсылмандар бұлжытпай, мерзімінде орындап тұруға ... ... ... ... ... орындап, құлшылық еткендер», яғни
намаз оықп, ораза ұстап, қайыр-садақа ... ғана ... ... алады да, ал оларды орындамағандар «тозаққа» барады. Дін иелері, молда-
ишандар діни парыздарды, әдет-ғұрыптар мен мейрамдарды дінге ... ... ... ... ... Ерікті түрде орындалатын шаралар жатады. Олар уәжіп, сүннет, Мұстахб,
Мухаб, ... ... ... ... ... ... ... деген не?
Иман-нану, сену деген сөз, яғни «Бір алладан басқа құлдық ететін күш ... ... ... ... елшісі» - дегенге сену.
Намаз – таң, бесін, екенді ақшам және ясих ... ... ... оқу ... дініне вороастризмнен (ерте Иран діні) енген. Араб тілін
білмейтін дінге сенушілер намаз сөздерін де ... ... ... ... бар деп ұғады.
Ораза (сауым) ұстау исламнан бұрынғы діндерде де болған. Олардың ораза
ұстауы күнаға, үш күнде бір, үш ... және т.б. ... ... ... июль айында отыз күн ораза ұстаудың түбі ертедегі ... ... ... ... ... ... дінінен көп
бұрын арапбар жанып тұрған шілдеде күн бұрын нәр тартпай көкке ... ... ... ... ... кешке және түнде ғана ... ... тек ... ғана ... ... ... «Рамазан» айының
аты арабша «Рамад» - ыстық кез деген»мағына береді.
Ал ислам діні ... ... мән ... оның ... ... ... Оразаның мәні адамдарды бір аллаға құлшылық етуге, тір
өмірдегі жалған өмірге қызықпай, ... ... «О ... ... ... ... ... дін басшыларына жыл сайын жан ... ... ақ ... немесе оның ақшалай құнын беруі керек. Мұны ... ... Айт ... ... ... ... төленбесе, адамның отыз күн
ұстаған оразасы зая ... ... ... рамазан айында түнде ымырт
жабылғаннан кейін ислам дінін ... ... ... оықлады.
Дін иелері ораза ұстайтын Рамазан айын Құран аяттарын алла ... ... ... айы, ... бұл айда ... тілектер
орындалады – мыс деп үйретеді.
Зекет – малға, ғұшыр астыққа салынатын діни ... ... ... оның ізбасарларының әскерлерінің жабдықтау мақсатында
жиналатын. Кейін дін иелерінің ... ... ... ... мөлшері 40
қойдан 1 қой, 30 сиырдан 1 ... 5 ... 1 қой, ... ... ... ... 1 сом ... төленіп отыруы тиіс. Ғұшырдың мөлшері ... ... 10 ... ... ... Дін иелері бұл салықтарды
уақытылы төлемегендердің мал-мүліктері арам болады, өздері тозаққа барады
деп қорқытады.
Қажы (поломничество) мұсылмандар үшін ... ... ... ... күші
жетсе өмірінде бір рет Мекке мен Мединеге барып, ... ... ... ... ... ... ... құрбан шалып, қайтуы тиіс. Сонда ғана
бұндай адамға қажы атағы беріледі.
Құрбан шалушылық араб тайпаларының алғашқы діни ... ... ... олар ... ... Кааба құрбандық жасаған ... аман ... ... ... егін ... ... ... келе осы ғұрып жаңа мағынаға ие болды да, Ибрагим пайғамбардың жалғыз
баласы Исмаилды алла ... ... ... деген аңызбен ұштасады.
Құрбанның мөлшері әртүрлі. Мысалы, бір адамға ұсық мал, 7 ... ... ... түйе ... ... ... Құрбандық малы жоқтарға – тауық-қаз
союға, ... ... ... құдайы беруге рұқсат етіледі. Құрбандыққа
тек аша тұяқ ... ... ... ... мал «О ... ... қыл көпірінен қиып өтетін пыраққа ... Ал ... ... ... қыл көпірінен өте алмай – тозақ отына жанады-мыс».
Сүннет екі түрлі. 1. Намазға ... ... ... ... намаз парыздан және сүнеттен тұрады. Сүниттер екеуін де оқиды, ... ... ... 2. ... екінші түрі – балаларды ... ... бұл ... Мұхаммед пайғамбар өсиет еткен дейді.
Баланы сүндетке отырғызуды алғаш рет діни ... ... ... ... ол ... ... орын ... жаңа мазмұн алған. Яғни сүндетке
отырғызу дінге сенушіліктің сырт ... мен ... ... оқшаулайтын және дәріптейтін құралға айналды.
Ислам дінінің бірнеше мейрамдары бар. Оларды дерлік барлығы, оның әдет-
ғұрыптары және ... ... ... ... ішіндегі кең
тарағаны ораза мен құрбан айттары. Бұл ... ... ... ислам
дінінен көп жылдар бұрын пайда болған және ораза ұстау мен құрбан шалу әдет-
ғұрыптарына ... ... ... Ислам дінінде ораза және құрбан
мейрамдары жаңа мәнге иен ... ... ... ... соң ... ... кейінгі Шаввал айының
бірінші күні басталатын ауыз ашу (айт) ... Бұл ... ... ... ... ... толық орындауы тиіс. Кімде-кім ораза
ережесін бұзса немесе ... ... ол ... үшін айып ...... беруі тиіс. Құрбан мейрамы ораза мейрамынан кейін 70 күн ... ... Айт ... ... дінге сенушілердің іс-әрекеті тек дін
жолымен ғана өлшенетін өмір нормаларының орындалатынын баса ... ... ... ... бұл ... әр адам өз бойындағы күналарынан арылу ... ... ... діні ... кездерде шариғатқа сүйеніп істелетін халық ... ... ... ... ... басқа да түрлері бар.
Мысалы, жеке адам ... ... ... ... ... бала туу, үйлену, өлім және т.б. құбылыстарымен ... мен ... ... ... ... ... табыну өте көне әдет-ғұрыптардың бірі. Бұл мәселенің де
әлеуметтік ... ... ... болғаны мәлім. Себебі, мұсылмандық
әулиелер ... ... ... ... мен билер, яғни өмірдегі
алған орнын ол өлгеннен ... де дәл ... ... Сол үшін
олардың табытын сақтайтын күмбездер, мазарлар, табыттар ислам діні тараған
барлық ... орын алды ... ... Қазақстан территориясында оның
мәні ... өте ... ...... ... ерте ... ... Тараз, Сайрам, Түркістан т.б. көптеп саналатын ... ... ... өзі осы ... ... деп ... ... Сонымен
бірге, ислам дінінің алғашқы шаққан уақытынан бастап-ақ, оны ... ... жақ ... ... ... ... тарихтың
өзі куә. Соның нәтижесінде ерестік, еркін ойлық пікірлердің қалыптасуы,
әлеуметтік-саяси қайшылықтардың ... ... ... ислам дінінің сунизм
және шиизм сияқты екі бағыттың дүниеге келуін, ықпал үшін ... ... ... ...... дамуының талаптарына байланысты үстем тап қажетін өтеуге
құрандағы догмалар жеткіліксіз болды. Сондықтан, заман ... ... ... қатынасын, халифтің ірі феодалдардың ісін ... ... тірі ... айтқан сөздері, жарлықтары, істеген
істері, дағдылары туралы ... ... ... ... ... есунна
шықты. Сунна жекелеген топтардың ... ... ... ... ... ... ... хадистердің көбеюі оларды ... ... ... етті. Оныі ішінде бізге белгілі алты сүнну
жинағы, осы күнге дейін ... деп ... ... Имам ... ... ... сүннәні құранмен бірдей мойындаған көпшілік
мұсфлмандар ахль-ас сүннә яғни сүниттер деп ... ... ... топ ... сөз) ислам дінінің алғашқы уақытында
ортодоксальды сүннизм бағытына қарсы шыққан діни ... ... ... ... ... ... халиф Әлидің (Ғалидің) маңайына
жиналды.
Шиналар сүннәні мойындағанымен ... ... ... ... жинағы
хабарды пайдаланды. Құранға екі «Нұр» дейтін сүре қосты. Ол екі Нұры –
Мұхаммед пен ... ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Сопылық (дәруіштік) – Ислам дінінің алғашқы жылдары пайда болған аскеттік
ағым ... IX ... ... ... ... бұл ... ... араб қоғамында VIII ғасырдың ... ... ... ... ... күн шанның «Сүфи», одан ... ... ... ол сопылық деп аталды. Олардың негізгі мақсаты – шектен шыққан
кедейлік, баспанасыздық, ауыр экономикалық жағдай, ... ... ... ... жол ... ... ... көрсетті. Ол жолды олар
аскеттік өмірден көрді фатализм – тағдырға сену, бұл ... ... ... киім кию - ... ... ... саяси қанауға
қарсы қойғандары болды. Сопылардың фанатик-діншіл болуды үгіттеуі билік
қолдарында тұрған дін ... ... ... сопылар қауымы шығып, оны басқаратындарды Шейх деп ... ... өз ... ... ұстайтын. Олар Мюридтер (Мұрт) деп
аталатын болды. Сопылар мектебі бірнеше ағымдарға бөлінді. Орта Азия мен
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... орын
алды. Сопылықтың ең күрделі түрі Дершивизм, ... ... ... ... ... ... XI-XII ғасырларда ислам дінінің негзгі бағыттарымен ... ... ... ... қалды. Сопылық қауым байыған Шйхтарға
және бұрынғыша аскеттік өмір жасайтын, араларында арамтамақ, алдауыштарды
көп дәруіштерге бөлінеді. Дегенмен, олар да ... дана ... ... ... ірі ... ... ... Шейхтар арасынан қарамағында
мыңдаған Морид-құлдары бар феодалдар шыға бастады.
Қорытынды
Ислам дінінің басты уағыздары мұсылмандардың «Қаиметті» - ... ... ... ... Ол ... ... аңыздары түрінде
айтылады. «Құран» деген сөз қазақ тілінде «оқу» деген ұғымды білдіреді.
Құранда ... сол ... ... құрылысының идеологиясы
жинақталған. Бұл идеология мұсылмандардың азаматтық, қылмыстық заңдары
мен ... ... ... Ол қасиетті кітапта егін салған
халықтардың әр ... ... ... ... мен ... мен ... және астарлы сөздердің алуан түрі кездеседі.
Мұнда өткен өмір мен ... ... ... ... да ... ... діни ... заңдармен қатар, құранда құдай мен ... ... ... ... ... жер үстіндегі тіршіліктің
жаратылуы да ... ... бар. Дін ... ... ... жеті
қабат аспан үстінде мәңгібақи сақталады дейді, Әзірейіл періште құранды
көктің бірінші қабатынан түсіріп, бір ... ... не бір ... ... ... ... мезгіл-мезгіл жіберіп тұрыпты, пайғамбар мұны
жазып отырыпты. Құдайдың ... ... ... ... мен ... ... оқиғалардың барлығы осы кітапта жазылған. Сол ... ... ... ... ... ... сөзі ... құран-өмірдің шын
мәнісіндегі ережесі және кез-келген діндар ... үшін ... ... ... ... ... де ешбір шек келтіруге тиіс емес,
өйткені оны ... өзі ... аян ... ... ... ... делінеді.
Мұсылмандар құранның өзін ғана емес, мазмұнын ғана емес, әрбір әріпі мен
қағазын да қасиетті санайды, құран сөзіне еш ... ... ... онан ... бұл ... ... жоқ деп ... Құран ұстап ант береді.
Бірақ қазақ арасында құраннан нанды жоғары қою ... бар. Егер ... ... ... ... ... ... нанды алуға болады, ал нанды
басып құранды алуға болмайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Мұханов Қ., Әйтімбетова Г. Діндер ... мен ... және ... ой.-
Алматы, Республикалық баспа кабинеті.-1994 ж.
2. Орынбеков М.С. Қазақ сенімдерінің бастаулары. Алматы 2002 ж.
3. Н.Өсеров, Ж.Естаев. ислам және ... ... ... ... ... ... Қазақ мәдениеті және ислам. Алматы
2002ж
5. А.М.Васильев Шығармалары Т. Москва 1981ж
6. Нұралы Өсерұлы. ... және ... ... ... ... С.Б. ... және ... кезең. Алматы 1985ж

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам дінінің пайда болуы және дамуындағы тарихи әлеуметтік, саяси жағдайлар12 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
Абай дүниетанымындағы ислами құндылықтар41 бет
Абайдың исламиятқа қатысы7 бет
Заманауи тұлғалардың ислам дIнIн қабылдау себептерI5 бет
Ислам - әлемдегі бейбIтшIлIктIң кепIлI13 бет
Ислам дIнIндегI хошкөрушIлIк7 бет
Ислам дін негіздері, иманның шарттарына жалпы түсінік және ислам психологиясы58 бет
Ислам діні16 бет
Ислам діні24 бет